فصل ۲۷
«چه عظیم است نیکویی او»
۱، ۲. نیکویی خدا چقدر است، و کتاب مقدّس چگونه بر این خصوصیت خدا تأکید میکند؟
چند دوست قدیمی زیر آفتاب طلایی و دلچسب، سرمست از زیبایی مناظر اطراف، مشغول صرف غذا و خنده و صحبت هستند. در سرزمینی دیگر، زارعی از پنجرهٔ اتاقش ابرهای تیره و قطرات باران را که بر مزرعهٔ تشنهاش میبارد با لبخند رضایت مینگرد. در جایی دیگر، پدر و مادری از اینکه کودکشان نخستین قدمهای لرزانش را برمیدارد از خوشحالی در پوست نمیگنجند.
۲ انسانها چه دانسته چه ندانسته، همگی از نیکویی و حسن یَهُوَه خدا بهرهمند هستند. کتاب مقدّس میگوید: «چه عظیم است نیکویی او!» (زَکَریا ۹:۱۷) اما در روزگار ما ظاهراً تعداد کمی از انسانها به معنای واقعی این گفته واقفند. مفهوم واقعی نیکویی یَهُوَه چیست، و این خصوصیت چه تأثیری بر فرد فرد ما دارد؟
یکی از جنبههای برجستهٔ محبت خدا
۳، ۴. نیکویی چیست، و چرا بهترین توصیفی که میتوان از نیکویی یَهُوَه نمود آن است که شکلی از ابراز محبت اوست؟
۳ در بسیاری از زبانهای امروز کلمهٔ خوبی یا «نیکویی» معنای واقعی خود را از دست داده است. اما در کتاب مقدّس این خصوصیت معنایی بسیار عمیق دارد. نیکویی اساساً به مفهوم شرافت و پاکی اخلاقی است. پس میتوان گفت که تمام وجود یَهُوَه مملوّ از نیکویی است. همهٔ خصوصیات او از جمله قدرت، عدالت و حکمتش همگی کاملاً نیکو و خوب است. با این همه، بهترین توصیفی که میتوان از نیکویی یَهُوَه نمود آن است که شکلی از ابراز محبت اوست. به چه دلیل؟
۴ نیکویی با عمل همراه است. پولُس رسول اظهار داشت که برای انسان نیکو بودن از عادل بودن بهتر است. (رومیان ۵:۷) انسان عادل و درستکار با دقت و وفاداری به مقرّرات عمل میکند، اما انسان نیکو فقط به این کار اکتفا نمیکند بلکه پیشقدم میشود و به یاری دیگران میشتابد. بر طبق این گفته، یَهُوَه یقیناً نیکوست و این نیکویی از مهر و محبت لایزال او سرچشمه میگیرد.
۵-۷. چرا عیسی اجازه نداد که او را «استاد خوب» بخوانند، و با این کار بر چه نکتهٔ عمیقی تأکید کرد؟
۵ نیکویی یَهُوَه بینظیر است. اندکی پیش از مرگ عیسی، مردی نزد او آمد و پرسشی مطرح ساخت و در آن عیسی را «استاد خوب» خواند. عیسی پاسخ گفت: «چرا به من میگویی خوب؟ هیچ کس غیر از خدا خوب نیست.» (مَرقُس ۱۰:۱۷، ۱۸) پاسخ عیسی شاید موجب حیرت ما شود. چرا گفتهٔ مرد را به این شکل تصحیح کرد؟ مگر عیسی حقیقتاً ‹استادی خوب› نبود؟
۶ روشن است که آن مرد عنوان «استاد خوب» را به قصد چاپلوسی به زبان آورده بود. اما عیسی با فروتنی گفت که فقط پدر آسمانیاش باید خوب و نیکو خوانده شود زیرا او نیکوترین وجود عالَم است. (امثال ۱۱:۲) در عین حال به نکتهای بسیار عمیق نیز اشاره کرد؛ اینکه یَهُوَه تنها معیار نیکویی در عالَم است. فقط اوست که در مقام سلطان عالَم حق تعیین نیک و بد را دارد. آدم و حوّای نافرمان با خوردن میوهٔ درختِ معرفت نیک و بد، این حق را از آن خود دانستند. اما عیسی برخلاف آنان با فروتنی تعیین معیارها را همیشه به پدرش واگذار میکرد.
۷ علاوه بر این، عیسی میدانست که یَهُوَه سرچشمهٔ همهٔ نیکوییهای حقیقی است. «همهٔ نعمتها و هدیههای کامل» از اوست. (یعقوب ۱:۱۷) بگذارید با هم سخاوتمندی یَهُوَه را که یکی از مظاهر نیکویی اوست بررسی کنیم.
گواه نیکویی لایزال یَهُوَه
۸. یَهُوَه چگونه در حق همهٔ افراد بشر نیکویی کرده است؟
۸ هر انسانی که تا به حال پا به عرصهٔ وجود گذارده، از نیکویی یَهُوَه بهرهمند گشته است. در مزمور ۱۴۵:۹ آمده است: «یَهُوَه به همه خوبی میکند.» برخی از مظاهر نیکویی و احسان عالمگیر او کدام است؟ کتاب مقدّس در این باره میگوید: «برای اثبات وجود خود، همواره دلیل کافی به ایشان میداد و از رحمت خود به موقع باران میفرستاد، محصول خوب و غذای کافی میداد و دل همه را شاد میساخت.» (اَعمال ۱۴:۱۷، تفسیری) خوردن غذایی لذیذ موجب شادی انسان است. اگر یَهُوَه با نیکویی خود زمین را که دارای چرخهٔ دائمی آب تازه و فصلهای پربار است طراحی نکرده بود، هیچ سفرهٔ رنگینی وجود نداشت. یَهُوَه این نیکویی را فقط در حق دوستداران خود نکرده، بلکه در حق همه کرده است. عیسی در این باره گفت: «آفتابش را بر همه میتاباند، چه بر خوبان، چه بر شریران؛ او بارانش را هم بر همه میباراند، چه بر درستکاران، چه بر بدکاران.»— متّیٰ ۵:۴۵.
۹. چگونه میتوانیم نیکویی یَهُوَه را در میوهای همچون سیب مشاهده میکنیم؟
۹ بسیاری از انسانها به حرکت خورشید، و باران و فصول پربار که نشانگر سخاوتمندی شگرف یَهُوَه به آنهاست، توجه خاصّی ندارند. برای مثال، سیب را در نظر بگیرید. این میوه در سراسر مناطق معتدل روی زمین به بار میآید. اما با وجود فراوانی، میوهای است زیبا و لذیذ و مغذی و مملوّ از عصارهای نیروبخش. در جهان حدود ۷۵۰۰ نوع سیب وجود دارد با رنگهای گوناگون، قرمز، طلایی، زرد و سبز و اندازههای مختلف، از سیبهایی کمی بزرگتر از گیلاس گرفته تا سیبهایی به اندازهٔ گریپفروت. وقتی به دانهٔ سیب نگاه میکنیم به نظر کوچک میآید اما از همین دانهٔ کوچک یکی از زیباترین درختان روی زمین رشد میکند. (غزلهای سلیمان ۲:۳) هر ساله در فصل بهار درخت سیب تاج زیبای شکوفه بر سر میگذارد و در فصل پاییز میوه به بار میآورد. این درخت سالیانه به طور متوسط بیست صندوق و هر یک به گنجایش نوزده کیلوگرم میوه تولید میکند و گاهی عمرش به هفتاد و پنج سال میرسد!
یَهُوَه از آسمان باران بارانیده و به ما فصول پربار عطا میکند
از این دانهٔ کوچک درختی دلپذیر به وجود میآید که دهها سال میوه میدهد
۱۰، ۱۱. چگونه میتوانیم نیکویی و احسان خدا را در حواس پنجگانهٔ انسان مشاهده کنیم؟
۱۰ یَهُوَه با نیکویی لایزالش به ما بدنی «شگفتانگیز و حیرتآوری» عطا کرده است. به کمک حواس پنجگانه میتوانیم آفریدههای او را درک کنیم و از آنها لذّت ببریم. (مزمور ۱۳۹:۱۴) صحنههایی را که در بند اوّل این فصل بدانها اشاره کردیم به یاد آورید: گونههای گلگون کودکی شادمان، دانههای باران بر مزرعهٔ تشنه و رنگهای سرخ و طلایی و بنفش غروب آفتاب. چشم انسان طوری طراحی شده است که میتواند ۳۰۰٬۰۰۰ رنگ مختلف را از یکدیگر تشخیص دهد! و به کمک حس شنوایی تفاوتهای ظریف صوتی را در لحن عزیزانمان، در زمزمهٔ باد در میان درختان و در خندهٔ از ته دل کودکی نوپا ادراک میکنیم. چرا میتوانیم از چنین مناظر و صداهایی لذّت ببریم؟ کتاب مقدّس در این باره میگوید: «گوش شنوا و چشم بینا، هر دو را یَهُوَه آفریده است.» (امثال ۲۰:۱۲) اما ما از حواس دیگری نیز برخورداریم.
۱۱ حس بویایی گواه دیگری است بر نیکویی یَهُوَه. بینی انسان قادر است ۱۰٬۰۰۰ نوع بوی گوناگون را تشخیص دهد. برای نمونه، عطر غذای مورد علاقهمان، رایحهٔ گلها و برگهای پاییزی و بوی مطبوع هیزم بخاری را در نظر بگیریم. به کمک حس لامسه میتوانیم نوازش نسیم بر چهرهمان، گرمای آغوش کسی را که دوست داریم و لطافت پوست میوهها را احساس کنیم. وقتی میوهای را میخوریم، حس چشایی ما به کار میافتد. ساختار شیمیایی پیچیدهٔ میوه مجموعهٔ دلپذیری از طعمهای گوناگون پدید میآورد و غدد چشایی با ظرافت تمام، آن را حس میکند. براستی که باید از یَهُوَه به خاطر برکات بیشمارش سپاسگزار باشیم و بگوییم: «خدایا، . . . به همهٔ کسانی که به تو پناه آوردهاند، نیکویی کردهای!» (مزمور ۳۱:۱۹) چرا میتوانیم بگوییم که نیکویی یَهُوَه در حق خادمانش عظیم است؟
نیکویی و فواید دائمی آن
۱۲. کدام نعمتها اهمیت بیشتری دارد، و چرا؟
۱۲ عیسی گفت: «نوشته شده که ‹زندگی انسان نه فقط به نان، بلکه به هر کلمهای که از دهان یَهُوَه بیرون میآید هم وابسته است.» (متّیٰ ۴:۴) یقیناً میتوان گفت که نعمتهای روحانی از نعمتهای جسمانی سودمندتر است زیرا به کمک نعمتهای روحانی است که میتوان به زندگی جاودانی دست یافت. در فصل هشت کتاب حاضر دیدیم که یَهُوَه در این روزهای آخر نیروی خود را برای بنای بهشتی روحانی به کار گرفته است. یکی از ویژگیهای مهم این بهشت فراوانی خوراک روحانی در آن است.
۱۳، ۱۴. الف) حِزْقِیال نبی در رؤیا چه دید، و مفهوم این رؤیا در روزگار کنونی برای ما چیست؟ ب) یَهُوَه چه مواهب روحانی زندگیبخشی در اختیار خادمان وفادارش قرار میدهد؟
۱۳ در یکی از نبوّتهای مهم در کتاب مقدّس، به حِزْقِیال نبی رؤیایی وحی شد در مورد معبدی بازسازیشده و پرجلال. از آن معبد جویباری روان بود که بتدریج وسیعتر و عمیقتر میگشت تا اینکه به صورت ‹نهری› بزرگ درمیآمد و در هر جا که جاری میشد با خود برکت به همراه میآورد. بر کنارههای آن درختانی رشد میکرد که میوههایشان هم مغذی بود و هم شفابخش. این نهر حتی دریای مرده را زنده و بارور ساخت! (حِزْقِیال ۴۷:۱-۱۲) معنای این رؤیا چه بود؟
۱۴ این رؤیا به معنای آن بود که یَهُوَه پرستش پاک را که معبد مذکور مظهر آن است، دوباره برقرار میسازد. موهبتهای زندگیبخش خدا همچون نهری که در این رؤیا میبینیم به شکلی روزافزون برای قومش جاری است. از هنگام برقراری مجدّد پرستش پاک در سال ۱۹۱۹، یَهُوَه به قومش موهبتهای زندگیبخش فراوانی عطا کرده است. چاپ و توزیع کتاب مقدّس و نشریات مبتنی بر کتاب مقدّس، برگزاری جلسات، و کنگرهها همگی چندین میلیون نفر را با واقعیات مهم آشنا ساخته است. یَهُوَه بدین وسیله قومش را از مهمترین موهبتی که در اختیار ایشان قرار داده آگاه نموده است. این موهبت، قربانی شدن مسیح به عنوان بهای رهایی ما از چنگال گناه و مرگ میباشد. به یمن آن همهٔ دوستداران و ترسندگان حقیقی یَهُوَه میتوانند با وجدانی پاک در مقابل او بایستند و چشم امید به زندگی جاودانی بدوزند.a بدین سان، در این روزهای آخر، در حالی که جهان به قحطی روحانی دچار است، قوم یَهُوَه از ضیافتی روحانی برخوردار است.— اِشَعْیا ۶۵:۱۳.
۱۵. در طی سلطنت هزارسالهٔ مسیح، چگونه نیکویی یَهُوَه شامل حال انسانهای باایمان خواهد شد؟
۱۵ نهری که حِزْقِیال در رؤیا دید با نابودی سیستم کهنه و پوسیدهٔ کنونی از جریان باز نخواهد ایستاد. بلکه در طی حکومت هزارسالهٔ مسیح با شدّت بیشتری جریان خواهد داشت. در آن زمان، یَهُوَه به وسیلهٔ حکمرانی هزارسالهٔ مسیح، ارزش قربانی عیسی را به طور کامل به کار خواهد گرفت و بشر را بتدریج کامل خواهد ساخت. تصوّرش را بکنید که در آن وقت نیکویی یَهُوَه چقدر ما را به وجد خواهد آورد!
جوانب دیگر نیکویی یَهُوَه
۱۶. کتاب مقدّس چگونه نشان میدهد که نیکویی یَهُوَه شامل خصوصیات دیگری نیز میشود، و برخی از آن خصوصیات را نام ببرید؟
۱۶ نیکویی و احسان یَهُوَه به غیر از سخاوتمندی جوانب دیگری نیز دارد. او به موسی گفت: «من تمام نیکوییام را به تو نشان میدهم و نامم یعنی یَهُوَه را به تو اعلام میکنم.» سپس در آیات بعدی میخوانیم: «یَهُوَه از جلوی او گذشت و گفت: ‹یَهُوَه، یَهُوَه، خدای رحیم و دلسوز، خدایی که سرشار از محبت پایدار و منشأ حقیقت است.›» (خروج ۳۳:۱۹؛ ۳۴:۶) بنابراین میبینیم که نیکویی یَهُوَه شامل خصوصیات زیبای دیگر نیز میشود. حال با هم دو تا از این خصوصیات را بررسی میکنیم.
۱۷. دلسوز بودن به چه معناست و یَهُوَه چگونه این خصوصیت را نسبت به انسانهای ناکامل نشان میدهد؟
۱۷ «دلسوز.» این خصوصیت مطالب بسیاری در مورد چگونگی رفتار یَهُوَه با مخلوقاتش به ما میآموزد. یَهُوَه برخلاف بسیاری از انسانهای صاحب قدرت که خشن و مستبدند، ملایم و مهربان است. برای مثال، او به اَبرام گفت: «لطفاً به اطرافت نگاه کن و از جایی که ایستادهای نگاهت را به سمت شمال و جنوب و شرق و غرب بینداز.» (پیدایش ۱۳:۱۴) در بسیاری از ترجمههای کتاب مقدّس کلمهٔ «لطفاً» حذف شده است. اما محققان کتاب مقدّس دریافتهاند که از لحاظ دستوری این کلمهٔ عبری دارای اداتی است که این گفته را از حالت فرمان به درخواستی مؤدبانه تبدیل میکند. در آیات دیگر کتاب مقدّس نیز به این ساختار دستوری برمیخوریم. (پیدایش ۳۱:۱۲؛ حِزْقِیال ۸:۵) ببینید که سلطان عالَم چقدر به یک انسان احترام میگذارد. در دنیای امروز که تندخویی، گستاخی، و بیادبی امری عادی است، براستی تفکّر در مورد رأفت و بزرگواری یَهُوَه خدا چقدر دلنشین است!
۱۸. چرا میتوان یَهُوَه را «خدای امین» نامید، و چرا امین بودن یَهُوَه به انسان اطمینانخاطر میدهد؟
۱۸ «منشأ حقیقت است.» عدمصداقت یک خصوصیت بارز دنیای امروز است. اما کتاب مقدّس به ما یادآوری میکند: «خدا مثل انسان نیست که دروغ بگوید.» (اعداد ۲۳:۱۹) در تیتوس ۱:۲ آمده است: «خدا که غیرممکن است دروغ بگوید.» نیکویی او چنین کاری را روا نمیداند. وعدههای یَهُوَه کاملاً قابلاطمینان است و کلامش همیشه جامهٔ عمل میپوشد. او در کتاب مقدّس «خدای حقیقت و راستی» نامیده میشود. (مزمور ۳۱:۵) سخن ناحق به زبان نمیآورد اما در عوض حقایق بسیاری را آشکار میسازد. او مرموز و پنهانکار نیست، بلکه با بزرگواری حکمت بیپایانش را در اختیار خادمان وفادارش میگذارد.b علاوه بر این به آنان میآموزد که چگونه مطابق حقایقی که برایشان آشکار میسازد زندگی کنند تا بتوانند مطابق حقیقت رفتار کنند. (۳یوحنّا ۳) به طور کلّی، نیکویی یَهُوَه باید چه تأثیری بر یکایک ما داشته باشد؟
‹از برکات الٰهی غرق شادی شوید›
۱۹، ۲۰. الف) شیطان چگونه سعی کرد کاری کند که حوّا به نیکویی یَهُوَه شک کند، و نتیجهٔ این عمل او چه بود؟ ب) نیکویی یَهُوَه حقاً چه تأثیری باید بر ما بگذارد، و چرا؟
۱۹ هنگامی که شیطان حوّا را در باغ عدن وسوسه کرد، در نخستین جملههای خود با زیرکی سعی کرد کاری کند که حوّا به نیکویی یَهُوَه شک کند. یَهُوَه به آدم گفته بود: «تو میتوانی از میوهٔ تمام درختان باغ هر چقدر که بخواهی بخوری.» از هزاران درختی که باغ عدن را زینت میبخشید، یَهُوَه فقط یکی را ممنوع کرده بود. اما توجه کنید که شیطان نخستین سؤالش را از حوّا چگونه بیان میکند: «آیا واقعاً درست است که خدا اجازه نداده از میوهٔ تمام درختان باغ بخورید؟» (پیدایش ۲:۹، ۱۶؛ ۳:۱) شیطان طوری سخنان یَهُوَه را تحریف کرد که حوّا گمان نمود یَهُوَه چیزی خوب و نیکو را از او دریغ داشته است. متأسفانه، ترفند او کاری بود. حوّا با وجود آنکه همه چیز خود را مدیون یَهُوَه بود، همانند بسیاری از مردان و زنان دیگر که پس از او تولّد یافتند، به نیکویی خدا شک کرد.
۲۰ ما به عمق اندوه و فلاکتی که چنین شک و تردیدهایی پدید میآورند، واقفیم. پس بگذارید آنچه را که در کلام خدا آمده است به خاطر بسپاریم و از برکات و نیکویی یَهُوَه ‹غرق شادی شویم.› (اِرْمیا ۳۱:۱۲، تفس.) یَهُوَه مملوّ از نیکویی است و صلاح و خوبی ما را میخواهد. از این رو، نباید به نیّتهای او شک کنیم.
۲۱، ۲۲. الف) از چه راههایی میتوانید به نیکویی یَهُوَه پاسخ گویید؟ ب) در فصل بعدی به کدام خصوصیت یَهُوَه خواهیم پرداخت، و تفاوت آن با نیکویی چیست؟
۲۱ علاوه بر این، همیشه از اینکه بتوانیم با دیگران در مورد نیکویی خدا سخن گوییم، شادمان میشویم. کتاب مقدّس در بارهٔ قوم یَهُوَه میگوید: «در وصف نیکویی بیحد و مرز تو صحبت خواهند کرد.» (مزمور ۱۴۵:۷) ما هر روز، به نوعی از نیکویی یَهُوَه بهرهمند میشویم. پس بیایید هر روز از یَهُوَه به خاطر نیکوییاش سپاسگزاری کنیم. اگر در مورد نیکویی یَهُوَه تفکّر کنیم و به خاطر آن هر روز شکرگزار باشیم و علاوه بر این، با دیگران در بارهٔ آن صحبت کنیم میتوانیم خدای خوبمان را بهتر سرمشق قرار دهیم. و هر چه بیشتر مانند یَهُوَه به دیگران نیکویی کنیم، به او نزدیکتر میشویم. یوحنّای رسول در سنین پیری نوشت: «برادر عزیز، از بدکاران سرمشق نگیر، بلکه از نیکوکاران سرمشق بگیر. کسی که کارهای خوب میکند، از خداست، ولی کسی که کارهای بد میکند، خدا را ندیده است.»— ۳یوحنّا ۱۱.
۲۲ نیکویی یَهُوَه با خصوصیات دیگری از جمله «محبت پایدار» نیز ارتباط دارد. (خروج ۳۴:۶) نیکویی یَهُوَه به طور کلّی شامل حال همهٔ انسانهاست در حالی که محبت پایدارش را بخصوص متوجه خادمان باایمانش میباشد. در فصل بعدی به بررسی محبت پایدار یَهُوَه خواهیم پرداخت.
a یَهُوَه با پرداختن بهای رهایی ما انسانها بزرگترین نیکویی را انجام داده است. او از میان میلیونها موجود روحی، پسر محبوب و یگانهٔ خویش را انتخاب کرد تا جانش را برای ما فدا سازد.
b بیجهت نیست که کتاب مقدّس حقیقت و راستی را با نور مقایسه میکند. مزمورنویسی چنین میسراید: «نور و حقیقت خودت را بفرست.» (مزمور ۴۳:۳) یَهُوَه نور روحانی را به فراوانی بر کسانی که پذیرای آموزشها و روشنگریهای او هستند میتاباند.— ۲قُرِنتیان ۴:۶؛ ۱یوحنّا ۱:۵.