Weta 35

Yẹwhehodidọ Diyin Hugan He Nkọtọn Ma Ko Yin Didọ Pọ́n

NUJIJỌ lọ yin dopo to dehe na yin finflin hugan to whenuho Biblu tọn mẹ: Jesu sinai to osó de ji, bo to Yẹwhehodidọ Osó ji tọn he diyin etọn dọ. Lẹdo lọ ma dẹn do Ohù Galili tọn, vlavo sẹpọ Kapẹlnaumi. To ozán lọ blebu yiyizan to dẹ̀hiho mẹ godo, Jesu ko ṣẹṣẹ de 12 to devi etọn lẹ mẹ nado yin apọsteli lẹ. Enẹgodo, to pọmẹ po yemẹpo po, e jẹte wá aigba flala ehe ji to osó lọ ji.

Todin, hiẹ na lẹndọ, onú na ko ṣikọ na Jesu taun bọ e na jlo nado damlọn. Ṣigba gbẹtọgun daho lẹ ko wá, delẹ sọn kaka Judé po Jelusalẹm po, yèdọ nudi kilomẹtlu 100 jẹ 110 delẹ. Mẹdevo lẹ ko wá sọn huto Tile po Sidoni po tọn he tin to agewaji. Yé ko wá nado dotoai na Jesu podọ nado yin azọ̀nhẹngbọna sọn awutuzọ̀n yetọn lẹ si. Mẹhe tlẹ to yinyin tuklado gbọn aovi dali lẹ, yèdọ angẹli ylankan Satani tọn lẹ lọsu tin to finẹ ga.

Dile Jesu jẹte wá, awutunọ lẹ dọnsẹpọ ẹ nado doalọ e go, podọ e sọ hẹnazọ̀ngbọna yemẹpo. To enẹgodo, e họnwun dọ Jesu hẹaga yì otẹn he yiaga hugan osó lọ tọn de ji. Finẹ wẹ e sinai do bosọ jẹ nuplọn agundaho he hòpli do aigba flala he tin to nukọn etọn lọ lẹ mẹ ji. Podọ lẹnnupọn deji! Todin mẹdopo tata to mẹplidopọ lọ blebu mẹ ma tlẹ to yaji sọn madogán agbasa tọn sinsinyẹn de mẹ ba!

Gbẹtọ lọ lẹ tin to jejeji nado dotoai hlan mẹplọntọ lọ he penugo nado nọ wà azọ́njiawu mẹpaṣa tọn ehelẹ. Ṣigba, Jesu dọ yẹwheho etọn na alemọyi devi etọn lẹ tọn poun, mẹhe vlavo sinai sẹpọ ẹ hugan lẹ. Ṣigba na mílọsu nido sọgan mọaleyi ga, Matiu po Luku po basi kandai etọn.

Kandai Matiu tọn na yẹwhehodidọ lọ yí nudi whla ẹnẹ do dite hugan Luku tọn. Humọ, apadewhe nuhe Matiu basi kandai etọn lẹ, wẹ Luku zedonukọnnamẹ taidi yinyin didọ gbọn Jesu dali to ojlẹ devo mẹ to lizọnyizọn etọn whenu, dile e sọgan yin ayidego gbọn yíyí Matiu 6:9-13 jlẹdo Luku 11:1-4 go, po Matiu 6:25-34 jlẹdo Luku 12:22-31 go po dali do. Ṣogan ehe ma dona yin nupaṣamẹ gba. E họnwun dọ Jesu plọn onú dopolọ lẹ hugan whla dopo, podọ Luku de nado basi kandai nuplọnmẹ ehelẹ tọn to nujijọ he gbọnvo de mẹ.

Nuhe hẹn yẹwhehodidọ Jesu tọn yin nuhọakuẹ sọmọ mayin sisosiso gbigbọmẹnu he e bẹhẹn tọn lẹ kẹdẹ gba ṣigba aliho họnwun he bọawu he mẹ e ze nugbo ehelẹ donukọnnamẹ te. E yí numimọ paa lẹ zan, bosọ yí nuhe gbẹtọ lẹ jẹakọ hẹ lẹ zan, bo gbọnmọ dali hẹn linlẹn etọn lẹ yin nukunnumọjẹemẹ po awubibọ po gbọn mẹhe to gbẹzan he pọnte hugan de dín to aliho Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹ dali.

Mẹnu lẹ Wẹ Yin Ayajẹnọ Nugbonugbo?

Mẹlẹpo jlo nado yin ayajẹnọ. To ehe yinyọnẹn mẹ, Jesu bẹ Yẹwhehodidọ Osó ji tọn etọn jẹeji gbọn zẹẹmẹ mẹhe yin ayajẹnọ nugbonugbo lẹ tọn bibasi dali. Dile mí sọgan lẹn do, ehe dọn ayidonugo suhugan mẹplidopọ etọn lẹ tọn to afọdopolọji. Podọ ṣogan hogbe bẹjẹeji tọn etọn dona ko taidi nuhe sọta yede na mẹsusu lẹ.

To anadidena zẹẹmẹ bibasi etọn hlan devi etọn lẹ mẹ, Jesu bẹjẹeji dọmọ: “[Ayajẹnọ, NW ] wẹ mì wamọnọ lẹ; na mìtọn wẹ ahọludu Jiwheyẹwhe tọn. [Ayajẹnọ, NW] wẹ mì he huvẹ to hùhù to dinvie; na yè na hẹn mì gọ́hò. [Ayajẹnọ, NW ] wẹ mì he to avivi to dinvie; na mì na konu. [Ayajẹnọ, NW ] wẹ mì, whenuena gbẹtọ lẹ na to wangbẹna mì . . . Mì ni jaya to azán nẹ gbè, na mì ni lọ́n na homẹhunhun: sa pọ́n, ale mìtọn wẹ klo to olọn mẹ.”

Ehe wẹ yin kandai Luku tọn na nuhe dù bẹjẹeji yẹwhehodidọ Jesu tọn. Ṣigba sọgbe hẹ kandai Matiu tọn, Jesu sọ dọ dọ homẹmimiọnnọ lẹ, lẹblanunọ lẹ, mẹhe wé to ayiha mẹ lẹ, po jijọho-dintọ lẹ po yin ayajẹnọ lẹ ga. Ehelẹ yin ayajẹnọ, wẹ Jesu doayi e go, na yé na dugu aigba tọn, yé na yin lẹblanu dohia, yé na mọ Jiwheyẹwhe, podọ yé na yin yiylọdọ visunnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ.

Nalete, nuhe Jesu to alọdlẹndo taidi yinyin ayajẹnọ, mayin aslan-yintọ kavi homẹhunhunnọ poun, dile e nọ yin do to whenuena mẹde tin to ojlẹ gbẹdudu tọn mẹ gba. Ayajẹ nugbo tọn siso taun, bo bẹ linlẹn pekọ tọn hẹn, yèdọ linlẹn pekọhẹnwanamẹ po kọdetọn dagbe tintindo to gbẹzan mẹ tọn po.

Enẹwutu mẹhe yin ayajẹnọ nugbonugbo, he Jesu dohia lẹ, wẹ mẹhe yọ́n nuhudo gbigbọmẹ tọn yetọn lẹ, bo nọ blawu na ninọmẹ ylandonọ-yinyin yetọn lẹ, bo wá yọ́n Jiwheyẹwhe bosọ nọ sẹ̀n ẹn lẹ. Enẹgodo, eyin yé tlẹ yin wangbẹna kavi yin homẹkẹndo na ojlo Jiwheyẹwhe tọn wiwà wutu, yé nọ yin ayajẹnọ na yé nọ yọnẹn dọ yé to homẹ Jiwheyẹwhe tọn hẹn hùn podọ na mọ ahọsumẹ ogbẹ̀ madopodo tọn etọn yí.

Etomọṣo, suhugan todoaitọ Jesu tọn lẹ, kẹdẹdi mẹdelẹ to egbehe, yise dọ kọdetọn dagbenọ-yinyin po gbẹdudu po wẹ yin nuhe nọ hẹn mẹde yin ayajẹnọ. Jesu yọnẹn dọ e mayin mọ gba. To yíyí vogbingbọn he dona paṣa suhugan todoaitọ etọn lẹ tọn zan mẹ, e dọmọ:

“Dindọ̀n hlan mì heyin adọkunnọ lẹ! na mì lẹ ko mọ homẹmimiọn mìtọn yí vọ̀. Dindọ̀n hlan mì he gọ́hò lẹ! na huvẹ na hù mì. Dindọ̀n hlan mì he to nuko to dinvie lẹ! na mì na blawu, bosọ viavi. Dindọ̀n hlan mì, whenuena omẹ pó to onú mìtọn dagbe dọ! na mọkẹdẹ wẹ otọ́ yetọn lẹ wà hlan yẹwhegán lalonọ lẹ.”

Etẹ dọ wẹ Jesu te? Naegbọn adọkunnu lẹ tintindo, afọdidona homẹhunhun po nukiko po, gọna vivi alọkẹyi gbẹtọ lẹ tọn dùdù nado hẹn dindọ̀n wá? E yinmọ na to whenuena mẹde tindo bosọ wlebòna onú ehelẹ, to whelọnu sinsẹ̀nzọn hlan Jiwheyẹwhe, ehe kẹdẹ nọ hẹn ayajẹ nugbo tọn wá, nọ yin didesẹ sọn gbẹzan etọn mẹ. To ojlẹ dopolọ mẹ, Jesu ma to didọ dọ wamọnọ-yinyin, tintin to huvẹ mẹ, po aluẹmẹninọ po janwẹ na hẹn mẹde yin ayajẹnọ gba. Ṣigba, e nọ saba jọ, dọ mẹhe de-ma-to-dena lẹ sọgan kẹalọyi nuplọnmẹ Jesu tọn lẹ, podọ yewlẹ nọ gbọnmọ dali nọ yin didona po ayajẹ nugbo tọn po.

Enẹgodo, to hodidọ hlan devi etọn lẹ mẹ, Jesu dọmọ: “Mì wẹ ojẹ̀ aigba tọn.” Na nugbo tọn, ewọ ma to didọ dọ, yewlẹ to paa mẹ yin ojẹ̀ gba. Kakatimọ, ojẹ̀ yin nuhe nọ hẹn onú ma nado yawu gble. Bẹplidopọ daho etọn de tin sẹpọ agbà lọ to tẹmpli Jehovah tọn mẹ, bọ yẹwhenọ he to devizọnwa to finẹ lẹ nọ bà do avọ́nunina lẹ ji.

Devi Jesu tọn lẹ “wẹ ojẹ̀ aigba tọn” to linlẹn lọ mẹ dọ yé tindo nuyiwadomẹji hihọ́ basinamẹ tọn do gbẹtọ lẹ ji. Na nugbo tọn, wẹndomẹ he yé tindo lọ nọ basi hihọ́na gbẹzan mẹhe kẹalọyi i lẹpo tọn! E na hẹn jẹhẹnu dẹn-to-aimẹ lẹ taidi nugbodidọ, po nugbonọ-yinyin tọn lẹ po wá gbẹzan omẹ mọnkọtọn lẹ tọn mẹ bo na glọnalina doyiyi depope to gbigbọmẹ podọ to walọdagbe mẹ to yé mẹ.

“Mì wẹ hinhọ́n aihọn tọn,” wẹ Jesu dọna devi etọn lẹ. Miyọngban de ma nọ yin zize do ohà de glọ gba ṣigba nọ yin zize do miyọngbantin de ji, enẹwutu Jesu dọmọ: “Mọkẹdẹ wẹ mì ni gbọ hinhọ́n mìtọn ni họnwun to gbẹtọ lẹ nukọn do.” Devi Jesu tọn lẹ nọ wà ehe gbọn kunnudide gbangba tọn yetọn dali, podọ gbọn devizọnwiwa taidi apajlẹ walọyizan he to hinhọ́n tá tọn lẹ to kọndopọmẹ po nunọwhinnusẹ́n Biblu tọn lẹ po dali.

Nujinọtedo He Yiaga de na Hodotọ Etọn Lẹ

Sinsẹ̀ngan lẹ pọ́n Jesu hlan taidi mẹhe gbà Osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn de bọ to ojlẹ kleun de mẹ wayi tlẹ ko blasé nado hù i. Enẹwutu dile Jesu zindonukọn to Yẹwhehodidọ Osó ji tọn etọn mẹ, e basi zẹẹmẹ dọmọ: “Mì lẹndọ yẹn wá nado hẹn [Osẹ́n] kavi [Yẹwhegán] lẹ gble blo: yẹn ma wá nado hẹngble gba, adavo nado hẹn di.”

Jesu tindo sisi he yiaga hugan na Osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn bosọ na tuli mẹdevo lẹ nado tindo mọnkọtọn hlan ẹn ga. Na nugbo tọn, ewọ dọmọ: “Enẹwutu mẹdepope he na hẹn pẹvi ṣiunṣiun dopo gble to osẹ́n helẹ mẹ, bo nasọ plọn gbẹtọ lẹ domọ, ewọ lọ wẹ yè na ylọ omẹ ṣiunṣiun to ahọludu olọn tọn mẹ,” he zẹẹmẹdo dọ omẹ mọnkọtọn ma na biọ Ahọluduta lọ mẹ paali.

Dẹn do sisi ma tindo na Osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn, Jesu gblewhẹdo etlẹ yin walọ he nọ hẹn mẹde nado gbà yé. To ayididego dọ Osẹ́n lọ dọ, “Hiẹ ma na hùmẹ” godo, Jesu yidogọ dọmọ: “Ṣigba yẹn dọ hlan mì, dọ mẹdepope he gblehomẹ do mẹmẹsunnu etọn go, na tin to owù whẹdida tọn mẹ.”

To whenuena e yindọ nukọnzinzindo to homẹgbigble mẹ do gbẹdohẹmẹtọ de go yin nuhe sinyẹn sọmọ, vlavo tlẹ sọgan planmẹ jẹ mẹhuhu kọ̀n, Jesu do lehe mẹde dona dovivẹnu yinukọn do sọ hia nado dín jijọho. E na anademẹ dọmọ: “Enẹwutu eyin hiẹ hẹn nunina [avọ́sinsan] towe yì agbà kọ̀n, bosọ flin to finẹ dọ mẹmẹsunnu towe tindo nude do ogo we: jo nunina towe dai to finẹ to agbà nukọn, bo yì, gbowhẹ̀ hẹ mẹmẹsunnu towe whẹ́; whenẹnu wẹ a ni wá bo na nunina towe.”

To ayidonugo lilẹ hlan ṣinawetọ to Gbedide Ao lẹ mẹ ji, Jesu zindonukọn dọmọ: “Mì ko sè dọ yè dọmọ, hiẹ ma na deayọ.” Etomọṣo, Jesu gblewhẹdo etlẹ yin linlẹn wintinwintin jẹnukọn hlan ayọdide kọ̀n. “Yẹn dọ hlan mì, dọ, eyin mẹdepope pọ́n yọnnusi de nado wà nugbigble hẹ ẹ, e ko deayọ hẹ ẹ to ayiha etọn mẹ dote.”

Tofi Jesu ma to hodọ gando linlẹn mawé tọn he juwayi poun de go gba ṣigba gando ‘pinpọn zọnmii’ go. Mẹpinpọ́n zọnmii mọnkọtọn nọ fọ́n ojlo numọtolanmẹ sinsinyẹn tọn dote, ehe, eyin dotẹnmẹ etọn hundote, sọgan dekọtọn do ayọdide mẹ. Nawẹ mẹde sọgan dapana ehe ma nado jọ gbọn? Jesu basi dohia lehe afọdide sinsinyẹn lẹ sọgan yin dandannu de do, dọmọ: “Eyin nukun towe adusi tọn hẹn we dahli, sún in sẹ̀, bosọ dè e sẹ̀ sọn ogo we . . . Eyin alọ towe adusi tọn sọ hẹn we dahli, sán ẹn sẹ̀, bo dè e sọn dè we.”

Gbẹtọ lẹ nọ saba jlo nado hẹn agbasagonu he to awutujẹ de bú nado sọgan whlẹn ogbẹ̀ yetọn lẹ gán. Ṣigba sọgbe hẹ Jesu, e sọ yin onú titengbe hugan nado ‘ze nudepope dlan,’ yèdọ etlẹ yin nudepope he họakuẹ taun taidi nukun de kavi alọ de, nado dapana linlẹn kavi nuyiwa mawé tọn lẹ. Yin e mayin mọ, Jesu basi zẹẹmẹ dọ, omẹ mọnkọtọn lẹ na yin zize dlan do Gẹhẹnna mẹ (gbóta fie yè nọ mẹ̀n onú kudiho lẹ te sẹpọ Jelusalẹm), ehe nọtena vasudo mavọmavọ.

Jesu sọ dọhodo lehe yè na yinuwa hẹ mẹhe nọ gbleawunamẹ bosọ nọ hẹnmẹ gblehomẹ lẹ do. “Mì gbẹ́ oylan lọ blo,” wẹ yin ayinamẹ etọn. “Ṣigba mẹdepope he hò alaka adusi tọn na we, lẹ́ amiyọn tọn hlan ẹn ga.” Jesu ma to didọ dọ mẹde ma dona yiavunlọna ede kavi whẹndo etọn eyin yè yin nukundiọsọ gba. Yè ma nọ hotómẹnamẹ nado gbleawunamẹ to agbasa mẹ gba ṣigba, kakatimọ, nado dowinyan mẹ wẹ. Enẹwutu, nuhe dọ Jesu te wẹ yindọ eyin mẹdepope tẹnpọn nado fọ́n avùn kavi nudindọn de dote, vlavo gbọn tomẹ-honamẹ to paa mẹ po alọpá-homẹ po dali kavi gbọn hogbe adidó-homẹnamẹ mẹdèpo tọn lẹ dali, e na yin nuhe jẹagọ nado yí ahọsu.

To ayidonugo dindọ̀n wá osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn nado yiwanna kọmẹnu mẹtọn ji godo, Jesu dọmọ: “Ṣigba yẹn dọ hlan mì, Mì yiwanna kẹntọ mìtọn lẹ, bosọ hodẹ̀ na mẹhe to vivlẹ mì kò, bosọ to homẹkẹn do mì lẹ.” To awuwiwlena whẹwhinwhẹ́n huhlọnnọ de na mọwiwà mẹ, e yidogọ dọmọ: “Na [gbọnmọ dali] mì nido yin ovi Otọ́ mìtọn he tin to olọn mẹ tọn: na e nọ hẹn owhè etọn vẹ́ do omẹ ylankan lẹ ji, podọ do omẹ dagbe lẹ ji.”

Jesu dotana adà yẹwhehodidọ tọn etọn ehe gbọn avase nina dali dọmọ: “Enẹwutu mìwlẹ ni yin mẹpipe, dile Otọ́ mìtọn he tin to olọn mẹ yin mẹpipe do.” Jesu ma to didọ dọ gbẹtọ lẹ sọgan yin pipé to linlẹn mlẹnmlẹn tọn de mẹ gba. Kakatimọ, yé sọgan, gbọn apajlẹ Jiwheyẹwhe tọn hihodo dali, hẹn owanyi yetọn gbloada deji nado bẹ etlẹ yin kẹntọ yetọn lẹ hẹn ga. Kandai Luku tọn dopolọ heyin hogbe Jesu tọn ehelẹ dọmọ: “Na mì ni do lẹblanu, kẹdẹdile Otọ́ mìtọn do lẹblanu do.”

Odẹ̀, po Jidide to Jiwheyẹwhe mẹ Po

Dile Jesu to nukọnzindo po yẹwhehodidọ etọn po, e gblewhẹdo yẹnuwiwa mẹhe nọ basi dohia nuhe yé lẹndọ e yin jijọ-di-Jiwheyẹwhe tọn yetọn. “Whenuena hiẹ wà lẹblanu nunina towe,” wẹ e dọ, “a kún opẹ̀n de to nukọn towe blo, dile yẹnuwatọ lẹ nọ wà do.”

Jesu zindonukọn dọmọ: “Whenuena hiẹ to dẹ̀ho, a di yẹnuwatọ lẹ blo: na yé yiwanna nado ṣite do hodẹ̀ to sinagọgu mẹ, podọ to alihoklanji, nado yin mimọ na gbẹtọ lẹ wutu.” Kakatimọ, e plọnmẹ dọmọ: “Whenuena hiẹ to dẹ̀ho, biọ abò towe mẹ, whenuena hiẹ sú ohọ̀n towe, hodẹ̀ hlan Otọ́ towe he mọnu nuglọ.” Jesu lọsu na ede hodẹ̀ to gbangba, enẹwutu e ma to whẹgbledo ehelẹ gba. Nuhe e to whẹgbledo lọ wẹ odẹ̀ lẹ he nọ yin hihò nado yinuwado todoaitọ lẹ ji he nọ dọ̀n nudọdomẹ yẹyinọ yetọn lẹ.

Jesu na ayinamẹ yinukọn dogọ dọmọ: “Whenuena mì to dẹ̀ho, mì zan dọvọdọ vọ́tọ di Kosi lẹ blo.” Jesu ma to didọ dọ dọvọdọ to ede mẹ yin nuhe ylan gba. Whladopo, ewọ lọsu yí “hogbe dopolọ” zan gbọzangbọzan. Ṣigba nuhe e gbẹ́ lọ wẹ “dọvọdọ bibasi” na hogbe dopolọ heyin pinplọn do tamẹ lẹ, to aliho he mẹ mẹhe nọ to alọvi yí do hia ojẹ́-kún lẹ nọ to bibasi do to whenuena yé to dọvọdọ basi na odẹ̀ yetọn lẹ sọn tamẹ.

Nado gọalọna todoaitọ etọn lẹ nado hodẹ̀, Jesu wleawuna odẹ̀ apajlẹ tọn de he bẹ obiọ vivẹvivẹ ṣinawe hẹn. Atọ̀n tintan lẹ gbọn gbesisọ dali do gbeyiyi na nupojipetọ-yinyin Jiwheyẹwhe tọn po lẹndai etọn lẹ po hia. Yé yin obiọ lẹ na kinklandowiwe oyín Jiwheyẹwhe tọn, na Ahọluduta etọn nado wá, podọ ojlo etọn nado yin wiwà. Ẹnẹ he pò lẹ yin obiọ mẹdetiti tọn lẹ, yèdọ, na núdùdù egbesọegbesọ tọn, na jona ylando lẹ tọn, ma nado yin whiwhlepọn zẹ̀ akọndona mẹtọn go, podọ nado yin whinwhlẹngan sọn mẹylankan lọ si.

To nukọnzinzindo mẹ, Jesu dọhodo omọ̀ nùzindonuji susu hugan zize do nutindo agbasa tọn lẹ ji. E dotuhomẹnamẹ dọmọ: “Mì bẹ adọkunnu pli na mìde to aigba ji blo, fie owán po okọ́ po nọ hẹn ẹn gble te, podọ fie ajotọ lẹ nọ gbò adó bo fìnnú te.” E mayin dọ adọkunnu mọnkọtọn lẹ nọ gble kẹdẹ wẹ gba ṣigba yé ma nọ wleawuna dagbenu depope hẹ Jiwheyẹwhe gba.

Enẹwutu, Jesu dọmọ: “Ṣigba mì bẹ adọkunnu pli na mìde to olọn mẹ.” Ehe nọ yin wiwà gbọn sinsẹ̀nzọn Jiwheyẹwhe tọn zize do otẹn tintan mẹ to gbẹzan towe mẹ dali. Mẹdepope ma sọgan hò dagbenu he nọ yin bibẹpli to aliho mọnkọtọn mẹ do Jiwheyẹwhe dè kavi ahọsumẹ daho etọn yí gba. Enẹgodo Jesu yidogọ dọmọ: “Na fie adọkunnu towe tin te, finẹ wẹ ayiha towe na tin te ga.”

To hodidọ yinukọn dogọ do omọ̀ ojlo agbasanu lẹ tọn ji mẹ, Jesu dó oló de dọmọ: “Nukun wẹ miyọngban agbasa tọn; enẹwutu eyin nukun towe yin dopo, agbasa towe lẹpo pete na gọ́ na hinhọ́n. Eyin nukun towe ylan, agbasa towe lẹpo pete na gọ́ na zinvlu.” Nukun he to azọ́nwa ganji de tin taidi miyọ́n heyin titá to fihe dozinvlu de na agbasa. Ṣigba nado mọnu ganji, nukun lọ dona yin dopo, enẹwẹ yindọ, dona yin zizedo onú dopo ji. Nukun he ma yin dopo nọ planmẹ jẹ sọha-yi-nanú nuṣiwa tọn lẹ kọ̀n, yanwle agbasanu lẹ tọn zize donukọnna sinsẹ̀nzọn Jiwheyẹwhe tọn, po kọdetọn lọ po dọ “agbasa . . . lẹpo pete” na gọ́ na zinvlu.

Jesu hẹn whẹho ehe wá tadona kọ̀n po oló huhlọnnọ de po dọmọ: “Mẹde ma sọgan sẹ̀n oklunọ awe gba: adavo e gbẹwanna ode, bo yiwanna awetọ: kavi yin e mayin mọ, e na joawu na ode, bo gbẹkọ awetọ go. Mìwlẹ ma sọgan sẹ̀n Jiwheyẹwhe po Mamọni po gba.”

To ayinamẹ ehe nina godo, Jesu hẹn todoaitọ etọn lẹ deji dọ yé ma dona yin magbọjẹnọ dogbọn nuhudo agbasa tọn yetọn lẹ dali gba eyin yé ze sinsẹ̀nzọn Jiwheyẹwhe tọn do otẹn tintan mẹ. “Mì pọ́n ohẹ he to aga lẹ,” wẹ e dọ, “yé ma doji, mọ yé ma gbẹ̀n, mọ yé ma nọ bẹpli do zínhọ lẹ mẹ; ṣigba Otọ́ mìtọn olọn tọn to núdù na yé.” Enẹgodo e kanse dọmọ: “Be mìwlẹ ma pọnte hú yé?”

Bọdego, Jesu dlẹnalọdo lii danji tọn lẹ bosọ doayi e go dọ “yè ma doaṣọ yèdọ na Sọlọmọni to gigo etọn lẹpo mẹ di dopo to ehelẹ mẹ.” E zindonukọn dọmọ: “Ṣigba eyin Jiwheyẹwhe doaṣọna ogbé danji tọn, . . . be nẹmunẹmu wẹ e ma na ṣinyọnavọna mì, mì yise pẹvinọ?” Enẹwutu Jesu dotana dọmọ: “Mì yin vivẹnunọ blo, dọ etẹ mí na dù? kavi etẹ mí na nù? kavi etẹ mí na do yin mẹṣinyọnavọna? . . . Otọ́ mìtọn olọn tọn . . . yọnẹn dọ mì ma sọgan nọ ma tindo onú helẹ pó gba. Ṣigba mì dín ahọludu Jiwheyẹwhe tọn po dodo etọn po whẹ́; onú helẹ pó wẹ yè na dogọ́ hlan mì.”

Aliho lọ He Planmẹ Yì Ogbẹ̀ Mẹ

Aliho lọ he planmẹ yì ogbẹ̀ mẹ yin tonusise hlan nuplọnmẹ Jesu tọn lẹ. Ṣigba e ma bọawu nado wà ehe gba. Di apajlẹ, Falesi lẹ nọ dawhẹna mẹdevo lẹ po fifiẹ po, podọ e yọnbasi dọ mẹsusu nọ hodo apajlẹ yetọn. Enẹwutu dile Jesu to nukọnzindo to Yẹwhehodidọ Osó ji tọn etọn mẹ, e na tudohomẹnamẹ ehe dọmọ: “Mì dawhẹ blo, na mì ma yin mẹdawhẹna blo. Na whẹdida he mì yí do dawhẹ, wẹ yè nado dawhẹna mì.”

Owùnu wẹ e yin nado hodo Falesi homọdọdonugotọ hẹngogonọ lẹ. Sọgbe hẹ kandai Luku tọn, Jesu basi dohia owù ehe tọn gbọn didọ dali dọmọ: “Be nukuntọ́nnọ sọgan doalihia nukuntọ́nnọ? Yé omẹ awe lẹ ma na jai do odò mẹ?”

Yinyin homọdọdo mẹdevo lẹ go tọ hugan, yèdọ hinhẹn nuṣiwa yetọn klo bosọ dowhẹ yé, bo nọ mọhodọdo yé go gbọzangbọzan, yin nuṣiwa sinsinyẹn de. Enẹwutu Jesu dọmọ: “Nawẹ hiẹ sọgan dọ hlan mẹmẹsunnu towe do, dọ, Mẹmẹsunnu ṣie, gbọ yẹn ni dè núyọ he tin to nukun towe mẹ sẹ̀, whenuena hiẹ lọsu ma tunwun nakepo he tin to nukun hiẹ lọsu tọn mẹ? Hiẹ yẹnuwatọ, dè nakepo he tin to nukun hiẹ lọsu tọn mẹ sẹ̀ whẹ́, whenẹnu wẹ hiẹ na mọnu gbangba nado dè núyọ he tin to nukun mẹmẹsunnu towe tọn mẹ sẹ̀.”

Ehe ma zẹẹmẹdo dọ devi Jesu tọn lẹ ma dona yí wuntuntun depope zan to kọndopọmẹ hẹ mẹdevo lẹ gba, na e dọmọ: “Mì yí onú heyin wiwe nẹ hlan avún lẹ blo, mì sọ yí pale mìtọn lẹ dlan nukọn na ohàn lẹ blo.” Nugbo lẹ sọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ yin wiwe. Yé tin taidi pale yẹhiadonu tọn lẹ. Ṣigba eyin omẹ dopodopo delẹ, he taidi avún lẹ kavi ohàn lẹ, ma do pinpẹn-nutọn-yinyọnẹn hia na nugbo họakuẹ ehelẹ, devi Jesu tọn lẹ dona jo omẹ enẹlẹ do bo dín mẹhe na dotoai ganji lẹ mọ.

Dile etlẹ yindọ Jesu ko dọho do odẹ̀ ji jẹnukọn to Yẹwhehodidọ Osó ji tọn etọn mẹ, e sọ vọ́ zinnudo nuhudo lọ nado gbọṣi odẹ̀ mẹ ji. “Mì biọ,” wẹ e dotuhomẹnamẹ dọ, “yè na na mì.” Nado basi dohia awuwlefó Jiwheyẹwhe tọn nado na gblọndo odẹ̀ lẹ, Jesu kanse dọmọ: “Gbẹtọ tẹwẹ tin sọn mì mẹ, mẹhe eyin visunnu etọn na biọ akla dopo e, be ewọ na yí zannu de na ẹn? . . . Be eyin mìwlẹ yinyin mẹylankan yọ́n le yè nọ na nunina dagbe ovi mìtọn lẹ do, nẹmunẹmu wẹ Otọ́ mìtọn he tin to olọn mẹ ma na yí onú dagbe na yé mẹhe biọ ẹ lẹ?”

Bọdego Jesu wleawuna nuhe ko lẹzun nunọwhinnusẹ́n walọyizan osẹ́n tọn diyin lọ, ehe nọ saba yin yiylọdọ Osẹ́n Sika tọn. E dọmọ: “Enẹwutu, onú depope mìwlẹ jlo gbẹtọ ni wà hlan mì, mọkẹdẹ wẹ mì ni wà hlan yé.” Gbẹninọ gbọn nunọwhinnusẹ́n ehe dali bẹ nuyiwa nujikudo tọn lẹ to dagbe wiwà hlan mẹdevo lẹ mẹ hẹn, yèdọ yinuwa hẹ yé dile hiẹ jlo dọ yè ni yinuwa hẹ we do.

Dọ aliho lọ he planmẹ yì ogbẹ̀ mẹ ma bọawu yin didehia gbọn anademẹ Jesu tọn dali dọmọ: “Mì gbọn họntonu bibó mẹ biọ whégbè, na gbigblo wẹ họntonu lọ, gblagada sọ wẹ ali lọ, he hẹn omẹ yì dindọ̀n mẹ, susu sọ wẹ yé he to zọnlinzin gbọn finẹ lẹ. Na bibó wẹ họntonu lọ, jijlọ sọ wẹ ali lọ, he hẹn omẹ yì ogbẹ̀ mẹ, pẹvide wẹ yé he dín in mọ lẹ.”

Owù yinyin hinhẹn buali tọn klo taun, enẹwutu Jesu na avase dọmọ: “Mì payi yẹwhegán lalonọ lẹ go, he to mì dè wá lẹ to avọ̀ lẹngbọ lẹ tọn mẹ, ṣigba ohla nuwletọ lẹ wẹ yé to homẹ.” Yèdọ dile atin dagbe po atin ylankan lẹ po sọgan yin yinyọnẹn gbọn sinsẹ́n yetọn lẹ dali do, Jesu doayi e go dọ, mọwẹ yẹwhegán lalonọ lẹ sọgan yin yinyọnẹn gbọn walọyizan po nuplọnmẹ yetọn lẹ po dali do.

To nukọnzinzindo mẹ, Jesu basi zẹẹmẹ dọ e mayin nuhe mẹde dọ poun wẹ nọ hẹn omẹ lọ yin devi Etọn gba ṣigba nuhe e wà. Mẹdelẹ sọalọakọ́n dọ Jesu wẹ yin Oklunọ yetọn, ṣigba eyin yé ma to ojlo Otọ́ etọn tọn wà, e dọmọ: “Whenẹnu wẹ yẹn na yigbe hlan yé dọ, Yẹn ma yọ́n mì gbede, mì tọ́n sọn dè e, mì azọ́n ylankan watọ.”

To vivọnu, Jesu na tadona ayidego tọn hlan yẹwhehodidọ etọn. E dọmọ: “Mẹdepope he sè ohó ṣie helẹ, bosọ basi yé, yè na jlẹ ẹ do gbẹtọ nuyọnẹntọ de go, he gbá ohọ̀ etọn do osé ji. Whenuena jikunja, bọ asisa lẹ fọ́n, bọ jẹhọn lẹ yìn, bo hò jẹ ohọ̀ lọ ji: e ma jai: na yè dó e do osé ji wutu.”

To alọ devo mẹ, Jesu lá dọmọ: “Mẹdepope he sọ sè ohó ṣie helẹ, bo ma sọ basi yé, yè na jlẹ ẹ do gbẹtọ nulunọ de go, he gbá ohọ̀ etọn do tọkẹ́n ji. Whenuena jikunja, bọ asisa lẹ gọ́, bọ jẹhọn lẹ yìn, bo hò jẹ ohọ̀ lọ ji, e họ́: hihọ́ etọn sọ sù tlala.”

To whenuena Jesu dotana yẹwhehodidọ etọn, gbẹtọ lẹ yin pipaṣa dogbọn aliho mẹpinplọn etọn tọn dali, na e plọn yé taidi mẹhe tindo aṣẹ e mayin taidi sinsẹ̀ngan lẹ gba. Luku 6:12-23; Matiu 5:1-12; Luku 6:24-26; Matiu 5:13-48; 6:1-34; 26:36-45; 7:1-29; Luku 6:27-49.

▪ Fie wẹ Jesu tin te to whenuena e dọ yẹwheho ayidego tọn etọn, mẹnu lẹ wẹ tin to finẹ, podọ etẹwẹ jọ tlolo jẹnukọnna didọ ẹ etọn?

▪ Naegbọn e mayin nupaṣamẹ dọ Luku basi kandai nuplọnmẹ yẹwhehodidọ lọ tọn delẹ to ninọmẹ he gbọnvo de mẹ?

▪ Etẹwẹ hẹn yẹwhehodidọ Jesu tọn họakuẹ sọmọ?

▪ Mẹnu lẹ wẹ yin ayajẹnọ nugbonugbo, podọ etẹwutu?

▪ Mẹnu lẹ wẹ mọ dindọ̀n yí, podọ etẹwutu?

▪ Nawẹ devi Jesu tọn lẹ yin “ojẹ̀ aigba tọn” po “hinhọ́n aihọn tọn” po gbọn?

▪ Nawẹ Jesu do sisi he yiaga hia hlan Osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn gbọn?

▪ Anademẹ tẹwẹ Jesu wleawuna nado hùngona adọ̀ mẹhuhu po ayọdide tọn lẹ po?

▪ Etẹ dọ wẹ Jesu te to whenuena e dọho dogbọn alaka awetọ lilẹ́ dali?

▪ Nawẹ mí sọgan yin pipé gbọn dile Jiwheyẹwhe yin pipé do?

▪ Anademẹ tẹlẹ do odẹ̀ ji wẹ Jesu wleawuna?

▪ Naegbọn adọkun olọn mẹ tọn lẹ yiaga, podọ nawẹ yé nọ yin mimọ gbọn?

▪ Oló tẹlẹ wẹ yin dido nado gọalọna mẹde nado dapana ojlo agbasanu lẹ tọn?

▪ Naegbọn Jesu dọ dọ nuhudo depope matin nado yin magbọjẹnọ?

▪ Etẹwẹ Jesu dọ dogbọn whẹdida na mẹdevo lẹ dali; ṣogan nawẹ e dohia gbọn dọ devi emitọn lẹ dona yí wuntuntun zan gando mẹdevo lẹ go?

▪ Etẹwẹ Jesu dọ yì nukọn dogọ gando odẹ̀ go, podọ nunọwhinnusẹ́n walọyizan tọn tẹwẹ e wleawuna?

▪ Nawẹ Jesu dohia gbọn dọ aliho he yì ogbẹ̀ mẹ lọ ma na bọawu podọ dọ owù yinyin hinhẹn buali tọn tin do?

▪ Nawẹ Jesu dotana yẹwhehodidọ etọn gbọn, podọ nuyiwadomẹji tẹwẹ e tindo?