Nudindọn Jehovah Tọn hẹ Akọta Lẹ
“Hlunhlun de na wá yèdọ jẹ opòdo aigba tọn; na Oklunọ tindo nudindọn po akọta lẹ lọ po.”—JẸLEMIA 25:31.
1, 2. (a)Etẹwẹ jọ to Juda to okú Ahọlu Josia tọn godo? (b)Mẹnu wẹ yin ahọlu Juda tọn godo tọn, podọ nawẹ e jiya na nugbonọ-mayin etọn gbọn?
AIGBA Juda tọn pannukọn ojlẹ awusinyẹnnamẹ tọn he sinyẹn nado pehẹ. Ahọlu dagbe de, yèdọ Josia, ko hẹn adi zogbe Jehovah tọn dọngban na whenu pẹẹde. Ṣigba etẹwẹ bọdego to whenuena Josia yin hùhù to 629 J.W.M.? Ahọlu he dugan bọdego lẹ ma gbògbéna Jehovah gba.
2 Ahọlu Juda tọn he gbọngodo, Zẹdekia, visunnu ẹnẹtọ Josia tọn, zindonukọn, dile 2 Ahọlu lẹ 24:19 dọ do, “[nado] wà enẹ he yin oylan to nukun Oklunọ tọn mẹ kẹdẹdi ehe [mẹdaho etọn] Jehọiakimi ko wà lẹpo.” Etẹwẹ kọdetọn etọn? Nẹbukadnẹzali fọnṣite sọta Jelusalẹm, bo wle Zẹdekia, bo gbògbèna visunnu etọn lẹ to nukun etọn mẹ, tọ́n nukun etọn, bosọ wlee sọyì Babilọni. Humọ, Babilọninu lẹ yí huhlọn do bẹ́ nuyizan sinsẹ̀n-bibasi Jehovah tọn lẹ, bo domiyọn tẹmpli lọ po otò daho lọ po. Mẹhe lùntọ́n lẹ lẹzun kanlinmọ to Babilọni.
3. Ojlẹ tẹwẹ bẹjẹeji po vasudo Jelusalẹm tọn po to 607 J.W.M., podọ etẹwẹ na jọ to madẹnmẹ to vivọnu ojlẹ enẹ tọn?
3 Owhe enẹ, heyin 607 J.W.M., dohiagona e mayin hinhẹn jẹvọ Jelusalẹm tọn kẹdẹ gba, ṣigba bẹjẹeji “ojlẹ Kosi lẹ tọn” ga, heyin alọdlẹndo to Luku 21:24 mẹ. Ojlẹ owhe 2 520 ehe tọn wá vivọnu to owhe kanweko mítọn, yèdọ to owhe 1914 tọn mẹ. To whenẹnu ojlẹ lọ ko wá na Jehovah, gbọn Visunnu zedofìnji etọn lọ, yèdọ Jesu Klisti, mẹhe klo hugan Nẹbukadnẹzali dali, nado lá bo hẹn whẹdida ṣẹ do aihọn he gblezọn lọ ji. Whẹdida ehe bẹjẹeji po mẹhe sọgbe hẹ Juda egbezangbe tọn po, yèdọ ojlẹmọ etọn he sọalọakọn nado nọtena Jiwheyẹwhe po Klisti po to aigba ji.
4. Kanbiọ tẹlẹ wẹ fọndote todin gando dọdai Jẹlemia tọngo?
4 Be mí mọ dopolọ-yinyin de to hunyanhunyan owhe vivọnu Juda tọn lẹ to ahọlu etọn lẹ glọ—po nujijọ husudo tọn lẹ he to gingando akọta he sẹpọ yedelẹ go po—gọna hunyanhunyan he tin to Mẹylọhodotọklisti tọn ṣẹnṣẹn to egbehe ya? Na nugbo tọn mí wà mọ! Etẹ, to whelọnu lo, wẹ dọdai Jẹlemia tọn dohia gando lehe Jehovah na penukundo whẹho lẹ go do to egbehe gbọn? Mì gbọ mí ni pọn.
5, 6. (a)Sọn 1914 gbọ́n, nawẹ ninọmẹ lọ to Mẹylọhodotọklisti mẹ taidi Juda tọn do jẹnukọnna vasudo etọn? (b)Wẹndomẹ tẹwẹ Jẹlemia egbezangbe tọn lẹ nọ hẹn sọyì Mẹylọhodotọklisti tọn dè?
5 Lẹnunnuyọnẹntọ nulinlẹn mathématicien tọn he sọ yin tamẹnuplọnmẹtọ Britannique tọn lọ Bertrand Russell basi zẹẹmẹ to owhe 40 delẹ die wayi dọmọ: “Sọn 1914 gbọ́n, mẹhe doayi ninọmẹ he tin to aihọn mẹ go lẹpo ko yin tuklado susu gbọn nuhe taidi ehe sọgbe po nuwleawudaina jẹnukọn po zọnlinzinzin po hlan nugbajẹmẹji hugan gbede pọn tọn de dali.” Podọ nukunmọnu Allemagne tọn lọ Konrad Adenauer dọmọ: “Vivomẹninọ po blẹomẹninọ po ko bú sọn gbẹzan gbẹtọ lẹ tọn mẹ sọn 1914 gbọ́n.”
6 To egbehe, dile e te do to azán Jẹlemia tọn gbè, dindọnsẹpọ vivọnu titonu ehe tọn yin ohiadogona gbọn ohùn homẹvọnọ lẹ tọn sinsọnkọnai zẹjlẹgo, he yin ayidego to wẹkẹ-whàn awe owhe kanweko mítọn ehe tọn mẹ. Adà he klo hugan awhàn ehelẹ tọn yin fùnfùn, gbọn akọta Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ dali, he sọalọakọn nado to Jiwheyẹwhe Biblu tọn sẹ̀n. Lehe e yin yẹnuwiwa do sọ! Abajọ Jehovah do do Kunnudetọ etọn lẹ hlan yé, to hogbe Jẹlemia 25:4-6 tọn lẹ mẹ dọmọ: “Mì lẹgọ dinvie omẹ dopodopo sọn aliho ylankan etọn mẹ, podọ sọn oylan wiwà mìtọn lẹ tọn mẹ, ... bo ma sọ hodo yẹwhe devo lẹ yì nado nọ sẹ̀n yé blo, podọ nado nọ litaina yé, bo ma sọ yí azọ́n alọ mìtọn lẹ tọn do hẹnhomẹgble mi blo; yẹn ma sọ to nugbleawu de na wà hlan mì gba.”
7. Kunnudenu tẹwẹ tin to finẹ dọ Mẹylọhodotọklisti ko gbẹ́kọ avase Jehovah tọn lẹ go?
7 Ṣigba, akọta Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ ko gboawupo nado lẹkọ. Ehe ko yin didohia gbọn nukọnzindo yetọn to avọsinsan lẹ mẹ hlan yẹwhe awhàn tọn to Korea po Vietnam po dali. Podọ yé zindonukọn nado to godonọna ajọwatọ okú tọn lẹ, yèdọ awhànfunnu basitọ lẹ to akuẹ-liho. Aigba Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ wleawu adà he klo hugan nuhe dibla yì dọla liva liva donu atọ̀n he yin zinzán do awhanfunnu lẹ ji to owhe dopodopo mẹ to 1980 lẹ gblamẹ. Sọn 1951 jẹ 1991, akuẹ he yin zinzan do awhanfunnu lẹ ji to Etats-Unis kẹdẹ zẹ alè ajọwatọ Amérique tọn lẹpo blebu go eyin yè bẹ́ẹ dopọ. To whenue nulilá awhá lélé vivọnu Awhan Nuglọ Tọn ko yin bibasi gbọ́n, wẹ awhanfunnu nuzannuṣevaun tọn lẹ ko dèpo, ṣigba awhanfunnu bẹdotẹn daho he tlẹ tindo awhanfunnu ylankan hugan lẹ gbẹ́sọ pò to aimẹ bo to nukọnzindo nado to yinyin awuwlena. To gbèdopo ehelẹ sọgan yin yiyizan.
Whẹdida Jẹagọdo Ninọmẹ Tẹnjona Gblewa Mẹylọhodotọklisti Tọn
8. Nawẹ hogbe Jẹlemia 25:8, 9 tọn lẹ na yin hinhẹndi do Mẹylọhodotọklisti tọn ji gbọn?
8 Ohó Jehovah tọn yinukọn dogọ lẹ, he yin mimọ to Jẹlemia 25:8, 9 mẹ, todin na titengbe tọn gando Mẹylọhodotọklisti tọn go, he ko gboawupo nado yinuwa sọgbe hẹ nujinọtedo dódó Klistiani tọn lẹ: “Enẹwutu le wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ; ‘na mìwlẹ ma ko sè ohó ṣie wutu, dayi e go, yẹn na domẹhlan bo sọ yí whédo agewaji tọn lẹpo, wẹ Oklunọ dọ, yẹn na sọ do devi ṣie lẹ hlan Nẹbukadnẹzali ahọlu Babilọni tọn, bo na hẹn yé wá pehẹ aigba he, podọ hẹ tòmẹnu etọn lẹ, podọ hẹ akọta nẹlẹ lẹdo; yẹn na sọ jó yé pete, bo hẹn yé zùn awujinu de, po nudepiṣlọna de po, po ovọ́jẹ lẹ po tẹgbẹtẹgbẹ.” Gbọnmọ dali, bẹjẹeji po mẹhe ylọ yẹdelẹ dọ omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ po, yèdọ Mẹylọhodotọklisti, nukunbibia daho lọ na bẹjẹeji, bo na dlẹnkan lẹdo aihọn pe to godomẹ, hlan ‘akọta he lẹdope lẹpo.’
9. To aliho tẹlẹ mẹ wẹ ninọmẹ gbigbọmẹ Mẹylọhodotọklisti tọn lẹzun nuhe ylan hugan to ojlẹ mítọn mẹ gbọn?
9 Ojlẹ de ko tin to Mẹylọhodotọklisti mẹ he Biblu yin osi tindona, to whenuena alọwle po gbẹzan whẹndo tọn po dibla yin pinpọndohlan gbọn mẹlẹpo dali taidi asisa ayajẹ tọn de, to whenuena gbẹtọ lẹ fọ́nṣite to afọnnu fuu bo mọ hẹndi azọ́n egbesọ yetọn tọn. Mẹsusu hẹn kọfana yedelẹ gbọn hihia po pinplọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn po dali gbọn mìyọngbán zanmẹ tọn dali. Ṣigba to egbehe, gblewa zanhẹmẹ, gbẹdai, amasin-adínọ lẹ ṣiṣizan po ahannùmú po, sẹnhẹngba, nukunkẹn, walọ adidọ tọn, televiziọn pinpọn zẹjlẹgo—onu ehelẹ po onu devo lẹ po ko hẹn gbẹzan gble jẹ ninọmẹ he yiaga hugan de mẹ. Ehe yin onu tintan hlan vasudo he Jehovah Jiwheyẹwhe na hẹn ṣẹ to madẹnmẹ do ninọmẹ tẹnjona gblewa Mẹylọhodotọklisti tọn ji.
10. Basi zẹẹmẹ ninọmẹ Mẹylọhodotọklisti tọn to whẹdida Jehovah tọn lẹ hinhẹn ṣẹ po go do.
10 Jehovah lá, dile mí hia do to Jẹlemia weta 25, wefọ 10 po 11 po mẹ dọmọ: “Yẹn na hẹn ogbè ajògidi tọn po ogbè homẹhun tọn po, ogbè asisunọ tọn po ogbè asiyọyọ tọn po, ogbè ogìlìsé lẹ tọn, po hinhọ́n zògbán tọn po nado súdo sọn yé mẹ. Aigba he pete na sọ yin ovọ́jẹ de, po awujinu de po.” Na nugbo tọn e na yin nupaṣamẹ to whenuena tẹmpli daho lẹ po otẹn whanpẹnọ hugan Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ po na gbà do flínflín hlan vasudo yetọn. Nawẹ vasudo ehe na dẹn to aimẹ do sọ? To azán Jẹlemia tọn gbè, vasudo Juda tọn po otò he sẹpọ ẹ lẹ po dẹn to aimẹ na owhe 70, ehe Psalm 90:10 basi zẹẹmẹ etọn taidi tedidi gbẹzan tọnpete. Whẹdida hinhẹn ṣẹ Jehovah tọn to egbehe na yin to gigọmẹ, yèdọ kakadoi.
Whẹdida Jẹagọdo Babiloni DahoLọ
11. Mẹnu wẹ na yin azọ́nwanu na vasudo Mẹylọhodotọklisti tọn? Etẹwutu?
11 Dile e yin didọdai to Osọhia 17:12-17 mẹ do, ojlẹ lọ na wá to whenuena Jehovah na bẹ́ nuyiwa jiawu etọn lẹ jẹeji gbọn yíyí do ayiha “azò ao” lẹ tọn—yèdọ hagbẹ́ awhanfuntọ Nations Unies tọn lẹ mẹ—“nado hẹn ojlo etọn di” heyin vivà ahọluigba aihọn sinsẹ̀n lalo tọn sudo. Nawẹ ehe na jọ gbọn? Aliho susu lẹ tin ehe mẹ “azò ao” Osọhia weta 17 tọn mẹ lẹ sọgan, to hogbe wefọ 16 tọn mẹ, na “gbẹwanna ayọdetọ lọ ... bo nasọ yí mìyọn do fíọẹ gbidigbidi.” Nugbo wẹ dọ, awhànfunnu nuzanusẹvaun tọn lẹ ko tindo jìdeji po awuyiya po bo gbẹsọ to jideji tindo po awuyiya po to nọtẹn he gọna owù aigba ji tọn lẹ mẹ. Ṣigba mí dona nọte bo pọn lehe Jehovah na yí ì do ayiha nukọntọ tonudọtọ lẹ tọn mẹ do nado hẹn whẹdida etọn ṣẹ.
12. (a)Etẹwẹ jọ do Babilọni go to whenuena e và Jelusalẹm súdo po godo? (b)Etẹwẹ na jọ do akọta lẹ go to vasudo Mẹylọhodotọklisti tọn go do?
12 To ojlẹ hohowhenu tọn lẹ mẹ e jẹ Babilọni ji nado tindo numimọ adi zogbe Jehovah tọn. Po gbesisọ po, bẹjẹeji po Jẹlemia weta 25 wefọ 12 po, dọdai lọ pọ́n whẹho lẹ hlan to ninọmẹ he wá diọ pete to nukọnmẹ de mẹ. To matin to otẹn azọ́ngbàn Whẹdida-hẹnṣẹtọ Jehovah tọn mẹ bà, Nẹbukadnẹzali po Babilọni po todin yin yiyidogọ na akọta aihọn tọn lẹ. Ehe yin onu dopolọ po ninọmẹ lọ po to egbehe. “Azo ao” Osọhia weta 17 tọn mẹ lẹ na hẹn sinsẹ̀n lalo tọn jẹvọ, ṣigba to nukọnmẹ yelọsu na jiya vasudo tọn to pọmẹ po “ahọlu” aigba ji tọn devo lẹ po, dilee yin zẹẹmẹ basina to Osọhia weta 19 mẹ do. Jẹlemia 25:13, 14 basi zẹẹmẹ lehe Babilọni, to pọmẹ po “akọta” he ko sloalọna omẹ Jehovah tọn lẹ po, wá whẹdida mẹ. Jehovah ko yí Nẹbukadnẹzali zán taidi whẹdida-hẹnṣẹtọ to yasana Juda mẹ. Ṣigba ewọ po ahọlu Babilọni tọn he gbọngodo lẹ po wá zé yedelẹ daga po goyiyi po sọta Jehovah lọsu, dilee yin didohia do, di apajlẹ, gbọn hinhẹn nuyizan he tin to tẹmpli Jehovah tọn mẹ lẹ flú dali. (Daniẹli 5:22, 23) Podọ to whenuena Babilọninu lẹ và Jelusalẹm sudo, akọta he sẹpọ Juda lẹ—Mọabi, Amọni, Tile, Edomi, po devo lẹ po—jaya bosọ ṣàn omẹ Jehovah tọn lẹ kò. Yélọsu na duale he sọgbe hẹ ehe sọn Jehovah dèga.
Whẹdida Sọta “Akọta Lẹpo”
13. Etẹwẹ “kọfo ovẹn adi zogbe” lọ tọn zẹẹmẹdo, podọ etẹwẹ na jọ do mẹhe nù kọfo lọ lẹ go?
13 Enẹwutu, Jẹlemia lá, dile e yin kinkandai do to weta 25 wefọ 15 po 16 po mẹ dọmọ: “Na le wẹ Oklunọ dọ, Jiwheyẹwhe Islaeli tọn, hlan mi, ‘yí kọfo ovẹn homẹwlu tọn he tọn to alọ ṣie mẹ, bo hẹn akọta lẹpo, mẹhe yẹn do we hlan lẹ nado nùin. Yé na sọ nù, bo to osamù hlan nukọn podọ hlan godo, bo sọ yin nulúnọ, na ohi he yẹn na do hlan yé ṣẹnṣẹn tọn wutu.’” Naegbọn e do yin ‘kọfo ovẹn adi Jehovah tọn’? To Matiu 26:39, 42 po Johanu 18:11 po mẹ, Jesu dọho dogbọn “kọfo” de he nọtena ojlo Jiwheyẹwhe tọn hlanẹn dali. Mọdopolọ, kọfo de nọ yin yiyizan nado nọtena ojlo Jehovah tọn na akọta lẹ to egbehe nado nù homẹgble ahọsuyiyi sọn olọn mẹ wá etọn. Jẹlemia 25:17-26 gbẹtọgun ehelẹ he nọtena akọta lẹ to egbehe.
14. Sọgbe hẹ dọdai Jẹlemia tọn, mẹnu lẹ wẹ dona nù sọn kọfo adi zogbe Jehovah tọn mẹ, podọ etẹwẹ ehe nọtena to azán mítọn gbe?
14 To whenuena Mẹylọhodotọklisti, na yin hinhẹnzun “ovọ́jẹ de, awújinu de, nudepiṣlọna de, po dẹhodo de po,” taidi Juda godo, vasudo na nọtepọn ahọluigba sinsẹ̀n lalo tọn lẹpo pete. Enẹgodo, aihọn lọ pete, he Egipti nọtena, dona nù sọn kọfo ovẹn adi zogbe Jehovah tọn mẹ! Mọwẹ, “ahọlu agewaji tọn lẹpo po, to aganu podọ to yakẹ, ode po awetọ po; po ahọludu owẹkẹ tọn lẹpo po, he tin to nukunmẹ aigba tọn ji” dona nù. To godomẹ, “ahọlu Ṣiṣaki tọn na nù to yé godo.” Podọ mẹnu wẹ “ahọlu Ṣiṣaki tọn” ehe? Ṣiṣaki yin yínkọ yẹhiadonu tọn de, wekinkan aṣlinu tọn de, kavi wekun he tindo zẹẹmẹ tangan de, na Babilọni. Kẹdẹ dile Satani yin ahọlu mayọnmọ de do Babilọni ji do, enẹwutu ewọ wẹ “ahọvi aihọn tọn” kaka jẹ egbehe, dile e yin didohia do gbọn Jesu dali. (Johanu 14:30) Gbọnmọ dali, Jẹlemia 25:17-26 sọgbe hẹ Osọhia weta 18 kaka jẹ 20 to hinhẹn kọdetọn nujijọ lẹ tọn họnwun hezeheze dile kọfo adi Jehovah tọn yin hinhẹn lẹdope do. Tintan, ahọluigba aihọn sinsẹ̀n lalo tọn na yin vivasudo, bọ huhlọn tonudọtọ lẹ tọn na bọdego, enẹgodo Satani lọsu dona yin zizedlan odò mapòte mẹ.—Osọhia 18:8; 19:19-21; 20:1-3.
15. Etẹwẹ na jọ whenuena awhá “jijọho po gingan po” tọn yin sisè?
15 Hodidọ susu ko tin gando jijọho po gingan po go sọn whenue yè lẹndọ Awhan Nuglọ Tọn ko wá vivọnu te gbọ́n; po huhlọn aihọn tọn dopo he po to aimẹ po kẹdẹ. Dile e yin didọ to Osọhia 17:10 mẹ do, huhlọn daho enẹ, azò ṣinawetọ gbekanlin lọ tọn, dona “nọte dẹn họ whenu gli de.” Ṣigba “whenu gli” enẹ to dindọnsẹpọ vivọnu etọn. To madẹnmẹ, awhá “jijọho po gingan po” heyin tonudọtọ lẹ tọn na hùnali na “dindọn ajiji [he na] wá ota yetọn.” Wẹ yin nuhe apọsteli Paulu dọ—1 Tẹsalonikanu lẹ 5:2, 3.
16, 17. (a)Eyin mẹdepope tẹnpọn nado lùn whẹdida Jehovah tọn tọ́n, etẹwẹ na dekọtọn? (b)To aliho vasudo tọn tẹ́ mẹ wẹ ojlo Jehovah tọn na yin wiwà to madẹnmẹ to aigba ji?
16 Titonu aihọn Satani tọn pete, bẹsọn Mẹylọhodotọklisti tọn ji, dona nù sọn kọfo ahọsuyi Jehovah tọn mẹ. Gbedide etọn yinukọn dogọ hlan Jẹlemia, he yin kinkandai to weta25 wefọ 27 jẹ 29 mẹ, do nugbo-yinyin ehe tọn hia dọmọ: “Hiẹ na sọ dọ hlan yé dọ, le wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ, Jiwheyẹwhe Islaeli tọn; mì nù, bo sọ yin mùmúnọ, bo sàhọọ, bo jai, bo sọ tite bà blo, na ohi he yẹn na dohlan mì ṣẹnṣẹn lọ tọn wutu. E na sọ yin, eyin yé kọ́ nado yí kọfo lọ to alọ towe mẹ nado nù, whenẹnu wẹ hiẹ na dọ hlan yé dọ, le wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ: mìwlẹ na nù dandan. Na, pọn, yẹn ṣẹ̀ nado to azọ́n oylan wà to tòdaho lọ mẹ he yè to yiylọ gbọn oyín ṣie dali, be mìwlẹ na ka yin mẹmasayahẹ gbidigbidi wẹ? Mì ma na yin mẹmasayahẹ gba: na yẹn na ylọ na ohi de do tòmẹnu aigba lọ tọn lẹ ji, wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ.”
17 Na nugbo tọn—hogbe sinsinyẹn wẹ enẹlẹ yin, hogbe he hẹnmẹjọsi lẹ, na yé yin didọ gbọn Oklunọ Ganhunupotọ wẹkẹ lẹpo tọn lọ, yèdọ Jehovah Jiwheyẹwhe dali. To ojlẹ owhe fọtọ́n susu tọn lẹ whenu, ewọ ko yí homẹfá do doakọnna nuzínzán lẹ, mẹṣanko lẹ, po wangbẹna he ko yin hinhẹnwa oyín wiwe etọn ji po. Ṣigba ojlẹ lọ ko wá to godomẹ naẹn lò nado na gblọndo odẹ̀ he visunnu vivẹ etọn, Jesu Klisti, plọn devi etọn lẹ to whenue e tin to aigba ji dọmọ: “Enẹwutu le wẹ mì ni nọ hodẹ̀ do: ‘Otọ́ mítọn he tin to olọn mẹ, hihiọ wẹ oyín towe. Ahọludu towe ni wá. Ojlo towe ni yin wiwà to aigba go, dile e te to olọn mẹ.’” (Matiu 6:9, 10) Ojlo Jehovah tọn wẹ e yin dọ Jesu ni yinuwa taidi ohi Etọn nado hẹn ahọsuyiṣẹ.
18, 19. (a)Mẹnu wẹ to osọ́do nado gbawhàn to oyín Jehovah tọn mẹ, podọ etẹwẹ e to tenọpọn whẹpo do dotana awhangbigba etọn? (b)To whenuena angẹli lọ lẹ jó oyújẹhọn adi zogbe Jehovah tọn do, nujijọ budonamẹ tọn tẹlẹ wẹ na jọ to aigba ji?
18 To Osọhia weta 6 mẹ, mí hia tintan gando Jesu go he to osọ́ wéwé de do ‘nado gbàwhàn podọ nado dotana awhàngbigba etọn.’ (Wefọ 2) Ehe bẹjẹeji po zizedofìnji etọn po taidi Ahọlu olọn mẹ tọn to 1914. Osọ́ po sọkùntọ devo lẹ po hodoe, he to dido awhàn titengbe, huvẹ́, po azọ̀nylankan lẹpo hia he ko sayana aigba mítọn. Ṣigba whètẹnu wẹ hunyanhunyan ehe na wá vivọnu? Osọhia weta 7 dọna mí dọ angẹli ẹnẹ to hinhẹn “jẹhọn ẹnẹ aigba tọn lẹ go” kaka jẹ whenu Islaeli gbigbọmẹ tọn lẹ po gbẹtọ susugege sọn akọta lẹpo mẹ po na ko yin bibẹ́pli na whlẹngan. (Wefọ 1) Whelọnu lo etẹwẹ na bọdego?
19 Jẹlemia weta 25, wefọ 30 po 31 po zindonukọn dọmọ: “Oklunọ na dogbè sọn oji aga, bo do ogbè etọn sọn fininọ̀ etọn wiwe mẹ, ewọ na yí hlọnhlọn do dogbè do yìndùgbo etọn go; ewọ na na abobo de, di yé he to vẹnsinsẹ́n lẹ zín, do tòmẹnu aigba lọ tọn lẹpo go. Hlunhlun de na wá yèdọ jẹ opòdo aigba tọn; na Oklunọ tindo nudindọn po akọta lẹ lọ po, ewọ na dowhẹ̀gbè hẹ agbasalan lẹpo; na mẹylankan lẹ tọn, e na jó yé na ohi lọ, wẹ Oklunọ dọ.” Akọta depope ma na họngan sọn kọfo adi Jehovah tọn nùnù mẹ gba. Enẹwutu, e to niyaniya mẹ, dọ gbẹtọ ahún jijlọnọ lẹpo ni klán yede sọn ylanwiwa akọta lẹ tọn mẹ whẹpo angẹli ẹnẹ lọ lẹ nido jó adi oyújẹhọn ylankan Jehovah tọn do. Ojlẹ nugbajẹmẹji tọn de wẹ e yin nugbo, na dọdai Jẹlemia tọn zindonukọn to wefọ 32 po 33 po mẹ dọmọ:
20. Numimọ nujijọ debọdo-dego tọn tẹ wẹ na do sinsinyẹn-yinyin whẹdida Jehovah tọn hia, ṣigba etẹwutu nuyiwa ehe do yin dandannu?
20 “Le wẹ Oklunọ awhànpa lẹ tọn dọ, dayi e go, oylan na tọ́n yì sọn akọta de jẹ akọta de, podọ yè na hẹn ojẹhọn sinsinyẹn daho de tite sọn opòdo petepete aigba lọ tọn dali. Podọ alántọṣiọ Oklunọ tọn lẹ na tin to azán nẹ gbè sọn opodo de aigba lọ tọn yèdọ jẹ opodo awetọ aigba lọ tọn; yè ma to na ví yé gba, kavi dọ̀npli, kavi di gba; yé na yin ogbó to nukunmẹ aigba lọ tọn ji.” Na nugbo tọn kandai gbọdo numimọ debọdo-dego mẹhẹnjọsi tọn de wẹ e yin, ṣigba nuyiwa ehe yin dandan nado klọ́ aigba lọ wé sọn ylanwiwa lẹpo si jẹnukọnna hinhẹn Paladisi dopagbe Jiwheyẹwhe tọn wá.
Lẹngbọhọtọ lẹ Na Gbó Bosọ Dawhá
21, 22. (a)To Jẹlemia 25:34-36 mẹ, mẹnu lẹ wẹ “lẹngbọhọtọ” Islaeli tọn, podọ naegbọn yé do yin hinhẹn po huhlọn po nado gbó? (b)Lẹngbọhọtọ egbezangbe tọn tẹlẹ wẹ jẹ na adi Jehovah tọn, podọ naegbọn yé do jẹ naẹn to gigọmẹ?
21 Wefọ 34 jẹ 36 dọho yinukọndogọ gando whẹdida Jehovah tọn go, dọmọ: “Gbó, mì lẹngbọhọtọ lẹ, bo sọ dawhá; mì hẹn mìde blùdú to afín mẹ, mì mẹgángán lẹngbọpa lọ tọn lẹ: na yè hẹn azán hùhù mìtọn tọn wá to gigọ mẹ, yẹn na sọ kija mì, mìwlẹ na sọ jai taidi nuzinzán whanpẹnọ de. Lẹngbọhọtọ lẹ lọ ma na tindo aliho de nado họ̀nyì, kavi mẹgángán lẹngbọpa lọ tọn nado họ̀ngán gba. Ogbè awhá lẹngbọhọtọ lẹ tọn de tọn, podọ gbigbó mẹgangan lẹngbọpa lọ tọn tọn! Na Oklunọ hẹn yìndùgbo yetọn gbọ̀gbé.”
22 Mẹnu wẹ lẹngbọhọtọ ehelẹ yin? Yé ma yin sinsẹ̀ngán lọ lẹ, mẹhe ko nù adi Jehovah tọn gba. Yé yin lẹngbọhọtọ awhànfuntọ tọn lẹ, he sọ yin zẹẹmẹ basina to Jẹlemia 6:3 mẹ ga, he bẹ́ awhànfuntọ yetọn lẹ pli vlìlì nado diọnukunsọ Jehovah. Yewlẹ wẹ ahọlu tonudọtọ lẹ, mẹhe ko lẹzun adọkunnọ sọn akuẹ mẹhe ji yé to gando do lẹ tọn mẹ. Susu omẹ ehelẹ tọn yin mẹhe bikan to ajọwiwa mẹ lẹ, yèdọ ogán mẹhodutọ lẹ. Yé ko dọ̀ngban nado dè húvẹ he ko và gbẹtọ susu lẹ sudo pò to aigba he ma tindo kọdetọn dagbe lẹ ji. Yé hẹn “mẹgángán lẹngbọpa lọ tọn lẹ,” zun adọkunnọ, taidi ajọwatọ kloganklogan he nọ sà awhànfunnu lẹ po lẹdo husudotọ nukunkẹnnọ lẹ po, to whenue yé to agọjoyigodo nado na alọgọ amasin ninamẹ tọn po núdùdù dojo he sọgan yin sisa pọṣọnu nado whlẹn ovivu livi donu ao ao he to kúkú lẹ gán.
23. Basi zẹẹmẹ ninọmẹ Satani tọn to nuyiwa vasudo Jehovah tọn lẹ godo.
23 Abajọ bọ Jẹlemia weta 25 do dotana, to wefọ 37 po 38 po mẹ, gbọn hodọ dogbọn jijọho-dintọ ṣejannabinọ lẹ dali dọmọ: “Yé ko sọ hẹn apó jijọhonọ lẹ wá abọẹnọ mẹ na adi zogbe Oklunọ tọn wutu. Ewọ ko gbẹ́ avàli etọn dai, di kinnikinni: na yè hẹn aigba yetọn lẹzun awujinu de na ohi nukunbianamẹtọ lọ tọn wutu, podọ na adi zogbe etọn tọn wutu.” Na nugbo tọn nupaṣamẹ de wẹ! Ṣogan, po jide po adi zogbe Jehovah tọn na yin didohia gbọn Omẹ lọ he yin zẹẹmẹ basina to Osọhia 19:15, 16 mẹ taidi “Ahọlu ahọlu lẹ tọn, Oklunọ oklunọ lẹ tọn” mẹhe nọ hẹn akọta lẹ sẹ̀n po ogànpo po. Podọ etẹwẹ na bọdego?
24. Dona tẹwẹ vasudo sinsẹ̀n lalo tọn po aihọn Satani tọn he pò lẹpo na hẹn wá na gbẹtọvi dodonọ lẹ?
24 Be hiẹ ko lùn oyújẹhọn sinsinyẹn de kavi agbowhẹn he sinyẹn tlala de tọ́n pọn ya? E sọgan yin numimọ hẹnmẹjọsi de. Ṣigba to aihọngbe etọn, dile e tlẹ yindọ hiẹ sọgan mọ nuhe ko yin hinhẹngble lẹ lẹdope do sọ, agahomẹ nọ saba hùnnùkúnmẹ gblegede podọ fifá lọ nọ dọnmẹdogo sọmọ bọ hiẹ sọgan dopẹ na Jehovah na azán yiwanna he hiẹ ma donukun. Mọdopolọ, dile jẹhọn agbowhẹn nukunbibia daho lọ tọn to wiwá vivọnu, hiẹ sọgan pọ́n aigba ji hlan po pẹdido po dọ hiẹ tin to ogbẹ̀ bo tin to awuwlemẹ nado tindo mahẹ to azọ́n yinukọn dogọ Jehovah tọn he yin hinhẹn aigba he yè klọwe lọ zùn paladisi gigonọ de mẹ dali. Nudindọn Jehovah tọn hẹ akọta lẹ na ko yin hinhẹn wá vivọnu pete etọn, bo na ko klán oyín etọn do wiwe bo hùnalidote na ojlo etọn nado yin wiwa to aigba ji to Gandudu Owhè fọtọ́n Ahọluduta Mẹssia tọn glọ. Na Ahọluduta enẹ ni wá to madẹnmẹ!
Dogbapọnna hukan 5 jẹ 24 hosọ ehe tọn
◻ Aliho yẹnuwiwa Mẹylọhodotọklisti tọn tẹlẹ wẹ yin hinhẹn wá whẹdida mẹ to din?
◻ Pọndohlan gbigblo whẹdida tọn tẹwẹ yin zize to Jẹlemia 25:12-38 mẹ?
◻ Kọfo ahọsu-yiyi tọn tẹwẹ yin nina akọta lẹpo?
◻ Mẹnu lẹ wẹ yin lẹngbọhọtọ he gbó bo dawhá, podọ naegbọn yé do yin tuklado?
[Yẹdide to weda 14]
Jehovah ko dè nuyizan he na và Mẹylọhodotọklisti tọn súdo
[Yẹdide to weda 19]
To oyújẹhọn nukunbibia daho lọ tọn godo, aigba he yin kiklọ́we de na sọawuhia