Dọdai Nujijọ He Gando Azán Mítọn Go lẹ Tọn

BIBLU dọ dọdai dọ Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn na hẹn jijọho po ayajẹ dẹn-to-aimẹ po wá aigba ji. (Daniẹli 2:44) To Odẹ̀ Oklunọ tọn mẹ, Jesu plọn devi etọn lẹ nado nọ hodẹ̀ dọmọ: “Ahọludu towe ni wá. Ojlo towe ni yin wiwà to aigba go, dile e te to olọn mẹ.” (Matiu 6:10) To dọdai ayidego tọn he e dọna devi etọn lẹ to Osó Olivieli tọn ji mẹ, Jesu donù nujijọ po ninọmẹ tangan delẹ po go he na wá aimẹ jẹnukọnna wiwá Ahọluduta enẹ tọn. Nujijọ ehelẹ nọpọ́ do wleawuna ohia de, he na họnwun hezeheze na ahunjijlọnọ lẹpo. Adà ohia lọ tọn he yin sislẹ to odò nẹmu wẹ a ko mọ pọ́n na dewe?

Awhàn to Akọta lẹ Ṣẹnṣẹn. Jesu dọ dọdai dọmọ: “Akọta na fọ́n do akọta ji, ahọludu do ahọludu ji.” (Matiu 24:7) Jẹnukọnna wẹkẹ-whàn tintan to 1914, awhàn ma ko gbayipe sọmọ. E ma yindọ Wẹkẹ-whàn I gbànú to adà aihọn lọ tọn susu ji kẹdẹ wẹ gba, ṣigba e sọ zọ́n bọ awhànfunnu susu yin awuwlena, yèdọ dehe dobu hugan depope he gbẹtọvi lẹ ko yizan pọ́n. Di apajlẹ, agahun yọyọ he yin awuwlena lẹ nọ yin yiyizan nado dà bọmbu do gbẹtọ paa lẹ ji. Awhànfunnu susu he yin awuwlena lẹ zọ́n bọ sọha mẹhe yin hùhù lẹ tọn yiaga tlala hugan sọha he mẹdepope sọgan lẹn, yèdọ nudi madoawe awhànfuntọ livi 65 he kú kavi gbleawu to awhàngbenu lẹ tọn. Ṣogan, dile owhe kanweko 20tọ lọ to nukọnzindo, mẹhuhu kanyinylan tọn lọ sọ vantan. Sọgbe hẹ whenuho-kàntọ de, “e na vẹawu nado yí sọha na” awhànfuntọ po gbẹtọ paa he Wẹkẹ-whàn II hù lẹ po. Podọ awhàn gbẹ́ pò to nugbà to egbehe.

Huvẹ Tin to Fisusu. “Huvẹ . . . na tin,” wẹ Jesu dọ. (Matiu 24:7) To 2005, linlinwe Science dọmọ: “Gbẹtọ livi 854 wẹ tin (nudi 14 to kanweko ji sọha mẹhe tin to aihọn mẹ lẹ tọn) he ma nọ mọ núdùdù hunsindagbe tọn dù ganji kavi ma tlẹ nọ mọ dù paali.” To 2007, ogbẹ́ he Plidopọ Akọta lẹ tọn zedai de na linlin dọ otò voovo 33 wẹ ma tindo núdùdù he pemẹnu na tòvi yetọn lẹ. Nawẹ e sọgan yinmọ gbọn, whenuena aigba to jinukun susu detọ́n lẹdo aihọn pé? Whẹwhinwhẹ́n dopo wẹ yindọ, aigba po jinukun he jẹ dọ yè nido wleawu núdùdù tọn na gbẹtọ lẹ po nọ yin yiyizan nado wleawuna amì mọto tọn. “Jinukun he nọ yin yiyizan nado wleawuna amì he na gọ́ gbẹduhun SUV de mẹ ko pé nado na núdùdù mẹdopo na owhe dopo blebu,” wẹ linlinwe Afrique du Sud tọn The Witness dọ. To otò he hunnukun lẹ lọsu mẹ, núdùdù vẹahi sọmọ bọ mẹsusu nọ jo núdùdù whèjai tọn do bo nọ yí akuẹ etọn zan na dandannu devo lẹ, taidi amasin.

Aigba Sisọsisọ He Sẹhundaga Lẹ. Jesu dọmọ: “Aigba whinwhàn daho na tin.” (Luku 21:11) Eyin hiẹ mọdọ nuyiwadomẹji aigba sisọsisọ tọn lẹ nọ gando mẹsusu go todin hugan gbede pọ́n, be owhẹ̀ towe whẹ́n. To 2007, dodinnanutọ aigba sisọsisọ tọn Inde-nu de, R. K. Chadha doayi e go dọ: “To ajiji mẹ, aigba sisọsisọ jẹ susu ji lẹdo aihọn pé.” E yidogọ dọmọ: “Mẹde ma yọ́n nuhe zọ́n.” Humọ, na mẹhe nọ nọ̀ lẹdo he mẹ aigba sisọsisọ nọ yawu jọ te lẹ to susudeji wutu, sọha mẹhe nọ kú to nugbajẹmẹji ehe mẹ lẹ tọn to agayi. Sọgbe hẹ dodinnanu États-Unis tọn de, aigba sisọsisọ he gbànú to Océan Indien to 2004 po tsunami he jọ bọdego po hẹn owhe enẹ zun “owhe he mẹ gbẹtọ kú te hugan to owhe 500 agọe tọn lẹ mẹ na aigba sisọsisọ wutu.” (U.S. Geological Survey)

Azọ̀n He Ma Sèvẹ Lẹ. “Azọ̀nylankan . . . na tin.” (Luku 21:11) Lẹdo aihọn pé, azọ̀n hoho po yọyọ devo lẹ po fọ́n bo to tuklado mẹsusu, podọ e vẹawu nado mọ amasin na yé. Di dohia, vivẹnudido lẹdo aihọn pé nado sukúndona ovà-zọ̀n ko gboawupo whlasusu dile azọ̀n lọ pò to tuklado gbẹtọvi lẹ. Humọ, pẹ́nwe to livi susu gbẹtọ lẹ tọn hù dile SIDA po azọ̀n yọyọ devo lẹ po to wiwà do. “Madatọ̀n sọha mẹhe to aigba ji lẹ tọn wẹ tindo nuvikun pẹ́nwe tọn to alọnu din,” wẹ Titobasinanu Aihọn Tọn Na Agbasalilo na linlin dọ. Titobasinanu lọ sọ dohia dọ owánvu SIDA tọn zọ́n bọ pẹ́nwe nọ yawu gbayipe to otò susu mẹ. To nukunwhiwhe dopodopo mẹ, gbẹtọ kandeko wẹ nọ bẹ pẹ́nwe, podọ pẹ́nwe masọ to ovẹ̀ sè ba. To 2007, New Scientist na linlin dọ, to Europe, doto lẹ mọ azọ̀n pẹ́nwe tọn “he glo amasin wunmẹ he tin lẹpo,” na awutunọ de.

Doyiyi Walọ Dagbe Tọn. “Na ylanwa na sudeji wutu, owanyi mẹsusu tọn na lẹzun mimiọn,” wẹ Jesu dọ. (Matiu 24:12) Gbọnvona nuhe Jesu dọ lẹ, apọsteli Paulu dọ dọdai gando doyiyi walọ dagbe tọn go. E basi zẹẹmẹ lehe ‘azán godo tọn lẹ’ na sinyẹnawu do tọn whẹpo Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn na do hẹn opodo wá na titonu ehe. “Gbẹtọ lẹ na lẹzun wanyina yede tọ́, nukunkẹnnọ, awagundotọ, saklanọ, nùzantọ, tolivẹtọ do mẹjitọ go, mayọndagbenọ, mawenọ, matin owanyi hẹnnumẹ tọn, alẹdatọ, mẹslẹtọ, awumajainanọ, kanylantọ, vivlẹtọ mẹdagbe lẹ tọn, ajannọ, tasinyẹntọ, goyitọ, wanyina aṣọ́ hú Jiwheyẹwhe tọ́; yé tindo ohia jijọ-di-Jiwheyẹwhe tọn, ṣigba yé mọ́n huhlọn etọn.” (2 Timoti 3:1-5) Be hiẹ ma mọdọ gbẹtọ lẹ to jijọ mọnkọtọn lẹ dohia hugan lehe yé nọ wà do dai ya?

Jesu po Paulu po ma slẹ whẹwhinwhẹ́n whenuho, lẹdo po tonudidọ po tọn he wutu ninọmẹ aihọn tọn ehelẹ do ylan lẹpo gba. Etomọṣo, dọdai yetọn lẹ donù nujijọ po walọyizan he gbayipe to egbehe lẹ po go pẹpẹ. Etẹwẹ dogbọn sọgodo dali? Dọdai Isaia tọn he dọhodo wiwá Mẹssia tọn ji po gbesisọ po sọ basi zẹẹmẹ diọdo dagbe he Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn na hẹnwa aigba ji lẹ tọn. Mì gbọ mí ni gbadopọnna ehe to hosọ he bọdego mẹ.

[Yẹdide to weda 6]

“Akọta na fọ́n do akọta ji”

[Yẹdide to weda 7]

“Azọ̀nylankan . . . na tin”

[Asisa Yẹdide tọn]

© WHO/P. Virot