Weta 16
Gandudu Jiwheyẹwhe Tọn Jẹ Aṣẹpipa Etọn Ji
1. (a) Dohlan etẹ wẹ gbẹtọ yisenọ lẹ ko to nukọn pọnhlan na whenu dindẹn? (b) Naegbọn ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn do yin yiylọ “otodaho” de?
NA OWHE fọtọ́n fọtọ́n lẹ gbẹtọ he tindo yise to gandudu Jiwheyẹwhe tọn mẹ lẹ ko to nukọn pọnhlan na ojlẹ lọ whenuena e na jẹ gandudu etọn ji. Di dohia, Biblu dọ dọ Ablaham yisenọ “to nukundo otò daho de he tindo dòdo, ewọ he do e bo sọ basi i wẹ Jiwheyẹwhe.” (Heblu lẹ 11:10) “Otodaho” nẹ lọ wẹ ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn. Ṣigba naegbọn e do yin yiylọ “otòdaho” de tofi? Ehe yinmọ do to hohowhenu e yin nuhe gbayipe na ahọlu de nado dugan do otòdaho de ji. Enẹwutu gbẹtọ lẹ nọ saba lẹn otòdaho de di ahọluduta de.
2. (a) Etẹwẹ dohia dọ Ahọluduta lọ yin nujọnu na Klisti sin devi fliflimẹ tọn lẹ? (b) Etẹwẹ ye jlo na yọnẹn dogbọn dali etọn?
2 Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn yin nujọnu na hodotọ fliflimẹ Klisti tọn lẹ. Ehe yin didohia gbọn ojlo dagbe he ye tindo to gandudu etọn mẹ dali. (Matiu 20:20-23) Kanbiọ de to linlẹn yetọn lẹ mẹ wẹ: Whetẹnu wẹ Klisti po devi etọn lẹ po na jẹ gandu ji? Whladopo whenuena Jesu sọawuhia hlan devi etọn lẹ to fọnsọnku etọn godo, ye kanse: “Oklunọ, hiẹ na gọ ahọludu jo hlan Islaeli to ojlẹ he mẹ lo?” (Owalọ lẹ 1:6) Enẹwutu, be hiẹ to jejeji nado plọnnu dogbọn whenuena Klisti jẹ gandu ji di Ahọlu na gandudu Jiwheyẹwhe tọn dali yedọ dile na Klisti sin devi lẹ basi do?
GANDUDU HE KLISTIANI LẸ TO ODẸ̀ HÒ NA LỌ
3, 4. (a) Etẹwẹ dohia dọ Jiwheyẹwhe ko yi whepoponu do to gandu di Ahọlu? (b) Enẹwutu naegbọn Klisti do plọn hodotọ etọn lẹ nado hodẹ̀ na wiwá ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn tọn?
3 Klisti plọn hodotọ etọn lẹ nado nọ hodẹ̀ hlan Jiwheyẹwhe dọ: “Ahọludu towe ni wá. Ojlo towe ni yin wiwà to aigba go dile e te to olọn mẹ.” (Matiu 6:9, 10) Ṣigba mẹde sọgan kanse: ‘Be Jehovah Jiwheyẹwhe ma ko yi whepoponu do to gandu di ahọlu? Podọ eyin e to mọ, naegbọn mí dona hodẹ̀ na ahọludu etọn ni wá?’
4 Nugbo, Biblu ylọ Jehovah dọ “Ahọlu madopodo.” (1 Timoti 1:17) E sọ dọmọ: “Oklunọ [“Jehovah,” NW ] ko hẹn ofin etọn lodo to olọn lẹ mẹ; ahọludu etọn dugan to onu popo ji.” (Psalm 103:19) Enẹwutu Jehovah ko yi whepoponu do yin Ogan Nupojipetọ to nudida etọn lẹpo ji. (Jẹlemia 10:10) Ṣigba, do atẹṣiṣi jẹagọdo gandudu etọn to Jipa Edẹni tọn mẹ wutu, Jiwheyẹwhe basi tito na gandudu vonọtaun de. Ehe wẹ gandudu lọ ehe Jesu Klisti plọn hodotọ etọn lẹ nado hodẹ̀ na to godo etọn. Lẹndai etọn wẹ nado hẹn nuhahunnamẹ lẹ doalọte ehe yin hinhẹnwa whenuena Satani Lẹgba po mẹdevo lẹ po lẹkọ sọn gandudu Jiwheyẹwhe tọn de.
5. Eyin ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn wẹ e yin, naegbọn e do yin yiylọ dọ ahọluduta Klisti tọn ga po ahọluduta 144 000 lẹ tọn po?
5 Ahọluduta yọyọ lọ sin gandudu mọ huhlọn etọn yi po jlọjẹ etọn po nado dugan sọn Ahọlu Daho lọ de, Jehovah Jiwheyẹwhe. Ahọluduta etọn wẹ. Biblu ylọ ẹ dọ “ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn” gbọn dọvọdọ dali. (Luku 9:2, 11, 60, 62; 1 Kọlintinu lẹ 6:9, 10; 15:50) Ṣigba, sọn whenue Jehovah ko dè Ovi etọn nado yin Ogan Daho etọn, e sọ yin yiylọ dọ ahọluduta Klisti tọn ga. (2 Pita 1:11) Dile mí ko plọn do to weta dai tọn de mẹ, gbẹtọ 144 000 sọn gbẹtọvi lẹ mẹ na dugan po Klisti po to ahọluduta etọn mẹ. (Osọhia 14:1-4; 20:6) Enẹwutu Biblu sọ dọho etọn di “ahọludu yetọn.”—Daniẹli 7:27.
6. Sọgbe hẹ gbẹtọ delẹ, whetẹnu wẹ ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn jẹ gandu ji?
6 Gbẹtọ delẹ dọ dọ Ahọluduta lọ jẹ gandudu etọn ji to owhe lọ mẹ hetọn Jesu lẹkọ yi olọn mẹ. Ye dọ dọ Klisti jẹ gandu ji whenuena e kọn gbigbọ wiwe jẹgbonu do hodotọ etọn lẹ ji to azan hunwhẹ Pẹntikọsti Ju lẹ tọn gbe to owhe 33 W.M. (Owalọ lẹ 2:1-4) Ṣigba gandudu Ahọluduta tọn lọ he Jehovah basi tito etọn nado hẹn nuhahunnamẹ lẹpo wá vivọnu he yin hinhẹnwa gbọn atẹṣiṣi Satani tọn dali ma jẹ gandudu etọn ji to whenẹnu gba. Nudepope ma tin nado dohia dọ ‘ovisunnu,’ lọ, he yin Jiwheyẹwhe sin gandudu po Klisti po di togan, ko yin jiji to whelọnu bosọ jẹ gandudu etọn ji. (Osọhia 12:1-10) Eyọn, be Jesu to aliho depope mẹ tindo ahọluduta de to owhe 33 W.M. tọn mẹ?
7. Do mẹnu lẹ ji wẹ Klisti ko to gandu do sọn owhe 33 W.M. tọn?
7 Mọwẹ, Jesu to whelọnu jẹ gandu do agun hodotọ etọn lẹ tọn ji he, to nukọnmẹ, na wá kọnawudopọ po e po to olọn lẹ mẹ. Gbọnmọ wẹ Biblu do dọho yetọn, whenuena ye tin to aigba ji di mẹhe yè ko yi “do ahọludu Ovi owanyi [Jiwheyẹwhe] etọn tọn mẹ.” (Kọlọsinu lẹ 1:13) Ṣigba gandudu ehe, kavi “ahọludu,” do Klistiani lẹ ji he tindo nukundido ogbẹ̀ olọn tọn ma yin gandudu Ahọluduta tọn lọ he Jesu plọn hodotọ etọn lẹ nado hodẹ na gba. E yin ahọluduta de do kiki gbẹtọ 144 000 lẹ ji he na dugan po e po to olọn mẹ. Do gbọn owhe kanweko lẹ gblamẹ yewlẹ kẹdẹ wẹ ko yin mẹjidugando etọn kẹdẹ lẹ. Gbọnmọ wẹ gandudu ehe, kavi ‘ahọludu Ovi owanyi Jiwheyẹwhe tọn,’ na wa vivọnu whenuena dopo he gbọn godo to mẹjidugando helẹ mẹ po nukundido olọn mẹ tọn de na ku bosọ kọnawudopọ po Klisti po to olọn mẹ. Ye ma na sọ yin mẹjidugando Klisti tọn lẹ ba, ṣigba ye na yin ahọlu lẹ to whelọnu po e po to gandudu Ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn he ye ko dopagbe etọn sọn whenu dindẹn.
JẸEJI GANDUDU TỌN TO KẸNTỌ LẸ ṢẸNṢẸN
8. (a) Etẹwẹ dohia dọ to fọnsọnku Klisti tọn godo ojlẹ teninọ tọn de na tin whẹpo e nido jẹ gandu ji? (b) Etẹwẹ Jiwheyẹwhe dọ na Klisti to whenue ojlẹ lọ sọ na ẹn nado dugan?
8 Whenuena Klisti lẹkọyi olọn mẹ to fọnsọnku etọn godo, uwọ ma jẹ ahọludu ji to whelọnu di Ahọlu na Jiwheyẹwhe sin gandudu gba. Kakati mọ, ojlẹ teninọ de dona tin, dile na apọsteli Paulu basi zẹẹmẹ etọn do: “Ṣigba dawe he [Jesu Klisti], ehegodo e ko sanvọ dopo kakadoi na ylando, e sinai to adusilọ Jiwheyẹwhe tọn mẹ; sọn dinvie, e to todo kaka ye nado yi kẹntọ etọn lẹ do basi tokloafọligbe etọn tọn.” (Heblu lẹ 10:12, 13) Whenuena ojlẹ lọ wa na Klisti nado jẹ ahọludu ji, Jehovah dọ na ẹn dọ: “Yì bo to dudu [kavi, to awhangba] to ṣẹnṣẹn kẹntọ towe lẹ tọn.”—Psalm 110:1, 2, 5, 6, NW.
9. (a) Naegbọn e ma do yin mẹlẹpo wẹ jlo ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn? (b) To whenue gandudu Jiwheyẹwhe tọn jẹ gandudu etọn ji, etẹwẹ akọta lẹ wà?
9 Be e dọnu di nubajonọmẹ de dọ mẹde ni yin kẹntọ gandudu Jiwheyẹwhe tọn tọn? Ṣogan e ma yin mẹlẹpo wẹ jlo nado nọgbẹ̀ to gandudu de glọ he biọ to mẹjidugando etọn lẹ si nado basi nuhe jlọ. Enẹwutu to hodidọ godo do lehe Jehovah po Ovi etọn po na yi aṣẹpipa do aihọn ji, Biblu dọ dọ, “homẹ gble akọta lẹ.” (Osọhia 11:15, 17, 18) Akọta lẹ ma dokuavọ na Jiwheyẹwhe sin ahọluduta gba do Satani hẹn ye buali biọ nukundiọsọ ẹ mẹ wutu.
10, 11. (a) To whenue gandudu Jiwheyẹwhe tọn jẹ gandudu etọn ji, etẹwẹ jọ to olọn mẹ? (b) Etẹwẹ jọ to aigba ji? (c) Enẹwutu onu titengbe tẹwẹ mí jlo na nọ flin?
10 Whenuena gandudu Jiwheyẹwhe tọn na jẹ gandudu etọn ji, Satani po angẹli etọn lẹ po gbẹ pò to ninọ olọn mẹ. Dile e ko yindọ ye ko jẹagọdo aṣẹpipa Ahọluduta tọn lọ, to afọdopolọji awhan wẹ jẹeji. Taidi kọdetọn etọn, Satani po angẹli etọn lẹ po yin yinyan dlan sọn olọnmẹ. To ehe mẹ, ogbè daho de dọmọ: “Dinvie wẹ whlẹngan wá, huhlọn, ahọludu Jiwheyẹwhe mitọn tọn, po huhlọn Klisti etọn tọn po.” Mọwẹ, aṣẹpipa gandudu Jiwheyẹwhe tọn jẹeji! Podọ po Satani po angẹli etọn lẹ po he yin didesẹ sọn olọn mẹ, ayajijẹ tin to finẹ. “Enẹwutu mì to ayajẹ, mì olọn lẹ emi, po mì he nọnọ ye mẹ lẹ po!” wẹ Biblu dọ.—Osọhia 12:7-12.
11 Be ojlẹ homẹhunhun tọn de wẹ ehe yin na aigba? Lala! Kakati mọ, e yin ojlẹ tukla daho hugan tọn lẹ ehe aigba ko mọ pọn. Biblu dọ na mí dọ: “Dindọn hlan aihọnmẹnu lẹ, podọ hlan ye he tin to ohù mẹ lẹ, na Lẹgba lọ ko jẹte wa mì de, po homẹgble daho po wutu, na e yọnẹn dọ whenu gli de wẹ e tindo.” (Osọhia 12:12) Enẹwutu ehe yin onu agokun titengbe de nado flin: Jẹeji aṣẹpipa ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn tọn ma zẹẹmẹdo jijọho po vivomẹninọ po to afọdopolọji to aigba ji gba. Jijọho nugbo tọn na wá wá to godo etọn whenuena ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn na wa yi aṣẹpipa aigba ji tọn to gigọ mẹ. Ehe na jọ to vivọnu “whenu gli” lọ tọn, whenuena Satani po angẹli etọn lẹ po na yin didesẹ sọn aimẹ bọ ye ma na sọ hẹn tukla wá na mẹdepope ba.
12. Naegbọn mí dona to nukundo dọ Biblu ni dọ na mí whenuena ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn na jẹ gandudu etọn ji?
12 Ṣigba whetẹnu wẹ Satani yín didè jẹgbonu sọn olọn mẹ, bo sọ gbọnmọ dali do hẹn tukla wa aigba ji na “whenu gli de”? Whetẹnu wẹ gandudu Jiwheyẹwhe tọn jẹ aṣẹpipa etọn ji? Be Biblu na gblọndo de? Mí dona to nukundo dọ e na basi mọ. Etẹwutu wẹ? Eyọn, do sọn whenu dindẹn dai jẹnukọn wẹ Biblu ko dọ dọdai ojlẹ lọ tọn to whenue Ovi Jiwheyẹwhe tọn na sọawuhia to tintan whenu to aigba ji nado lẹzun Mẹssia. Etẹwẹ to whelọnu lo, dogbọn wiwá nujọnu tọn humọ Mẹssia, kavi Klisti lọ tọn dali, nado jẹ gandudu Ahọluduta tọn etọn ji? Na jide tọn mí dona to nukundo dọ Biblu nasọ dọ nude na mí ga do whenue ehe na jọ ji!
13. Nawẹ Biblu dọ dọdai owhe lọ tọn gbọn taun hetọn Messia na sọawuhia to aigba ji?
13 Ṣigba gbẹtọ de sọgan kanse: ‘Fie wẹ Biblu dọ dọdai te owhe lọ taun he Mẹssia na sọawuhia to aigba ji?’ Owe Biblu tọn lọ Daniẹli dọmọ: “Sọn gbonujẹ yi gbedide lọ tọn nado gọjo podọ nado do Jelusalẹm hlan mẹyiamisisadode [“Mẹssia,” NW ], ahọvi lọ, na yin osẹ ṣinawe: po osẹ kandenukunawe po,” kavi lẹndopọ pete osẹ 69 lẹ. (Daniẹli 9:25) Ehelẹ, nalete, ma yin osẹ jọ osẹ 69 lẹ gba, ehe yin azan 483 lẹ poun, kavi he yi onu pẹvide do hugan owhe dopo. Ye yin osẹ 69 owhe tọn lẹ, kavi owhe 483 lẹ. (Yijlẹdo Osọha lẹ 14:34 go.) Gbedide lọ nado gọjo bosọ do ado Jelusalẹm tọn lẹ yin nina to owhe 455 J.W.M.a (Nẹhemia 2:1-8) Enẹwutu osẹ 69 owhe tọn helẹ wa vivọnu to owhe 483 lẹ godo, to 29 W.M. tọn. Podọ enẹ sọ wẹ owhe lọ he mẹ Jesu wa Johanu dè nado yin bibaptizi! To ojlẹ enẹ mẹ uwọ yin amisana po gbigbọ wiwe po bosọ lẹzun Mẹssia, kavi Klisti.—Luku 3:1, 2, 21-23.
WHENUE GANDUDU JIWHEYẸWHE TỌN JẸ AṢẸPIPA ETỌN JI
14. Etẹwẹ “atin” lọ to Daniẹli weta ẹnẹ mẹ nọtena?
14 Eyọn, to whelọnu lo, fitẹwẹ to Biblu mẹ wẹ ye dọ owhe lọ te jẹnukọn to ehe mẹ Klisti jẹ gandu ji di ahọlu gandudu Jiwheyẹwhe tọn tọn? To owe Biblu tọn dopolọ mẹ wẹ, Daniẹli. (Daniẹli 4:10-37) To finẹ, atin de ojiyiyi ehetọn yi jẹ olọn wẹ yè yizan nado nọtena Ahọlu Nẹbukadnẹzali Babilọni tọn. Uwọ wẹ yin ahọlu gbẹtọ tọn he yiaga hugan to whelọnu. Ṣigba, Ahọlu Nẹbukadnẹzali wẹ ye hẹn po huhlọn po nado yọnẹn dọ mẹdevo he sọ yiaga hugan uwọ to gandu. Omẹ ehe lọ wẹ “Gigogan,” kavi “Ahọlu olọn tọn,” Jehovah Jiwheyẹwhe. (Daniẹli 4:34, 37) Enẹwutu, to aliho he yin nujọnu hugan de mẹ, atin yiaga jẹ olọn ehe, wa nọtena gandudu nupojipetọ-yinyin Jiwheyẹwhe tọn tọn, titengbe to haṣinṣan etọn dohlan aigba mítọn mẹ. Gandudu Jiwheyẹwhe tọn yin didohia to whedenu gbọn ahọludu he yin zizedai do akọta Islaeli tọn ji. Gbọnmọ wẹ ahọlu whẹndo Juda tọn lẹ he duahọlu do Islaelivi lẹ ji do yin didọ gbọn ye dali dọ ye “sinai to ofin Jehovah tọn ji.”—1 Otannugbo lẹ 29:23.
15. Whenuena “atin” lọ yin sinsan liai, naegbọn kọgan lẹ do yin lilẹdo e?
15 Mọpẹpẹ di kandai Biblu tọn to Daniẹli weta ẹnẹ, atin he agayiyi etọn jẹ olọn wa yin sinsan sẹ. Ṣigba, dòdonu etọn yin jijodo, po okọgan oganyuu po oganvẹẹ po tọn de yin lilẹdo e. Ehe na hẹn dòdonu lọ dote sọn tintọ́nkun mẹ kaka jẹ whenue ojlẹ Jiwheyẹwhe tọn na sọ nado dè okọgan lọ sẹ bosọ gbọ na e ni sọ jẹ ama tọ́n ji whladopo dogọ. Ṣigba gbọnna podọ whetẹnu wẹ gandudu Jiwheyẹwhe tọn yin sinsan liai?
16. (a) Gbọnna podọ whetẹnu wẹ gandudu Jiwheyẹwhe tọn do yin sinsan liai? (b) Etẹwẹ yin didọ na ahọlu Juda tọn godo tọn he sinai to “ofin Jehovah tọn” ji?
16 To ojlẹ sisọ mẹ, ahọludu Juda tọn he Jehovah ko zedai wa gọna gblewa sọmọ bọ e do dike na Ahọlu Nẹbukadnẹzali nado va ẹ sudo, nado san ẹn liai. Ehe jọ to owhe 607 J.W.M. To whenẹnu Zedekia, ahọlu godo tọn to Juda nado sinai to ofin Jehovah tọn ji, yin didọ na dọ: “Dè ojẹgbakun lọ sẹ. . . . ehe ga ma na sọ tin ba, kaka ewọ do wa ojlọjẹ mẹhetọn e yin; yẹn na sọ yi i nẹẹ.”—Ezekiẹli 21:25-27.
17. Ojlẹ tẹwẹ jẹeji to 607 J.W.M.?
17 Enẹwutu gandudu Jiwheyẹwhe tọn, ehe “atin” lọ nọte na, yin sinsan liai to owhe 607 J.W.M. Gandudu depope ma sọ tin ba nado nọte na gandudu Jiwheyẹwhe tọn to aigba ji. Gbọnmọ, to 607 J.W.M. ojlẹ de jẹeji he Jesu Klisti to godo etọn dlẹnalọ dohlan di “ojlẹ didè akọta lẹ tọn,” kavi, “ojlẹ didè Kosi lẹ tọn.” (Luku 21:24, King James Version) To “ojlẹ didè” helẹ gblamẹ Jiwheyẹwhe ma tindo gandudu de nado nọte na gandudu etọn to aigba ji gba.
18. Etẹwẹ dona jọ to vivọnu “ojlẹ didè akọta lẹ tọn”?
18 Etẹ wẹ na wa jọ to vivọnu “ojlẹ didè akọta lẹ tọn” ehe mẹ? Jehovah na yi huhlọn nado dugan na Omẹ lọ “he tindo jlọjẹ osẹ́n tọn etọn.” Omẹ ehe lọ wẹ Jesu Klisti. Enẹwutu eyin mí sọgan dinmọ ojlẹ lọ he mẹ “ojlẹ didè akọta lẹ tọn” wa vivọnu, be mí na yọn whenuena Klisti jẹ gandu ji di ahọlu.
19. “Ojlẹ” nẹmu wẹ na tin hetọn gandudu Jiwheyẹwhe tọn do aigba ji nado yin alọhẹndotena?
19 Mọpẹpẹ di Daniẹli weta ẹnẹ, “ojlẹ didè” helẹ na yin “ojlẹ ṣinawe.” Daniẹli dohia dọ “ojlẹ ṣinawe” wẹ na tin to ehe gblamẹ gandudu Jiwheyẹwhe tọn, dile e yin didohia do gbọn “atin” lọ dali, ma na tin to azọnwiwa mẹ do aigba ji. (Daniẹli 4:16, 23) Nawẹ “ojlẹ ṣinawe” helẹ dẹnsọ?
20. (a) Nawẹ “ojlẹ” dopo dite sọ? (b) Nawẹ “ojlẹ ṣinawe lẹ” dite sọ? (c) Naegbọn mí do hia azan dopo na owhe dopo?
20 To Osọhia weta 12, wefọ 6 po 14 po mẹ, mí plọn dọ azan 1 260 lẹ yin dopolọ po “ojlẹ de [enẹwẹ yin, ojlẹ 1] po ojlẹ lẹ [enẹwẹ yin, ojlẹ 2] po oda ojlẹ de tọn po.” Enẹ yin lẹndopọ ojlẹ 3 1/2 lẹ tọn. Enẹwutu “ojlẹ de” na yin azan 360. Enẹwutu, “ojlẹ ṣinawe” na yin 360 donu 7, kavi azan 2 520. Todin eyin mí hia azan dopo na owhe dopo, mọpẹpẹ di osẹ́n Biblu tọn de, “ojlẹ ṣinawe” lẹ yin owhe 2 520 lẹ.—Osọha lẹ 14:34; Ezekiẹli 4:6.
21. (a) Whetẹnu wẹ “ojlẹ didè akọta lẹ tọn” jẹeji bo sọ wá vivọnu te? (b) Whetẹnu wẹ gandudu Jiwheyẹwhe tọn jẹ aṣẹpipa etọn ji? (c) Naegbọn e gbẹ po yin nuhe jẹ nado hodẹ na wiwá ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn tọn?
21 Mí ko plọn dai dọ “ojlẹ didè akọta lẹ tọn” jẹeji to owhe 607 J.W.M. Enẹwutu gbọn owhe 2 520 hihia sọn owhe enẹ mẹ dali, mí wá 1914 W.M. tọn. Enẹwẹ yin owhe lọ he mẹ “ojlẹ didè” helẹ wa vivọnu te. Gbẹtọ livilivi lẹ he gbẹ po to ogbẹ̀ flin onu lọ lẹ he jọ to 1914. To owhe enẹ lọ mẹ, Wẹkẹ Whan I jẹ ojlẹ tukla daho de tọn ji he to nukọnyi kaka jẹ azan mítọn gbe. Ehe zẹẹmẹdo dọ Jesu Klisti jẹ ogandu ji di ahọlu to gandudu olọn mẹ tọn Jiwheyẹwhe tọn mẹ to 1914. Podọ na Ahọluduta lọ ko jẹ gandudu etọn ji wutu, nawẹ e yin nuhe sọgbehẹ ojlẹ do sọ nado hodẹ̀ na ẹn nado “wá” bosọ sunsun whenu-nu ylankan Satani tọn sẹ sọn aigba ji!—Matiu 6:10; Daniẹli 2:44.
22. Kanbiọ tẹwẹ mẹdelẹ sọgan kanse?
22 Ṣogan mẹde sọgan kanse: ‘Eyin Klisti ko lẹkọwa bo ko sọ to gandu to ahọludu Otọ́ etọn tọn mẹ, naegbọn mí ma do mọ ẹn?’
[Nudọnamẹ Odò Tọn]
a Na kunnudenu whenuho tọn dọ gbedide ehe yin nina to 455 J.W.M. pọn hogo lọ “Artaxerxès” to owe Auxiliaire pour une meilleure intelligence de la Bible lọ mẹ, he yin zinzinjẹgbonu gbọn Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. dali.
[Apotin to weda 140, 141]
To 607 J.W.M. ahọluduta Jiwheyẹwhe tọn to Juda jai.
To 1914 W.M. Jesu Klisti jẹ gandu ji di ahọlu gandudu olọn mẹ tọn Jiwheyẹwhe tọn
607 J.W.M.—1914 W.M.
Octobre 607 J.W.M.—octobre 1 J.W.M. = owhe 606 lẹ
Octobre 1 J.W.M.—octobre 1914 W.M. = owhe 1914 lẹ
OJLE ṢINAWE KOSI LẸ TỌN =OWHE 2520 LẸ
[Yẹdide to weda 134]
“Hiẹ na gọ ahọludu jo hlan Islaeli to ojlẹ he mẹ lo?”
[Yẹdide to weda 139]
Atin yiaga lọ to Daniẹli weta 4 mẹ nọtena gandudu sọn olọn mẹ wa. Na whenu de ehe yin didohia gbọn ahọludu Juda tọn dali
[Yẹdide to weda 140, 141]
Atin lọ yin sinsan liai whenuena ahọludu Juda tọn yin vivasudo