Yí Jehovah Do Basi Jiwheyẹwhe Towe

TO OJLẸ Biblu tọn lẹ mẹ, mẹdelẹ tindo haṣinṣan pẹkipẹki hẹ Jehovah sọmọ bọ ewọ yin yiylọdọ Jiwheyẹwhe yetọn. Di apajlẹ, to Owe-wiwe mẹ, Jehovah yin yiylọdọ “Jiwheyẹwhe Ablaham tọn,” ‘Jiwheyẹwhe Davidi tọn,’ podọ “Jiwheyẹwhe Elija tọn.”—Gẹnẹsisi 31:42; 2 Ahọlu lẹ 2:14; 20:5.

Nawẹ dopodopo sunnu ehelẹ tọn wagbọn bo tindo haṣinṣan pẹkipẹki hẹ Jiwheyẹwhe? Etẹwẹ mí sọgan plọn sọn yé dè na mílọsu nido sọgan wleawuna bo hẹn haṣinṣan pẹkipẹki he lodo de go hẹ Mẹdatọ lọ?

Ablaham ‘Yise to Jehovah Mẹ’

Ablaham wẹ yin omẹ tintan lọ he go Biblu dọho gando dọ e do yise hia to Jehovah mẹ. Yise wẹ yin jẹhẹnu tangan Ablaham tọn he zọ́n bọ e do mọ nukundagbe Jiwheyẹwhe tọn. Na taun tọn, Ablaham duvivi nukundagbe Jehovah tọn sọmọ bọ to nukọnmẹ, Mẹdatọ lọ do ede hia Mose taidi “Jiwheyẹwhe Ablaham tọn” podọ Jiwheyẹwhe ovi etọn Isaki gọna ovivi etọn Jakobu tọn.—Gẹnẹsisi 15:6; Eksọdusi 3:6.

Nawẹ Ablaham wagbọn do wleawuna yise mọnkọtọn to Jiwheyẹwhe mẹ? Tintan whẹ́, Ablaham ze yise etọn sinai do dodonu he lodo de ji. Aliho Jehovah tọn lẹ sọgan ko yin pinplọn ẹn gbọn visunnu Noa tọn, Ṣẹm dali, mẹhe yí nukun do mọ azọ́n whlẹngán Jiwheyẹwhe tọn lẹ. Ṣẹm yin kunnudenu yinukundomọ de dọ Jehovah “whlẹn Noa po omẹ ṣinawe po, yẹwhehodọtọ dodo tọn, whenuena e túntún osin kọ̀n do aihọn mẹylankan lẹ tọn ji.” (2 Pita 2:5) Ablaham sọgan ko sè sọn onù Ṣẹm tọn mẹ dọ, eyin Jehovah dopagbe nude tọn, e nọ mọ hẹndi dandan. Depope he whẹho lọ yin, to whenuena Ablaham lọsu mọ pagbe de yí sọn Jiwheyẹwhe dè, e jaya bo nọgbẹ̀ to aliho de mẹ he dohia dọ e tindo oyọnẹn dolido lọ dọ opagbe lọ dona mọ hẹndi.

To whenuena e yindọ yise Ablaham tọn ko tindo dodonu he dolido de, e yin hinhẹn lodo to enẹgodo gbọn azọ́n etọn lẹ dali. Apọsteli Paulu wlan dọmọ: “Gbọn yise dali Ablaham, whenuena yè ylọ ẹ nado tọ́n yì fide he e na yí to godo mẹ na ogú, e yise: bosọ tọ́n yì, e ma yọ́n fie e jei.” (Heblu lẹ 11:8) Nuyiwa tonusise tọn enẹ yidogọna yise Ablaham tọn, he go devi Jakobu wlan gando dọmọ: “Hiẹ mọ le yise nọ basi po azọ́n etọn lẹ po do, podọ gbọn azọ́n dali wẹ yè hẹn yise sọgbe?”—Jakobu 2:22.

Humọ, Jehovah dike yise Ablaham tọn ni yin whiwhlepọn, bo gbọnmọ dali hẹn ẹn lodo dogọ. Paulu zindonukọn dọmọ: “Gbọn yise dali Ablaham, whenuena yè whlé e pọ́n, e yí Isaki do sanvọ́.” Whlepọn nọ hẹn yise sọgbe bosọ nọ hẹn ẹn lodo, bo nọ gbọnmọ dali hẹn ẹn “yọnwhanpẹ hú sika.”—Heblu lẹ 11:17; 1 Pita 1:7.

Dile etlẹ yindọ Ablaham ma nọgbẹ̀ bo mọ hẹndi nuhe Jiwheyẹwhe ko dopagbe etọn lẹpo tọn, e tindo ayajẹ lọ nado mọdọ mẹdevo lẹ hodo apajlẹ etọn. Asi etọn Sala po hagbẹ whẹndo etọn tọn atọ̀n devo lẹ po—yèdọ Isaki, Jakobu, po Josẹfu po—yin pipà to Biblu mẹ ga na yise ayidego tọn yetọn.—Heblu lẹ 11:11, 20-22.

Yise Taidi Ablaham Tọn to Egbehe

Yise yin onú titengbe na mẹdepope he jlo na yí Jehovah do basi Jiwheyẹwhe etọn. “Matin yise, e glo nado hẹn homẹ [Jiwheyẹwhe tọn] hùn,” wẹ Paulu wlan. (Heblu lẹ 11:6) Nawẹ devizọnwatọ Jiwheyẹwhe tọn de to egbehe sọgan wleawuna yise he lodo taidi Ablaham tọn gbọn?

Dile Ablaham basi do, mí dona ze yise mítọn sinai do dodonu he dolido de ji. Aliho dagbe hugan nado wà ehe wẹ nado nọ plọn Biblu po owe sinai do Biblu ji lẹ po to gbesisọmẹ. Eyin mí nọ hia Biblu bo nọ lẹnayihamẹpọn do nuhe mí hia lẹ ji, e sọgan hẹn mí deji dọ pagbe Jiwheyẹwhe tọn lẹ na mọ hẹndi. Ehe na whàn mí nado diọ aliho gbẹninọ tọn mítọn bo hẹn ẹn sọgbe hẹ todido dejidego enẹ. Yise mítọn nọ yin hinhẹn lodo dogọ gbọn azọ́n tonusise tọn lẹ dali, ehe bẹ mahẹ tintindo to lizọnyizọn gbangba tọn mẹ po opli Klistiani tọn lẹ yìyì po hẹn.—Matiu 24:14; 28:19, 20; Heblu lẹ 10:24, 25.

Na jide tọn, yise mítọn na yin whiwhlepọn, vlavo gbọn nukundiọsọmẹ, awutu sinsinyẹn, okú mẹyiwanna de tọn dali, kavi gbọn onú devo depope dali. Gbigbọṣi nugbonọ-yinyin mẹ hlan Jehovah to whlepọn glọ nọ hẹn yise mítọn lodo dogọ, bo nọ hẹn ẹn họakuẹ hú sika. Vlavo mí nọgbẹ̀ bo mọ hẹndi opagbe Jiwheyẹwhe tọn lẹpo tọn kavi lala, yise mítọn na dọ̀n mí sẹpọ Jehovah pẹkipẹki. Humọ, apajlẹ mítọn na na tuli mẹdevo lẹ nado hodo apajlẹ yise mítọn tọn. (Heblu lẹ 13:7) Nuhe Ralph wà niyẹn, mẹhe pọ́n bosọ hodo apajlẹ yise mẹjitọ etọn lẹ tọn. E basi zẹẹmẹ dọmọ:

“To whenuena yẹn pò to whégbè, mẹjitọ ṣie lẹ na tuli whẹndo lọ blebu nado nọ yawu fọ́n to afọnnu fuu nado sọgan hia Biblu to pọmẹ. Gbọnmọ dali mí hia Biblu pete.” Ralph gbẹ́ nọ hia Biblu to afọnnu lẹpo, podọ ehe nọ gọalọna ẹn nado bẹ azán lẹ jẹeji ganji. Ralph nọ saba tindo mahẹ to lizọnyizọn gbangba tọn mẹ hẹ otọ́ etọn to osẹ lẹpo mẹ dai. “Whenẹnu wẹ yẹn plọn nado nọ basi gọyìpọn lẹ bo deanana plọnmẹ Biblu lẹ.” Todin, Ralph to devizọnwa taidi mẹdezejotọ de to dopo to wekantẹn alahọ Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ tọn mẹ to Europe. Ale dagbe nankọ die na yise mẹjitọ etọn lẹ tọn!

Mẹde He Ahun Jehovah Tọn Kẹalọyi

Davidi he yin jiji to nudi owhe 900 to okú Ablaham tọn godo, yin omẹ nukundeji de to devizọnwatọ Jehovah tọn he yin sislẹ to Biblu mẹ lẹ mẹ. Gando nudide Jehovah tọn nado de Davidi taidi ahọlu sọgodo tọn go, yẹwhegán Samuẹli dọmọ: “OKLUNỌ ko dín mẹde na ẹn di ayiha ede titi tọn [kavi mẹde he ahun etọn kẹalọyi].” Kanṣiṣa he tin to Davidi po Jehovah po ṣẹnṣẹn sinyẹn sọmọ bọ to whenuena yẹwhegán Isaia to hodọna Ahọlu Hẹzekia to nukọnmẹ, e ylọ Jiwheyẹwhe dọ “[Jehovah] Jiwheyẹwhe Davidi otọ́ towe tọn.”—1 Samuẹli 13:14; 2 Ahọlu lẹ 20:5; Isaia 38:5.

Dile etlẹ yindọ Davidi yin mẹde he ahun Jehovah tọn kẹalọyi, ojlẹ delẹ tin he mẹ e joawuna ojlo etọn lẹ bọ yé duto e ji. Whla atọ̀n wẹ e basi nuṣiwa sinsinyẹn lẹ: E dike bọ aki alẹnu tọn lọ yin zize to aliho agọ̀ mẹ to whenuena yè to tẹnsẹna ẹn jei Jelusalẹm; e deayọ hẹ Bati-ṣeba bo blasé bọ asu etọn, Ulia yin hùhù; podọ dile Jehovah ma tlẹ degbè etọn na ẹn sọ, e basi titona mẹhihia akọta Islaeli po Juda po tọn. To nujijọ enẹlẹ dopodopo mẹ, Davidi tùnafọ Osẹ́n Jiwheyẹwhe tọn ji.—2 Samuẹli 6:2-10; 11:2-27; 24:1-9.

Ṣigba, to whenuena ylando Davidi tọn lẹ yin didehia ẹ, e yigbena nuṣiwa etọn lẹ bo ma ze whẹgbledomẹ lọ do mẹdevo lẹ ji gba. E yigbe dọ tẹnsisẹ Aki lọ tọn ma yin bibasi to aliho dagbe mẹ gba, podọ e yidogọ dọ “mí ma dín [Jehovah] kẹdẹdi ogbedai lọ gba.” To whenuena Natani de ayọdide Davidi tọn gbà, Davidi gblọn dọmọ: “Yẹn ko waylando do OKLUNỌ go.” Podọ, tlolo he Davidi mọnukunnujẹemẹ dọ nulú wẹ e yin nado hia akọta lọ, e yigbe dọmọ: “Yẹn ko waylando dahodaho, to ehe yẹn ko wà mẹ.” Davidi lẹnvọjọ sọn ylando etọn lẹ mẹ bo gbọṣi haṣinṣan pẹkipẹki mẹ hẹ Jehovah.—1 Otannugbo lẹ 15:13; 2 Samuẹli 12:13; 24:10.

To Whenuena Mí Ṣinuwa

Apajlẹ Davidi tọn na na tuli mí dile mí to vivẹnudo nado yí Jehovah do basi Jiwheyẹwhe mítọn. Eyin mẹde he ahun Jehovah tọn kẹalọyi sọmọ wà ylando sinsinyẹn mọnkọtọn lẹ, mí ma dona nọ gbọjọ eyin, mahopọnna vivẹnu mítọn lẹpo, mí nọ ṣinuwa to whedelẹnu kavi tlẹ wà ylando sinsinyẹn lẹ. (Yẹwhehodọtọ 7:20) Mí sọgan mọ tuli sọn nugbo lọ mẹ dọ ylando Davidi tọn lẹ yin jijona ẹn to whenuena e lẹnvọjọ. Nuhe jọ do Uwea go to owhe delẹ die wayi niyẹn.

Uwe to devizọnwa taidi mẹho agun tọn to agun Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ tọn de mẹ. To gbèdopo, e joawuna ojlo ylankan lẹ bo jai jẹ fẹnnuwiwa mẹ. Tintan whẹ́, Uwe tẹnpọn nado ṣinyọnnudo whẹho lọ dile Ahọlu Davidi basi do, bo lẹndọ Jehovah na miyọnnukundo ylando etọn. To godo mẹ, ayihadawhẹnamẹnu Uwe tọn dotukla ẹ sọmọ bọ e yigbe ylando etọn tọn na mẹho hatọ de, podọ afọdide lẹ yin zize nado gọalọna Uwe nado gọ̀ jẹgangan sọn nugbajẹmẹji gbigbọmẹ tọn etọn mẹ.

Uwe lẹnvọjọ sọn ylando etọn lẹ mẹ bo gbọṣi haṣinṣan pẹkipẹki mẹ hẹ Jehovah po agun po. Homẹ etọn hùn na alọgọ he e mọyi lọ sọmọ bọ to osẹ delẹ godo e kanwe hlan mẹho lọ lẹ nado do numọtolanmẹ pinpẹn-nutọn-yinyọnẹn sisosiso ahundopo tọn etọn hia na alọgọ lọ. “Mì gọalọna mi nado klọ oyín Jehovah tọn wé sọn vlẹko mẹ,” wẹ e wlan. Uwe penugo nado hẹn haṣinṣan etọn hẹ Jehovah go podọ to nukọnmẹ, e vọ́ yin dide taidi devizọnwatọ de to agun dopolọ mẹ.

‘Gbẹtọ He Tindo Numọtolanmẹ Taidi Mítọn Nkọtọn Lẹ’

Elija, he nọgbẹ̀ to owhe kanweko he bọdo Davidi go mẹ, yin dopo to yẹwhegán nukundeji Islaeli tọn lẹ mẹ. Elija yiavunlọna sinsẹ̀n-bibasi nugbo to ojlẹ he mẹ walọ gblezọn po fẹnnuwiwa po gbayipe te, podọ mẹdezejo etọn na Jehovah ma depò gbede. Abajọ, Eliṣa he jẹ otẹn etọn mẹ ylọ Jehovah to gbèdopo dọ “Jiwheyẹwhe Elija tọn”!—2 Ahọlu lẹ 2:14.

Etomọṣo, Elija ma tindo huhlọn he hú gbẹtọ paa lẹ tọn gba. Jakobu wlan dọmọ: ‘Gbẹtọ he tindo numọtolanmẹ taidi mítọn nkọtọn lẹ wẹ Elija.’ (Jakobu 5:17) Di dohia, to whenuena e ko gbawhàn Baali sẹ̀ntọ Isaeli tọn lẹ tọn mlẹnmlẹn godo, Ahọsi Jẹzebẹli dobuna ẹn dọ emi na hù i. Nawẹ e yinuwa gbọn? E jẹ budi ji bo họnyi zungbo mẹ. Elija sinai to atin junipeli de glọ to finẹ bo to lewú dọmọ: “E tin sù; dinvie, OKLUNỌ E, yí ogbẹ̀ ṣie sẹ̀; na yẹn ma tin pọnte hú otọ́ ṣie lẹ gba.” Elija masọ jlo nado wazọ́n taidi yẹwhegán de ba ṣigba nado kuku gbọ bo kú poun.—1 Ahọlu lẹ 19:4.

Etomọṣo, Jehovah dohia dọ emi mọnukunnujẹ numọtolanmẹ Elija tọn lẹ mẹ. Jiwheyẹwhe hẹn Elija lodo, bo na ẹn jide dọ e ma tin ewọ ṣokẹdẹ gba, na mẹdevo lẹ tin he yin nugbonọ na sinsẹ̀n-bibasi nugbo. Humọ, Jehovah gbẹ́ dejido Elija go bo deazọ́nna ẹn nado wà.—1 Ahọlu lẹ 19:5-18.

Awubla sinsinyẹn he mẹ Elija jugbọn ma zẹẹmẹdo dọ e hẹn nukundagbe Jiwheyẹwhe tọn bu gba. To nudi owhe 1 000 godo, to whenuena Klisti Jesu yin wunmẹdiọna to Pita, Jakobu, po Johanu po nukọn, mẹnu lẹ wẹ Jehovah de nado sọawuhia to apá na Jesu to numimọ lọ mẹ? Mose po Elija po. (Matiu 17:1-9) E họnwun dọ, Jehovah pọ́n Elija taidi yẹwhegán apajlẹ dagbenọ de. Dile etlẹ yindọ Elija yin ‘gbẹtọ he tindo numọtolanmẹ taidi mítọn nkọtọn lẹ,’ Jiwheyẹwhe yọ́n pinpẹn azọ́n sinsinyẹn he e wà nado gọ̀ sinsẹ̀n-bibasi nugbo do otẹn etọn mẹ bo klan oyín Etọn do wiwe tọn.

Avùnhiho Sọta Numọtolanmẹ Mítọn Lẹ

To egbehe, devizọnwatọ Jehovah tọn lẹ sọgan nọ gbọjọ kavi jẹflumẹ to whedelẹnu. Lehe e miọnhomẹnamẹ do sọ nado yọnẹn dọ Elija tindo numimọ numọtolanmẹ dopolọ lẹ tọn! Podọ lehe e vọ́ jidenamẹ do sọ dọ kẹdẹdile Jehovah mọnukunnujẹ numọtolanmẹ Elija tọn lẹ mẹ do, mọwẹ E nọ mọnukunnujẹ avùn he mí to hihò nado duto numọtolanmẹ mítọn lẹ ji mẹ do niyẹn!—Psalm 103:14.

To alọ dopo mẹ, mí yiwanna Jiwheyẹwhe po gbẹtọ hatọ mítọn po bo jlo nado wà azọ́n Jehovah tọn heyin wẹndagbe Ahọluduta lọ tọn lilá. To alọ devo mẹ, mí sọgan nọ yin hinhẹn jẹflumẹ na gbẹtọ lẹ ma to alọkẹyi yẹwhehodidọ mítọn wutu kavi mí tlẹ sọgan to nuhà na nukunvandomẹ kẹntọ sinsẹ̀n-bibasi nugbo tọn lẹ tọn wutu. Ṣigba, kẹdẹdile Jehovah nọgodona Elija nado zindonukọn do, mọwẹ E nọ nọgodona devizọnwatọ etọn lẹ to egbehe do niyẹn. Di apajlẹ, lẹnnupọndo numimọ Herbert po Gertrud po tọn ji.

Herbert po Gertrud po yin bibaptizi to 1952 taidi Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ to Leipzig to République démocratique allemande dai tọn mẹ. Gbẹninọ to whenẹnu ma bọawu na devizọnwatọ Jiwheyẹwhe tọn lẹ, na lizọnyizọn gbangba tọn yetọn tin to alọhẹndotenamẹ glọ. Etẹwẹ yin numọtolanmẹ Herbert tọn gando yẹwhehodidọ sọn whédegbè jẹ whédegbè go?

“To whedelẹnu mí nọ hanú taun. To whenuena mí to yìyì sọn whédegbè jẹ whédegbè, mí ma nọ yọnẹn eyin aṣẹpatọ lẹ na wá ajijimẹ bo wle mí.” Etẹwẹ gọalọna Herbert po mẹdevo lẹ po nado duto obu yetọn ji? “Mí nọ basi oplọn Biblu mẹdetiti tọn taun. Podọ Jehovah na mí huhlọn nado zindonukọn to azọ́n yẹwhehodidọ tọn mítọn mẹ.” To lizọnyizọn gbangba tọn etọn mẹ, Herbert tindo numimọ susu lẹ he hẹn ẹn lodo, bo tlẹ do nukiko na ẹn.

Herbert dukosọ hẹ nawe mẹhomẹ de he do ojlo hia to Biblu mẹ. To whenuena Herbert yì dla ẹ pọ́n to azán delẹ godo, dẹpẹ de tin to finẹ bo dotoaina hodọdopọ lọ. To nukunwhiwhe susu godo, Herbert doayi nude go he hẹn ẹn jọsi. Ponọ-gbákun de tin to oján de ji to ohọ̀ lọ mẹ. Dẹpẹ lọ tọn wẹ yin gbákun lọ, podọ e họnwun dọ ponọ de wẹ ewọ bọ e ko magbe nado wle Herbert.

“Dopo to Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ mẹ wẹ hiẹ yin!” wẹ dẹpẹ lọ dọ. “Do kalti mẹdohia tọn towe hia mi.” Herbert ze kalti mẹdohia tọn etọn jo. To enẹgodo wẹ onú madonukun de jọ. Nawe lọ pannukọn ponọ lọ bo na ẹn avase dọmọ: “Eyin nudepope jọ do omẹ Jiwheyẹwhe tọn ehe go, afọ towe masọ hà bo biọ whégbè fi ba.”

Dẹpẹ lọ yì agbọji na ojlẹ de, bo gọ̀ kalti lọ jo na Herbert, bosọ gbọ e ni yì. To nukọnmẹ Herbert wá sè dọ ponọ lọ to họntọnmẹ po viyọnnu nawe lọ tọn po wẹ. Matin ayihaawe, e mọdọ e na pọnte na emi hugan nado zindonukọn to họntọnmẹninọ emitọn hẹ viyọnnu lọ mẹ kakati nado wle Herbert.

Yíyí Jehovah Do Basi Jiwheyẹwhe Mítọn

Etẹwẹ mí sọgan plọn sọn nujijọ ehelẹ mẹ? Taidi Ablaham, mí dona tindo yise he dolido to pagbe Jehovah tọn lẹ mẹ. Taidi Davidi, mí dona nọ lẹhlan Jehovah dè to lẹnvọjọ nujọnu tọn mẹ to whedepopenu he mí ṣinuwa. Podọ taidi Elija, mí dona nọ ganjẹ Jehovah go nado mọ huhlọn to ojlẹ ayimajai tọn lẹ mẹ. Eyin mí wàmọ, mí sọgan yí Jehovah do basi Jiwheyẹwhe mítọn todin podọ kakadoi, na “Jiwheyẹwhe ogbẹ̀nọ” de wẹ ewọ, “mẹhe yin Whlẹngantọ omẹ popo tọn, humọ yé he yise lẹ tọn.”—1 Timoti 4:10.

[Nudọnamẹ odò tọn]

[Yẹdide lẹ to weda 25]

Azọ́n tonusise tọn lẹ hẹn yise Ablaham tọn lodo

[Yẹdide to weda 26]

Taidi Davidi, mí dona lẹnvọjọ eyin mí waylando

[Yẹdide to weda 28]

Kẹdẹdile Jehovah mọnukunnujẹ numọtolanmẹ Elija tọn lẹ mẹ do, mọwẹ e nọ mọnukunnujẹ mítọn lẹ mẹ do niyẹn