16. (a) Mẹnu lẹ wẹ nukọntọ Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ to wangbẹna vonọtaun? (b) Etẹwẹ jọ to Mẹylọhodotọklisti mẹ to Ojlẹ Ṣẹnṣẹn tọn lẹ whenu? (c) Be atẹṣiṣi kavi Vọjlado (réforme) Plọtẹstan tọn lọ diọadana aliho atẹṣitọ tọn Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ wẹ?

¹⁶ Dile yé tlẹ dọ dọ yé yin lẹngbọhọtọ lẹngbọpa Jiwheyẹwhe tọn tọn lẹ, nukọntọ Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ, sinsẹ̀n tọn po tonudidọ tọn po, do wangbẹnamẹ vonọtaun hia na omẹ depope he to tulinamẹ hlan Biblu hihia kavi mẹdepope he to nuyiwa ma sọgbe hẹ Owe wiwe lẹ yetọn dèhia jẹ gbangba. John Hus po Biblu lẹdogbedevomẹtọ William Tyndale po yin homẹkẹndo bo yin hùhù na yise yetọn wutu. To Ojlẹ Ṣẹnṣẹn tọn zinvlu tọn lọ whenu, gandudu atẹṣiṣi tọn lọ wá jẹ agayiyi etọn kọn to nuhe ye ylọ dọ Inquisition Katholiki aovi tọn lọ mẹ. Mẹdepope he mọhodọ do nuplọnmẹ kavi aṣẹ ṣọṣi lọ tọn go nọ yin vivasudo matin lẹblanu, podọ fọtọ́n fọtọ́n madosọha mẹhe yé ylọ dọ atẹṣitọ lẹ tọn wẹ yin yasana biọ oku mẹ kavi yin mimẹ̀ to yatin go. Dogbọn mọ dali Satani tẹnpọn nado hẹndiun dọ okun nugbo depope he yin agun taidi yọnnu Jiwheyẹwhe tọn tọn yin sisó po awuyiya po. Whenuena atẹṣiṣi kavi Vọjlado (réforme) Plọtẹstan tọn lọ jọ (sọn 1517 sọyì), susu ṣọṣi Plọtẹstan tọn lẹ do gbigbọ lẹblanu matindo tọn dopolọ de hia. Yewlẹ ga lẹzun ohùnhọdutọ dogbon hùhù enẹnọ he dovivẹnu nado yin nugbonọ hlan Jiwheyẹwhe po Klisti po lẹ dali. Na nugbo tọn, “ohùn mẹwiwe lẹ tọn” yin sinsọnkọnyinai po awubibọ po!—Osọhia 16:6; yijlẹdo Matiu 23:33-36 go.

[Yẹdide lẹ to weda 31]

Sinsẹ̀n Mẹylọhodotọklisti tọn lẹ ko du ohùnhọ́ susu dogbọn homẹkẹndido po hùhù po enẹnọ lẹ he nọ lẹdogbedevomẹ, hia, kavi tlẹ tindo Biblu tọn dali