Ang Dapat Naton Mahibaluan Tuhoy sa mga Gang
Si Wade, katapo anay sang isa ka gang sa California, nagsiling: “Mga tawo lamang kami nga nagapuyo sa isa ka lugar. Dungan kami nga nag-eskwela sa elementarya. Wala lang kami makahimo sing husto nga mga desisyon.”
ANG mga gang masami nga nagasugod nga daw mga grupogrupo lamang sa palibot. Ang mga lamharon nga mga tin-edyer ukon mas bataon pa nagatipon sa kanto sang kalye. Magkaupod nga nagahimo sila sing mga butang kag dayon nagaugyunay nga proteksionan ang ila kaugalingon batok sa mas establisado nga grupo sa malapit. Apang indi madugayan ang ila grupo nagalain kaangay sang labing masingki nga mga katapo sini, kag nadalahig sa makatalagam nga mga krimen.
Mahimo tamdon sang karibal nga gang sa isa pa ka kalye ang bag-o nga grupo subong kaaway. Dayon ang kaakig nagadul-ong sa kasingki. Ginagamit sang ilegal nga mga manugbaligya sing droga ang gang sa pagbaligya sing ginadumilian nga mga droga. Ginasundan ini sang iban pa nga mga krimen.
Onse anyos si Luis sang ang iya mga abyan nagporma sing isa ka gang. Sa edad nga 12 naggamit na sia sing droga. Sa edad nga 13 gindakop sia sa una nga tion. Nakigbahin sia sa pagpangawat sa mga salakyan, pagpangawat sa sulod sang mga tinukod, kag armado nga mga pagpangawat. Kag nagguwa-sulod sia sa prisuhan bangod sang pag-ilinaway kag kinagubot sang mga gang.
Kon kaisa makibot kita kon sin-o ang mga katapo sang mga gang. Si Martha, isa ka matahom, maalam nga estudyante sa hayskul, mataas ang mga grado kag mabuot sa eskwelahan. Apang, lider gali sia sang isa ka gang nga nagabaligya sing marijuana, heroina, kag cocaine. Hinadlukan sia sang ang isa sang iya mga abyan ginpaarakan sing bala kag napatay gani ginbag-o niya ang iya kabuhi.
Kon Ngaa Nagasulod Sila sa mga Gang
Sing makapakibot, ginasiling sang pila ka katapo sang gang nga nagsulod sila agod higugmaon. Nagapangita sila sing barkada, sing pagkasuod nga indi nila makita sa puluy-an. Ang pamantalaan nga Die Zeit sang Hamburg, Alemanya, nagsiling nga nasalapuan sang mga pamatan-on sa mga gang sa kalye ang kalig-unan nga indi nila makita sa bisan diin. Si Eric nga isa anay ka katapo sang gang, nagsiling nga kon indi mo masalapuan ang gugma sa puluy-an, “maguwa ka sa pagpangita sing mas maayo.”
Ang isa ka amay nga katapo anay sang gang, nagsulat tuhoy sa iya eksperiensia sang una: “Guwa-sulod ako sa prisuhan bangod sang pagpanggamo, pag-ilinaway sang gang, pagkinagubot kag sang ulihi bangod sang pagtinguha nga tiruhon ang isa samtang nagamaneho sing salakyan.” Sang ulihi, sang may anak na sia nga lalaki nga si Ramiro, wala sia sing panahon sa bata. Sang nagdaku si Ramiro, nagsulod man sia sa isa ka gang, kag gindakop sia sang mga pulis pagkatapos sang pag-ilinaway sang mga gang. Sang namilit ang iya amay nga maghalin sia sa gang, nagsinggit sia: “Sila na karon ang akon pamilya.”
Ang isa ka nars sa isa ka ospital sa Texas, nga nakapakighambal sa 114 ka lamharon nga biktima sang pagtiro sa sulod sang sulusobra isa ka tuig, nagsiling: “Makatilingala ini. Daw wala gid ako makabati sa ila nga ginapangita ang ila iloy ukon bisan sin-o nga katapo sang ila pamilya.”
Sing talalupangdon, indi lamang mga kabataan halin sa imol nga mga bahin sang banwa ang nagasulod sa mga gang. Sang nagligad nga pila ka tuig, ginkutlo sang magasin nga Maclean’s sa Canada ang mga pulis nga nagsiling nga may nasapwan sila nga mga pamatan-on halin sa labing manggaranon kag sa labing pigado sini nga mga lugar sa pareho nga gang. Ining mga pamatan-on nga may nanuhaytuhay nga ginhalinan nagtingob bangod sang pareho nga rason—ginapangita nila ang pagkasuod sang pamilya nga indi nila makita sa puluy-an.
Sa pila ka duog ginatamod sang nagadaku nga mga pamatan-on ang pagsulod sa gang subong kinaandan nga paagi sang pagkabuhi. Ang 16-anyos nga si Fernando nagpaathag: “Pagdumdom nila ang pagsulod sa gang magabulig sa ila sa paglubad sang ila mga problema. Ginadumdom nila: ‘Makatigayon ako sing pila ka abyan. Dalagku sila kag may mga pusil. Amligan nila ako, kag wala sing bisan isa nga magahalit sa akon.’ ” Apang nasapwan sang bag-o nga mga katapo sang gang nga bangod sang pagsulod nila sa isa ka gang nangin puntariya sila sang mga kaaway sini.
Masami nga masapwan ang mga gang sa kaingod nga mga lugar diin may diutay lang nga kuwarta kag madamo kaayo nga pusil. Ginasugid sang mga report sa balita ang tuhoy sa mga hulot-klasehan sa dalagku nga mga siudad diin 2 sa 3 ka estudyante ang nagapuyo sa solo-sing-ginikanan nga mga puluy-an. Kon kaisa ang ginikanan sang estudyante isa ka giyan sa droga nga wala nagapauli kon gab-i, kag dapat dalhon sang estudyante ang iya mismo wala sing amay nga bata sa day care antes sia mag-eskwela sa aga.
Ang gobernador sa California nga si Pete Wilson, nagsiling: “May daku gid kami nga problema bangod madamo nga kabataan ang nagadaku nga wala sing amay, wala sing lalaki nga huwaran nga magahatag sa ila sing pagpalangga, panuytoy, disiplina kag mga prinsipio—wala makahibalo kon ngaa dapat nila tahuron ang ila kaugalingon ukon tahuron ang iban.” Nagsiling sia nga ining indi pagsimpatiya sang pila ka pamatan-on sa iban amo ang rason nga “madali lang nila tiruhon [kag patyon] ang bisan sin-o nga wala sing bisan diutay nga paghinulsol.”
Walay sapayan nga ang kakulang sing pagkasuod sa pamilya, personal nga paghanas, kag malig-on nga huwaran sa moral amo ang panguna nga mga kabangdanan sa pagdugang sang mga gang, nalakip man ang iban pa nga mga kabangdanan. Nagalakip ini sing mga palaguwaon sa telebisyon kag mga sine nga ginapakita ang kasingki subong mahapos nga solusyon sa mga problema, sing isa ka katilingban nga masami nagatamod sa mga imol subong napaslawan kag padayon nga nagapahanumdom sa ila nga indi sila makasarang sa paghimo sang mga butang nga masarangan sang iban, kag sing nagadamo nga pamilya nga may solo-nga-ginikanan diin ang nagapangabudlay sing lakas nga lamharon nga iloy dapat manikasog agod masuporta ang isa ukon kapin pa ka wala sing nagadumala nga kabataan. Ang kombinasyon sang kalabanan ukon sang tanan sini nga kabangdanan, kag ayhan sang iban pa gid, nagresulta sa nagalapnag nga salot sang mga gang sa kalye sa bug-os nga kalibutan.
Mabudlay ang Paghalin
Matuod, pagligad sang tion ang pila ka katapo sang gang nagapalayo gikan sa ila gang, nga nagmasako sa iban nga mga hilikuton. Ang iban mahimo magsaylo sa pagpuyo upod sa mga paryente sa lain nga duog kag sa amo nakapalayo sa kabuhi sang isa ka gang. Apang sa masami, ang paghalin sa isa ka gang indi mahapos.
Sing kinaandan, dapat anay maeksperiensiahan sang mga katapo sang gang ang masingki nga pagkastigo sang madamo nga katapo antes sila tugutan sa paghalin nga buhi sa isa ka gang. Sa katunayan, ang mga tawo nga luyag maghalin sa isa ka gang makaeksperiensia gid gani nga matiruhan. Kon makalampuwas sila, ginatugutan sila sa paghalin! Nagakadapat gid bala ining tuman nga pag-abuso agod makaguwa sa isa ka gang?
Ang isa ka katapo anay sang gang nagpaathag kon ngaa luyag niya makahalin: “Lima sang akon mga abyan ang patay na.” Sa pagkamatuod, ang kabuhi subong katapo sang isa ka gang makatalagam gid kaayo. Ang Time nga magasin nagreport nahanungod sa isa anay ka katapo sang isa ka gang sa Chicago: “Sa sulod sang pito ka tuig nga katapo sang gang, natiruhan sia sa tiyan, nalampusan sa ulo sing bangil nga kahoy sang riles, nabalian sing butkon sa isa ka inaway kag napriso sing duha ka beses bangod sang pagpangawat sa mga awto . . . Apang karon nga wala na sia nagahimo sing mga krimen, bisan ang iya mga abyan anay nagahingabot sa iya.”
Posible ang Mas Maayo nga Kabuhi
Si Eleno nga taga-Brazil, isa anay ka katapo sang Headbangers, isa ka gang nga nagagamit sing mga kutsilyo kag kon kaisa sing mga pusil. Bangod nagabatyag nga gindingutan, nakasapo sia sing kaayawan sa pagpangguba sing mga butang kag sa pagsalakay sa mga tawo. Isa ka kaupod sa trabaho ang nagpakighambal sa iya tuhoy sa Biblia. Sang ulihi nagtambong si Eleno sa isa ka asambleya sang mga Saksi ni Jehova, diin nagkitaay sila sang iya mga kaupod anay nga naghalin sa iya gang subong man ang isa ka katapo anay sang karibal nga gang. Nagtamyawanay sila subong mga mag-utod—tuhay gid sa una nga natabo.
Nagakatabo gid bala ini? Huo sa pagkamatuod! Sining karon lang, ang isa ka tiglawas sang Magmata! nakigsugilanon sa mga katapo anay sang dalagku nga mga gang sa Los Angeles nga nagaalagad na karon sa mga kongregasyon sang mga Saksi ni Jehova. Pagkatapos sang pila ka oras nga paghambalanay, ang isa sa ila nagdulog, nagsandig, kag nagsiling: “Tuluka ini! Ang mga katapo anay sang Bloods kag sang Crips nagapungko diri nga nagahigugmaanay subong mga mag-utod!” Nagaugyon sila nga ang ila pagbag-o halin sa mapintas nga mga katapo sang gang padulong sa maayo kag mahigugmaon nga mga tawo resulta sang katunayan nga natun-an nila ang diosnon nga mga prinsipio paagi sa maid-id nga pagtuon sa Biblia.
Mahimo bala ini matabo sa katuigan 1990? Makahimo gid bala sing subong nga mga pagbag-o ang mga katapo sang mga gang karon? Mahimo nila ini kon handa sila nga mag-usisa sa mabaskog nga pagpalig-on nga yara sa Pulong sang Dios kag dayon magpahisuno sang ila kabuhi sa mga prinsipio sang Biblia. Kon isa ikaw ka katapo sang gang, ngaa indi pagbinagbinagon ang pagbag-o?
Ginapalig-on kita sang Biblia nga ‘ubahon ang daan nga personalidad nga nahisuno sa inyo anay paggawi’ kag ‘isul-ob ang bag-o nga personalidad nga gintuga suno sa kabubut-on sang Dios sa matuod nga pagkamatarong kag pagkamainunungon.’ (Efeso 4:22-24) Paano mapalambo inang bag-o nga personalidad? “Paagi sa sibu nga ihibalo,” siling sang Biblia, ang personalidad sang isa mahimo ‘mabag-o suno sa larawan sang [Dios] nga nagtuga sini.’—Colosas 3:9-11.
Takus gid bala ang pagtinguha sa pagbag-o? Huo! Kon katapo ikaw sang isa ka gang, ayhan magakinahanglan ikaw sing bulig sa pagbag-o. May mga tawo malapit sa inyo duog nga malipay sa pagbulig sa imo. Apang, ang mga ginikanan amo sa masami ang daku nga makaimpluwensia sing positibo sa ila kabataan. Gani binagbinagon naton karon ang mahimo sang mga ginikanan agod amligan ang ila kabataan batok sa mga gang.
[Piktyur sa pahina 7]
Ang mga katapo anay sang magkaribal nga mga gang nahiusa karon bangod sang kamatuoran sa Biblia