Gima Kohorona INTANET LAIBRI
Gima Kohorona
INTANET LAIBRI
Hiri Motu
  • BAIBEL
  • PABLIKEISEN
  • HEBOUDIA
  • w95 4/1 rau 21-25
  • Egu Lalona Lau Hadaia Do Lau Goada Lau Lao

Oi abia hidi kahana ena vidio ia noho lasi.

Sori, hekwakwanai ia vara vidio ia loud totona.

  • Egu Lalona Lau Hadaia Do Lau Goada Lau Lao
  • 1995 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia
  • Sinado maragidia
  • Tuari ese Emai Mauri Ia Haidaua
  • Lauma Dalanai Do Lau Goada Lau Lao Dalana Idia Koua Gaudia
  • Painia Gaukarana Lau Abia Dae
  • Misinari Gaukarana Lau Tahua
  • Gabu Idauna ta Lau Manadalaia
  • United States Lau Vadivadi Henia
  • Lauma Dalanai Lau Goada Lau Lao Noho
1995 Gima Kohorona Iehova Ena Basileia Ia Harorolaia
w95 4/1 rau 21-25

Egu Lalona Lau Hadaia Do Lau Goada Lau Lao

CARL DOCHOW ESE INAI SIVARAI IA GWAURAIA

“Do Oi Goada Oi Lao o Kara Dika Do Oi Lou Henia, Edena?” be The Watchtower, June 15, 1948 gauna, ena hereva ta. Unai hereva ese lau ia hasiahua dainai, United States ena uma gabuna ta, lauma dalanai lau dika diba gabuna, lau rakatania, bena lagani 43 mai kahana lalonai misinari gaukarana lau karaia South America dekenai.

MARCH 31, 1914 ai, lau vara, au rumana ta lalonai, Vergas, Minnesota ai. Unai neganai egu kakana be rua, bena gabeai egu tadina tamona ia vara. Lauegu maragi negana be moale negana. Lau laloatao lau be Tamagu ida ai haoda. To madi, Sinagu ia gorere loulou dainai, greid 5 lau karaia neganai sikuli lau rakatania, ruma ai do lau durua totona. Egu lagani be 13 neganai, doketa ese idia hamaoroa ena gorere be kensa gorerena, ena baragina lalonai.

Sinagu ia diba nega daudau lasi do ia mase, unai dainai lau ia hahegaegaea, ena gaukara do lau karaia totona. Nanadu daiutuna lalonai ia helai, aniani nadua bona gabua daladia be lau ia hadibaia. Bona, dabua huria, uma naria, bona kokoroku maragidia 100 naria gaukarana danu be lau ia hadibaia. Ia ese danu lau ia hagoadaia, dina ta ta iboudiai Baibel ena karoa ta do lau duahia; ena be lau duahiduahi namonamo diba lasi, to unai bamona lau karaia. Hua 10 lalonai Sinagu ese lau ia hadibaia, bena January 27, 1928 ai, ia mase.

Tuari ese Emai Mauri Ia Haidaua

September 1939 ai, Tanobada Ibounai Tuarina Iharuana ia matamaia, bena unai murinai, Sunday iboudiai emai Luteran dubu lalonai tuari taudia dainai idia guriguri. Egu kakana Frank ese ena lalona ia hadaia do ia ala-ala lasi, unai dainai ia gwau ami lalonai do ia vareai lasi. Unai dainai idia dogoatao, bena idia kota henia neganai, ia gwau: “Kerere lasi taudia lau do hamasea lasi neganai, lau do umui pidia mase diba!” Kota biaguna ia gwau lagani ta dibura rumana ai do ia noho; unai ruma be McNeil Motumotuna dekenai, Washington State ena kone kahanai.

Unuseniai Frank ese Iehova ena Witness taudia 300 mai kahana ia davaria; tuari lalonai idia vareai lasi dainai, dibura rumana ai idia koudia vadaeni. (Isaia 2:4; Ioane 17:16) Nega daudau lasi ia bamodia matamaia, bena dibura rumana lalonai bapatiso ia abia. Ena kara be namo dainai, ena dibura negana idia hakwadogia; hua 9 sibona dibura rumana ai ia noho. November 1942 ai, sivarai ai kamonai Frank idia ruhaia vadaeni, bena nega daudau lasi Dirava ena Basileia ena sivarai namona be ai ia hamaorolaia. Unai hereva be emai Baibel lalonai ai tahua namonamo murinai, ai ibounai emai lalona idia parara, Frank ese hereva momokani ai ia hadibaia.

Lauma Dalanai Do Lau Goada Lau Lao Dalana Idia Koua Gaudia

Lagani 1944 ai, lau lao Malta, Montana provinsi ai, bena lau be egu tamana maragina ida ai noho. Ai ruaosi emai noho toana be tamona, badina be emai adavadia ese ai idia rakatania vadaeni, hua 6 ai headava murinai. Biru gaukarana dekenai bona nanadu dekenai lau durua dainai, ia moale, bona biru gaukarana amo ai abia profit monina be ai haria​—⁠ia be kahana ta ia abia bona lau be kahana ta lau abia. Ia gwau, bema lau be ia dekenai do lau noho, do ia mase neganai lau ese ena uma, ena bada be 260 hekta gauna, do lau abia, egu ahuna. Unai lagani lalodiai biru gaukarana amo moni momo ai davaria, bona unai gaukara lau moalelaia bada! Lagani ta ta iboudiai uma ese uiti anina bada herea ia havaraia, bona busel tamona ena davana be K3.16 bamona.

To, egu tamana maragina ia moale lasi, badina be Malta ai, Witness taudia edia kongregesen maragina ta edia hebou dekenai lau lao. June 7, 1947 ai, Wolf Point dekenai, Iehova ena Witness taudia edia sekit hebouhebouna ta dekenai bapatiso lau abia, to ia lau hadibaia lasi. Unuseniai Keristani tadikakana ta ese lau ia boiria, painia tauna ta ai do lau lao bena ful-taim hesiai gaukarana do lau karaia. Ena be egu ura korikorina be egu mauri be unai dala ai do lau gaukaralaia, to lau hamaoroa egu tamana maragina ese gwaumaoro lau do ia henia lasi, hora momo lalonai haroro gaukarana do lau karaia totona.

Nega daudau lasi, egu turana ta ese lau ia tore henia, lau ia hagoadaia ful-taim hesiai tauna ta ai do lau lao. Egu tamana maragina ese unai revareva ia kehoa bena ia duahia. Ia badu dikadika, bena lau ia hamaoroa inai dala rua amo ta do lau abia hidi be namo: haroro gaukarana do lau hadokoa, eiava ena gabu do lau rakatania. Unai bamona ia hereva be namo, badina be biru gaukarana lau ura henia bada dainai, reana sibogu egu ura hegeregerena do lau rakatania lasi. Unai dainai egu ruma bese lau lou henia, Minnesota ai. Idia iboudiai idia bapatiso vadaeni, bona idia be Detroit Lakes Kongregesen lalonai.

Matamanai, lau idia hagoadaia painia gaukarana do lau karaia totona, to lagani 1948 ai idia be lauma dalanai idia keru idia lao matamaia. Unai neganai, inai hereva, “Do Oi Goada Oi Lao o Kara Dika Do Oi Lou Henia, Edena?” ese lauma dalanai lau ia hagoadaia. Inai ia sisibalaia: “Diba ia bada ia lao neganai, bema ita dadaraia, dika do ita davaria.” Ma ia gwau: “Gabunai ita gini bona ita manoka ita lao be dika, to kara maoromaoro ai ita goada ita lao be namo. Bema ita goada ita lao, unai ese iseda kara gunadia lou henidia dalana do ia koua, to bema gabunai ita gini, unai ese do ia koua lasi.”

Ena be egu ruma bese ese ekskius idaudia idia gwauraia, to lau laloa edia hekwakwanai korikorina be idia ura do idia taga. Idia itaia, bema edia biru horadia idia habadaia bona edia haroro horadia idia hamaragia, moni momo do idia davaria. Taga ura henia urana ese lau do ia tarapua garina, palani lau karaia, painia gaukarana do lau karaia. Lau diba do ia haraga lasi, bona lau laloa lau hegeregere lasi do lau karaia. Unai dainai, lagani 1948 ai, sibogu egu goada lau tohoa; lauegu ladana lau henia, December huana, paraka bada herea negana, lalonai, painia gaukarana do lau karaia matamaia totona.

Painia Gaukarana Lau Abia Dae

Iehova ese egu hekwarahi ia hanamoa sivaraina ta be inai: Dina ta be aisi bamona ia paraka bada herea (-27° C.) neganai, vaia egu kara ariara ai lau haroro. Egu imana ta be egu poketi lalonai lau toia vareai, bona ta amo magasin lau dogodia tao ela bona ia paraka neganai egu imana lau senisidia; unai bamona lau karaia loulou. Tau ta be lau dekenai ia raka mai. Ia gwau nega taina daudau lalonai egu kara ia raraia, bena ia henanadai, ia gwau: “Dahaka gau mai anina bada be unai magasin lalodiai ia noho? Mani rua oi henia lau, bena do lau duahia.”

Unai nega lalonai, lau itaia egu famili edia hebamo ese lauma dalanai lau ia hadikaia diba, unai dainai, egu noinoi hegeregerena, Watch Tower Society ese lau idia siaia lao, Miles City, Montana provinsi ai. Unuseniai lau ese kongregesen lau naria. Ruma ta mai ena uili, ena lababana be mita rua bona ena latana be mita toi gauna, lalonai lau mahuta, bona egu mauri durulaia monina abia totona, dabua hagoevaia bisinesina ai lau gaukara. Nega ta ta lau ese uma anina gogoa gaukarana, lau ura henia gaukarana unai, lau karaia.

Unai nega lalonai, egu famili be lauma dalanai idia manoka idia lao sivaraidia lau kamonai loulou. Dokonai, idia bona Detroit Lakes Kongregesen taudia ma haida ese Iehova ena orea idia inai henia. Basileia harorolaia taudia unai kongregesen lalonai be 17, to 7 sibodia ese Iehova idia badinaia noho. Egu famili ese edia lalona idia hadaia auka, Iehova ena orea amo lau do idia veria oho, unai dainai lau diba unai hekwakwanai hanaia dalana tamona be do lau goada lau lao. To edena dala ai?

Misinari Gaukarana Lau Tahua

Lagani 1950 ai, intenesenel hebouhebouna New York City dekenai ena nega lalonai, Watchtower Bible School of Gilead ena klas namba 15 ena kosi idia haorea taudia be edia kwalimu pepadia idia abia neganai, unai lau itaia. Lau laloa: ‘Ia, bema lau danu be tano idauna ta lalonai Iehova ena hesiai do lau lao henia, unai be namo herea.’

Aplikeisen pepana ta lau siaia bena lau idia abia dae, Gilead ena klas namba 17 ai do lau vareai. Unai klas be February 1951 ai ia matamaia. Sikuli gabuna, uma gabuna ta New York ena not kahana dekenai, be mai hairaina. Lau ura dikadika sikuli horadia murinai boromakau edia ruma lalonai eiava uma dekenai do lau gaukara! To John Booth, Kingdom Farm naria tauna unai nega lalonai, ese lau ia hamaoroa, lau sibogu be dabua hagoevaia gaukarana lau diba vadaeni. Unai dainai lau ia hamaoroa unai gaukara do lau karaia.

Gilead ai lau hekwarahi bada, badina be guna lau sikuli neganai greid 5 dekenai lau doko. Ena be taravatu be 10:30 p.m. ai lamepa do ai habodoa, to nega momo lau stadi ela bona 12:00 p.m. Ai idia hadibaia taudia ta be dina ta lau ia boiria, bena iena opesi lalonai lau vareai. Ia gwau: “Carl, lau itaia oiemu maka be namo momokani lasi.”

Lau laloa, ‘Ia, lau do idia hamaoroa do lau doko.’

To, unai hadibaia tauna ese mai ena lalokau ida lau ia hamaoroa edena dala ai egu nega do lau gaukaralaia namonamo diba, bena do lau stadi lasi ela bona hanuaboi momokani. Mai egu gari ida lau nanadaia, lau gwau: “Lauegu diba be hegeregere, Gilead ai do lau sikuli noho, a?”

Ia gwau: “Oibe, to lau diba lasi do oi hegeregere kwalimu pepana do oi abia eiava.”

Sikuli ena presiden, Nathan H. Knorr, ena hereva ese egu lalona ia hagoadaia. Guna, ia ese sikuli taudia ia hamaoroa maka namodia ia laloa maragi, to misinari taudia, idia edia gaukara gabudia idia rakatania lasi taudia, edia haheauka ia laloa bada.

Lau hekwarahilaia bada gauna be Spain gado, to lau laloa lau do idia siaia Alaska dekenai; ia be keru gabuna, bona egu hanua dekenai keru lau manadalaia vadaeni. Bona unuseniai English gado ai do lau haroro diba. To kosi negana ihuanai, Ecuador, South America dekenai do lau gaukara herevana be lau idia hadibaia neganai, lau hoa maragi lasi. Oibe, anina be Spain gado do lau gadolaia, bona siahu herea gabuna ai do lau noho!

Dina ta FBI tauna ta ese lau ia vadivadi henia Gilead Sikuli dekenai. Ia ese kongregesen naria tauna ta ena natuna merona, Detroit Lakes dekenai iseda orea ia rakatania merona, ia henanadailaia. Unai neganai tuari be Korea ai idia tuarilaia noho, bona unai mero ia gwau ia be Iehova ena Witness taudia edia haroro tauna ta, bona unai dainai ami gaukarana amo do ia gini siri be maoro. Lau gwau unai neganai ia be Iehova ena Witness taudia ta lasi. FBI tauna ese lau ia bamahuta henia neganai, ia gwau: “Emu gaukara lalonai emu Dirava ese oi do ia hanamoa be namo.”

Gabeai sivarai lau kamonai, unai mero be Korea ai ia tuari negadia ginigunadia ta lalonai idia hamasea. Guna ia be mai ena dala Dirava ena orea lalonai do ia goada ia lao, to madi, ena kara dainai dika ia davaria!

Gabeai, July 22, 1951 ai, sikuli ena kosi ai haorea; unai be moale dinana. Egu ruma bese taudia ta ia noho lasi, to lau goada lau lao vadaeni dainai kwalimu pepana lau abia neganai, egu moale ia guguru.

Gabu Idauna ta Lau Manadalaia

Lau idia siaia gabuna dekenai lau noho neganai, lau davaria Sinagu ese lau ia hadibaia karadia ese lau idia durua bada. Nanadu bona imana amo dabua huridia karadia, bona ranu paipadia lasi rumana, be gau matamatadia lasi lau dekenai. To Spain gado ai lau haroro be kara matamatana lau dekenai! Haroro herevana Spain gado ai, pepa ta dekenai idia printaia gauna, be nega taina daudau lalonai lau gaukaralaia. Lau hegeregere lasi pablik tok be Spain gado ai do lau henia, ela bona lagani toi idia ore, bena unai murinai hereva momo herea be pepa ai lau torea, lau do idia durua totona.

Lagani 1951 ai, Ecuador ai lau ginidae neganai, Basileia harorolaia taudia be 200 bamona sibona. Toana be, lagani 25 ginigunadia lalonai taunimanima be hahediba taudia ai halaodia gaukarana ena anina be metairametaira ia vara. Baibel amo ai hahedibalaia herevadia be Katolik tomadiho oreana ena hahediba herevadia, Baibel ese ia gwauraia lasi herevadia, hegeregerena lasi, bona headava taudia do idia heudahanai lasi taravatuna Baibel lalonai, ai badinaia taravatuna, be taunimanima momo ese idia ura henia lasi momokani.​—⁠Heberu 13:⁠4.

To, Baibel idia gwauraia bukadia momo ai hariharilaia diba. Emai haroro gaukarana, Machala dekenai biku umadia bogaraginai ai karaia gaukarana, ena sivarai ese unai ia hahedinaraia. Lagani 1956 ai, Nicholas Wesley bona lau be unuseniai ai ginidae neganai, ai sibona be Witness taudia unai taoni ai. Daba maragidia ai, ruma ai rakatania bena taraka badadia, haiwei karaia gaukarana lalonai idia gaukaralaia gaudia, dekenai ai gui. Ai lao taina daudau, bena taraka amo ai diho, bena unai gabu amo ela bona emai ruma, dala dekenai ai davaria taudia ai haroro henidia.

Dina ta ai, Nick ese ia hariharilaia magasinidia edia momo ia duahia bona lau ese lau hariharilaia gaudia edia momo lau duahia danu, badina be ai ura ai diba daika ena magasin edia namba be bada. Lau laloatao, dina tubua ai, lauegu magasin edia namba ese Nick ena magasin edia namba ia hanaia, to adorahi ai, emai magasin edia namba be hegeregere, 114 unai. Hua ta ta iboudiai magasin handred handred ai hariharilaia, idia ura henidia taudia ai lou henidia negadiai. Hua 6 ta ta lalodiai, magasin 1,000 mai kahana lau hariharilaia. Unai magasin amo taunimanima momo ese Baibel ena hereva momokanidia idia dibaia diba, ani?

Machala dekenai ai abia hahenamona ma ta be inai: Lagani 35 idia lao vadaeni, lagani 1960 ai, emai kongregesen ena Kingdom Hall ai haginia; Ecuador lalonai kongregesen ta ena Kingdom Hall ginigunana be unai. Unai neganai, taunimanima 15 bamona sibona be emai hebou lalodiai idia vareai. Hari inai negai, Machala be mai ena kongregesen goadadia 11.

United States Lau Vadivadi Henia

Lagani 1980 vairanai, United States lau lou henia, laga-ani totona, bona hora haida lalonai egu kakana Frank dekenai lau noho. Ena motuka ai lau ia laohaia ororo maragina ta dekenai, unai gabu amo Red River Kourana ena kahana badana ai itaia diba. Ena toana be namo herea; uiti ia mage vadaeni bona lai ia toa dainai uiti reidia idia mareremarere, edia toana be hurehure edia toana bamona. Sheyenne Sinavaina, ena isena ai au momo idia tubu sinavaina, be daudau dekenai ai itaia diba. Unai gabu ena hairai lau moalelaia lalonai, egu kakana ese ia gwauraia vadaeni herevana ta be ma ia gwauraia lou; unai ese egu moale ia hadokoa.

Ia gwau: “Bema kavakava tauna ta bamona South America dekenai oi loaloa kava lasi, inai be oiemu danu!”

Karaharaga ena hereva lau utua, lau gwau: “Frank, emu hereva mani oi hadokoa.”

Hereva ma ta ia gwauraia lasi. Lagani haida murinai ia mase haraga. Ia masetania gaudia be inai: Animal naridia gabudia toi mai edia hairai, North Dakota ai, edia bada ibounai be 400 hekta, bona egu tamana maragina ena amo ia abia ahuna, uma ta mai ena bada 260 hekta, Montana ai.

Egu famili taudia iboudiai idia mase vadaeni. To lau moale, badina be lagani momo idia lao vadaeni Iehova ena Witness taudia ai ai lao gabuna, Detroit Lakes lalonai, lauma dalanai lau be mai egu famili, tadikaka bona taihu 90 mai kahana unai.

Lauma Dalanai Lau Goada Lau Lao Noho

Idia hanai laganidia 15 lalonai, lauma dalanai anina bada herea be iniseniai ia vara, Ecuador lalonai. Lagani 1980 lalonai Basileia harorolaia taudia be 5,000 bamona sibona, to hari idia be 26,000 mai kahana. Lau abia hahenamona ta be, idia 100 mai kahana lau durua bena bapatiso idia abia.

Lauegu mauri laganidia be 80, bona hari inai negai hora 30 hua tamona lalonai do lau haroro totona lau hekwarahi bada, to lagani 1951 ai egu hora 150 hagugurua totona lau hekwarahi maragi. Lagani 1989 ai, doketa ese lau idia hamaoroa kensa gorerena lau abia. Unai nega amo ema bona hari, egu gorere amo lau namo lau lou lao negana lalonai, lau duahiduahi momo. Baibel ibounai be nega 19 lau duahia vadaeni, bona buka ladana Jehovah’s Witnesses​—⁠Proclaimers of God’s Kingdom be nega 6 lau duahia. Inai dala amo lauma dalanai lau goada lau lao noho.

Oibe, guna lau be mai egu dala tauanina durua gaudia be United States ena uma gabudia amo do lau abia. To tauanina durua gaudia edia namo be maragi, lauma dalanai lau abia gaudia dainai lau abia moalena be bada. Brens opesi Ecuador lalonai ese lau ia hamaoroa, egu misinari gaukarana lalonai magasin 147,000 bona buka 18,000 lau hariharilaia. Lau laloa idia be lauma uhedia, idia momo idia tubu vadaeni gaudia; taunimanima ese unai Basileia herevadia momokanidia do idia duahia neganai, reana unai uhe ma haida be edia lalona ai do idia tubu.

Lau ura bada gauna be inai: Do lau goada lau lao noho, bena Dirava ena tanobada matamatana lalonai do lau vareai, mai egu natudia iboudiai, lauma dalanai lau abidia taudia, bona iseda Dirava, Iehova, ena hesiai idia lao henia taudia ma milioni milioni momo ida danu. Moni ese ta inai tanobada dikana ena dokona amo do ia hamauria lasi. (Aonega Herevadia 11:4; Esekiela 7:19) To, bema ita ta ta ibounai be ita goada ita lao noho, iseda lauma gaukarana ese huahua do ia havaraia noho.

[Pictures on page 24]

Lagani 1949 ai, lau hegaegae vadaeni painia gaukarana be Miles City, Montana ai, do lau karaia

Lagani 1952 ai, ranu ai hoia emai misinari rumana ena

[Pictures on page 25]

Lagani 1957 ai, Machala dekenai ai haroro

Lagani 1989 ai lau gorere negana amo ema bona hari, Baibel ibounai be nega 19 lau duahia vadaeni

    Hiri Motu Pablikeisen (1987-2027)
    Log aut
    Login
    • Hiri Motu
    • Ta dekenai siaia
    • Preferens
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Gaukaralaia Taravatudia
    • Privacy Policy
    • Privacy Setting
    • JW.ORG
    • Login
    Ta dekenai siaia