Haheauka—Dahaka Dainai Ia Hedinarai Momo Lasi?
EMILIO ena mauri laganidia be 60 idia hanaia.a Mai ena lalohisihisi ida ia mai Oahu dekenai, ena natuna tau guria totona. Ororo gabana dekenai motuka ta ta idia heau dalana ai ena turana haida ida idia raka lao bona idia herevahereva noho lalonai, motuka ta be magu ta amo ia rives haraga. Unai ese Emilio ia hahoaia bada. Motuka ese kahirakahira ia bampaia, bena Emilio ia badu bona ia haheauka diba lasi dainai, ia ese taria tauna ia lolo henia bona ena motuka be ena imana amo ia botaia. Unai murinai idia heai. Toana be taria tauna ese Emilio ia doria, bena ia moru neganai semenisi dalana dekenai ena kwarana ia botaia. Dina haida murinai Emilio ia mase, ena kwarana ena bero dainai. Madi!
Hari inai negai haheauka ia hedinarai momo lasi. Taria taudia momo ese edia motuka idia haheaua haragaharaga. Ma haida ese motuka, sipidi maorona ai idia heau gaudia, edia murina kahirakahira momokani ai idia heau. Ma haida idia ura lasi motuka ta murinai idia heau, unai dainai idia vairanai idia heau gaudia iboudiai idia hanaia toho. Ruma lalonai, ruma bese taudia be reana edia badu idia halasia bona idia dagedage. Keristani taudia haida danu be reana edia Keristani tadikaka edia manoka eiava edia kerere dainai idia badu dikadika.
Dahaka dainai haheauka ia hedinarai momo lasi? Matamana amo ema bona hari be inai bamona, a? Dahaka dainai hari inai negai ita haheauka be auka?
Haheauka Lasi Taudia Haida
Baibel ese hahine ta ia gwauraia; ia naria lasi ena adavana ida do idia herevahereva guna bena mai anina bada karana ta do ia lalohadailaia. Hahine ena ladana be Heva. Reana ia be mai ena haheauka lasi dainai Adamu ia naria lasi, bena Dirava ese ia taravatua au huahuana ia ania. (Genese 3:1-6) Ena adavana be edena bamona? Reana ia danu ese ia hahedinaraia ia be mai ena haheauka lasi, badina be Heva hegeregerena ia kara dika, ena Tamana guba lalonai, Iehova, ena heduru o ena hahekau ia do tahua guna lasi neganai. Idia mataganigani dainai, bona danu reana idia haheauka lasi dainai, idia kara dika, bena edia kara ese mase ia mailaia ita ibounai dekenai. Idia edia amo kara dika ita abia dainai, kara dikadia ita karaia be haraga; unai kara rua be hekokoroku bona haheauka lasi karana.—Roma 5:12.
Iseda tubudia roboadia idia kara dika, bena lagani 2,500 bamona murinai, Dirava ese ia abia hidi besena, Israela taudia unai, ese idia hahedinaraia loulou idia be mai edia abidadama lasi, bona mai edia haheauka lasi. Ena be Aigupito dekenai Iehova ese hoa dalanai igui hesiai gaukarana amo ia hamauridia, to “ena kara idia laloaboio haraga” bona “iena sisiba kamonai totona idia naria lasi.” (Salamo 106:7-14) Kara dika badadia idia karaia loulou, badina be idia haheauka lasi dainai. Golo amo boromakau natuna laulauna idia karaia bena idia tomadiho henia; Iehova ese ia henidia anianina, mana, idia maumauraia; bona idia momo ese Iehova ia abia hidi tauna, iena ladanai do ia gaukara tauna, Mose, idia gwau-edeede henia. Momokani, idia be mai edia haheauka lasi, unai dainai lalohisihisi bona dika idia davaria.
Saulo, Israela ena king ginigunana tanobada ai, ese ena natuna be ena gabunai ena king dagina do idia abia dalana ia koua. Edena dala amo? Ia ese peroveta tauna Samuela, boubou gauna be Iehova ia henia gwauraia tauna, ia naria lasi. Taunimanima garina ia gari dainai, Samuela ia do ginidae lasi neganai boubou ia karaia. Ia karaia ore bena nega daudau lasi Samuela ia ginidae neganai ia abia mamina mani oi laloa! Ma nega sisina ia naria guna be namo!—1 Samuela 13:6-14.
Bema Heva ese au huahuana ia abia haraga lasi to Adamu ia naria guna be namo! Bema Israela taudia ese Iehova ena sisiba idia naria guna, unai be namo! Momokani, bema idia naria, reana idia bona ita danu ese lalohisihisi momo bona hisihisi momo ita davaria lasi.
Haheauka Lasi Ena Badina
Baibel ese ita ia durua, taunimanima be hari inai negai idia haheauka lasi ena badina badana ta do ita lalo-pararalaia totona. Timoteo Iharuana karoa 3 ia gwau iseda uru be ‘metau dikadia momo idia vara’ negana lalonai ia noho. Ia gwau: “Taunimanima ese idia edia ura sibona do idia tahua, moni do idia mataganigani henia, do idia hekokoroku . . . do idia lebulebu, do idia dagedage, kara namodia do idia ura henia lasi.” (Siri 2, 3) Mataganigani bona sibodia edia namo tahua urana be taunimanima momo edia lalona bona edia darana ai ia noho, unai dainai taunimanima iboudiai, Keristani korikori taudia danu, idia haheauka be auka. Tanobada taudia ita itaia idia ese edia motuka idia haheaua haragaharaga neganai, eiava laini ta ai idia gini taudia idia gunalaidia toho neganai, eiava ita idia gwau dika henia neganai, unai ese iseda haheauka ia tohoa bada. Reana ita laloa edia kara do ita tohotohoa eiava edia davana do ita henidia be namo, to unai amo edia hekokoroku bona sibodia edia namo tahua karadia do ita tohotohoa.
Nega haida ita siboda eda lalohadai kereredia dainai ita haheauka lasi. Aonega tauna King Solomona ena hereva mani oi laloa; laloa kerere haraga karana ese badu haraga karana ia havaraia dalana be inai bamona ia gwauraia: “Haheauka kara ese hekokoroku kara ia hereaia noho. Do oi badu haraga lasi. Bona bema badu be emu lalona dekenai oi dogoatao noho, inai be kavakava taudia edia kara.” (Hadibaia Tauna 7:8, 9) Ia vara gauna dainai bema ita kara haraga lasi, to unai gau ibounai ena anina bema ita tahua namonamo guna, taunimanima do ita kara henidia mai eda lalo-parara bada ida, mai eda hebogahisi bada ida, bona mai eda haheauka bada ida. To, bema ita hekokoroku bona siboda eda namo ita tahua neganai, do ita haheauka lasi bona do ita badu, idia maumau momo lalo-auka Israela taudia hegeregeredia, Mose ena lalona idia hahisia taudia unai.—Numera 20:2-5, 10.
Inai tanobada taudia edia haheauka ia maragi ia lao ena badina ma ta be inai: Idia be mai edia helaro lasi, badina be idia bona Iehova be mai edia padana. Davida ia gwau taunimanima edia helaro be Iehova dekenai ia noho be namo: “Lau ese Dirava sibona lau abidadama henia noho. Lau ese ia sibona mai abidadama danu lau naria noho, ia ese lau do ia hanamoa totona.” (Salamo 62:5) Iehova idia diba lasi taudia momo idia laloa edia nega vaira be mai hetoana bona do ia dika; unai dainai, idia do mase lasi neganai, moale bona hahenamo bada idia tahua. Edia tamana lauma dalanai, Satani Diabolo, hegeregerena, nega momo, ena be reana edia kara ese ma haida idia hadikaia, to unai idia laloa lasi.—Ioane 8:44; 1 Ioane 5:19.
Hari inai negai haheauka ia hedinarai momo lasi be hoa gauna lasi. Inai tanobada dikana mai ena mataganigani, bona ena dirava Satani, bona iseda tauanina edia ura dikadia dainai, taunimanima iboudiai, lalo-momokani taudia danu, idia haheauka be auka. To, Baibel ese ita ia hamaoroa namona be ‘ita haheauka,’ bona inai be mai anina bada Dirava ena palani do idia guguru negana ita naria lalonai. (Iamesi 5:8) Dahaka dainai haheauka be kara namo hereana? Ia dainai dahaka davana namodia ita davaria diba?
Haheauka—Ena Namo Ena Badina
“Idia gini bona idia naria sibona taudia danu ese ena hesiai idia lao henia.” Lagani 300 mai kahana gunanai, ane torea tauna ta England ai, John Milton, ese unai hereva ia gwauraia, ena ane ta ladana “On His Blindness” lalonai. Ena lagani be 43 bamona neganai, ena matana idia kepulu bena Dirava ena hesiai ia lao henia guguru diba lasi, unai dainai ena lalona ia hekwarahi. Ena ane lalonai, unai ena mamina ia gwauraia guna. To ena ane ena hereva ginigabedia, ataiai ai torea herevadia, ese idia hahedinaraia, gabeai ia diba bema ta ese hisihisi ia haheaukalaia bona hesiai dalana ia tahua mai ena manau ida, unai amo Dirava ia tomadiho henia diba. Milton ia diba Dirava dekenai do ia tabekau mai ena haheauka ida be namo.
Ita momo eda matana idia namo, to ita ibounai be gau haida ese idia koua dainai, ita idia habadua diba eiava iseda lalona idia hahekwarahia diba. Vadaeni, edena dala amo haheauka ita abia diba bona ita hahedinaraia diba?
Ita Idia Hagoadaia Sivaraidia
Baibel ese haheauka sivaraidia namodia ia gwauraia. Iehova be mai ena haheauka dainai, taunimanima milioni milioni be mai edia dala mauri hanaihanai do idia abia. (2 Petero 3:9, 15) Iesu ese ita ia boiria iena huaia auna be eda pagana dekenai do ita atoa bena “[eda souli] be do idia laga-ani”; unai amo ia ese ena Tamana ena haheauka namona ia hahedinaraia goevagoeva. (Mataio 11:28-30) Iehova bona Iesu edia kara bema ita laloa namonamo, unai ese ita do ia durua, iseda haheauka do ita habadaia totona.
Toana be Iakobo ena natuna Iosepa ia badu bona haida edia dika ena davana ia henidia gwauraia be mai badina. Badina be ena kakana ese idia kara dika henia, do idia alaia mase dalana idia herevalaia hebou bena dokonai idia hoia, igui hesiai tauna ai ia lao. Aigupito ai, ena be Iosepa ese Potifara ena hesiai ia lao henia mai ena momokani ida, to ta ese ia samania koikoi bena dibura rumana ai idia koua. Unai hisihisi iboudiai ia haheaukalaia; reana ia diba unai bamona hetohodia ese Iehova ena palani idia hagugurudia diba. (Genese 45:5) Iehova abidadama henia bona naria lalohadaidia ia habadaia mai ena manau bona mai ena lalo-parara ida, unai dainai hetoho aukadia negadiai Iosepa ia haheauka diba.
Heduru gauna badana ma ta be Iehova ena lauma helaga. Bema ita be vaia ita badu haraga bona taunimanima hadikaia herevadia ita gwauraia, lauma helaga ena heduru ita noia diba, ena huahua do ita havaraia diba totona. Ena huahua ta ta, hegeregere tauanina ena ura koua karana bona unai bamona karadia ma haida, bema ita laloa namonamo, do ita diba edena dala ai idia ese haheauka idia havaraia.—Galatia 5:22, 23.
Haheauka Ena Davana Namodia
Bema ita haheauka, hahenamo momo ita davaria diba. Haheauka ese iseda lalona ia hagoadaia, bona ita ia naria, do ita kara kava garina. Ita ibounai be nega haida ita kara kerere, badina be hekwakwanai o lalo-hekwarahi idia vara negadiai ita kara haraga, ani? Reana hebogahisi lasi herevana ta ita gwauraia eiava mai eda hemataurai lasi ida ita kara. Reana kerere maragina ta ita haheaukalaia lasi dainai, iseda lalokau tauna ta ida ita hepapahuahulaia bada. Ita badu momo, ita lalo-hekwarahi momo, bona ita lalohisihisi momo murinai, reana mai eda lalohisihisi ida ita laloa, ‘Bema unai neganai lau naria sisina be namo.’ Bema ita haheauka, unai ese ita do ia gimaia, lalohisihisi idauidau do ita abia garina, bena unai dainai iseda mauri lalonai maino, noho namo, bona moale do idia bada.—Filipi 4:5-7.
Bema ita haheauka, unai kara dainai iseda lalona do idia namo bona do ita abidadama. Bena unai dainai iseda tauanina bona iseda lalona do idia goada diba, bona lauma dalanai danu do ita goada diba. (Aonega Herevadia 14:30) Iseda badu dikadika bema ita koua lasi, ia ese iseda lalona bona iseda tauanina ia hagorerea diba bona ita ia hamasea diba. To, bema ita haheauka, ita ese iseda orea taudia, iseda ruma bese taudia, bona ma haida do ita lalo-namo henia. Unai neganai do ita ura edia namo do ita tahua bona do ita durudia; do ita badu henidia lasi bona do ita maumauraidia lasi. Bena idia ese iseda hebamo do idia moalelaia.
Keristani kongregesen ena elda taudia idia haheauka be gau badana. Nega haida, edia Keristani tadikaka be idia dekenai idia lao, badina idia be mai edia hekwakwanai badadia dainai. Unai lalo-momokani taudia be reana idia daradara, idia lalohisihisi, eiava idia lalo-metau, bona elda taudia be reana idia hesiku, eiava idia sibodia edia hekwakwanai o edia ruma bese edia idia laloa momo. To, unai bamona negadiai elda taudia idia haheauka be gau badana! Unai dala amo ‘mai edia manau danu’ idia hadibaia diba bona mamoe oreana be idia kara henia diba mai edia hebogahisi ida. (2 Timoteo 2:24, 25; Kara 20:28, 29) Bema lasi, reana edia mauri, dava bada gaudia, do idia boio. Elda taudia mai edia hebogahisi, lalokau, bona haheauka, be hahenamo badana kongregesen lalonai!
Ruma bese kwaradia ese edia bese idia kara henia mai edia haheauka, mai edia lalo-parara, bona mai edia hebogahisi ida be namo! Namona be idia ese danu edia ruma bese taudia iboudiai idia hagoadaia, idia danu ese unai kara do idia hahedinaraia totona. (Mataio 7:12) Unai dala amo lalokau bona maino be edia ruma lalodiai do idia vara badabada.
Keristani haroro taudia ese haroro gaukarana idia karaia lalonai bema idia haheauka, edia gaukara do idia moalelaia bada. Do idia hegeregere, taunimanima edia lalo-hesiku bona edia badu do idia haheaukalaia. Bema ruma taudia idia badu, haroro taudia mai edia haheauka be idia ida do idia hepapahuahu lasi, to do idia haere henidia mai edia manau ida eiava manau dalanai do idia rakatanidia; unai amo edia maino bona edia moale do idia dogoatao. (Mataio 10:12, 13) Ma danu, Keristani taudia ese taunimanima iboudiai be idia kara henia mai edia haheauka bona mai edia hebogahisi ida neganai, unai ese mamoe bamona taudia ia veria, Basileia sivaraina do idia abia dae totona. Tanobada hegegemadai Iehova ese edia haheauka ia hanamoa; lagani ta ta iboudiai manau taudia tausen momo herea, hereva momokani idia tahua taudia unai, be Iehova ena orea, lalokau ia hahedinaraia oreana, lalonai idia vareai.
Momokani, bema ita haheauka, davana namodia do ita davaria. Kerere bona hekwakwanai momo, kara haragaharaga dainai o hereva haragaharaga dainai idia vara gaudia, be do ita davaria lasi. Iseda haroro gaukarana lalonai, kongregesen lalonai, bona iseda ruma lalonai, iseda moale bona maino do idia bada, bona reana iseda tauanina do idia goada idia lao danu. To gau badana be inai: Ita be Dirava ida do ita hetura heheni namonamo. Unai dainai Iehova oi naria. Oi haheauka!
[Footnotes]
a Ena ladana korikorina lasi.
[Picture on page 10]
Dina iboudiai oi haheauka, a?