Gau Ibounai Do Idia Namo Lalohadaina Eiava Gau Ibounai Do Idia Dika Lalohadaina Oi Abia Dae?
“IA BE nega namo hereana, ia be nega dikana momokani, . . . ia be helaro ia goada ia lao negana, ia be helaro ia boio negana, emai vairanai gau ibounai idia noho, emai vairanai gau ta be lasi.” Charles Dickens ena buka namona ladana A Tale of Two Cities ena hereva ginigunadia ese mai aonega ida idia hahedinaraia edena bamona idia vara gaudia ese iseda lalohadai, hemami, bona laloa dalana idia haidaua diba.
Ia herevalaia siti rua be London bona Paris, France taudia ese edia lohia taudia idia dagedage henia ena heiriheiri lalonai. Unai dagedage taudia ese taunimanima edia maoro herevadia idia gwauraia neganai, lagani 1700 murinai France dekenai hisihisi idia ania taudia dekenai, unai be “helaro ia goada ia lao negana.” To politikol dalana gunana idia badinaia taudia dekenai, ia be “helaro ia boio negana,” mase bona dika idia vara negana unai.
Helaro lalohadaina eiava helaro lasi lalohadaina? Edena oi abia dae be edena kahana dekenai oi gini hegeregerena. Hari danu ia be unai hegeregerena.
Sibona Emu Lalohadai Oi Tahua Negana
Gau ibounai do idia namo lalohadaina oi abia dae, a? Oi ese mauri ena namo gaudia oi itaia, nega ibounai oi laloa namo do oi davaria, a? Eiava oi laloa gau ibounai do idia dika, oi laloa gau namona ta do oi abia lasi, oi ura namo do oi davaria to oi diba dika sibona do ia vara?
Lagani 60 gunanai, America buka torea tauna James Branch Cabell ese unai lalohadai idaudia rua inai bamona ia gwauraia: “Mai ena helaro tauna ia gwau hari taunimanima edia noho be namo herea; bona helaro lasi tauna ia gari unai be momokani.” Bema oi laloa unai be lalohisihisi ia havaraia lalohadaina, hari tanobada ai idia hedinarai gaudia, henunai ai torea gaudia toi edia namo bona dika mani oi tahua. Bena oiemu lalohadai oi tahua, bona sibona oi henanadai, ‘Gau ibounai do idia namo lalohadaina eiava gau ibounai do idia dika lalohadaina lau abia dae?’
Noho Daudau Mainona: Tanobada ena heiriheiri gabudia hida edia ladana oi gwauraia diba? Ireland, guna idia gwauraia Yugoslavia, Middle East, Burundi, Rwanda—reana unai gabu oi laloatao haraga. Unai hekwakwanai bona dika ma haida idia hamaoromaoroa diba, tanobada dekenai noho daudau mainona havaraia totona, a? Tanobada be maino negana ia lao henia noho, a?
Taunimanima Edia Noho Namona: European Union tanodia idia ura lagani 1999 ai edia moni do ia hegeregere dainai, hari kohu bona aniani edia davana idia bada daekau bona gavamani ese taunimanima edia moni idia abiatorehai karadia dainai idia hekwarahi bada. Gabu ma haida dekenai, kara gagevadia ese America bona Africa tanodia momo edia noho idia hadikaia, unai gabu dekenai kohu bona aniani edia davana idia bada daekau ese hekwakwanai badana ia havaraia bona bese edia hepapahuahu ese taunimanima ia hapararaia. Taunimanima idia noho namo negana be ia kahirakahira, a?
Gaukara be Lasi: Lagani 1997 ena eleksen badana lalonai, Britain ena dubu idia lalo-tamona bona politikol pati ibounai idia hagoadaia, taunimanima be moni gaukara idia abia dalana idia laloa bada totona. To tanobada dekenai gaukara idia karaia diba taudia amo 30 pesen be gaukara lasi eiava gaukara sisina idia karaia. Unai ia vara dainai ita gwau diba taunimanima—bona matamata taudia—ese do ia noho daudau gaukarana idia abia diba, a?
Helaro lasi mamina ita abia haraga, ani! To helaro namona ia noho, bona oi ai noia unai helaro namona abia dalana do oi laloa.
[Picture on page 3]
France taudia ese edia lohia taudia idia dagedage henia
[Credit Line]
From the book Pictorial History of the World