Naria Namonamo, Abidadama be Lasi Garina
“Tadikaka e, umui naria namonamo, umui ta be mauri Diravana amo ia raka siri dainai ia lalonai kudouna dikana mai ena abidadama lasi be metairametaira do ia vara garina.”—HEBERU 3:12, NW.
UNAI be gari ia havaraia lalohadaina—guna Iehova ida turana karana namona idia moalelaia taudia lalonai “kudouna dikana” do ia vara bona ‘mauri Diravana amo idia raka siri’! Unai sisiba be mai anina bada! Aposetolo Paulo be abidadama lasi taudia dekenai ia hereva lasi, to Iesu Keriso ena mauri davalaia boubouna idia abidadama henia dainai Iehova dekenai edia mauri idia gwauhamatalaia taudia dekenai unai hereva ia gwauraia.
2. Edena henanadai ita lalohadailaidia be namo?
2 Edena bamona lauma dalanai ia goada tauna lalonai “kudouna dikana mai ena abidadama lasi be metairametaira do ia vara”? Momokani, Dirava ena lalokau bona hebogahisi ia mamia tauna be edena bamona mai ena ura ida Dirava amo ia raka siri diba? Bona unai be ita ta dekenai ia vara diba, a? Unai lalohadai ese iseda lalona idia veria bona unai sisiba ena badina ita tahua be namo.—1 Korinto 10:11.
Badina Dahaka Unai Sisiba Aukana Ia Henia?
3. Ierusalema lalonai bona ia kahirakahira idia noho Keristani taudia ginigunadia idia hahekwarahia gaudia mani oi gwauraia.
3 Toana be Paulo ese lagani 61 C.E. ai, Iudea dekenai idia noho Heberu Keristani taudia dekenai ena revareva ia torea. Histori tahua tauna ta ia gwau unai nega lalonai, “Ierusalema ena siti eiava ena provinsi ibounai lalonai, laloa maoromaoro, kara maoromaoro taudia, be maino bona noho namo idia davaria diba lasi.” Ia be taravatu utua bona dagedage negana, bona idia lohia auka Roma tuari taudia, gari lasi toana idia hahedinaraia Roma ena siahu idia dadaraia toho Iuda Zealot taudia, bona unai heiriheiri negana lalonai edia kara dika idia habadaia henaohenao taudia ese unai nega ena dika idia habadaia. Unai gau iboudiai ese Keristani taudia idia hahekwarahia, badina idia ura lasi unai kara lalodiai idia vareai. (1 Timoteo 2:1, 2) Momokani, idia gini siri dainai, haida idia laloa idia be idau momokani, reana gavamani dagedage henia taudia. Nega momo Keristani taudia idia kara dika henidia, bona idia haida be dika idia davaria.—Heberu 10:32-34.
4. Heberu Keristani taudia ese tomadiho dalanai edena bamona hisihisi idia davaria?
4 Heberu Keristani taudia ese tomadiho dalanai hisihisi bada idia davaria danu. Iesu ena abidadama hahediba taudia edia lalo-goada karana dainai, Keristani kongregesen ia bada ia lao haraga, bona unai kara dainai Iuda taudia—nega momo edia tomadiho gunalaia taudia—idia mama bona idia badu. Idia ese dala ibounai idia gaukaralaia Iesu Keriso murinai idia raka taudia idia hahisia bona idia dagedage henidia totona.a (Kara 6:8-14; 21:27-30; 23:12, 13; 24:1-9) Ena be Keristani taudia haida ese dagedage idia davaria lasi, to idia danu Iuda taudia ese idia ura henidia lasi bona idia kirikirilaia. Idia laloa Keristani tomadihona be anina lasi badina ia be tomadiho matamatana bona ia lalonai Iuda tomadiho ena kara badadia idia karaia lasi, dubu badana lasi, hahelaga taudia oreana lasi, aria idauidau lasi, boubou karadia lasi, bona unai bamona karadia ma haida be lasi. Danu, edia gunalaia tauna, Iesu, be kara dika tauna bamona ia mase. Unai dainai Keristani taudia ese edia tomadiho idia badinaia totona, namona be idia be mai edia abidadama, boga auka, bona haheauka.
5. Dahaka dainai Iudea dekenai idia noho Keristani taudia be lauma dalanai idia noga noho be mai anina bada?
5 Gau badana be inai, Iudea dekenai idia noho Heberu Keristani taudia be unai bese ena anina bada negana lalonai idia noho. Edia Lohiabada, Iesu Keriso, ese ia gwauraia Iuda taudia edia nega oromana ena dokona idia makaia toa momo be idia vara vadaeni. Dokona be ia daudau lasi. Keristani taudia be do idia roho mauri totona, namona be lauma dalanai idia noga noho bona idia hegaegae “ororo dekenai do idia heau lao” totona. (Mataio 24:6, 15, 16) Edia abidadama bona lauma dalanai edia goada be hegeregere Iesu ena sisiba do idia badinaia bona karaharaga do idia heau lao, a? Toana be idia haida idia daradara.
6. Iudea dekenai idia noho Keristani taudia ese dahaka idia abia be gau badana?
6 Iuda taudia edia nega oromana ena lagani ginigabedia 10 lalonai, ia hedinarai goevagoeva Heberu Keristani taudia be kongregesen lalonai bona murimurinai idia noho taudia amo hisihisi bada idia davaria. Namona be hahegoada idia abia. To namona be sisiba bona hakaua herevadia idia abia danu, unai amo do idia lalo-parara idia abia hidi dalana be maoro bona idia hisihisi bona haheauka kava lasi. Ita moale diba badina Paulo ia hekwarahi idia ia durua totona.
7. Dahaka dainai Paulo ese Heberu Keristani taudia dekenai ia torea herevadia ita laloa bada be namo?
7 Paulo ese Heberu Keristani taudia dekenai ia torea herevadia ita laloa bada be namo. Badina be dahaka? Badina be iseda nega be edia nega hegeregerena. Dina ta ta ibounai, Satani ia gunalaia tanobadana ese ita ia veria toho. (1 Ioane 5:19) Iesu bona ena aposetolo taudia ese dina gabedia bona “tanobada dokona” idia gwauraia peroveta herevadia be iseda matana vairanai idia guguru noho. (Mataio 24:3-14; 2 Timoteo 3:1-5; 2 Petero 3:3, 4; Apokalupo 6:1-8) Gau badana be lauma dalanai ita noga noho, do idia vara gaudia amo ita roho mauri totona.—Luka 21:36, NW.
Mose Ia Hereaia Tauna
8. Paulo ese Heberu 3:1 ena hereva ia gwauraia neganai, ia ese ena Keristani tadikaka ia hagoadaia dahaka idia karaia totona?
8 Paulo ese anina bada gauna ta ia herevalaia, ia gwau: “Aposetolo bona hahelaga tauna badana—Iesu—umui laloa.” (Heberu 3:1, NW) “Laloa” ena anina be “itaia goevagoeva . . . , lalo-pararalaia momokani, laloa namonamo.” (Vine’s Expository Dictionary of Old and New Testament Words) Unai hegeregerena, Paulo ese ena tadikaka ia hagoadaia do idia hekwarahi Iesu ena gaukara edia abidadama bona hahemauri dekenai idia lalo-pararalaia momokani totona. Unai idia karaia ese edia ura do ia hagoadaia abidadama dekenai do idia gini goada totona. Vadaeni, Iesu ena gaukara be dahaka, bona dahaka dainai ia ita “laloa” be namo?
9. Dahaka dainai Paulo ia gwau Iesu be “aposetolo” bona “hahelaga tauna badana”?
9 Paulo ia gwau Iesu be “aposetolo” bona “hahelaga tauna badana.” “Aposetolo” be ta ese ia siaia tauna bona iniseniai Dirava ese taunimanima ia hereva henia dalana ia hahedinaraia. “Hahelaga tauna badana” amo taunimanima be Dirava dekenai idia lao diba. Unai gaukara ruaosi be mai anina bada tomadiho momokani lalonai, bona Iesu be unai gaukara ruaosi ia karaia. Dirava ese guba amo Iesu ia siaia taunimanima dekenai Ena hereva momokani ia hadibaia totona. (Ioane 1:18; 3:16; 14:6) Danu, Iesu be Iehova ena lauma dubuna ai ia gaukara Hahelaga Tauna Badana, Dirava ese taunimanima edia kara dika ia gwauatao totona. (Heberu 4:14, 15; 1 Ioane 2:1, 2) Bema Iesu amo ita abia diba hahenamo ita laloa bada momokani, do ita gari lasi bona abidadama dekenai do ita gini mai lalo-goada ida.
10 Paulo ese Keristani abidadama ena namo ia hahedinaraia goevagoeva totona, ia ese Iesu be Mose, Iuda taudia idia laloa edia tubudia bogaraginai ia be peroveta tauna badana, ida ia hahegeregerea. Bema Heberu Keristani taudia be mai edia kudouna ibounai ida idia abia dae Iesu ese Mose ia hereaia, Keristani tomadihona ese Iuda tomadihona ia hereaia idia daradaralaia ena badina be lasi. Paulo ia hahedinaraia, ena be Mose ia hegeregere Dirava ena “ruma”—Israela besena, eiava kongregesen—ia naria, to ia be abidadama hesiai tauna ta sibona. (Numera 12:7) To, Iesu be Natuna, unai bese ena kwarana. (1 Korinto 11:3; Heberu 3:2, 3, 5, NW) Ena hereva ia hamomokania totona, Paulo ese inai hereva momokanina ia gwauraia: “Ruma ibounai be mai edia karaia tauna, to gau ibounai ia karaia tauna be Dirava sibona.” (Heberu 3:4) Ta ese ia hepapahuahulaia diba lasi gauna be inai, Dirava ese taunimanima ibounai ia hereaia badina ia be gau ibounai ia Haginia Tauna, eiava ia Havaraia Tauna. Unai amo ita itaia, Iesu be Dirava ida ia gaukara dainai, Dirava ia karaia gaudia ibounai, Mose danu, ia hereaia.—Aonega Herevadia 8:30; Kolose 1:15-17.
11 Momokani, Heberu Keristani taudia edia hahenamo be bada. Paulo ese idia ia hadibaia lou idia be “guba maurina totona ia boiria taudia,” unai hahenamo ese Iuda tomadiho lalonai idia abia hahenamo iboudiai ia hereaia. (Heberu 3:1, NW) Momokani Paulo ena hereva dainai horoa Keristani taudia ese edia ahuna matamatana idia moalelaia bona Iuda taudia edia ahuna idia rakatania dainai idia lalohisihisi lasi. (Filipi 3:8) Paulo ese idia ia hagoadaia edia hahenamo do idia dogoatao auka bona do idia laloa maragi lasi, ia gwau: “Keriso be mai ena kamonai Natuna bamona [Dirava] ena ruma ia lohiaia. Ita be Ia ena ruma, bema iseda hereva goadagoada karana bona iseda helaro heagilaia karana ita dogoatao auka noho ela bona dokona.”—Heberu 3:6, NW.
11, 12. Paulo ese Heberu Keristani taudia ia hagoadaia dahaka do idia “dogoatao auka noho ela bona dokona,” bona edena bamona ita ese ena sisiba ita badinaia diba?
12 Oibe, bema guna Heberu Keristani taudia idia ura ia mai kahirakahira Iuda taudia edia nega oromana ena dokona amo do idia roho mauri, namona be Dirava ia henia helarona idia “dogoatao auka noho ela bona dokona.” Bema ita ura inai nega oromana ena dokona amo do ita roho mauri, namona be unai ita karaia danu. (Mataio 24:13) Namona be tanobada ena lalo-metau momo, sivarai namona idia ura lasi kamonai taudia, eiava ita sibona eda ura dikadia ese iseda abidadama Dirava ena gwauhamata dekenai idia hamanokaia lasi. (Luka 21:16-19) Sibona eda abidadama ita hagoadaia diba totona, namona be Paulo ena hereva ma haida ita hakala henia.
“Emui Kudouna Umui Ha-Aukaia Lasi”
13. Paulo ese edena sisiba ia henia, bona edena dala ai Salamo 95 ia gaukaralaia?
13 Paulo ese Heberu Keristani taudia edia hahenamo badana ia herevalaia murinai, inai sisiba ia henia, ia gwau: “Lauma helaga ia gwau bamona: ‘Hari dina bema ena gadona umui kamonai henia, emui kudouna umui ha-aukaia lasi, badu badana ia havaraia negana ai bamona, tano gagaena dekenai lau idia dibagania dinana ai idia karaia bamona.’ ” (Heberu 3:7, 8, NW) Paulo ese Salamo 95 ena hereva ia gwauraia, bona unai dainai ia gwau diba “lauma helaga ia gwau.”b (Salamo 95:7, 8; Esodo 17:1-7) Dirava ese ena lauma helaga amo Baibel ia havaraia.—2 Timoteo 3:16.
14. Israela taudia ese edena bamona Iehova be idia totona ia karaia gaudia idia laloa, bona ena badina be dahaka?
14 Iehova ese Aigupito ena igui amo Israela besena ia ruhaia murinai, idia be Iehova ida gwauhamata taravatuna lalonai idia vareai ena hahenamo badana idia abia. (Esodo 19:4, 5; 24:7, 8) To, Dirava ese idia totona ia karaia gaudia idia laloa bada lasi bona nega sisina murinai idia gwau-edeede. (Numera 13:25–14:10) Edena bamona unai ia vara diba? Paulo ia hahedinaraia ena badina be: edia kudouna idia ha-aukaia. To Dirava ena Hereva ena anina idia abia haraga bona idia badinaia kudoudia be edena bamona idia auka idia lao? Bona dahaka ita karaia be namo, ita dekenai unai ia vara lasi totona?
15. (a) Edena dala ai ‘Dirava ena gadona’ be guna idia kamonai bona hari ita kamonai? (b) ‘Dirava ena gadona’ ita laloa neganai, edena henanadai sibona dekenai ita henidia be namo?
15 Paulo ese inai hereva amo ena sisiba ia hamatamaia “bema ena gadona umui kamonai henia.” Dirava ese Mose bona peroveta taudia ma haida amo ena taunimanima ia hereva henidia. Gabeai, Iehova be ena Natuna, Iesu Keriso, amo ia hereva henidia. (Heberu 1:1, 2) Hari inai negai, ita ese Dirava ena lauma amo ia havaraia Hereva ibounai, Buka Helaga, ita abia. Danu, Iesu ese “hesiai tauna mai ena kamonai, bona mai ena kara maoromaoro” dekenai gaukara ia henia bona ia ese nega korikori ai lauma “aniani” ia henia. (Mataio 24:45-47) Unai dala ai, Dirava be ia do hereva noho. To ita kamonai noho, a? Hegeregere, bema iseda dabua bona tauanina ena toana eiava iseda moale karadia bona miusiki dekenai sisiba ita abia, dahaka ita karaia? Ita “kamonai henia,” anina be ita kamonai herevadia ita laloa namonamo bona ita badinaia, a? Bema nega momo iseda kara dainai ekskius herevadia ita gwauraia eiava sisiba ita dadaraia, dala ita kehoa iseda kudouna ita ha-aukaia totona.
16. Iseda kudouna ita ha-aukaia dalana ta be dahaka?
16 Iseda kudouna ita ha-aukaia diba danu, bema kara ta ita karaia be namo bona ita karaia diba to ita karaia lasi. (Iamesi 4:17) Ena be Iehova ese Israela taudia totona gau badadia ia karaia, to idia abidadama lasi, Mose idia gwau-edeede henia, Kanana tanona ena sivarai dikana idia abia dae, bona idia ura lasi Gwauhamata Tanona dekenai idia vareai. (Numera 14:1-4) Unai dainai Iehova ia gwau lagani 40 lalonai taunimanima idia noho lasi gabuna dekenai do idia loaloa—unai nega lalonai abidadama lasi uru taudia do idia mase. Dirava ese idia ia badu henia, ia gwau: “ ‘Nega ibounai sibona edia kudouna lalonai idia kerere, bona egu dala idia dibaia lasi.’ Unai dainai egu badu ai lau gwauhamata, ‘Idia be egu laga-ani lalonai do idia vareai lasi.’ ” (Heberu 3:9-11, NW) Unai amo gau ta ita dibaia, a?
Ita Dibaia Gauna
17. Ena be Israela taudia ese Iehova ena kara badadia idia itaia bona ena hereva idia kamonai, to dahaka dainai idia abidadama lasi?
17 Aigupito idia rakatania Israela taudia ese sibodia edia matana amo Iehova ena kara badadia idia itaia bona sibona edia taiana amo ena hereva idia kamonai. To, Dirava ese Gwauhamata Tanona dekenai idia ia hakaua namonamo diba idia abidadama henia lasi. Dahaka dainai? Iehova ia gwau: “Egu dala idia dibaia lasi.” Iehova ena hereva bona ena kara idia diba, to ia ese idia ia naria diba idia abidadama henia lasi. Idia ese sibodia edia dabu gaudia bona ura gaudia idia laloa bada dainai, Dirava ena dala bona ena ura idia laloa bada lasi. Oibe, idia ese ena gwauhamata idia abidadama henia lasi.
18 Inai hereva ma haida Heberu taudia dekenai be mai edia anina ita dekenai danu: “Tadikaka e, umui naria namonamo, umui ta be mauri Diravana amo ia raka siri dainai ia lalonai kudouna dikana mai ena abidadama lasi be metairametaira do ia vara garina.” (Heberu 3:12, NW) Paulo ese mai anina bada herevana ia gwauraia, ia hahedinaraia ta be “mauri Diravana amo ia raka siri dainai” gabeai “ia lalonai kudouna dikana mai ena abidadama lasi” ia vara. Guna ena revareva lalonai, ta ia laloa lasi dainai ia ‘hure oho’ karana ia herevalaia. (Heberu 2:1, NW) To, Greek herevana idia hahanaia “raka siri” ena anina ma ta be “gini siri” bona ia be “hereva momokani negea karana” ia hahedinaraia herevana hegeregerena. Ia hahedinaraia ta ese mai ena ura bona lalona ibounai ida gau ta ia dadaraia bona ia amo ia gini siri bona ia rakatania, bona mai hemataurai lasi ida unai ia karaia.
19 Unai amo ita dibaia gauna be inai, bema ‘ena gadona ita kamonai henia’ lasi karana ita manadalaia, hegeregere Iehova ese ena Hereva bona ena hesiai tauna mai ena kamonai amo ia henia sisibana ita dadaraia, nega daudau lasi murinai iseda kudouna be gau ta do ia mamia lasi, do ia auka. Hegeregere, reana idia headava lasi mero bona kekeni be edia turana karana lalonai edia kara idia naria namonamo lasi. Edena bamona bema idia laloa unai be gau badana lasi? Unai ese do ia naridia unai kerere idia karaia lou lasi, eiava ia hagoadaia bona do idia karaia lou be auka lasi? Unai hegeregerena, bema hesiai tauna oreana ese sisiba ia henia iseda miusiki, moale karadia, bona unai bamona kara ma haida ita naria namonamo totona, mai eda moale ida unai sisiba ita abia dae bona iseda kara ita haidaua, a? Paulo ese ita ia hagoadaia ‘iseda guriguri hebou karana ita hadokoa lasi.’ (Heberu 10:24, 25) Ena be unai sisiba ita abia, to haida ese Keristani heboudia idia laloa bada lasi. Reana idia laloa hebou haida idia reaia eiava hebou ta dekenai nega ta idia lao lasi be anina lasi.
20. Dahaka dainai Baibel ena sisiba ita badinaia be gau badana?
20 Bema Buka Helaga ai bona Baibel bukadia ma haida ai ia noho Iehova ena “gadona” ita badinaia lasi, nega sisina murinai do ita davaria ‘mauri Diravana amo ita raka siri.’ Sisiba ita laloa lasi karana be sisiba ita laloa maragi, ita maumauraia, bona ita dadaraia karana ai ia lao haraga diba. Bema unai kara ita hamaoromaoroa lasi, ita lalonai “kudouna dikana mai ena abidadama lasi” do ia vara bona unai ita hamaoromaoroa be auka. (Efeso 4:19 itaia.) Ieremia ia gwau: “Taunimanima edia kudouna be mai koikoi bada, bona mai dika rohoroho danu. Daika ese kudouna ena dala ia diba?” (Ieremia 17:9) Unai dainai, Paulo ese ena Heberu tadikaka ia hagoadadia, ia gwau: “Inai ‘hari dina’ ia do noho dainai, umui ta ta dekenai durua hereva do umui henia, emui lalona hagoadaia totona. Dina ibounai inai bamona do umui karaia, umui ta be kara dika ese ia koia garina, bona unai tau ese iena lalona be Dirava dekena amo do ia koua garina.”—Heberu 3:13.
21. Ita ibounai idia hagoadaia dahaka do ita karaia totona, bona dahaka do ita moalelaia diba?
21 Ita moale bada, badina hari inai negai, Iehova ese ena Hereva bona ena orea amo ita ia do hereva henia noho! Ita moale bada, badina “hesiai tauna mai ena kamonai, bona mai ena kara maoromaoro” ese ita ia durua “inai abidadama do ita badinaia noho, ela bona ita mase.” (Heberu 3:14) Hari be nega namona Dirava ena lalokau bona hakaua herevadia ita badinaia totona. Unai ita karaia neganai, Iehova ena gwauhamata namona—‘ena laga-ani lalonai ita vareai’—do ita moalelaia diba. (Heberu 4:3, 10) Gabeai Paulo be Heberu Keristani taudia ida unai gauna ia herevalaia, bona hereva gabena dekenai ita ese unai do ita herevalaia danu.
[Footnotes]
a Josephus ia gwau, Festo ia mase bona nega sisina murinai, Sadukea orea tauna Ananus (Anania) be hahelaga tauna badana ai ia lao. Ia ese Iuda ena Kaunsolo taudia vairanai Iamesi, Iesu ena tadina, bona ma hahediba taudia haida ia mailaia bona ia hahemaoro henidia, bona nadi amo idia hododia mase.
b Toana be Paulo ese Greek Septuagint ena hereva ia gwauraia, ia lalonai Heberu herevana “Meriba” bona “Masa” idia hahanaia “heai” bona “dibagania.” Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. ia halasia bukana Insight on the Scriptures ena Volium 2 ena rau 350 bona 379 itaia.
Anina Oi Gwauraia Diba, A?
◻ Badina be dahaka Paulo ese Heberu Keristani taudia dekenai sisiba aukana ia henia?
◻ Edena dala ai Paulo ese Heberu Keristani taudia ia durua, bena idia abia dae idia abia gauna ese edia mauri Iuda tomadihona henunai ia hereaia?
◻ Edena dala ai ta ese ena kudouna ia ha-aukaia?
◻ Dahaka do ita karaia be namo ita lalonai “kudouna dikana mai ena abidadama lasi” ia vara lasi totona?
1. Paulo ena hereva hegeregerena Heberu Keristani taudia dekenai ia vara diba kara dikana be dahaka?
10. (a) Edena dala ai Paulo ese Heberu Keristani taudia ia durua, Keristani tomadihona ese Iuda tomadihona ia hereaia idia abia dae momokani totona? (b) Paulo ese ena hereva ia hamomokania totona, edena hereva momokanina ia gwauraia?
18. Paulo ena hereva hegeregerena, ta be dahaka ia karaia dainai gabeai “ia lalonai kudouna dikana mai ena abidadama lasi” ia vara?
19. Bema ta ese sisiba ia kamonai lasi, edena dala ai dika do idia vara diba? Haheitalai gwauraia.
[Picture on page 10]
Iesu, Mose Badana, oi abidadama henia, a?