Emui Hahemauri Umui Tahua Noho!
“Lauegu lalokau taudia e, . . . mai gari bona mai heudeheude danu emui hamauria do umui tahua noho.”—FILIPI 2:12.
1, 2. Dahaka lalohadai dainai taunimanima momo idia laloa sibona edia mauri idia biagua diba lasi?
“OI VARA negana amo oi be unai bamona, a?” Vanegai, unai hereva be taunimanima momo idia duahia magasin ena rau ginigunana dekenai ia hedinarai. Sinado badana henunai inai hereva idia noho: “Kara, hemami, oi abia hidi gaudia. Tahua gaukara matamatana ia hahedinaraia edia badina be oiemu tama sina amo oi abia gaudia.” Unai hereva dainai reana haida idia laloa sibona edia mauri idia biagua diba lasi.
2 Ma haida idia laloa edia tama sina ese idia naridia namonamo lasi eiava edia tisa taudia ese idia hadibadia namonamo lasi dainai edia mauri ia dika. Idia laloa edia tama sina edia kerere do idia karaia lou, edia hemami hegeregerena do idia kara, Iehova do idia rakatania—oibe, idia laloa dala kereredia do idia abia hidi. Baibel be unai bamona ita ia hadibaia, a? Momokani, tomadiho taudia haida idia gwau Baibel ese unai bamona lalohadai ia hahedinaraia, predestination hahediba herevana unai. Unai hahediba herevana ia gwau, Dirava ese idaunegai oiemu mauri lalonai do idia vara gaudia ia gwauraia hidi vadaeni.
3. Edena hagoadaia herevana Baibel dekenai ese ita ia hadibaia iseda vaira negana ita abia hidi diba?
3 Unai lalohadai idauidau ese gau tamona idia hahedinaraia: Oiemu mauri lalonai do idia vara gaudia oi abia hidi bona oi biagua diba lasi. Unai lalohadai ese lalo-metau ia havaraia, ani, bona lalo-metau ese hekwakwanai ia habadaia. Aonega Herevadia 24:10 ia gwau: “Bema hekwakwanai neganai oi manoka neganai, oiemu goada be maragimaragi momokani.” To, ita idia hadibaia, Baibel ena hereva hegeregerena, ita ese ‘eda hahemauri ita tahua’ diba. (Filipi 2:12) Unai Baibel ena hahediba herevana dekenai edena bamona iseda abidadama ita hagoadaia diba?
Sibona Eda Mauri Ita “Haginia” Gaukarana
4. Ena be 1 Korinto 3:10-15 ese ia hahedinaraia Keristani haginia gaukarana lalonai lahi ia hadikaia diba lasi kohu ita gaukaralaia be namo, to unai ese dahaka ia herevalaia lasi?
4 Paulo ena haheitalai 1 Korinto 3:10-15 dekenai mani oi laloa. Unuseniai, ia ese Keristani haginia gaukarana ia herevalaia, bona unai haheitalai ena hakaua herevana be mai anina kongregesen lalonai bona murimuri ai ita karaia hadibaia gaukarana dekenai. Ia hahedinaraia hahediba tauna ta ese Iehova ena hesiai gaukara ia abia hidi bona unai do ia karaia noho be ia idia hadibaia taudia sibona edia maduna, a? Lasi. Paulo ia hahedinaraia goevagoeva hadibaia tauna ese gaukara namona do ia karaia be mai anina bada. To hereva gunana ai ita dibaia hegeregerena, ia gwau lasi stiuden tauna eiava hahediba tauna be ena dala ia abia hidi diba lasi. Momokani, Paulo ena haheitalai ese sibona eda mauri ita haginia gaukarana lasi, to ma haida ita hadibaia gaukarana ia herevalaia. Unai ita diba badina Paulo ia gwau haginia tauna ia karaia namonamo lasi gauna be dika do ia davaria, to haginia tauna be do ia roho mauri. To, nega haida Baibel ese unai laulau herevana amo sibona eda mauri ita haginia gaukarana ia herevalaia.
5. Edena Baibel siri ese idia hahedinaraia namona be Keristani taudia ese sibodia edia mauri idia haginia?
5 Hegeregere, Iuda 20, 21 mani oi laloa, ia gwau: “Umui, lauegu lalokau taudia e, emui abidadama helagana ena latanai emui mauri do umui haginia goada. Lauma Helaga ena siahu dekena amo do umui guriguri noho. Dirava ena lalokau lalonai do umui noho.” Unuseniai, Iuda ese 1 Korinto karoa 3 lalonai Paulo ia gaukaralaia Greek herevana, idia hahanaia “haginia,” ia gaukaralaia, to Iuda ena hereva ena anina be ita ese iseda abidadama latanai ita sibona eda mauri ita haginia. Luka ese Iesu ia gwauraia nadi aukana latanai ena ruma ia haginia tauna haheitalaina lalonai, Greek herevana, idia hahanaia “badina,” ia gaukaralaia, bona Paulo ese Keristani haginia gaukarana ena haheitalai dekenai unai hereva tamona ia gaukaralaia. (Luka 6:48, 49) Danu, Paulo ese ena Keristani tadikaka be lauma dalanai idia tubu totona ia hagoadadia neganai, ena laulau herevana amo ia hahedinaraia “badina” latanai sibodia edia mauri do idia haginia be namo. Oibe, Dirava ena Hereva ese ita ia hadibaia namona be sibona eda mauri ita “haginia” noho.—Efeso 3:15-19, NW; Kolose 1:23, NW; 2:7, NW.
6. (a) Mani oi hahedinaraia ta be Keristani tauna ai ita halaoa gaukarana be tau tamona ena gaukara lasi. (b) Hahediba taudia ta ta ese dahaka maduna idia abia?
6 Ta be Keristani tauna ai ita halaoa gaukarana be tau tamona ena gaukara, a? Mani oi laloa, ruma ta do oi haginia. Palani torea tauna dekenai oi lao palani abia totona. Ena be oi laloa gaukara momo be sibona do oi karaia, to gaukara hakaua tauna oi boiria oi danu do ia gaukara bona gaukara dalana namona oi dekenai do ia hadibaia totona. Bema badina goadana ia atoa, oi ia durua palani oi lalo-pararalaia totona, kohu namodia ia hahedinaraia oi hoia totona, bona haginia gaukara ia hadibaia danu, do oi gwau ia ese gaukara namona ia karaia. To edena bamona bema oi ese ena heduru herevana oi dadaraia, davana maragi kohu o kohu dikadia oi hoia, bona palani karaia tauna ena palani oi badinaia lasi? Bema unai ruma do ia moru, oi gwau diba lasi ia be gaukara hakaua tauna eiava palani ia karaia tauna ena kerere! Unai hegeregerena, Keristani hahediba taudia ta ta be gaukara hebou karana amo idia vara. Iehova be palani karaia tauna badana. Ia ese stiuden tauna ia hadibaia bona ia haginia kamonai Keristani tauna, ‘Dirava ida ia gaukara hebou tauna,’ ia durua. (1 Korinto 3:9) To stiuden tauna be mai ena gaukara danu. Iena mauri be ia sibona ena maduna. (Roma 14:12) Bema ia ura Keristani kara namodia ia karaia, namona be ia gaukara goada, sibona lalonai unai kara ia hagoadaia totona.—2 Petero 1:5-8.
7. Keristani taudia haida be dahaka dainai idia hekwarahi noho, bona edena hereva ese idia ia hagoadaia diba?
7 Unai ena anina be, tama sina amo ita abia karadia, eda noho dalana, bona ita idia hadibaia taudia idia karaia gaukarana be mai anina lasi, a? Lasi momokani. Dirava ena Hereva ese ia hahedinaraia idia ibounai be mai anina bona mai edia siahu. Tauanina ena ura dikadia momo be ita vara negana amo ita lalonai idia noho bona ita koudia be auka. (Salamo 51:5; Roma 5:12; 7:21-23) Tama sina ese idia hadibaia dalana bona ruma bese ena noho dalana be mai anina bada matamata taudia dekenai—namo o dika idia havaraia diba. (Aonega Herevadia 22:6; Kolose 3:21) Iesu ese Iuda tomadiho gunalaia taudia ia gwauraia dika, badina edia hadibaia karana ese taunimanima idia hadikaia. (Mataio 23:13, 15) Hari inai negai, unai bamona gaudia ese ita ta ta lalonai anina idia havaraia. Hegeregere, Dirava ena orea taudia haida be idia matamata neganai idia davaria gau dikadia dainai idia hekwarahi noho. Idia ita kara namo henidia bona ita hebogahisi henidia be namo. Bona Baibel ena hereva ese idia ia hagoadaia diba, anina be edia tama sina edia kerere bona Dirava rakatania karadia be do idia karaia kava lasi, to idia koudia diba. Idaunegai Iuda ena king taudia haida ese unai idia hahedinaraia dalana mani oi laloa.
Iuda Ena King Taudia—Sibona Edia Dala Idia Abia Hidi
8. Iotama ena tamana ese edena bamona haheitalai dikana ia hahedinaraia, to Iotama ese dahaka ia abia hidi?
8 Usaia ena mauri lagani be 16 neganai, Iuda ena king ai ia lao bona lagani 52 lalonai ia lohia. Kahirakahira unai nega ibounai lalonai, “Lohiabada ena vairanai ia kara maoromaoro, iena tamana Amasaia ena kara ibounai hegeregerena ia karaia.” (2 King Taudia 15:3) Iehova ese ia hanamoa dainai ena inai taudia momo ia halusia. To madi, unai dainai Usaia ese sibona ia laloa bada. Ia hekokoroku bona hahelagaia taudia sibona ese idia karaia diba karana ta ia karaia, dubu ena patana latanai muramura mai bonana ia gabua, bona unai kara amo Iehova ia dagedage henia. Usaia idia gwau henia to ia badu sibona. Bena Iehova ese ia hahemaraia—lepera gorerena ia abia bona ena mauri dokona lalonai sibona ia noho. (2 Sivarai 26:16-23) Unai ibounai dainai ena natuna mero Iotama ena kara be edena bamona? Unai tau matamata ena tamana ese reana ena lalona ia ania diba bena Iehova ena sisiba dainai do ia badu. Bona taunimanima ibounai ese dala kererena dekenai ia idia veria diba, badina idia ese tomadiho koikoi karadia idia badinaia. (2 King Taudia 15:4) To Iotama ese sibona ena mauri dalana ia abia hidi. “Lohiabada ena vairana dekenai ia kara maoromaoro.”—2 Sivarai 27:2.
9. Daidia ese dala namona ai Ahasa idia durua diba, to ena mauri be edena bamona?
9 Iotama be lagani 16 lalonai ia lohia, bona unai nega ibounai Iehova ia badinaia. Unai dainai, unai tamana mai ena abidadama ese ena natuna Ahasa dekenai haheitalai namona ia hahedinaraia. Bona ma tatau haida ese dala namona dekenai Ahasa idia durua diba. Ena hahenamo be, ia mauri noho neganai, abidadama peroveta taudia Isaia, Hosea, bona Mika be tano dekenai idia peroveta. To, dala kererena ia abia hidi. “Ia be Lohiabada ena vairanai ia kara maoromaoro lasi, iena sene tauna Davida ena kara hegeregerena ia karaia lasi.” Bala ena kaivakuku ia karaia bona ia tomadiho henidia bona ena natuna memero haida ia gabua, dirava koikoidia dekenai boubou ia karaia totona. Ena be haheitalai namodia ia itaia, to ia be king bona Iehova ena hesiai tauna namona lasi.—2 Sivarai 28:1-4.
10. Ahasa be edena bamona tamana, to ena natuna mero Hesekaia ese dahaka ia abia hidi?
10 Tomadiho goevana ita laloa neganai, Ahasa ena dika ia hanaia tamana ta ita laloa diba lasi. To, ena natuna mero Hesekaia ese ena tamana ia abia hidi diba lasi! Reana Ahasa ese Bala dekenai ia bouboulaia natuna memero matamatadia be Hesekaia ena tadidia. Hesekaia ese ia itaia noho dalana dikana dainai, ena mauri lalonai Iehova ia badinaia diba lasi, a? Lasi, to Iuda ena king namodia haida sibona amo Hesekaia be ta—kamonai, aonega, bona taunimanima ese idia ura henia tauna unai. “Lohiabada be Hesekaia dekenai ia noho.” (2 King Taudia 18:3-7) Momokani, ita laloa diba Hesekaia be do tau matamata neganai, Dirava ena lauma helaga ena siahu henunai Salamo 119 ia torea. Bema ia torea, ita lalo-parara dahaka dainai ia gwau: “Egu lalohisihisi ese egu goada ia haorea.” (Salamo 119:28) Ena be hekwakwanai dainai ia lalohisihisi bada, to Iehova ena Hereva ese Hesekaia ia hakaua. Salamo 119:105 ia gwau: “Oiemu hereva be lamepa bamona, lau ia hakaua noho, vadaeni lau raka maoromaoro diba. Oiemu hereva be diari, ia ese egu dala ia hadiaria noho.” Oibe, Hesekaia ese sibona ena dala—dala maorona—ia abia hidi.
11. (a) Ena be Manase ena tamana ese dala namona ia hahedinaraia, to Manase ena Iehova dagedage henia karana ena bada be edena bamona? (b) Gabeai ena mauri lalonai, Manase ese dahaka ia abia hidi, bona unai amo dahaka ita dibaia diba?
11 To madi, Iuda ena king namo hereana ta amo king dika hereana ta ia vara. Hesekaia ena natuna mero Manase ese kaivakuku tomadiho henia karana, meamea, bona dagedage karadia ia habadaia, guna ia vara lasi bamona. Baibel ia gwau “Lohiabada ese Manase bona iena basileia taudia ia sisiba henidia,” reana ena peroveta taudia amo. (2 Sivarai 33:10) Iuda taudia edia sene herevadia hegeregerena unai sisiba dainai Manase ese Isaia ia utua. (Heberu 11:37 itaia.) Herevana unai be momokani eiava lasi, to Manase ese Dirava ia henia sisiba ia kamonai henia lasi. Ia ese sibona ena natuna memero haida ia gabua boubou gauna bamona, ena tubuna tau Ahasa ese ia karaia bamona. To, unai tau dikana, gabeai ena mauri lalonai hekwakwanai dikadia ia davaria neganai, ia helalo-kerehai bona ena dala ia haidaua. (2 Sivarai 33:1-6, 11-20) Ena haheitalai ese ita ia hadibaia dala dikadia ia abia hidi tauna danu be gabeai mauri dalana ia abia hidi diba. Ena kara ia haidaua diba.
12. Iehova ena hesiai gaukara lalonai, Amona bona ena natuna mero Iosaia edia abia hidi daladia be edena bamona idia idau?
12 Manase ena natuna mero Amona be ena tamana ena helalo-kerehai karana amo gau momo ia dibaia diba. To ia ese dala kereredia ia abia hidi. Amona ese “kerere ia habadaia daekau” ela bona ia idia hamasea negana. Ena natuna mero Iosaia be idau momokani. Toana be Iosaia ia ura ena tubuna tau dekenai ia vara gauna amo diba ia abia. Iena mauri lagani be 8 sibona neganai ia lohia matamaia. Ena mauri lagani be 16 sibona neganai, Iehova ia tahua matamaia bona unai murinai ia hamomokania ia be king namona mai ena abidadama. (2 Sivarai 33:20–34:5) Ia ese sibona ena dala—dala maorona—ia abia hidi.
13. (a) Ita herevalaia vadaeni Iuda ena king taudia amo dahaka ita dibaia? (b) Tama sina edia hadibaia karana ena anina be edena bamona?
13 Iuda ena king taudia 7 edia mauri ita laloa neganai, unai ese ita ia hadibaia namonamo. Nega haida, king dikadia momokani edia natuna memerodia be namo herea, bona nega haida, king namodia momokani edia natuna memerodia be dika herea. (Hadibaia Tauna 2:18-21 itaia.) Unai ese tama sina edia hadibaia karana ena anina ia hamaragia lasi. Iehova ena dala ai edia natudia idia hadibaia tama sina ese edia natudia dekenai Iehova ena kamonai hesiai taudia ai idia lao dalana namona idia kehoa. (Deuteronomi 6:6, 7) To, nega haida natudia ese dala dikana idia abia hidi, herevana tama sina mai edia abidadama ese gaukara namona idia karaia. Natudia ma haida, ena be edia tama sina ese idia hadibadia namonamo lasi, to Iehova idia lalokau henia bona ena hesiai gaukara idia abia hidi. Iena heduru dainai, edia mauri ia namo. Nega haida oi laloa dahaka do ia vara oi dekenai, a? Iehova sibona ese ia gwauraia hereva haida mani oi laloa, idia hahedinaraia dala maorona oi abia hidi diba!
Iehova Ia Laloa Oi Kwalimu Diba!
14. Edena bamona ita diba Iehova ese iseda manoka gaudia ia lalo-pararalaia?
14 Iehova ese gau ibounai ia itaia. Aonega Herevadia 15:3 ia gwau: ‘Lohiabada ese gabu ibounai ia itaia noho, kara dikadia bona kara namodia danu.’ King Davida ese Iehova ia herevalaia, ia gwau: “Lauegu tauanina ia matamaia neganai, oiemu matana ese idia itaia, bona ena kahana iboudiai, idia tubu dinadia danu, ta ia do tubu lasi neganai, be emu buka ai oi torea.” (Salamo 139:16, NW) Unai dainai Iehova ia diba edena kara dainai oi hekwarahi—herevana emu tama sina amo oi abia eiava oi koua diba lasi siahudia dainai oi abia. Edia anina oiemu kara bona mauri dekenai ia lalo-pararalaia namonamo. Iena lalo-parara oiemu manoka gaudia dekenai ese oi sibona emu lalo-parara ia hereaia. Bona ia be hebogahisi Diravana. Iseda goada ibounai ida ita karaia gaudia be hegeregere ia dekenai.—Salamo 103:13, 14.
15. (a) Haida ese idia hadikaia taudia ia hagoadaia diba gauna be dahaka? (b) Iehova ese ita ta ta dekenai dahaka maduna ia henia?
15 To danu, Iehova ia laloa lasi idia vara gaudia ese eda mauri dalana idia biagua auka. Bema guna ita dekenai gau dikadia idia karaia, reana ita ia hagoadaia bema ita diba Iehova ese ma haida hadikaia karadia iboudiai ia inai henia. (Salamo 11:5; Roma 12:19) To bema iseda kara ita haidaua bona dala dikana ita abia hidi, iseda kara kerere ena davana do ia koua, a? Lasi momokani. Iena Hereva ia gwau: “Ibounai ta ta sibona ena metau, ena metau do idia huaia.” (Galatia 6:5) Iehova ese ia havaraia lauma taudia bona taunimanima dekenai maduna ia henia, kara maoro do idia karaia bona iena hesiai gaukara do idia karaia. Ia be Mose ese Israela besena ia hadibaia bamona, ia gwau: “Hari dina, guba bona tanobada dekenai lau boiboi noho, idia ese umui do idia uitnesi henia. Badina lau be mauri bona mase, hanamoa kara bona hadikaia kara, umui emui vairana dekenai lau atoa, do umui abia hidi totona. Unai dainai mauri do umui abia hidi, vadaeni umui bona emui natudia do umui mauri noho.” (Deuteronomi 30:19) Iehova ia diba momokani ita ese dala maorona ita abia hidi diba. Edena bamona unai ita diba?
16. ‘Iseda hahemauri ita tahua’ neganai, edena bamona ita kwalimu diba?
16 Aposetolo Paulo ena hereva mani oi itaia, ia gwau: “Lauegu lalokau taudia e, . . . mai gari bona mai heudeheude danu emui hamauria do umui tahua noho. Badina be Dirava ese umui emui lalona dekenai ia gaukara noho. Ia ese ura namodia bona goada umui dekenai ia henia noho, vadaeni iena ura karadia do umui karaia.” (Filipi 2:12, 13) Greek herevana idia hahanaia “tahua” ena anina unuseniai be gau ta karaia haorea. Unai dainai ita totona, ta ese kwalimu lasi eiava gaukara hadokoa karana ia gwauraia hidi guna lasi. Iehova Dirava ia diba momokani ia henia tahua gaukarana—hahemauri ita tahua gaukarana unai—ita karaia haorea diba, badina bema lasi, ena lauma amo unai bamona hereva do ia havaraia lasi. To edena bamona ita kwalimu diba? Sibona eda goada amo lasi. Bema sibona eda goada ia hegeregere, ita ‘gari bona heudeheude’ be anina lasi. To, Iehova be ‘iseda lalona dekenai ia gaukara,’ ena lauma helaga be eda lalona bona kudouna dekenai ia gaukara, ita ia durua ‘iena ura karadia do ita karaia’ totona. Unai lalokau heduruna ita abia neganai, iseda mauri lalonai dala maorona ita abia hidi lasi bona ita badinaia lasi ena badina ta ia noho, a? Lasi!—Luka 11:13.
17. Dahaka gaudia iseda mauri lalonai ita haidaua diba, bona edena bamona Iehova ese ita ia durua?
17 Hekwakwanai idauidau do ita hanaia toho—reana eda mauri ibounai kara kereredia ita manadalaia bona lalona veria siahudia ese eda laloa dalana idia hadikaia. To, Iehova ena lauma ena heduru dainai, unai ita hanaia diba! Paulo be Korinto Keristani taudia ia tore henia hegeregerena, Dirava ena Hereva ena siahu ia hegeregere “tanobada ena siahu ia haorea” totona. (2 Korinto 10:4) Momokani, Iehova ese ita ia durua diba, iseda mauri lalonai gau badadia do ita haidaua totona. Ena Hereva ese ita ia hagoadaia ‘mauri gunana do ita kokia’ bona ‘mauri matamata do ita atoa, ia dainai, iseda toana be Dirava ena toana bamona, ena kara be maoromaoro, helaga bona momokani.’ (Efeso 4:22-24) Iehova ena lauma ese ita ia durua diba iseda mauri be unai bamona ita haidaua totona, a? Oibe! Dirava ena lauma ese huahua namodia ia havaraia ita lalonai—ita ura ita manadalaia mai anina bada karadia namodia unai. Unai kara ginigunana be lalokau.—Galatia 5:22, 23.
18. Idia laloa diba taudia ta ta be dahaka idia abia hidi diba, bona unai ese ita ia durua iseda lalona ita hadaia dahaka ita karaia totona?
18 Unai be ita ia ruhaia hereva momokani badana. Iehova Dirava ena lalokau be mai ena hetoana lasi, bona ita ia karaia ia sibona ena toana hegeregerena. (Genese 1:26; 1 Ioane 4:8) Unai dainai Iehova lalokau henia dalana ita abia hidi diba. Bona unai lalokau—iseda mauri gunana lasi, iseda kara dikadia lasi, kara dika totona ita ia veria siahuna lasi—be iseda vaira negana ena dala kehoa gauna. Adamu bona Heva ese Eden dekenai Dirava idia kamonai henia noho totona, Iehova Dirava idia lalokau henia be gau badana. Ita ta ta ibounai ese unai lalokau ita abia be gau badana, Aramagedono bona Keriso ena Lagani 1,000 Lohia Negana ena dokona lalonai ia vara hetoho ginigabena amo do ita roho mauri totona. (Apokalupo 7:14; 20:5, 7-10) Ita ta ta ibounai, herevana iseda noho dalana be edena bamona, ese unai bamona lalokau ita hahedinaraia diba. (Mataio 22:37; 1 Korinto 13:13) Namona be iseda lalona ita hadaia Iehova do ita lalokau henia bona unai lalokau latanai sibona eda mauri do ita haginia ela bona hanaihanai.
Dahaka Oi Laloa?
◻ Baibel ena hahediba hereva namona taunimanima ta ta edia maduna dekenai be edena lalohadai badana ta ida ia hegeregere lasi?
◻ Keristani taudia ta ta sibona ena mauri lalonai, edena bamona haginia gaukarana ta idia karaia be gau badana?
◻ Edena dala ai Iuda ena king taudia edia haheitalai ese idia hahedinaraia taunimanima ta ta be ena mauri dalana ia abia hidi diba?
◻ Edena dala ai Iehova ese ita ia hadibaia ena be haheitalai dikadia ita itaia, to mauri dala maorona ita abia hidi diba?
[Picture on page 15]
Tama sina amo oi abia gaudia ese oiemu vaira negana idia biagua, a?
[Picture on page 17]
Ena be ena tamana ese haheitalai dikana ia hahedinaraia, to King Iosaia ese Dirava hesiai henia karana ia abia hidi