Emui Natudia Dekenai Dahaka Ahuna Umui Henia?
PAVLOS, Europe ena saut kahana amo, be ena adavana bona natudia—kekeni rua, lagani 13 bona 11, bona lagani 7 natuna mero—ida nega momo ruma dekenai ia noho lasi. Pavlos be pura ta lalonai dina seven ia gaukara hora momo lalonai, ia ura moni momo ia abia ia tahua gauna ia hagugurua totona. Ia ura ena natuna kekeni ta ta totona ruma ia hoia, bona ena natuna mero totona bisinesi maragina ta ia hamatamaia. Iena adavana, Sofia, be ena natudia totona dabua, kisini bona ruma kohudia ia haboua. Edia gaukara goada ena badina totona idia henanadai neganai, mai lalotamona ida idia haere idia gwau, “Emai natudia edia namo totona!”
Pavlos bona Sofia bamona, tanobada hegegemadai tama sina momo idia gaukara goada, edia natudia edia mauri be badina aukana latanai idia haginia totona. Haida be edia natudia edia vaira negana totona moni idia haboua. Ma haida be dala idia karaia edia natudia ese edukeisen namona idia abia bona gaukara ta idia dibaia, unai amo nega vairai edia mauri lalonai unai ese idia do ia durua. Ena be tama sina momo be lalokau dainai unai bamona harihari gauna idia henia. To nega momo unai bamona kara ese tama sina dekenai metau ia havaraia, badina do idia ura varavara, turadia, bona edia gabu dekenai idia noho taudia edia ura idia hagugurua totona. Unai dainai, edia natudia idia laloa bada tama sina be sibodia idia nanadaia, ‘Iseda natudia dekenai dahaka do ita henia?’
Edia Vaira Negana Totona Gau Haida Haboua
Unai be vaia taunimanima edia kara sibona lasi, to Baibel ese Keristani tama sina ia hagania edia natudia totona gau haida idia haboua. Aposetolo Paulo ena negai idia noho Keristani taudia ia hamaoroa: “Maragidia ese moni idia haboua lasi tamadia sinadia totona. To tamadia sinadia ese moni idia haboua edia natudia totona.” (2 Korinto 12:14) Paulo be ma ia gwau, natudia naria gaukarana be gaukara badana. Ia gwau: “Ma, oi kamonai. Bema tau ta ese iena varavara ia naria lasi, o iena ruma taudia ia ubua lasi neganai, ia ese iena abidadama lasi murimuri tauna ena dika Keriso dekenai ia negea vadaeni. Iena dika ese abidadama lasi murimuri tauna ena dika ia hanaia vadaeni.” (1 Timoteo 5:8) Baibel sivarai momo ese idia hahedinaraia, Dirava ena hesiai taudia Baibel negadiai, ese edia natudia dekenai ahuna idia henia karana be mai anina bada.—Ruta 2:19, 20; 3:9-13; 4:1-22; Iobu 42:15.
To, nega haida, tama sina be edia natudia dekenai ahuna badana henia karana sibona idia laloa momo. Dahaka dainai? Europe ena saut kahana amo ia hanaia lao United States dekenai ia noho tama ta, Manolis, be badina ta ia hahedinaraia: “Tanobada Tuarina Iharuana, hitolo bona ogogami idia hisihisilaia tama sina be idia ura edia natudia edia mauri idia hanamoa.” Ma ia gwau: “Tama sina idia hekwarahi idia gaukara goada badina idia ura edia natudia be gabeai mauri namona idia moalelaia, unai dainai tama sina ese nega haida metau idia davaria.” Unai dainai, tama sina haida be mauri durua gaudia haida idia dadaraia unai amo edia natudia totona kohu bona moni idia haboua diba. To tama sina ese unai bamona dala idia badinaia be aonega karana, a?
“Anina Lasi Bona Maoro Lasi”
Idaunegai Israela ena King Solomona be ahuna henia karana dekenai sisiba herevana ta ia gwauraia. Ia gwau: “Lau ese egu hekwarahi dekenai lau karaia vadaeni gaudia danu lau ura henidia lasi, badina be egu murinai do ia mai tauna dekenai, inai gaudia do lau rakatania. Bona inai tau be do ia aonega o kavakava, daika ia diba? To ia ese egu hekwarahi bona egu aonega dekena amo lau karaia gaudia ibounai do ia biagua. Inai danu be anina lasi. . . . Badina be tau ta ese sedira mai aonega, bona lalona kehoa, bona mai ena diba bada do ia karaia gaudia ibounai do ia rakatania, bona ia hekwarahi lasi tauna ese unai gaudia do ia abia. Inai danu be anina lasi, bona ia maoro lasi.”—Hadibaia Tauna 2:18-21.
Solomona ia hereva bamona, unai ahuna idia abia taudia be ahuna ena namo idia laloa bada lasi, badina unai gauna abia totona idia hekwarahi lasi. Unai dainai, natudia haida be edia tama sina ese idia totona idia haboua gaudia idia gaukaralaia kerere. Eiava tama sina idia hekwarahi bona idia haboua gaudia be idia halusia kava. (Luka 15:11-16) Unai be “anina lasi bona maoro lasi” momokani!
Ahuna Bona Mataganigani
Tama sina ese gau ma ta idia laloa danu be gau badana. Tano haida dekenai tama sina idia mase neganai, edia kohu bona moni idia henia hanai edia natudia dekenai eiava idia headava neganai edia tama sina amo moni idia abia, unai bamona tanodia dekenai, natudia be idia mataganigani diba. Hegeregere do idia ura ruma eiava moni do idia abia, edia tama sina ese idia dekenai do idia henia gaudia ena maka idia hanaia. Loukas, tamana ta, Greece amo be ia gwau: “Bema tamana ta be mai ena natuna kekeni rua eiava toi, madi, unai be hekwarahi bada.” Ma ia gwau: “Natudia kekenidia be edia tamana ese do ia henia diba gaudia, bona ma tama sina haida be edia natudia totona idia haboua kohudia danu idia hahegeregerea. Reana edia tama sina do idia hamaoroa, gabeai idia be dala lasi headava totona, bema idia be moni lasi.”
Guna ita herevalaia tauna, Manolis, ia gwau: “Tau matamatana ta be kekeni ta ida ena hetura karana do ia hadaudaua, ela bona kekeni ena tamana ese unai tauna ia gwauhamata henia kekeni dekenai gau haida do ia henia, hegeregere ruma eiava moni bada. Unai be hegeregere unai tau matamatana ese kekeni ena tamana ia doria unai bamona ia karaia totona.”
Baibel ese ita ia sisiba henia mataganigani karadia ibounai ita dadaraia totona. Solomona ia gwau: “Bema tau ta ena tamana sinana burukadia do mauri noho neganai, ia ese edia kohu momo ia abia haraga neganai, dokona dekenai unai kara ena anina namona do ia vara lasi, badina Dirava ese unai kohu do ia hanamoa lasi.” (Aonega Herevadia 20:21) Aposetolo Paulo ia gwau: “Moni ura henia kara ese dika idauidau ibounai ia havaraia noho.”—1 Timoteo 6:10; Efeso 5:5.
“Aonega be Kohu Momo Abia Hegeregerena”
Momokani, ahuna abia karana be namo sisina ia mailaia, to aonega ese kohu ia hereaia. King Solomona ia gwau: “Aonega . . . idia abia be namo. . . . Aonega ese oi ia gimaia noho diba, moni ese oi ia gimaia noho diba hegeregerena. To aonega ese moni ia hereaia noho, badina aonega ese aonega tauna ia hamauria noho.” (Hadibaia Tauna 7:11, 12; Aonega Herevadia 2:7; 3:21) Ena be moni ese taunimanima ia gimaia, ia abia tauna ese ia gaukaralaia diba ena ura gaudia ia hoia totona, to unai moni ia ore diba. To aonega anina be, ta ese ena diba ia gaukaralaia hekwakwanai ia hanaia, ena tahua gaudia ia abia bona ta ia naria iena mauri idia hadikaia gaudia ia karaia lasi totona. Bema aonega bona diba dainai ta ese Dirava ia gari henia, unai ese ia do ia durua Dirava ena tanobada matamatana, kahirakahira do ia mai gauna dekenai, ia hakaua lao diba—ahuna hereadaena unai!—2 Petero 3:13.
Keristani tama sina ese unai aonega idia gaukaralaia bema idia bona edia natudia totona mai anina bada gaudia idia atoa guna. (Filipi 1:10) Tama sina be edia natudia totona idia haboua kohudia ese lauma gaudia edia gabu idia abia lasi be namo. Iesu ese ena hahediba taudia ia hagoadaia: “To umui ese Dirava ena Basileia bona iena kara maoromaoro do umui tahua guna, vadaeni unai gau ibounai danu umui dekenai dohore ia henia.” (Mataio 6:33) Edia Keristani ruma bese totona lauma tahua gaudia idia atoa tama sina, be hahenamo do idia davaria diba. Aonega King Solomona, ia gwau: “Kara maoromaoro tauna ena tamana, be do ia moale bada, bona bema iena natuna be mai aonega danu, unai tamana ese do ia moalelaia. Oiemu tamana bona sinana do oi hamoalea. Oi ia havaraia hahinena, be oi dekenai do ia moale bada be namo!”—Aonega Herevadia 23:24, 25.
Do Ia Noho Daudau Ahuna
Idaunegai, Israela taudia edia negai, bese ena kohu henia hanai karana be mai anina bada. (1 King Taudia 21:2-6) To, Iehova ese idia ia sisiba henia: “Inai Taravatu, hari dina umui dekenai lau henia gaudia do umui laloaboio lasi. Umui emui natudia dekenai inai taravatu do umui hadibaia goada, ruma dekenai umui noho neganai, bona dala dekenai umui raka neganai. Bona umui hekure noho, o umui gaukara noho neganai, inai Taravatudia do umui herevalaia.” (Deuteronomi 6:6, 7) Keristani tama sina ese unai hereva idia abia danu: “Lohiabada ena hadibaia hereva [emui natudia] dekenai do umui hadibaia.”—Efeso 6:4.
Lauma gaudia idia laloa bada tama sina idia laloparara, edia ruma bese idia naria karana ta be, Baibel ena hadibaia herevadia be edia natudia dekenai idia hadibaia. Andreas, tamana ta mai ena natuna toi, ia gwau: “Bema natudia be edia mauri lalonai Dirava ena hakaua herevadia idia badinaia, edia vaira negana lalonai namo do idia davaria.” Tama sina ese unai bamona gaudia be edia natudia dekenai idia henia neganai, unai ese idia do ia durua edia Havaraia Tauna ida hetura karana namona idia haginia totona.—1 Timoteo 6:19.
Emu natuna ena lauma dalana vaira negana totona, oi lalohadailaia vadaeni, a? Hegeregere, tama sina be dahaka do idia karaia bema edia natudia be idia ura ful-taim hesiai gaukarana idia karaia? Namo lasi ful-taim hesiai tauna be moni totona ia noinoi eiava ia laloa ma haida ese moni dalanai ia do idia durua, to namona be mai lalokau tama sina ese ‘ena gau be lasi neganai ia idia durua,’ unai amo ful-taim hesiai gaukarana do ia karaia noho. (Roma 12:13; 1 Samuela 2:18, 19; Filipi 4:14-18) Unai bamona heduru karana be Iehova do ia hamoalea.
Unai dainai, tama sina ese edia natudia dekenai dahaka do idia henia? Tauanina dalanai idia naria sibona lasi, to namona be Keristani tama sina ese lauma ahuna be edia natudia dekenai idia henia, unai amo namo hanaihanai do idia abia. Bona Salamo 37:18 dekenai ita davaria hereva be do ia guguru: “Lohiabada ese mai edia kerere lasi taudia ia naria noho, bona Dirava ese idia dekenai ia henia gau namodia, be do idia dogoatao ela bona hanaihanai.”
[Pictures on page 4, 5]
Oiemu natudia totona edena bamona vaira negana oi ura?