Hahine E—Emui Tatau Umui Matauraia
“Hahine e, emui adavana do umui kamonai henia.”—EFESO 5:22.
1. Dahaka dainai hahine ese tau ia matauraia be auka?
TANO momo ai, tau bona hahine idia headava neganai, hahine ese gwauhamata ia karaia ena tau do ia matauraia. Bema tatau ese edia adavadia idia kara namo henia, edia adavadia ese unai gwauhamata idia badinaia be ia auka lasi. Bema idia kara dika henidia, do idia matauraia be auka. To matamanai, headava ginigunana be namo herea. Dirava ese Adamu ena ruduna turia ia kokia bona hahine ia karaia, bena Adamu ia gwau: “Ia be lauegu turia ena turia, bona lauegu hidio ena hidio.”—Genese 2:19-23.
2. Headava lalonai hahine edia lalohadai bona kara be edena bamona ia idau?
2 Ena be headava be dala namona ai ia hamatamaia, to lagani 1960 lalodiai, United States dekenai hahine idia ura lasi tatau ese do idia biagudia dainai orea ta idia haginia. Unai nega ai, tatau 300 ese edia adavana idia rakatania, to hahine tamona ese ena tau ia rakatania. To, lagani 1965 murinai, unai namba ia daekau bona hahine toi be edia adavana idia rakatania. Hari, toana be hahine be tatau bamona hereva dikadia idia gwauraia, idia inuinu, kuku idia ania, bona matabodaga karadia idia karaia. To, hahine idia moale, a? Lasi. Tano haida ai, idia headava taudia 100 amo 50 be edia headava idia hadokoa. Hahine haida idia hekwarahi edia headava idia hanamoa totona, to unai ese namo ia havaraia, a?—2 Timoteo 3:1-5.
3. Headava edia hekwakwanai ena badina be dahaka?
3 Unai hekwakwanai ena badina be dahaka? Badina gwau-edeede aneru, “unai idaunegai gaigaina, bona iena ladana be Diabolo bona Satani” ese Heva ia koia negana ai inai hekwakwanai ia hamatamaia. (Apokalupo 12:9; 1 Timoteo 2:13, 14) Satani ese Dirava ena hahediba herevadia ia mogea. Hegeregere, Diabolo ia hahedinaraia headava lalonai lalokau be lasi bona mauri be ia auka. Ia ese TV, reidio bona buka ia biagua dainai, unai dala ai ia hahedinaraia Dirava ena sisiba headava totona be maoro lasi. (2 Korinto 4:3, 4) To, bema mai lalohadai maorona ida Dirava ena sisiba hahine ena maduna headava lalonai ita tahua, do ita itaia Dirava ena Hereva be aonega bada heduru herevadia.
Hadibaia Hereva Headava Taudia Dekenai
4, 5. (a) Oi ura headava neganai, dahaka dainai oi laloa namonamo guna be gau badana? (b) Kekeni be mero dekenai gwauhamata ia do karaia lasi neganai, dahaka ia laloa be namo?
4 Baibel ese hadibaia herevana ta ia henia. Ia gwau Diabolo ese tanobada ia lohiaia dainai, edia headava ia namo taudia danu be “metau bada do idia abia.” Unai dainai, ena be Dirava ese headava ia havaraia, to Baibel ese idia headava taudia dekenai unai hadibaia herevana ia henia. Baibel ia torea tauna ta ese hahine ena tau ia mase, bena ia be mai ena maoro ia headava lou totona ia herevalaia, ia gwau: “Ia vabu noho be iena lalona do ia namo.” Danu, Iesu be headava lasi maurina ia gwauraia hidi, ia gwau: “Inai hereva do ia abia dae diba tauna ese do ia abia dae.” To, bema ta ia ura headava, namona be “Keristani tauna sibona do ia adavaia,” anina be ia bapatiso vadaeni tauna sibona.—1 Korinto 7:28, 36-40; Mataio 19:10-12.
5 Hahine ese ia ura adavaia tauna ia laloa namonamo be mai anina bada badina, Baibel ia gwau: “Taravatu ia gwau hahine ta ese iena adavana dekenai do ia hakapua.” Tau ia mase eiava ia heudahanai bona idia parara sibona neganai, hahine “be taravatu lasi.” (Roma 7:2, 3) Haida idia laloa, nega ginigunana ai ta idia itaia bona idia ura henia dainai, edia headava lalonai moale do idia davaria. To, unai be lalohadai kererena. Unai dainai, namona be kekeni ta be sibona do ia nanadaia: ‘Lau be hegeregere lau ura adavaia tauna ena taravatu henunai lau noho totona, a?’ Oi do headava lasi neganai, unai henanadai oi laloa dobu be namo.
6. Hari inai negai hahine taudia be dahaka abia hidi do idia karaia be namo, bona dahaka dainai unai be mai anina bada?
6 Gabu momo ai, kekeni ese mero ena ura headava totona ia abia dae eiava ia dadaraia diba. To, kekeni ese abia hidi maorona ia karaia be auka, badina headava urana be ia goada. Toretore tauna ta ia gwau: “Bema ita ura dikadika gau ta ita karaia—herevana ita ura headava eiava davara dekenai ita lao—unai ura be ia goada dainai, do ita laloa namonamo lasi bona do idia vara diba dika gaudia do ita itaia lasi bona iseda ura sibona do ita badinaia.” Haoda tauna be ia laloa namonamo lasi bona davara dekenai ia lao neganai, hurehure be bada dainai dika ia davaria diba, unai hegeregerena bema ta be ia laloa namonamo lasi bona ia ura adavaia tauna ia abia hidi kerere, dika ia davaria diba.
7. Idia ura headava taudia be dahaka sisiba namona idia abia?
7 Bema mero ta ese kekeni ia hamaoroa ia ura adavaia, namona be kekeni be unai mero ena taravatu henunai do ia noho diba eiava lasi ia laloa namonamo guna be gau badana. Lagani haida gunanai, India kekeni ta be mai manau ida ia gwau: “Iseda tama sina be bada bona mai edia aonega, bona ta ese ia koidia haraga diba lasi. . . . Bema lau sibona ese lau ura adavaia tauna lau abia hidi, kerere lau karaia diba.” Tama sina bona ma haida edia heduru be mai anina bada. Guna, mai ena aonega sisiba henia tauna ta ese matamata taudia ia hagoadaia, namona be idia ura adavaia tauna ena ruma bese do idia diba bona danu idia ura adavaia tauna be edena dala ai ena tama sina, bona taihuna bona kakana ia kara henidia dalana do idia tahua guna be namo.
Iesu be Dirava Ena Kwara Dagina Henunai Ia Noho
8, 9. (a) Iesu ese Dirava ena kwara dagina be edena bamona ia laloa? (b) Tau ena kwara dagina matauraia karana ese dahaka namo ia mailaia?
8 Ena be hahine ese edia tau ena kwara dagi henunai idia noho be auka, to mai hemataurai danu idia noho be namo, Iesu ia karaia bamona. Ia be Dirava ena kwara dagina henunai ia noho dainai, ma haida ese idia hahisia bona idia hamasea, to Dirava ia kamonai henia karana ia moalelaia. (Luka 22:41-44; Heberu 5:7, 8; 12:3) Hahine be Iesu idia tohotohoa diba, badina Baibel ia gwau: “Hahine edia kwarana be edia tau, bona Keriso ena kwarana be Dirava.” (1 Korinto 11:3) To, mai anina bada gauna be, headava hahine sibona lasi, to hahine ibounai ese tatau edia kwara dagina idia matauraia be namo.
9 Baibel ia hahedinaraia, headava hahine bona kekeni be Keristani kongrigeisen lalonai naria gaukarana idia gunalaia tatau edia kwara dagina do idia matauraia. (1 Timoteo 2:12, 13; Heberu 13:17) Hahine ese Dirava ia henia hahegani idia badinaia neganai, idia be haheitalai namona idia hahedinaraia Dirava ena orea lalonai idia noho aneru taudia totona. (1 Korinto 11:8-10) Bona danu, idia headava lo hahinedia be edia haheitalai namona bona heduru amo, hahine matamatadia idia hadibaia “edia adavana edia hereva do idia kamonai henia” totona.—Tito 2:3-5.
10. Kwara dagina matauraia karana ai Iesu ena haheitalai be edena bamona?
10 Iesu be Dirava ena kwara dagina matauraia karana ena namo ia diba. Nega ta Iesu be Petero dekenai moni ia henia bona ia hamaoroa idia ruaosi totona takisi moni do ia henia. Gabeai, Petero ia gwau: “Taunimanima edia taravatu ibounai do umui badinaia, Lohiabada dainai.” (1 Petero 2:13; Mataio 17:24-27) Iesu be haheitalai namona Dirava kamonai henia karana dekenai, Baibel ia gwau: “Ia ese sibona ena ura dainai, iena dagi badana ia negea, bona hesiai tauna momokani ia lao. Ia be taunimanima hegeregerena ia vara, bona taunimanima edia toana ia abia. Oibe, Keriso ese iena hairai ia laloa lasi, to ia manau momokani. Bona ia ese Dirava ia kamonai henia ela bona ia mase.”—Filipi 2:5-8.
11. Dahaka dainai Petero ese hahine ia hagoadadia edia Keristani lasi tatau idia matauraia totona?
11 Petero ese Keristani taudia ia hagoadaia inai tanobada ena gavamani aukadia do idia kamonai henia neganai, ia gwau: “Dirava ese umui ia boiria, unai bamona do umui hisihisi totona. Badina be Keriso ese umui dainai hisihisi ia abia. Vadaeni iena kara toana umui dekenai ia hedinaraia, iena murinai do umui raka totona. Iena aena gabudia dekenai do umui raka.” (1 Petero 2:21) Petero ese Iesu be hisihisi ia davaria to Dirava ia matauraia bona ena haheauka ia herevalaia murinai, Keristani hahinedia edia adavadia be Keristani lasi taudia ia hagoadaia, ia gwau: “Hahine taudia e, emui adavana do umui kamonai henia. Badina be idia haida ese Dirava ena hereva idia badinaia lasi, to bema kara namodia umui karaia, bona umui emui hereva be momo lasi neganai, sedira do idia laloa namonamo. Vadaeni sedira edia lalona do idia giroa, bona Dirava do idia abidadama henia. Unai bamona do idia karaia, badina be emui kara goevagoeva, bona emui mataurai kara do idia itaia dainai.”—1 Petero 3:1, 2.
12. Iesu ena kamonai karana dainai, dahaka ia vara?
12 Haida idia laloa bema tau ese hahine ia hereva dika henia to ia be tau ena kwara dagina ia do matauraia noho, unai hahine be goada lasi. To, Iesu be unai bamona ia laloa lasi. Petero ia gwau: “Idia hereva dika henia, to ia hereva dika henia lou lasi. Hisihisi ia abia neganai, ia dagedage lasi.” (1 Petero 2:23) Iesu idia hamasea karana idia itaia taudia haida hegeregere, Iesu badinai idia hasatauroa kara dika tauna bona ami ofesa be Dirava momokanina idia tomadiho henia taudia ai idia lao. (Mataio 27:38-44, 54; Mareko 15:39; Luka 23:39-43) Unai hegeregerena, Petero ia gwau Keristani lasi tatau haida—edia hahine idia botaia tatau danu—be edia hahine edia kamonai bona hemataurai karana dainai, Keristani taudia ai do idia lao diba. Hari inai negai unai ia vara ita itaia diba.
Hahine ese Tatau Edia Lalonamo Idia Abia Dalana
13, 14. Keristani lasi tatau edia kwara dagina matauraia karana ese dahaka namo ia mailaia?
13 Keristani tomadiho idia abia dae hahinedia be Keriso ena kara idia tohotohoa dainai, edia tatau edia lalona idia giroa. Vanegai, Iehova ena Witnes taudia edia hebouhebou ta dekenai, tau ta ese iena Keristani adavana be inai bamona ia herevalaia: “Lau ese egu adavana lau kara namo henia lasi. To, ia be lau ia matauraia bada. Nega ta lau ia gwauraia dika lasi. Lau ia doria lasi ena tomadiho herevadia lau abia dae totona. Mai ena lalokau ida lau ia naria. Bema hebouhebou dekenai do ia lao, ia hekwarahi lauegu aniani ia hegaegaelaia bona ruma gaukara ibounai ia karaia guna. Iena kara dainai, lau ura Baibel lau stadilaia. Bona hari, lau be iniseniai lau gini!” Oibe, iena adavana ena kara dainai ‘ena lalona ia giroa.’
14 Petero ia hereva bamona, hahine ena hereva amo lasi, to ena kara amo namo ia havaraia diba. Unai kara be Baibel ena hereva momokani ia dibaia bona Keristani heboudia dekenai ia ura lao hahinena ta ese ia hahedinaraia. Agnes ena tau ia boiboi: “Agnes, bema unai iduara amo oi raka-lasi, oi giroa mai lasi!” Agnes be ena tau ese ia gwauraia iduara dekenai ia lao lasi, to iduara ma ta amo ia raka-lasi. Hebou ma ta hanuaboina ai, ena tau ia gwau: “Oi giroa mai neganai, do lau noho lasi.” Momokani, ia noho lasi, bona dina toi ia be gabu idauna ai ia noho. Ia giroa mai neganai, Agnes be mai manau ida ia gwau; “Oi ura emu aniani lau karaia, a?” Agnes be Iehova badinaia karana ia rakatania lasi. Gabeai, iena tau be Baibel stadi ia abia dae, Dirava dekenai ena mauri ia gwauhamatalaia, bena elda tauna ai ia lao.
15. Namona be Keristani hahine ese dahaka “herahera gaudia” idia atoa be namo?
15 Aposetolo Petero be unai hahine ese idia hahedinaraia “herahera gaudia” ia herevalaia, to idia be ‘huina ena sitaelo’ eiava ‘toana namo herea dabua’ lasi. Petero ia gwau: “Namona be emui hairai korikori be emui lalona dekenai ia noho. Herahera namodia, do idia dika diba lasi gaudia, hegeregere laloa manau, bona dagedage lasi, emui lalona dekenai do umui atoa. Idia edia hairai do ia noho hanaihanai, bona idia be namo bada herea Dirava ena vairanai.” Unai bamona kara be hereva namonamo dalana bona manau kara amo idia hahedinaraia. Edia tatau do idia heai eiava dagedage henia lasi. Unai amo, Keristani hahine ese edia tau idia matauraia.—1 Petero 3:3, 4.
Haheitalai Namodia
16. Edena dala ai Sara be haheitalai namona Keristani hahine dekenai?
16 Petero ia gwau: “Gunaguna, sene hahine helagadia, Dirava idia abidadama henia hahine, ese unai bamona hairai idia atoa. Vadaeni, unai dainai idia ese edia adavana idia kamonai henia.” (1 Petero 3:5) Unai hahine idia diba Iehova ena sisiba idia badinaia neganai, edia ruma bese maurina do ia namo bona gabeai mauri hanaihanai do idia abia. Petero ese Sara ia herevalaia, ia gwau “ia ese Aberahamo ena hereva ia kamonai henia, bona ‘lohia’ ia gwauraia.” Dirava ese Aberahamo ia hamaoroa gabu daudau dekenai do ia lao neganai, Sara be Aberahamo ia bamoa. Ia ese mauri namona ia rakatania bona hekwakwanai haida ia davaria danu. (Genese 12:1, 10-13) Petero ese Sara ena gari lasi karana ia gwauraia namo, ia gwau: “Umui ese kara namo umui karaia, bona gau ta dekenai umui gari henia lasi neganai, umui be Sara ena natuna.”—1 Petero 3:6.
17. Dahaka dainai Petero ia laloa Abigaila be haheitalai namona Keristani hahine totona?
17 Reana Petero be Abigaila ia laloa danu. Abigaila be Dirava dekenai ia tabekau bona gari lasi hahinena ta. Ia “be mai ena aonega,” to iena tau Nabala be “dagedage, bona kara dika tauna.” Nabala ia ura lasi Davida bona ena tatau ia durudia neganai, Davida ia ura Nabala bona iena ruma taudia ibounai do ia hamasedia ore. To, Abigaila ese kara ta ia karaia ena ruma bese ia hamauria totona. Ia ese aniani ia gogoa bona doniki dekenai ia atoa bona ia lao Davida bona ena tatau dekenai. Abigaila be Davida ia itaia neganai, doniki amo ia diho, Davida ena aena badinai ia tui diho bona Davida ia noia goadagoada ena ruma bese ia hamasedia lasi totona. Davida be Abigaila ena kara ia laloa bada bona ena lalona ia haidaua. Ia gwau: “Lohiabada, Israela ena Dirava lau hanamoa noho inai! Badina be hari dina ia ese oi ia siaia vadaeni, bona ita ruaosi ita hedavari inai. Oiemu laloa maoro dainai Dirava lau tanikiu henia!”—1 Samuela 25:2-33.
18. Bema headava hahine be tau ta ese ia hegahusi henia, daika ena haheitalai idia tohotohoa be namo bona dahaka dainai?
18 Headava hahine dekenai haheitalai namona ma ta be Sulama kekenina, ia ese do ia adavaia mamoe naria merona ia badinaia momokani. Ena be king be mai ena kohu momo bona ena lalona ia veria toho, to Sulama kekeni be ena mero ia lalokau henia bada. Mamoe naria merona dekenai ia gwau: “Egu lalokau e, oiemu kudouna, ena latanai lau do oi dogoatao, lalokau gwauhamata ena toana ageva oi atoa bamona. . . . Lalokau ena goada be mase ena goada hegeregerena. . . . Ranu momo ese lalokau ia habodoa diba lasi. Abata badana ese lalokau ia kokia ore diba lasi.” (Solomona ena Ane 8:6, 7) Unai hegeregerena, maoheni kekenina danu be ena lalona do ia hadaia ena tau ena kwara dagina do ia badinaia bona ia matauraia.
Dirava Ena Sisiba Ma Haida
19, 20. (a) Dahaka dainai hahine ese edia tatau idia kamonai henia be namo? (b) Daidia be haheitalai namona hahine dekenai?
19 Mani, iseda siri badana ita laloa: “Hahine e, emui adavana do umui kamonai henia.” (Efeso 5:22) Dahaka dainai hahine ese edia tatau do idia kamonai henia be gau badana? Baibel ma ia gwau: “Badina tau be iena adavana ena kwarana, Keriso be ekalesia ena kwarana bamona.” Unai dainai “hahine ese gau ibounai lalonai, edia adavana do idia kamonai henia, ekalesia ese Keriso ia kamonai henia bamona.”—Efeso 5:23, 24, 33.
20 Hahine be unai hahegani idia badinaia totona, Keriso ena horoa taudia edia haheitalai do idia stadilaia bona tohotohoa be namo. Mani 2 Korinto 11:23-28 ita kehoa bona horoa tauna aposetolo Paulo ese iena Kwarana, Iesu Keriso ia badinaia totona, ia haheauka ena sivarai ita duahia. Paulo hegeregerena, hahine bona kongrigeisen taudia ibounai ese Iesu ena kwara dagina do idia badinaia be gau badana. Hahine ese edia tatau edia kwara dagina idia matauraia karana amo unai idia hahedinaraia.
21. Dahaka gau namodia dainai hahine ese edia tau ena kwara dagina idia matauraia be namo?
21 Hari inai negai, hahine momo be edia tau ena kwara dagina henunai idia noho karana idia maumauraia. To, aonega hahinena ese kwara dagina matauraia karana ena namo do ia laloa. Hegeregere, bema hahine ta ena tau be Witnes lasi tauna, bona ia ese Dirava ena taravatu eiava hakaua herevadia ia utua lasi, hahine ese iena kwara dagina ia matauraia neganai, iena adavana be “Keristani tauna do ia halaoa” diba. (1 Korinto 7:13, 16) Ma danu, hahine do ia moale badina ia ese Dirava ena Natuna lalokauna ia tohotohoa bona iena tau ia matauraia dainai, Iehova ese ena kara ia moalelaia bona do ia hanamoa.
Oi Laloatao, A?
• Dahaka dainai hahine ese edia tatau idia matauraia be auka?
• Dahaka dainai kekeni ese mero ena headava herevana ia laloa namonamo guna be mai anina bada?
• Iesu ese edena dala ai haheitalai namona ia hahedinaraia hahine dekenai, bona idia tohotohoa dainai dahaka namo do idia davaria?
[Picture on page 9]
Dahaka dainai kekeni ese mero ena headava herevana ia laloa namonamo guna be mai anina bada?
[Picture on page 11]
Abigaila ena kara amo hahine be dahaka idia dibaia?