Lau Itaia Baibel Ese Taunimanima Edia Mauri Ia Haidaua
Vito Fraese Ese ia Sivarailaia
REANA inai gabu ladana Trentinara be oi diba lasi. Ia be Naples, Italy ena saut kahanai ia noho. Egu tama sina bona egu kakana Angelo danu be unuseniai idia vara. To Angelo ia vara murinai, egu tama sina be United States, Rochester, New York dekenai idia lao, bona lau be lagani 1926 ai unuseniai lau vara. Lagani 1922 ai egu tamana be Baibel Student taudia haida ese idia haroro henia. Unai negai Iehova ena Witnes taudia be idia gwauraia Baibel Student taudia. Daudau lasi murinai egu tama sina be Baibel Student taudia ai idia lao.
Egu tamana be laloa dobu tauna, to taunimanima edia kara gageva dainai ia badu. Ia itaia dubu gunalaia taudia ese Baibel ena hereva momokani be taunimanima dekenai idia hadibaia lasi, unai dainai ia gaukara goada ma haida dekenai hereva momokani ia hadibaia totona. Moni gaukara amo ia doko neganai, ful-taim hesiai gaukara ia hamatamaia. To madi, ia gorere momo bona emai gabu be paraka gabuna dainai, ena mauri lagani be 74 neganai, painia gaukara ia rakatania. Ena be ena mauri lagani be 90 ia hanaia vadaeni, to hua ta ta ai ena haroro horadia be 40 bona 60 huanai. Egu tamana ena haheitalai namona ese lau ia durua bada. Ena be ia be laloa dobu tauna, to nega haida ia hevaseha danu. Hanaihanai ia gwau: “Hereva momokani be mai anina bada dainai, ita harorolaia be gau badana.”
Egu tama sina idia hekwarahi Dirava ena Hereva be ai ibounai dekenai idia hadibaia totona. August 23, 1943 ai, bapatiso lau abia bona June 1944 ai, painia gaukara lau hamatamaia. Egu kakana kekenina, Carmela, bona ena turana Fern be Geneva, New York ai painia gaukara idia karaia. Gabeai, lau be Fern lau tura henia bona lagani 1946 ai ai headava.
Misinari Gaukara
Ai idia siaia gabu ginigunana be Geneva bona Norwich, New York dekenai, unuseniai spesel painia gaukara ai karaia. Ai moale badina August 1948 ai, Gilead Sikuli ena klas namba 12 dekenai ai lao. Unai murinai lau, Fern, Carl bona Joanne Ridgeway be Naples, Italy dekenai idia siaia misinari gaukara ai karaia totona. Unai neganai, Naples ai gau momo be Tanobada Tuarina Iharuana lalonai idia hadikaia, bona mauri be ia auka. Ruma ta ai abia totona ai hekwarahi, unai dainai hua haida lalonai ruma badana ta lalonai daiutu maragidia rua ai rentaia.
Lau maragi neganai egu tama sina be Italy gado ai idia hereva, to lau be unai gado lau diba namonamo lasi. To taunimanima lau haroro henia neganai, idia laloparara. Matamanai, Fern be unai gado ai ia hereva be auka. To, gabeai unai gado ia manadalaia bona ia herevalaia namonamo diba.
Naples dekenai ai davaria kamonai taudia ginigunadia be ruma bese taudia foa. Idia be gavamani ese ia taravatua kuku idia hoihoilaia. Dina ta ta ai, Teresa be ena poketi lalonai kuku paketi momo ia udaia dainai, toana be ena tauanina be bada. To adorahi ai kuku ibounai ia hoihoilaia murinai, ena toana be tauanina ia maragi hahinena ta bamona. To, hereva momokani ese unai ruma bese edia mauri dalana ia haidaua. Gabeai, unai ruma bese taudia 16 be Witnes taudia ai idia lao. Hari, Naples ai Witnes taudia kahirakahira 3,700 idia noho.
Haroro Gaukara Idia Koua Toho
Hua nain Naples dekenai ai noho murinai, lau, Fern, Carl bona Joanne be gavamani ese unai siti amo ai idia lulua. Unai dainai, Switzerland dekenai ai lao bona unuseniai hua ta ai noho. Bena tourist visa ai gaukaralaia Italy dekenai ai giroa lou totona. Lau bona Fern be siti ladana Turin dekenai idia siaia. Matamanai, hahine ta ena daiutu ta ai rentaia, bona iena digu gabuna bona kisini ai gaukaralaia. Carl bona Joanne be Turin ai idia ginidae neganai, ruma ta ai rentaia hebou. Ai ibounai ten be unai ruma tamona dekenai ai noho.
Lagani 1955 ai, Turin ena gavamani ese ai idia lulua. To unai nega ai kongrigeisen matamatadia foa ai hamatamaia vadaeni. Turin tadikaka ese unai kongrigeisen idia gunalaia. Gavamani ese ai idia hamaoroa, “Ai diba umui America taudia umui giroa lou murinai, umui karaia gaukara be anina do ia havaraia lasi.” To hari Turin dekenai, kongrigeisen 56 idia noho bona Witnes taudia ibounai be 4,600 mai kahana. Unai namba ese ia hahedinaraia ai karaia gaukara be Dirava ese ia hanamoa.
Florence—Siti Hairaina Ta
Siti ma ta ladana Florence dekenai ai idia siaia. Egu kakana Carmela bona ena adavana Merlin Hartzler be Florence ai misinari gaukara idia karaia, bona ai dekenai unai gabu ena sivarai momo idia gwauraia. To, hari ai be unai gabu hairaina dekenai ai noho bona taoni haida, hegeregere Piazza della Signoria, Ponte Vecchio, Piazzale Michelangelo, bona Palazzo Pitti ai itaia diba! Ai moale badina Florence ai idia noho taudia momo be sivarai namona idia abia dae.
Ai be ruma bese ta ida ai stadi, bona edia tama sina be gabeai idia bapatiso. To edia tamana be kuku ania momo tauna. Lagani 1973 ai idia halasia Watchtower ese ia hahedinaraia kuku ania karana be miro karana, unai dainai duahia taudia ia sisiba henidia kuku idia rakatania totona. Ai stadi henia tauna be ena natudia ese idia noia kuku ia rakatania totona. Ia gwauhamata kuku do ia rakatania, to ia karaia lasi. Hanuaboi ta, ena adavana ese edia natudia rua, hekapa memerodia, edia mauri lagani be 9 ia siaidia do idia mahuta, to idia ida ia guriguri lasi. Gabeai, edia daiutu dekenai ia lao idia ida ia guriguri totona, to idia be sibodia edia guriguri idia gwauraia vadaeni. Edia sinana ese ia nanadaidia: “Emui guriguri lalonai dahaka umui gwauraia?” Idia gwau: “Iehova e, mani Dadi oi durua kuku ia rakatania totona.” Edia sinana ese edia tamana ia boiria, ia gwau: “Mani oi mai bona emu natudia edia guriguri oi kamonai.” Edia guriguri ia kamonai neganai ia tai bona ia gwau: “Kuku do lau ania lou lasi!” Ena gwauhamata ia badinaia bona hari iena bese taudia 15 be Iehova ena Witnes taudia ai idia lao.
Africa Dekenai Ai Lao
Lagani 1959 ai, lau, Fern, bona misinari tadikaka rua Arturo Leveris bona egu kakana Angelo be Mogadishu, Somalia dekenai idia siaia. Somalia ena gavamani be sibodia edia huanai idia hepapahuahu. Italy ena gavamani be United Nations ena oda hegeregerena, Somalia taudia idia durua sibona edia gavamani idia haginia totona, to hekwakwanai momo idia vara. Ai stadi henidia Italy taudia haida be Somalia idia rakatania, bona kongrigeisen ta ai haginia be auka.
Unai nega ai, zone naria tadikaka ese lau ia noia ia lau durua totona. Unai dainai, Somalia badinai idia noho tanodia haida ai vadivadi henia. Ai stadi henia taudia haida be idia goada idia lao, to dagedage bada dainai edia hanua idia rakatania. To, haida be hanua idia rakatania lasi. Iehova idia badinaia bona hahetoho idia haheaukalaia karana ai laloa neganai, ai tai.
Somalia bona Eritrea be siahu gabudia. Dina siahu ese ai ia gabua sibona lasi, to edia aniani lalonai chilli momo idia udaia dainai, emai uduna ia gabua danu. Nega ginigunana emai Baibel stadi ta ena ruma ai unai bamona aniani ai ania neganai, egu adavana ia hevaseha ia gwau ena taina be idia kakakaka trafik lait bamona!
Angelo bona Arturo be gabu ma ta dekenai idia siaidia neganai, ai be sibona ai noho. Ai dekenai ta be hagoadaia herevadia ia gwauraia lasi dainai nega haida ai lalomanoka. To, unai bamona negadiai Iehova dekenai ai tabekau. Haroro gaukara idia taravatua tanodia vadivadi henia gaukarana ese ai ia hagoadaia.
Somalia dekenai hekwakwanai idauidau ai davaria. Ai be frisa lasi dainai, dina ta ta ena aniani hegeregerena ai hoia, hegeregere kwalaha eiava au huahua haida hegeregere vaivai, nita, orensi, niu bona biku. Danu ai noho gabuna be nemo momo gabuna. Nega haida Baibel stadi ai karaia lalonai, nemo ese ai idia koria. Danu, dina be ia siahu bada to ai be mai emai motabaik maragina ta dainai, dina dekenai ai raka lasi.
Italy Dekenai Ai Giroa Lou
Lagani 1961 ai, emai turadia edia heduru dainai biku idia udaia bouti ta dekenai ai guia bona Turin, Italy ena intenesenel hebouhebou dekenai ai lao. Unuseniai ai idia hadibaia ai be gabu ma ta dekenai do idia siaia. September 1962 ai Italy dekenai ai giroa lou bona unuseniai sekit gaukara lau karaia. Ai be motuka maragina ta ai hoia, bona lagani faiv lalonai emai sekit gaukara lalonai ai gaukaralaia.
Ai be Siahu gabuna Africa ai rakatania, bona hari paraka gabuna ta dekenai ai noho. Keru negana ia matamaia neganai, ororo badinai ia noho kongrigeisen ta ai vadivadi henia bona hosi edia aniani idia atoa rumana ta lalonai ai mahuta. Paraka be bada herea dainai, emai kouti danu ai mahuta. Unai hanuaboi ai, keru bada dainai kokoroku foa bona sisia rua idia mase!
Gabeai, lau be distrik naria gaukara lau karaia. Unai lagani lalodiai Italy ena gabu iboudiai ai vadivadi henia. Nega momo ai vadivadi henia gabudia be Calabria bona Sicily. Matamata taudia ai hagoadaia hereva momokani do idia dogoatao auka bona inai bamona tahua gaudia do idia atoa guna: elda maduna, distrik bona sekit naria gaukara eiava Betele gaukara.
Lagani momo lalonai Iehova idia hesiai henia taudia edia amo gau momo ai dibaia. Ai dibaia gaudia haida be: Iehova badinaia karana, hariharibada karana, tadikaka taihu lalokau henia karana, sibona ena ura dadaraia karana bona mauri dala idauidau manadalaia karana. Danu, Kingdom Hall ai idia karaia headava haida dekenai ai lao. Guna gavamani ese tadikaka dekenai gwaumaoro ia henia lasi, to hari gwaumaoro idia abia dainai unai bamona headava idia karaia diba. Hari, Turin ai Iehova ena ladana idia hanamoa Kingdom Hall namodia momo idia gini. Guna tadikaka taihu be haida edia ruma edia kisini ai hebou idia karaia, eiava murimuri ai au palaka latadiai idia helai. Guna ai be muvi itaia rumadia ai gaukaralaia emai hebouhebou ai karaia totona, to hari Assembly Hall badadia ai gaukaralaia. Italy dekenai ai ginidae neganai, pablisa edia namba be 490 sibona, to hari ai moale bada badina pablisa edia namba be 243,000 ia hanaia.
Abia Hidi Maorodia Ai Karaia
Nega haida emai bese taudia ai laloa eiava ai gorere dainai, ai lalomanoka. Fern be davara ia itaia neganai, ena hanua ia laloa bona ia hebogahisi. Danu, opereisen badadia toi ia abia. Nega ta, ena Baibel stadi karaia totona ia lao neganai, dagedage tauna ta ese uma ai idia gaukaralaia foka amo ia gwadaia. Unai dainai, hospital dekenai ai abia lao.
Lalomanoka negadiai, emai abidadama be ‘Iehova dekenai ai atoa.’ (Lal. 3:24) Ia be lalomanoka taudia ia durua Diravana. Lalomanoka negana ta ai, Fern be Tadikaka Nathan Knorr amo revareva namo hereana ta ia davaria. Tadikaka Knorr ia gwau, ia be Bethlehem, Pennsylvania dekenai ia vara dainai ia diba Pennsylvania Dutch hahinedia be hahine goadadia. Oibe, iena hereva be momokani. Idia hanaia laganidia lalonai, taunimanima momo amo hagoadaia herevadia ai abia.
Ena be hekwakwanai momo ai davaria, to ai hekwarahi emai haroro gaukara ai goadalaia noho totona. Lagani 40 mai kahanai lalonai sekit bona distrik gaukara ai karaia murinai, ai idia siaia gado ma haida ena grup maragidia ai vadivadi henia bona kongrigeisen matamatadia ai haginia totona. Unai grup maragidia ese Bangladesh, China, Eritrea, Ethiopia, Ghana, India, Nigeria, Philippines, Sri Lanka, bona tano ma haida amo idia mai taudia idia haroro henidia. Buka ta be hegeregere lasi Dirava ena hereva ese taunimanima edia mauri ia haidaua bona Iehova ena hebogahisi karana idia mamia taudia edia sivarai ai torea totona.—Mika 7:18, 19.
Dina ta ta Iehova ai noia ai dekenai goada do ia henia emai hesiai gaukara ai karaia totona. Emai hesiai gaukara ai moalelaia dainai, ai goada noho. Danu, Baibel ena hereva momokani be gabu ibounai dekenai ai harorolaia neganai ai moale, badina ai diba ai be abia hidi maorona ai karaia.—Efe. 3:7; Kol. 1:29.
[Chart/Pictures on page 27-29]
(For fully formatted text, see publication)
Egu tama sina, Rochester, NY
1948
Gilead ena klas namba 12, South Lansing
1949
Lau bona Fern, Italy dekenai ai lao gwauraia
Capri, Italy
1952
Turin bona Naples ai misinari taudia ma haida ida
1963
Fern bona Baibel stiuden haida
Lau bona Fern