TUMATARAY
Dagiti agitultulod a napartak a tumaray wenno dagiti adipen ti maysa a natan-ok a tao, nga agtartaray dagitoy iti sanguanan ti karuahena. Daytoy a sao ket naipatarus manipud berbo a porma ti Hebreo a sao a ruts, a kaipapananna ti “agtaray.” Impatarus daytoy ti sumagmamano a patarus kas “lallaki a magmagna,” “guardia,” ken “kampo.” Ngem adda sabali pay a sao maipaay iti “lallaki a magmagna,” awan sabali ti ragh·liʹ, wenno, iti ad-adda a kompleto, ʼish ragh·liʹ.
Dagiti “tumataray” ket mabalin a tumukoy kadagiti napartak a mensahero wenno kadagiti tattao a nasiglat ti panagsaksakada, kas ken Asael a kabsat ni Joab, ken ni Ahimaaz nga anak ni Sadok. (2Sm 2:18; 18:19, 23, 27) Iti maysa a pasamak, nagtaray ni Elias iti nalabit di kumurang 30 km (19 mi), tapno makagteng idiay Jezrael manipud Carmelo nga un-unaanna ti karuahe ni Ari Acab. Daytoy ket gapu ta “ti mismo nga ima ni Jehova naadda ken Elias.”—1Ar 18:46.
Iti opisial a kaipapananna, dagiti tumataray ket nasiglat ti panagsaksakada a lallaki a napili nga agtaray iti sanguanan ti karuahe ti ari. Idi nangaramid ni Absalom iti kumplot tapno agawenna ti kinaari, nagaramat iti 50 a tumataray iti sanguanan ti karuahena tapno manayonan ti dayaw ken kinatan-ok ti gandatna; kasta met laeng ti inaramid ni Adonias idi agangay. (2Sm 15:1; 1Ar 1:5) Nagserbi dagiti tumataray kas personal a buyot ti ari, nalabit kas iti personal a guardia ti maysa a tao iti moderno a panawen. (1Sm 22:17; 2Ar 10:25) Nagserbida kas guardia iti pagserkan nga agturong iti balay ti ari ken kuyogenda ti ari manipud iti balayna agingga iti templo. (1Ar 14:27, 28; 2Ar 11:6-8, 11; 2Cr 12:10) Nangitulodda kadagiti mensahe maipaay iti ari. (2Cr 30:6) Idi kaaldawan ni Ari Asuero ti Persia, agparang a dagiti magmagna a lallaki nga agitultulod ket sinuktan dagiti lallaki a nakasakay kadagiti napartak a kabalio nga agitultulod iti surat.—Est 3:13, 15; 8:10, 14.
Mangiladawan nga Usar. Iti Kristiano a Griego a Kasuratan, adda dagiti nadakamat a panagtaray gapu iti panagap-apura laeng. (Mt 28:8; Mr 9:15, 25; 10:17; Jn 20:2) Nupay kasta, ti panagtaray ket inaramat ni apostol Pablo iti mangiladawan a pamay-an. Insuratna iti kongregasion idiay Corinto: “Dikay aya ammo a dagiti tumataray iti lumba agtarayda amin, ngem maysa laeng ti umawat iti gunggona? Agtaraykayo iti kasta a wagas tapno magun-odanyo dayta. Mainayon pay, tunggal tao a makisalsalisal watwatenna ti panagteppel iti amin a bambanag. Ita, siempre, aramidenda dayta tapno makagun-odda iti agrupsa a korona, ngem datayo maysa a di agrupsa. Gapuna, ti wagas a panagtarayko di mapagduaduaan; ti wagas a panangiturongko kadagiti danogko saan a kasla panangkabkabil iti angin; no di ket disdisnogek ti bagik ket ad-adipenek, tapno, kalpasan a nakaskasabaak ti sabsabali, uray kasano siak saanak nga agbalin a di naanamongan.”—1Co 9:24-27.
Napinget ti pannakasanay dagiti makisalsalip kadagiti Griego a paay-ayam, ken nainget ti disiplina kadakuada; mabantayan a naimbag ti pannanganda ken ti kababalinda. Dagiti pagannurotan ti lumba ket siiinget nga impaalagad dagiti ukom. Uray no immuna ti maysa a tumataray ngem nasalungasingna dagiti pagannurotan, awan mamaay ti panagtarayna; kas kinuna ti apostol: “Mainayon pay, no ti asinoman makidangadang uray pay kadagiti ay-ayam, isu saan a makoronaan malaksid no nakidangadang maitunos kadagiti pagannurotan.” (2Ti 2:5) Ti matmata dagiti tumataray ket sikikita iti gunggona nga adda idiay pagpatinggaan. ‘Nagtaray’ ni Pablo buyogen ti naipamaysa a panunot ken iti naimpusuan a pamay-an. (Ga 2:2; Fil 2:16; 3:14) Idi dandanin agpatingga ti biagna, naikunana: “Nakirupakak iti nasayaat a dangadang, tinarayko ti tarayen agingga iti pagpatinggaan, inalagadko ti pammati. Manipuden itoy a tiempo sisasaganan maipaay kaniak ti korona ti kinalinteg.”—2Ti 4:7, 8.
Iti panangibinsabinsana kadagiti pannakilangen ti Dios mainaig iti panangpilina kadagidiay mangbukel iti naespirituan nga Israel, inlawlawag ni Pablo a ti Israel sigun iti lasag ket nagpannuray iti nainlasagan a pannakainaigda ken Abraham. (Ro 9:6, 7, 30-32) Impagarupda nga isuda dagidiay napili ken ‘nagtaray,’ wenno nangsurot iti kinalinteg, ngem iti di umiso a pamay-an. Iti panangikagumaanda a mangipasdek iti kinalintegda babaen ti bukodda nga aramid, saanda a nagpasakup iti kinalinteg ti Dios. (Ro 10:1-3) Iturong ni Pablo ti atension iti kinahustisia ti Dios iti pananglaksidna iti nainlasagan nga Israel kas nasion ken iti panangbukelna iti naespirituan nga Israel. Mainaig iti dayta, kinunana nga “agpannuray dayta, saan nga iti daydiay agtartarigagay wenno uray iti daydiay agtartaray, no di ket iti Dios, nga addaan asi.”—Ro 9:15, 16.