Ania a Kita ti Relihion ti Inalagad Dagiti Asirio?
ITI Babilonia ti kangrunaan a nagtaudan ti relihion ti Asiria, ket nupay minatmatan dagiti Asirio ti dios ti nasionda a ni Assur kas katan-okan, nagtultuloy a minatmatanda ti Babilonia kas kangrunaan a sentro ti relihionda. Nagserbi ti ari dagiti Asirio kas nangato a padi ni Assur. Iti maysa a selio a nasarakan ni A. H. Layard kadagiti reggaay ti maysa a palasio dagiti Asirio ken naitalimeng itan idiay British Museum, nailadawan ti dios a ni Assur nga addaan iti tallo nga ulo. Prominente iti panagdaydayaw dagiti Asirio ti pammati iti tinallo a dios kasta met iti sinaglilima. Ti kangrunaan a tinallo a dios ket buklen da Aner, a mangirepresentar iti langit; ni Bel, a mangirepresentar iti disso a pagnanaedan dagiti tao, ayup, ken tumatayab; ken ni Ea, a mangirepresentar iti dandanum iti rabaw ken iti uneg ti daga. Ti maikadua a tinallo a dios ket buklen da Sin, ti bulan-dios; ni Shamash, ti init-dios; ken ni Ramman, dios ti bagyo, nupay ni Ishtar, ti reina dagiti bituen, ti masansan nga agsaad iti lugarna. (Idiligyo ti 2 Ar-ari 23:5, 11.) Sa sumaruno dagiti lima a dios a mangirepresentar kadagiti lima a planeta. Maipapan kadagiti tinallo a dios, kunaen ti Unger’s Bible Dictionary (1965, p. 102): “No dadduma pagkararaganda dagitoy a didiosen a buyogen dagiti balikas a kasla mangitan-ok iti tunggal maysa iti saad a nangatngato ngem kadagiti dadduma.” Nupay kasta, nairaman kadagiti temploda ti nakaad-adu a dadduma pay a nababbaba a didiosen, nga adu kadagitoy ti nagserbi a patron dagiti ili. Nadakamat a manarimaan nga agdaydayaw ni Sennakerib ken Nisroc idi a mapapatay.—Isaias 37:37, 38.
Ti relihion nga inalagadda mainaig kadagitoy a didiosen ket animistiko, kayatna a sawen, patien dagiti Asirio nga adda biag ti tunggal banag ken natural a pasamak a tigtignayen ti maysa nga espiritu. Naiduma bassit dayta iti sabali a panagdaydayaw iti nakaparsuaan nga ar-aramiden dagiti kabangibangda a nasion ta ti gubat ti ibilangda a kapudnuan a pannakaiyebkas ti relihion ti nasionda. Kas pangarigan, kinuna ni Tiglath-pileser I maipapan iti pannakigubatna: “Ni Apok nga ASSUR ti nanggutugot kaniak.” Iti pakasaritaanna, kinuna ni Assurbanipal: “Simrekak ken nagmartsaak a sibaballigi idiay Minni iti panangibilin da ASSUR, SIN, ken SHAMAS, dagiti naindaklan nga appo ken diosko a nangsalaknib kaniak.” (Records of the Past: Assyrian and Egyptian Monuments, Londres, 1875, Tom. V, p. 18; 1877, Tom. IX, p. 43) Masansan a dawaten ni Sargon ti tulong ni Ishtar sakbay a mapan makigubat. No kasta nga agmartsa dagiti buyot, adda iti sangoda dagiti estandarte dagiti didiosen, nalabit kayo wenno metal a simbolo a naikapet kadagiti atiddog a kayo. Dakkel ti kaipapanan kadakuada dagiti partaan, a maammuan babaen ti panangsukimat kadagiti dalem dagiti naidaton nga animal, babaen ti panagampayag dagiti tumatayab, wenno babaen ti posision dagiti planeta. Kunaen ti libro nga Ancient Cities, ni W. B. Wright (1886, p. 25): “Ti pannakiranget ti sangsanguen ti nasion, ket dagiti papadi ti kanayon a mangisungsungsong iti gubat. Dagiti samsam a nasbot iti gubat ti kangrunaan a pagbiaganda. Addan naikeddeng a porsiento nga awatenda sakbay a makibingay dagiti dadduma, ta nalabes ti kinarelihiuso daytoy a puli dagiti managsamsam.”