Mapagtalkanyo Aya ti Biblia?

NO MANGALAKAYO iti maysa a Biblia, adda ngata makitayo a sinsilio? Daytoy met ngay kadaanan a sinsilio a pirak?

Adut’ mangibilang iti Biblia kas daan a libro a naglaon kadagiti naisangsangayan nga estoria ken mataginayon a prinsipio. Ngem, saanda a mamati a dagiti pasamak iti Biblia ket pudno a historia, isu a saanda a patien a Sao ti Dios daytoy. Nupay kasta, adda umdas a pammaneknek iti kinapudno ti Biblia. Daytoy a sinsilio (napadakkel) ket maysa a nasayaat a pangarigan. Aniat’ kunaen ti naikitikit iti dayta?

Ti sinsilio ket naaramid idiay Tarso, maysa a siudad idiay makin-abagatan a daya a paset ti Turkia itan. Naaramid ti sinsilio bayat ti panagturay ni Persiano a gobernador Mazaeus idi maikapat a siglo K.K.P. Ipakita daytoy nga isu ti gobernador iti probinsia iti “Ballasiw ti Karayan,” nga isu ti, Karayan Eufrates.

Ngem apay a makapainteres dagita a sao? Agsipud ta makakitakayo iti isu met laeng a designasion idiay Bibliayo. Salaysayen ti Esdras 5:6–6:13 ti panagsurat ni gobernador Tatnai ken Dario nga ari ti Persia. Ti isyu ket maipapan iti panangbangon manen ti templo dagiti Judio idiay Jerusalem. Ni Esdras ket maysa a nalaing a managkopia iti Linteg ti Dios, ket namnamaenyo nga apag-isu, pudno dagiti insuratna. Makitayo idiay Esdras 5:6 ken 6:13 nga inawaganna ni Tatnai “a gobernador iti ballasiw ti Karayan.”

Insurat ni Esdras dayta idi 460 K.K.P., agarup 100 a tawen sakbay a naaramid daytoy a sinsilio. Ala wen, mabalin a matmatan dagiti dadduma a ti designasion iti nagkauna nga opisial ket bassit laeng a detalye. Ngem no makapagtalekkay kadagiti nagsurat iti Biblia uray iti kasta kabassit a detalye, saan kadi a dayta ti mangparayray iti panagtalekyo iti dadduma pay nga insuratda?

Kadagiti immuna a dua nga artikulo iti daytoy a ruar, makasarakkayo kadagiti kanayonan a rason nga agtalek.

[Picture Credit Line iti panid 32]

Koleksion ti Dept. of Antiquities ti Israel. Impabuya ken rinetrato ti Israel Museum