Panangbiruk iti Nalmeng a Gameng

IDI 1848 adda nakali a balitok iti yan ti Sutter’s Mill idiay California, E.U.A. Idi 1849 rinibo ti nagdudupudop iti dayta a lugar a mangnamnama a bumaknang a daras, ken mapaspasamak ti kadakkelan a panaggagar iti balitok iti pakasaritaan ti Estados Unidos. Iti las-ud ti makatawen, dimmakkel ti kaasitgan a puerto, ti San Francisco, manipud bassit nga ili agingga a nagbalin a siudad nga addaan 25,000 nga umili. Pudno a maysa a napigsa a mangatrakar ti gundaway a bumaknang a daras.

Ammo ni Ari Salomon iti nagkauna nga Israel no kasanot’ kapinget dagiti lallaki nga agkali iti nalmeng a gameng, ket dinakamatna daytoy idi a kinunana: “Wen, awagam ti kinasaririt, ket idir-im ta timekmo a maipaay iti pannakaawat, no isu birukem a kas pirak ken tuntonem a kas nalmeng a gamgameng, iti kasta maawatamto ti panagbuteng ken ni Jehova, ken masarakamto ti pannakaammo iti Dios.”​—Proverbio 2:3-5.

Adu a banag ti maaramidanyo no usaren ti balitok ken pirak, ngem ad-adu pay ti maaramidanyo no usaren ti pannakaawat ken kinasaririt. Dagitoy ti mangtulong kadakayo a mangaramid kadagiti umiso a pangngeddeng, mangrisut kadagiti parikut, mamagballigi iti panagasawa, ken mangsarak iti kinaragsak. (Proverbio 2:11, 12) Kasta met, ti umiso a pannakaammo ken kinasirib tulongannakayo a mangammo iti Namarsua kadakayo, mangtarus kadagiti panggepna, ken agtulnog ken mangay-ayo kenkuana. Saan a maipaay ti balitok kadakayo ti aniaman kadagitoy.

Pudno dagiti sasao iti Biblia: “Maysa a salinong ti sirib a kas met laeng iti kuarta, ngem ti pagsayaatan ti pannakaammo isu daytoy: ti sirib igagana ti biag ti agikut kenkuana.” (Eclesiastes 7:12, New International Version) Nupay adu ti agarapaap a bumaknang a daras, anian nga ad-adda a nainsiriban no ukraden ti Biblia ket agkali iti kinasaririt, pannakaawat, pannakaammo, ken kinasirib a napaypayso a kinabaknang.