Dagiti Mammadles—Kasanot’ Panangmatmat ti Dios Kadakuada?
Dagiti mammadles ket tattao nga agkunkuna nga addaan kabaelan a mangipakauna ti mapasamak iti masanguanan, a dagitoy aw-awagan ti Biblia kas papadi a managsalamangka, mammuyon, astrologo, ken dadduma pay. Ti Hebreo a sao a yid·de‛o·niʹ, naipatarus a “mammadles,” naggapu iti pamunganayan a ya·dha‛ʹ (ammo) ken mangipasimudaag iti pannakaammo a di matukod ti gagangay a tao. Masansan dayta nga agparang a mainaig iti ’ohv, a kaipapananna “mammuyon.” (Deuteronomio 18:11) Naaddaan ti sumagmamano a tattao kadagiti karkarna a pannakabalin babaen ti pannakiuman kadagiti sairo, dagiti managdakdakes nga anghel a bumusbusor iti Dios iti sidong ni Satanas a Diablo, nga agturay kadagiti sairo. (Lucas 11:14-20) Idi nagkauna a panawen, nadumaduma a pamay-an ti inaramat dagitoy a mammadles iti pananggun-od kadagiti mensahe nga ipadlesda: panagpaliiw kadagiti bituen (Isaias 47:13), panagsukimat iti dalem ken dadduma a lalaem dagiti biktima a daton nga animal (Ezequiel 21:21), panangtarus iti kinabaglan (2 Ar-ari 21:6), pannakiuman kadagiti maaw-awagan espiritu ti natay, ken dadduma pay.—Deuteronomio 18:11.
Ti panagbiag dagiti Egipcio, kas ti panagbiag dagiti taga-Babilonia, ket inimpluensiaan unay dagiti mammadlesda. (Isaias 19:3) Iti sabali a bangir, pulos a di gumun-od dagiti pudno nga adipen ti Dios iti impormasion kadagita a tattao. Idi naited ti Linteg iti Israel di nagbayag kalpasan ti pannakawayawayada manipud iti pannakaadipen idiay Egipto, siiinget a napawilanda a makiuman “kadagiti mammadles.” (Levitico 19:31) Ti ‘imoral a pannakidenna’ kadakuada agresulta iti pannakaipusay (ken patay) manipud iti tattao ti Dios. Kasta met iti daydiay mangan-annurot iti arte, intuloy a kinuna ti linteg: “Kasta met ti maysa a lalaki wenno babai a mammuyon wenno mammadles, dinto bumurong a mapapatayda.” (Levitico 20:6, 27) Agarup 40 a tawen kalpasanna, idi nakasaganadan a sumrek iti Naikari a Daga ken mangpapanaw kadagiti agnaed iti dayta, napalagipan ti Israel: “Dikanto sursuruen nga aramiden ti kas kadagiti makarimon a banag dagiti nasnasion. Awan koma ti masarakan kenka . . . a maysa a mammuyon, wenno maysa a mammadles wenno maysa a mannakiuman kadagiti natay.”—Deuteronomio 18:9-11.
Nasurok a 350 a tawen kalpasanna, pinukaw ti immuna nga ari ti Israel, ni Saul, amin a mammadles manipud iti daga, ngem kasakbayan ti ipapatayna nagbasol ken ni Jehova ta personal a sinapulna ti “maysa a babai a mammuyon idiay En-dor” tapno ipadles ti masakbayanna. Idi damo mabuteng a mangipakat iti laingna, ngem iti panangipilit ni Saul a ‘yegna kenkuana ni Samuel,’ isut’ nakakita iti maysa a sirmata. Inladawanna ti langa daytoy kas ‘maysa a lakay a nakakawes iti awan manggasna a lambon.’ Nakumbinsir ni Saul nga isu dayta ni mammadto a Samuel. (1 Samuel 28:3, 7-19) Ngem iti kinaagpaysuanna saan a ni Samuel dayta, ta isut’ natayen, ken dagiti natay “dida sipupuot ti aniaman.” (Eclesiastes 9:5) No sibibiag koma ni Samuel, awan duadua a di makiuman iti maysa a mammuyon, ket ni Jehova a Dios ken dagiti nasantuan nga anghelna dida makitinnulong iti kasta.
Agarup 400 a tawen kalpasan ti panagturay ni Saul, ‘nagaramid ni Ari Manases iti Juda iti adu a kinadakes iti imatang ni Jehova, tapno panggargarina kenkuana nga agpungtot,’ agraman ti pannakiuman kadagiti mammadles, nga agraraira idi iti sidong ti panagturayna. (2 Ar-ari 21:6; 2 Cronicas 33:6) Kinayuskos nga imbelleng amin dagitoy manipud iti daga ti apoko a lalaki ni Manases, ni nalinteg nga Ari Josias.—2 Ar-ari 23:24.
Ti kakaisuna a madakamat iti Kristiano a Griego a Kasuratan maipapan iti sinasairo a panangipadles iti masanguanan isut’ pasamak idi a pinaruar ni apostol Pablo, iti siudad ti Filipos, ti “maysa nga adipen a babai nga adda espirituna, maysa a sairo iti panagpadles.” Impaayanna dagiti appona iti adu a gunggona “babaen ti panangannurot iti arte ti panagpadles.” Gapu ta nabatad ti kinapudno a ti kasta a panangannurot ket sinasairo ken naan-anay a maibusor iti Dios, riniribuk unay dagiti appo ti babai a naggapuan dagiti sairo a naparuar ni Pablo idiay Filipos, nga impanda ni Pablo ken ti kaduana a ni Silas kadagiti mahistrado, a nangibilin a mapang-orda ket kalpasanna maipisokda iti pagbaludan.—Aramid 16:12, 16-24.