Agimtuod dagiti Agtutubo . . .

‘Dangran Kadi ti Panagsigarilio iti Pot ti Salun-atko?’

Dagiti patedted iti mata kasla makatulongda. Siempre ikkatenda bassit ti kinalabaga dagiti matana tapno saan a madlaw dagiti dadakkelna dayta. Ket no kasta, kanayon a maibagananto kadakuada nga adu unay ti chlorine iti paglanguyan iti sekuelaan. No maipapan iti angot, ti pagikkat iti angot iti kuarto ni nanangna ti nasayaat a mangikkat iti dayta. Pudno, no dadduma agdanag a dagiti dadakkelna masarakandanto iti maysa nga aldaw dagiti inlemmengna a sigarilio iti klosetna. Ngem adda pangagasna iti kasta a panagdanag: ti sabali pay a panagsigarilio iti marihuana.

TI AGTUTUBO a managsigarilio iti marihuana mabalin a matmatanna ti ugalina nga agsigarilio a kas saan a makadangran a paglinglingayan. Masansan a pagarupenna ti panangitalimengna iti ugalina a nalimed ngem ti mabalin nga aramiden dayta iti panunot ken bagina.

Maysa a surbey nga indauluan ti National Institute of Drug Abuse idiay Estados Unidos, nupay kasta, ipalgakna a ti panagusar iti marijuana ti bimmaba kadagiti estudiante iti high school. Ti rason? Nalawag adda ti panagbuteng a ti marihuana mabalin a dadaelenna ti salun-at ti maysa a tao.

Dagiti tin-edyer, nupay kasta, saan laeng nga is-isuda ti madanagan. Ti Siruhano Heneral iti U.S. Public Health Service ti nairekord nga agkunkuna: “Paregtaek dagiti dadduma a mangngagas ken propesional a mangbalakad kadagiti nagannak ken kadagiti pasiente maipapan iti makadangran nga epekto iti panagusar iti marihuana ken paregtaek ida a mangisardeng iti panangusar iti daytoy.” Ngem adda aya pudno a pammaneknek a ti panagsigarilio iti marihuana ket “kinarugit iti lasag”?​—2 Corinto 7:1.

Dagiti Epektona iti Bara ken Karabukobyo

Sumagmamano laeng a minutos kalpasan ti pannakalang-abyo, ti asuk manipud sigarilio a marihuana mangrugin a mangapektar iti nagusar. Agpangato ti pitik ti pulsona, agmaga ti ngiwat ken karabukobna, lumabaga dagiti matana​—ket ti nagusar masansan nga agar-arapaap, nupay no temporario laeng dayta. Ngem kalpasan ti panangadal kadagiti rinibribo a papeles iti panagsirarak maipapan iti tema, ti Institute of Medicine iti Estados Unidos nagkonklusion nga adda rason a maipaay iti “nakarkaro pay a nasional a pannakaseknan” a dagiti managusar iti marihuana ti mabalin nga agsagabadanto iti kasta unay a maipaay iti panagragsak.

Usigenyo dagiti barayo. Uray pay dagiti matalek a manangsuportar iti marihuana aminenda a ti pananglang-ab iti asukna ti mabalin a saan a nasayaat a maipaay kadakayo. Ti asuk ti marihuana, kas ti asuk manipud iti tabako, naglaon kadagiti adu a makasabidong a sustansia a kas dagiti alkitran. Nupay kasta, dadduma ti mangikalintegan nga agsipud ta uray dagiti managsigarilio a nakaro iti marihuana mangusarda ti basbassit ngem ti usaren dagiti managusar iti tabako, bassit laeng ti peggad dayta.

Ngem ni David, maysa a dati a managusar iti marihuana kunaenna: “Nagsigarilioakon kadagiti sigarilio ken marihuana, ket kunaek a ti marihuana ad-adda a makadangran kadagiti barayo, uray no gapu laeng iti pamay-an a pannakalang-ab ti asuk ti marihuana. Kaaduan a managsigarilio iti sigarilio susopenda ti asuk kadagiti ngiwatda ket lang-abenda dayta a kakuyog ti angin, isu a mailaok iti asuk. Saanda a susopen ti asuk ti sigarilio a direkta a mapan iti barada, ngem dagiti managsigarilio iti marihuana direkta a lang-abenda dayta iti barada. Susopenmi ti isuamin nga asuk ti marihuana, ket kalpasanna ikutanmi ti asuk iti barami agingga a kabaelanmi nga ibturan dayta. Ta, ti sigarilio a marihuana nangina, ket tarigagayanmi ti isuamin nga asuk a maguno-danmi iti dayta!”

Makapainteres, ni Dr. Forest S. Tennant, Jr., ti nangsurbey iti 492 a soldado iti Armada iti E.U. a nagusar iti marihuana. Ngangngani 25 porsiento kadakuada ti “nagsagaba iti nadadael a karabukob gapu iti panagsigarilio iti cannabis, ket agarup 6 porsiento ti naipadamag a nagsagaba iti bronkitis.” Iti sabali a panagadal, ni Tennant ken dagiti kakaduana ti nangsukimat iti 30 a managusar iti marihuana. Kadagitoy, 24 ti nasarakan nga addaan iti “sugsugat a mangipakita iti nasapa a tukad iti kanser iti karabukobda.” Pudno, awan ti makaipanamnama a dagiti kakasta ti pudno a makapatauddanto iti kanser kalpasanna. Ngem siasino ti agtarigagay nga agbalin a tao a pageksperimentuan a maipaay iti panagsirarak iti kanser?

Ti Biblia ipakitana a ti Dios “mangted kadagiti isuamin a tattao ti biag ken anges.” (Aramid 17:25) Mangipakita kadi ti panagraem iti Nangted iti biag ti panangsusop iti maysa a banag a mangdangran kadagiti bara ken ti karabukob?

Ti Marihuana ken ti Utekyo

Idiay Eclesiastes 12:6 ti natauan nga utek ti maawagan iti daniw a kas “ti malukong a balitok.” Dakdakkel laeng bassit ngem ti gemgemyo ken agdagsen iti nakurkurang ngem tallo a libra (1.4 kg), ti utek saan laeng a maysa a napateg a pagurnongan iti memoria no di ket dayta ti sentro iti pagbilinan iti intero a sistema nerbio. Ngem, ipakdaar ti Institute of Medicine: “Makunami a buyogen iti panagtalek a ti marihuana pataudenna ti nakaro nga epekto iti utek, agraman ti kemikal a panagbalbaliw ken dagiti pamay-an ti panangpataud dagiti sibibiag a bambanag iti koriente.”​—Kuami dagiti italiko.

Ti siuumiso a pamay-an no kasano ti panangpataud ti droga iti panangbalbaliwna iti panunot ket saan a naammuan. Ket awan met ti makaikeddeng a pammaneknek a ti marihuana ti naan-anay a mangdadael iti utek. Ni Dr. Robert Heath nangaramiden kadagiti eksperimento a sadiay dagiti bakes ti maisarang iti nakaro a pannakaipaay ti marihuana. Ti panagsukimat kadagiti utek ti bakes ipalgakda a dagiti selula ti utek nadadaelda. Dagiti panagadal ni Heath, nupay kasta, naatakeda gaput’ limitado (naipadamag nga uppat laeng a bakes ti nasukimat) ken agkurang kadagiti sientipiko a panangtengngel. Nupay kasta, kas ti bigbigen ti Institute of Medicine, ti posibilidad a ti marihuana mabalin a dadaelenna “ti malukong a balitok” ti saan koma a laglag-anen.

Depekto iti Panagpasngay?

Ti panagbalin nga ina mabalin a nakaad-adayo pay ita. Ngem mabalin a pinampanunotyon ti namnama a makiasawanto ken maaddaan kadagiti annak. Ti kadi panagsigarilio iti marihuana mangipaay iti kasla pagpeggadan dagiti di pay naipasngay nga annakyo? Dagiti managsirarak pagamkanda a mabalin a kasta.

Ti publikasion a Marijuana Effects on the Endocrine and Reproductive Systems ipadamagna a ti marihuana agparang a tignayenna ti giddato a pannakaalis kadagiti kabáyan nga utot. Ti droga kasla lapdanna met ti pannakapataud dagiti dadduma a hormones kadagiti kalakian nga animal. Pudno, ti tao ket saan a maysa nga utot. Nupay kasta, kuna dagiti managsirarak: “Dagiti panagadal iti klinika [iti marihuana] a maipaay kadagiti biktima a tattao kaaduanna umanamongda kadagiti nasarakan kadagiti an-animal.” Iti apag-isu saan pay a naammuan no kasano kadakkel wenno kapeggad ti epekto kadagiti sistema ti panagadu. Nupay kasta, dagiti managsirarak mangpakdaarda a ti marihuana mabalin a mangipaay iti kadadakkelan a peggad kadagiti babbalasitang/babbarito agsipud ta ti sistema a pagpaaduda ti rumangrang-ay pay laeng.

Ti Institute of Medicine kunana pay iti report a ti marihuana naammuan a “makagapu kadagiti depekto iti panagpasngay no adu unay ti maipaay kadagiti pageksperimentuan nga an-animal.” Pudno, “awan ti naan-anay a klinikal a panagadal a naaramid a mangikeddeng no ti panangusar iti marihuana mabalin a makadangran iti natauan a sikog.” Nupay kasta, “ti nabannayat nga itataud wenno nababa laeng nga epekto [iti marihuana kadagiti annak ti tao] ti mabalin a saan a madlaw dagiti panagadal a naaramid.” (Kuami dagiti italiko.) Ti makagapu a ta dagiti depekto iti pannakaipasngay saan a dagus a kanayon nga iparangarangda ti bagbagida.

Kas pangarigan, adu a tawtawenen a napalabas dagiti dodoktor nangipaayda iti hormone a DES tapno malapdan ti pannakaalis. Dagiti ubbing a naipasngay kadagiti inna a nangusar iti daytoy a droga ti kasla naan-anay a nasalun-atda. Nupay kasta, adu a tawtawen kalpasanna bayat ti panagdakkel dagitoy nga ubbing, dadduma kadagiti babbai ti nakapataud iti kanser. Mabalin nga alaenna met ti adu a tawtawen tapno mapaneknekan a ti marihuana pataudenna dagiti depekto iti pannakaipasngay. Ngem ti Institute of Medicine bigbigenna a ti “saan a nasayaat a kasasaad ti sistema nerbio ken ti panagbaba ti dagsen ken katayag dagiti maipasngay ti pudno nga adda” agsipud ta dadduma a nagannak nagusarda iti marihuana.

Ni Dr. Gabriel Nahas ngarud kunaenna a ti panagsigarilio iti marihuana mabalin a maysa a “panangala iti genetiko a pagpeggadan.” Mabalin kadi a ti siasinoman a mangmatmat kadagiti annak kas “maysa a tawid manipud ken Jehova” alaenda dagiti kasta a panangirisgo?​—Salmo 127:3.

“Awan Pumada iti Dayta”

Adda ngarud umdas a rason a mangliklik iti panagsigarilio iti marihuana. Kuna ti Biblia: “Ti dayaw dagiti agtutubo a lallaki isu ti kinapigsada.” (Proverbio 20:29) Apay nga irisgoyo pay ti panangibelleng iti nasayaat unay a salun-at a maipaay iti pagragsakan iti makabalbaliw-panunot a droga?

Ti libro a Self-Destructive Behavior in Children and Adolescents napaliiwna a ti panangusar kadagiti droga “agtalinaed a maysa kadagiti sumagmamano a pagragsakan a pilien dagiti adu nga agtutubo; mabalin a maipadto, mapagtalkan a pamay-an dayta a mangipatingga iti kasla saan a makagunggona a panagbiag.” Addada napepeggad a pamay-an, nupay kasta, a mangnayon iti kinapateg iti biag. Maysa a dati a managusar iti marihuana kunaenna: “Saanen a kasapulan nga addaak pay iti impluensia iti droga. Ammokon ti kinapudno ket addaanak iti pannakirelasion ken Jehova a Dios​—ket awan ti aniaman a banag a pumada iti dayta.”

Imbes a rugitak ti bagik, agtrabahoak a mangparang-ay iti daytoy a pannakirelasionko iti Dios! Saan unay a narigat. Kinapudnona, ti Dios ti nangikari iti daytoy kadagidiay a sipapasnek a ‘mangdalus kadagiti bagbagida iti amin a rugit iti lasag ken espiritu: “‘Ket siak awatenkayto.’ ‘Ket siakto ti amayo.’” (2 Corinto 6:17–7:1) Dakayo, met, masarakanyonto a no tagiragsakenyo ti pannakipagayam iti Dios, awan aniaman a pumadanto iti dayta!

[Kahon iti panid 16]

Marihuana​—Baro a Pagsidsiddaawan a Droga?

Adu a riribuk ti naaramiden maipapan iti kunaenda a ti marihuana mabalin nga addaan iti makaagas a pateg iti panangagas iti glaucoma, angkit, ken ti panangbang-ar iti pannakaulaw a marikrikna dagiti pasiente iti kanser bayat iti chemotherapy. Bigbigen ti report ti Institute of Medicine nga adda kinapudno kadagitoy a panagkuna. Ngem daytoy kadi kaipapananna nga iti asideg a masanguanan dagiti dodoktor iresitadanto ti sigarilio a marihuana?

Mabalin a saan met. Ta nupay no dagiti nasurok a 400 a naglalaok a kemikal iti marihuana ti mabalin a paneknekan a makagunggona, ti panagsigarilio ti marihuana mabalin a saan nga isu ti nainkalintegan a pamay-an a panangusar iti kasta nga ag-agas. “Ti panangusar iti marihuana,” kuna ti mabigbigbig nga autoridad a ni Dr. Carlton Turner, “ti mabalin a kasla panangipaay kadagiti tattao iti kanen dagiti tattao a namasa a tinapay tapno makatomarda iti penicillin.” Gapuna no ti aniaman a nalaokan ti marihuana ti agbalin a nainkalintegan nga agas, mabalin a dayta dagiti “nagtaud iti dayta wenno nalaokan,” ti naglalaok a kemikal a mabalin nga umarngi iti dayta, ti iresitanto ti doktor. Di ngarud pagduaduaan, a ti U.S. Secretary of Health and Human Services nagsurat: “Masapul a maipaganetget koma a ti mabalin a makagunggona a panangagas saanna a balbaliwan ti kinapateg dagiti negatibo nga epekto ti marihuana iti salun-at.”

[Ladawan iti panid 15]

Ti kadi panagsigarilio iti marihuana mainugot iti peggad dayta?

NADADAEL A SISTEMA TI PANAGPAADU

KANSER ITI BARA

Nadadael nga Utek