Paraiso—Arapaap Laeng?
Babaen ti koresponsal ti “Agriingkayo!” idiay Hawaii
TI NASIN-AW asul a langit, nabara a nadarat nga igid ti baybay, dagiti agsasaruno a dalluyon—daytoy kadi ti arapaapyo maipapan iti paraiso? Dagiti kaykayo a palma a silalamuyot nga ipalpallayog dagiti nabara a tropikal a pul-oy ti angin, dagiti nakaberberde a kabambantayan a tumangkayag kadagiti ul-ulep, dagiti nadaranudor a dissuor nga agayus iti nalamiis ken naiputputong a libtong, dagiti napnuan kolor a bulalayaw, ken dagiti nakaskasdaaw ti buyana nga ilelennek ti init—dagiti sirmata iti paraiso ti masansan a buklen dagitoy a bambanag.
Siempre, ti maysa a tropikal nga isla ket mabalin a saan nga isu ti kapanunotan ti tunggal maysa iti paraiso. Maysa nga agtutubo a babai nga immakar iti maysa nga isla iti Pacipico addaan panagregget a kinunana: “Kail-iliwko ti nalamiis, makabang-ar nga al-aldaw no dagiti kaykayo addaandan kadagiti lumabagan a bulbulong. Kail-iliwko met, ti natalna a rabii ti kalam-ekna no ti isuamin ti makumotanen iti sirok ti kabbaro a niebe.”
Nupay no nagduduma ti sirmata iti paraiso, addada dadduma a bambanag a kayat ti isuamin. Ti maysa isu ti kaadda dagiti inay-ayatyo a kaduayo. Ti sabali isu ti panangtagiragsak iti talna ken kinatalged, wen, ti pannakaikkat ti rigrigat iti agdama a panagbiag.
Ngem napudno kadi ti panamati a ti paraiso mabalin a masarakan itatta? Ti kadi iyaakar iti maysa a lugar a sadiay ti maysa mabalinna a tagiragsaken ti kinapintas iti naturalesa iti di narugitan nga aglawlaw isu ti sungbat?
“Paraiso ti Pacipico”
Uray pay no adu a napipintas a luglugar iti agliklikmut ti lubong ti nainkalintegan a dayawen dagiti bisita a kasla paraiso, ti Hawaii ti kanayon a paborito dagiti kaaduan a tattao iti listaan. Itatta ti Hawaii sarsarungkaranen ti nasurok nga uppat a milion a turista iti tinawen ket nagun-odannan a maipaay iti bagina met laeng iti nainkalintegan a nagan a “Paraiso ti Pacipico.”
Kaaduan a bisita ti maawis iti makitada ditoy—ti makakayaw a napipintas a bambantay, rangkis, ken dissuor; dagiti nakalitlitnaw, asul a danum ti baybay ken ti puraw a nadarat a baybay; ti kinaadu dagiti sabsabong ken kaykayo nga agbunga; ti makaay-ayo a klimana; ken ti nainggayyeman a lokal a tattao.
Tunggal isla idiay grupo ti Hawaii addaan kadagiti naisalsalumina a pakaawisan. Kas pangarigan, idiay Kauai, iti “Garden Isle,” agsiddaaw dagiti bisita iti “Grand Canyon of the Pacific,” a maawagan met iti Waimea Canyon. Ti Oahu addaan iti nalatak iti lubong a Waikiki Beach ken Diamond Head. Ti nakaam-amak ngem napintas a Haleakala Crater, maysa a paborito a punto a pagpaliiwan iti ileleggak ti init, adda idiay Maui. Ti isla ti Hawaii, wenno ti Big Island, isu ti yan dagiti dua a kadadakkelan nga aktibo a bulkan iti lubong—ti Kilauea ken Mauna Loa—a mangipakita kadagiti naapuy a pabuyada a kanayon. Ditoy masarakanyo met ti napintas a nangisit ti daratna nga igid ti baybay. Sadinoman ti papanam, ti nakaskasdaaw ken napintas a bambanag ti mangawis iti riknayo.
Ngem aguray! Sakbay ti panangiyakaryo iti pamiliayo ken dagiti sanikuayo ditoy, usigenyo: Ti kadi Hawaii pudno a maysa a lugar nga inanamaenyo iti maysa a paraiso? Ipapantayon nga addaan iti gagangay a kinapintas ken nakaskasdaaw a luglugar a mabuya, kaskasdi ti aya Hawaii ti pudno nga ibilangyo a maysa a paraiso?
Ti Pudno a Paraiso?
“Mabalin a kasta idi napalabas,” kuna ti maikadua a kaputotan dagiti umili a Hapones. “Itan, nupay kasta, addaankamin kadagiti parikut nga adda kadagiti siasinoman—kinaadu ti luglugan, kinapusek, polusion, ken krimen.” Kas maysa nga ulo ti pamilia ken ama ti tallo, napaliiwna: “Ti kinaawan ti pagtrabahuan ken ti nangina a gasto iti panagbiag ti mamagbalin a narigat iti panangipaay iti kasapulan ti pamilia. Ti panagtakaw ken panangloob ti mangnayon pay iti pakaseknan.”
“Sigurado, no idilig kadagiti adu a luglugar a napanakon,” kuna ti negosiante a Hawaiian-Chinese a nagbibiahen iti kasta unay iti isuamin a lugar iti Dumaya, ti Estados Unidos, ken ti Pacipico. “Nupay kasta, adu kadagiti simple, awan-parikut, saan a narikut a wagas ti panagbiag iti Daan a Hawaii napukawen.” Iti pananglaglagipna, kinunana pay: “Kas maysa nga ubing, siwayawayaak a bumisita kadagiti kaarrubak. Tunggal maysa ti mangiranud iti adda kenkuana, ket awan ti mangtultulbek iti ruanganna. Ngem saan a kasta itan. Dagiti tattao ita maam-amakdan.” Kalpasanna, nasagidna ti maysa a tema a saan a masansan a madakdakamat, kinunana: “Maysa kadagiti lunod iti moderno a Hawaii isu ti rumangrang-ay a kultura ti droga. Nalabit daytoy ket gapu iti klima ken kasta met ti parikut iti moderno a sosiedad a mangsuportar iti panagtarigagay iti paglisian.”
Dagiti komento a kas kadagitoy ti mangitudo no ania ti mapaspasamaken iti Hawaii ken dagiti dadduma a “naparaisuan” a luglugar iti agliklikmut ti lubong. Dagiti tattao, gapu iti panagreggetda a mangtagiragsak iti biag iti maysa a ‘nagsayaatan a lugar,’ nagdadarisonda kadagitoy napipintas nga isla. Ti resulta saan laeng a ti di pay napaspasamak nga iyaadu ken irarang-ay ti populasion ti Hawaii ken ti ekonomiana—agraman ti bingayna a sosial a parparikut—no di ket ti met makadadael nga epektona iti gagangay nga aglikmut.
Kinapudnona, ti polusion iti gagangay a kinabaknang ti daga agraman dagiti dadduma a parparikut ti aglawlaw ti nangrugiten iti amin a suli ti daga. Ti krimen, panangabuso ti droga, ken dagiti napuspusek a kasasaad ti panagbiag ti nangsapliten kadagiti siudad iti agliklikmut ti lubong. Ti sakit, panaglakay, ken ipapatay saplitenna dagiti tattao iti isuamin a lugar.
Nalawag, ti pudno a paraiso saan laeng a maysa a napintas a lugar a pagtaengan. Dagiti tattao ken ti pamay-an ti panagbiagda ti mamagbalin iti napintas a lugar a maysa a paraiso. Mabalin nga agnanaedkayo iti kapipintasan a lugar iti lubong, ngem no ti krimen, kinaawan ti trabaho, nangina a presio, ken dagiti dadduma pay a kakasta a parparikut adda sadiay, saankayo nga agnanaed iti maysa a pudno a paraiso.
Daytoy kadi kaipapananna a ti panagnaed iti maysa a pudno a paraiso ket maysa laeng a tagtagainep, maysa nga arapaap? Tinto kadi maysa a naindagaan a paraiso—maysa a sangalubongan a paraiso—pudno a mapasamak?
Pakaibatayan iti Namnama
Ti kinapudno a ta, ti namnama dagiti adu a tattao a maipaay iti sangalubongan a paraiso ket nakabilbileg. Kadakuada, dagiti sasao ni Jesu-Kristo, nga insaona adu a siglon ti napalabas, ti kaskasdi a makaawis a kas idi damo a naisao: “Makipagnaedkanto kaniak idiay Paraiso.”—Lucas 23:43.
Daytoy kadi ket maysa laeng nga ar-arapaap, wenno namnama nga awan ti mamaayna, iti biangda? Ania ti Paraiso nga inkari ni Jesus? Ket kasano a maibanag dayta?
Inkari ni Jesus dayta iti nalawag a managbabawi a kriminal a nakondenar iti ipapatay iti kayo a pagtutuokan. Manipud iti agbabbabawi a puso, kinuna ti kriminal: “Jesus, laglagipennak inton umayka iti pagariam.” Kas sungbat, kinuna ni Jesus kenkuana: “Pudno kunak kenka ita nga aldaw, Makipagyankanto kaniak idiay Paraiso.”—Lucas 23:40-43.
Nadlawyo kadi daytoy a panagsarita no ania ti sekreto iti Paraiso? Saan nga imbaga ni Jesus iti managdakdakes nga isut’ addaan iti di matay a kararua a pumanaw a sumrek iti paraiso iti sabali a lubong iti dayta nga aldaw. Uray pay ni Jesus a mismo masapul nga aguray ket pagungaren ti Dios tallo nga aldaw kalpasanna. Imbes ketdi, itudtudo ni Jesus ti masanguanan a paraiso a maipasdek ditoy daga inton umay iti Naarian a pannakabalin. Wen, ti sekreto ti Paraiso isu ti Pagarian ti Dios, daydiay insuro ni Jesus nga ikararag dagiti paspasurotna: “Umay koma ti pagariam.”—Mateo 6:10.
Ngem kasano ti panangiyegto ti Pagarian ti Dios iti sangalubongan a paraiso? Pudno kadi a papatien a dayta ti agballigi no dagiti amin a dadduma a pagpagarian, agraman gobgobierno nga aniaman a kita, napaayda?
Ti Pagarian ti Dios a Mangalaw
Nalawag ti panangibalabala ti Biblia kadagiti addang nga alaen ti Pagarian ti Dios a mangisubli iti Paraiso ditoy daga. Iti panangin-inanama iti dayta a tiempo, ti libro ti Biblia nga Apocalipsis ibagana kadatayo no ania ti mapasamak nga umuna, a kunkunana: “Ket nakapungtot dagiti pagpagarian, ket dimteng ti pungtotmo, ken ti aldaw . . . ti panangdadael kadagiti mangrebrebbek iti daga.”—Apocalipsis 11:17, 18.
No matmatan ni Jehova a Dios ti panangrugit dagiti nasnasion iti angin, danum, ken ti daga babaen iti inaagum a panangusarda kadagiti kinabaknang ti daga ken dagiti nadara ken makadadael a gubgubatda, adda umdas a rason iti panagpungtotna ken panagtignayna a mangpasardeng iti awan ar-arnasna a dalanda. Dayta ti makagapu no apay nga “iyegnanto ti pannakadadael dagidiay a mangdaddadael iti daga” sakbay a naladawen. Daytoy ngarud ti mangipalubos iti gagangay a pannakabalin ti daga a mangbalbaliw iti pannakadadael a naaramiden ken ti pannakaisubli ti daga iti naparaisuan a kasasaad.
Ti Pagarian tamingenna met ti krimen ken dagiti kriminal a mangikkat iti kinatalged ken kinaragsak a nasken unay iti Paraiso. “Ta dagiti agaramid ti dakes magessatdanto,” insurat ti salmista, “ngem dagidiay agpannuray ken Jehova tawidendanto ti daga.” Iti sidong ti turay ti Pagarian, tunggal maysa ti aggayemton ken pudpudno nga agkakaarruba. Dinton kasapulan dagiti kandado, sistema ti seguridad, ken dagiti polis. “Ket maay-ayatandanto iti talna,” ikari ti Biblia.—Salmo 37:9, 11.
Ti panaglakay, sakit, ken ipapatay—dagidiay dadakkel a lapped iti rag-o—bambanagton a napalabas. “Ket ti agtaeng dinanto kunaen: ‘Masakitak,’” imbaga ni mammadto nga Isaias kadatayo. “Ket awanton ni patay, ket awanto metten ti sasaibbek wenno sangsangit wenno rigrigat. Ta dagidi immuna a bambanag napalabasdan.”—Isaias 33:24; Apocalipsis 21:4.
Ti met ngay kangrunaan a kasapulan ti tao a taraon, pagtaengan, ken ti makagunggona a trabaho? Itatta, ti kinakurang ti taraon ken bisin ti mangsaplit kadagiti minilion. Dagiti dadakkel a paset iti sangatauan agnanaedda kadagiti nababa a kasasaad ket awan ti pagtrabahuanda wenno di kabaelan ti agtrabaho. Tapno maibanag ti sangalubongan a paraiso, dagitoy a parparikut masapul a mapukaw. Aramidento kadi ti Pagarian dayta a trabaho? Imdenganyo daytoy nakaskasdaaw a deskripsion ti kasasaadto ti biag iti sidong ti turay ti Pagarian:
“Ket isuda bangonendanto dagiti balbalay ken agtaengdanto kadakuada; ket agmuladanto kadagiti kaubasan ket kanendanto ti bungada. Isuda didanto mangbangon ket sabali ti agnaed; didanto agmula ket sabali ti mangan. Ta kas kadagiti al-aldaw ti maysa a kayo kastadanto dagiti al-aldaw ti ilik; ket dagiti pinilik agragsakdanto iti mabayag iti aramid dagiti im-imada. Isuda didanto agtrabaho iti ubbaw, didanto agpasngay a maipaay iti didigra; ta isuda ti kapuonan ti binendisionan ni Jehova.”—Isaias 65:21-23.
Saan kadi a kasta ti panangsirmatayo iti Paraiso? Dagitoy ken adu a dadduma pay a nagsayaatan a bambanag a naisurat idiay Biblia ket saan laeng nga arapaap wenno tagtagainep! Iti panagsarita maipapan kadagita a bendision iti Pagarian, masansan ti pananginayon ti Biblia iti ebkas a “ti regta ni Jehova dagiti buybuyot ti mangaramidto iti daytoy.” (Isaias 9:7; 37:32) Daytoy ti mangipanamnama a ni Jehova a Dios, nga addaan iti abilidad ken pannakabalin a ‘mangpennek iti tarigagay dagiti amin a nabiag,’ ket situtulok met ken sigagagar a mangaramid iti dayta. (Salmo 145:16) Wen, babaen iti pagayatan ni Jehova, ti namnama iti sangalubongan a paraiso mabiiten a maibanag.
Pananggun-od iti Paraiso
Ti nakaskasdaaw a namnama iti masanguanan a paraiso ditoy daga mabalin a narigatyo a patien. Mabalin pay ketdi a mariknayo a dayta nakasaysayaat unay ta di nakapapati. Ngem ti gagangay a tarigagaytayo a maipaay iti talna ken kinaragsak ibagana kadatayo a nainkalintegan ti manginanama iti Paraiso. Ti Namarsuatayo, isu a nangisigud ti panagtarigagaytayo kadagitoy a bambanag, impakitanan kadatayo no kasano a dayta a namnama mabalin a maibanag ken pudno a maibanagto.
Dagiti paspasamak iti lubong ken ti kaitungpalan dagiti padpadto iti Biblia ipamatmatna a ti tiempo ti panangisubli ti Dios iti Paraiso iti isuamin a daga asidegen. Gapuna, imbes nga arapaapen laeng ti panagbiag iti paraiso wenno busbusen ti tiempo ken kinabaknangyo iti awan mamaayna a panagbiag iti paraiso iti bukodyo a pamay-an, mangipaaykayo iti tiempo ken panangikagumaan a mangkita no ania ti kunaen ti Biblia maipapan iti daytoy a banag.
Impalgak ni Jesu-Kristo ti pakaibatayan iti panangtagiragsak iti biag iti pudno a paraiso idi kinunana: “Daytoy kaipapananna ti biag nga agnanayon, ti pannanggun-odda ti pannakaammo kenka, a maymaysa a pudno a Dios, ken ti imbaonmo, ni Jesu-Kristo.” (Juan 17:3) Ti pananggun-od iti pannakaammo iti pagayatan ti Dios ken ti panagbiag sigun iti dayta isu ti kaikaisuna a pamay-an iti panangibanag iti namnama iti Paraiso. Gunggun-odenyo aya dayta?
[Dagiti ladawan iti panid 19]
Maysa nga isla a paraiso a namulitan iti makadadael nga epekto iti aglawlawna
[Picture Credit Line iti panid 17]
Ladawan ti Hawaiian Visitors Bureau