Agimtuod dagiti Agtutubo. . .
Kasano a Magun-odak ti Ad-adu a Panagsolsolo?
“Nanang!” kunam, nga agap-apuraka a mangala iti bata. “Naminsangagasuten a kinalikagumak a kumatokkayo nga umuna!” Ngem kasla masmasdaaw ni Nanang iti kapanunotanyo. Ket mainayon pay iti pannakabainyo, isut’ simmirip manen iti tokadoryo nga aginkukuna a “mangurnos kadagiti nagyanna.” Kalpasanna adda met ti kabsatyo a babai a pagarupenna nga isut’ addaan iti di mailibak a kalintegan a mangbulod iti isuamin a kukuayo—ipalubosyo man wenno saan.
‘Awan kadin ti siasinoman a mangraem iti panagsolsolok?’ pampanunotenyo.
SUMAGMAMANO a banag ti makasimrom a kas iti pannakaraut iti panagsolsolo ti maysa. Ay, dikay pagduaduaan ti kinapudno a dagiti dadakkelyo addaanda iti kalintegan a mangaywan kadakayo. Ngem pudno kadi nga addaanda iti kalintegan a mangsukimat iti isuamin a detalye iti panagbiagyo? Ket nupay no dikay ikankano ti pannakiraman iti maysa a kuarto iti kabsatyo a lalaki wenno kabsatyo a babai, adda kadi kalinteganyo a mangtagiragsak iti kuarto a bukbukodyo kadagiti dadduma a tiempo?
Nagasat, ti ladawan mabalin a saan met a kasta ti kinalidemna. Babaen iti bassit a kinalaing ken panagpanunot, mabalin a kabaelanyo ti manginayon iti dakkel a panagsolsolo iti panagbiagyo.
Dagiti Dadakkelyo—Maseknanda wenno Basta Nausiuso Laeng?
Dagiti nagannak addaanda iti kalintegan a mangammo no ania ti mapaspasamak iti biag dagiti annakda. Tarigagayanda nga “adaywanyo dagiti tarigagay nga inuubingan” ket maispalkayo iti didigra. (2 Timoteo 2:22) Makitada no kasano a ti kinalulok ken ti panangabuso iti droga dinadadaelna ti biag dagiti dadduma nga agtutubo ket tarigagayanda ti nasaysayaat a maipaay kadakayo.
Gagangay ngarud, a madanaganda maipapan iti kababalinyo no didakay makitkita. Gapuna no ti naganak sumrek a dikay am-ammo iti kuarto wenno siripenna ti diaryyo, daytoy ket saan laeng nga awan ti mamaayna a panagusiuso no di ket maysa nga ebkas iti pudno nga ayat ken pannakaseknan. Idi ti maysa nga agtutubo nagreklamo iti maysa a kolumnista ti pagiwarnak a ti inana kinalikagumanna a baybay-anna a nakalukat ti ruangan no isut’ agsolsolo a kadua ti miembro iti kasungani a sekso, simmungbat ti kolumnista: “Agyamanka iti ‘mannakibiang’ nga inam iti panangipategna unay kenka nga aramidenna ti maiparbeng nga aramiden ti maysa nga ina—mangpabassit ti pannakasulisog ti tao a gagangay a masabet dagiti ubbing kamaudiananna.”
Ti Kinamaag iti Panangallilaw
Kasano, nupay kasta, ti panagtignayyo no dagiti dadakkelyo mangipaalagadda iti kasla di nainkalintegan a lapped iti panagsolsoloyo? Napaliiw ti mannurat a ni Andrea Eagan: “Ti panangriaw iti inayo agsipud ta mariknayo nga isut’ di nainkalintegan mabalin a saan nga isu ti kasayaatan a banag nga aramidenyo. Nalabit a saan a nasayaat ti panagtignayyo no adda maysa a mangriaw kadakayo, ket dikay met inanamaen a kasta ti aramiden ni nanangyo.”
Kasta met laeng ti makuna maipapan iti panangallilaw wenno panagulbod. “Ta ti manangallilaw makarimon ken ni Jehova.” (Proverbio 3:32) Kasta met, ti panangallilaw masansan nga agbalandra. Maysa nga agtutubo a babai a pinaritan dagiti dadakkelna a makiinnarem iti maysa nga agtutubo a lalaki ti nangpadas a nakisinnurat kenkuana a sililimed, nga inusarna ti balay ti gayyemna a babai a kas ti direksionna. Dina ipagpagarup a dagiti dadakkel ti gayyemna a babai ti mangsuksukimat iti sursurat ti anakda a babai!
Iti libroda nga Options, dagiti autor a da Diana Shaw ken Caroline Franklin Berry nangtedda iti nasayaat a balakad idi kinunada: “Ti panagulbod kadagiti [dadakkelyo] no kayatyo a talkendakayo ket kasla kapateg ti panagtakaw tapno paneknekanyo no kasano ti kinamapagtalkanyo. No matiliwdakayo, mabalin nga ad-adda nga agbalinda nga istrikto kadakayo, gapu laeng ta nasikapkayo.”
‘Itdenyo ti Pusoyo’ Kadakuada
“Anakko, itdem kaniak ta pusom,” kinuna ti mannurat iti Proverbio 23:26. Awan duadua nga apresiaren met dagiti dadakkelyo ti kinamapagtalkanyo ken ti kinakalmayo a makisarita kadakuada. No kasapulanyo ti tiempo a panagsolsolo tapno agadal wenno basta aginana, dikay agreklamo wenno agsangit. Tulonganyo dagiti dadakkelyo nga umawat no kasano ti kinapateg ti panagsolsolo kadakayo. Bang-aranyo ti aniaman a panagamakda babaen ti panangibagayo nga eksakto no ania ti panggepyo iti daytoy a tiempo. No ammoda a ti panagsolsoloyo ket ramanenna dagiti addaan panggep nga ar-aramid, a kas ti panangaramidyo iti homeworkyo, panagdalus iti kuartoyo, wenno ti napateg a panagmennamenna, matmatandanto daytoy a kas tiempo a nasayaat ti pannakabusbosna.
‘Ti panangitedyo iti pusoyo’ ramanenna ti silulukat a panangisaritayo kadagiti parparikutyo ken pakaseknanyo kadagiti dadakkelyo. No kankanayon nga aramidenyo dayta, mammanonton ti panagsuspetsada nga adda ilimlimedyo kadakuada ket ad-adda a palubosandakayo nga agsolsolo. Siempre, ti natibker a rekord iti kababalin sapulenna ti adu a panagbalbaliw a mangipasigurado iti naganak a mapagtalkankayo. “Uray ti ubing a lalaki [wenno babai] ipakaammona ti bagina kadagiti kababalinna, no nadalus man ti aramidna, wenno nalinteg.”—Proverbio 20:11.
Kamaudiananna, ti ‘panangited iti puso’ kadakuada kaipapananna ti panangaramid kadagiti bambanag sigun iti pamay-anda. Kas pangarigan, agbisbisita kadi ni nanangyo a dina ipakpakaammo—a dagus a sarunuen iti maysa a pammagbaga maipapan iti kinadalimanek? Napaliiw ti libro a The Private Life of the American Teenager: “Adu a nagannak ti madi a mangraem iti panagsolsolo iti kuarto ti ubing malaksid no nadalus ti kuarto.” Pudno, mabalin kaykayatyo ti buya a mabalinen a pagnaedan ngem ti nadaldalimanek nga estilo ni nanang. Ngem saan kadi a ti ad-adu a panagsolsolo maikari iti panangaramid kadagiti bambanag iti pamay-an ni nanang?
No Masapul a Mangiranudkayo
Ti panangiranud iti kabsat a lalaki wenno babai ti mamagbalin a narigrigat iti pannakasarak iti panagsolsolo. Ti kasasaad nangnangruna a makaparurod no masapul a mangiranudkayo iti baro a kabsat a lalaki wenno baro a kabsat a babai iti pamilia a sioman. Ti Biblia, nupay kasta, paregtaenna dagiti Kristiano: “Awan koma ti panagsasalisal ken kinapalangguad kadakayo, no di ket sipapakumbaba koma nga ibilangyo dagiti dadduma a natantan-okda ngem dakayo.” (Filipos 2:3, The New English Bïble) Wen, dagiti Kristiano masapul a “sisasaganada koma a mangiranud.”—1 Timoteo 6:18.
Gapuna imbes nga agapakayo, padasenyo ti makisarita iti kakuartoyo nga ubing. Nalabit mabalin a makaaramidkayo ti maysa nga eskediol a sadiay ti tunggal maysa kadakayo ipalubosna ti tiempo a panagsolsoloyo iti kuarto. Ibaga a silalawag no ania dagiti bambanag a mausar wenno mabulod ken no ania dagiti bambanag a saan a pakibibiangan. Ti basta panangbaliw iti urnos ti muebles (nalabit ti panangusar iti divider iti kuarto) ket mabalin a mangipaay iti ad-adu a lugar a pagnaedan wenno ti kasla impresion ti panagsolsolo. Adu nga agtutubo ti nakasarak met a ti panagriing a masapa ket mangipaay kadakuada iti gundaway nga agadal, agtrabaho iti maysa a pagay-ayat nga aramid, wenno maaddaan iti naragsak a panagsolsolo!
Panangiyaplikar iti Nabalitokan a Linteg
Ti pudno a sekreto iti pananggun-od iti panagsolsolo isu ti panangipakita iti konsiderasion. Kunaen ti Biblia: “Amin dagiti bambanag a kayatyonto a dagiti tattao aramidenda koma kadakayo, kasta met ti aramidenyo kadakuada.” (Mateo 7:12) No mangipakitatayo iti konsiderasion iti panagsolsolo dagiti dadduma, kaaduanna maipakitaantayo met iti konsiderasion.
Gapuna no ti ruangan ti kuarto ti dadakkelyo ket nakaserra, kumatokkayo sakbay a sumrekkayo; nalabit kasta met ti aramidenda. No ti kabsatyo a babai kayatna ti agadal wenno agmennamenna, agpatokarkayo ti musikayo iti sabali a rabii no kayatyo a maipakitaankayo iti kasta met laeng a kinamanangngaasi kamaudiananna. Sakiten kadi ti nakemyo ti panangsirip dagiti dadduma iti diaryyo? Ngarud raemenyo dagiti personal a sanikua dagiti dadduma a miembro ti pamilia. “No ad-adda a magun-odanyo ti panagtalek ti pamiliayo, ad-adda met a magun-odanyo ti panagsolsolo,” kuna ti magasin a Seventeen.
Usarenyo ti Panagsolsolo a Pagimbaganyo!
Kasano, nupay kasta, ti panangusaryonto iti kabbaro a nasarakanyo a panagsolsoloyo? Apay a dikay ikeddeng nga usaren ti personal a tiempoyo iti nasayaat a pakausaran? Addada adu a makagunggona a bambanag a mabalinyo nga aramiden. Ti panagsolsolo mabalin a mangipaay kadakayo iti gundaway a makapataud kadagiti kabbaro a paglaingan, kas iti panagtokar iti instrumento wenno ti panagsuro iti maikadua a pagsasao. Para iti 18-años a ni Lynn, ti panagsolsolo kaipapananna ti “pannakabael a mangawat kadagiti kapanunotan ken rikrikna maipapan iti maysa a banag wenno mangaramid kadagiti pangngeddeng a saan nga ar-aramiden dagiti dadduma dayta para kaniak.” Ti beinte años a ni Paula innayonna a ti “panagsolsolo kaipapananna met ti kaadda ti tiempo ken lugar a mangaramid kadagiti bambanag nga agsolsolo, kas ti panagmennamenna ken panagkararag ken Jehova nga awan ti pannakasingsinga.”
Usigenyo kas pangarigan ni Jesu-Kristo. Adtoy ti maysa a mannursuro ken tao ti publiko a nangisarang iti bagina met laeng nga inaldaw kadagiti bunggoy dagiti tattao. Kaskasdi, ammona no kasano ti panangusarna iti panagsolsolo iti nabunga a pamay-an. Idiay Marcos 1:35 naibaga kadatayo a “bimmangon [ni Jesus] iti parbangon, iti nasipnget pay laeng, ket rimmuar a napan iti maysa a disso a napakni, ket idiay nagkararag.” Ti pribado a panagkararag pinabilegna ti pammati ni Jesus ken nangisagana kenkuana a maipaay kadagiti pakasuotan a naikeddeng a sanguenna. Ti pammatitayo iti Dios ken ti panangapresiartayo iti ayatna kadatayo mabalin met a mapabileg babaen ti panangsapultayo kadagiti tiempo iti panagmennamenna ken panagkararag.
Wen, dagiti posibilidad aduda. Babaen ti panangikagumaan, ti situtulok a pannakisarita, ken ti panangipakita iti napasnek a konsiderasion kadagiti dadduma, mabalin a magun-odanyo ti amin a panagsolsolo a kasapulanyo.
[Blurb iti panid 20]
Ti panagreklamo ken panagsimron bassit laeng ti maaramidanna. Babaen iti nakalma a pannakisarita, tulonganyo dagiti dadakkelyo a mangawat kadagiti rikriknayo
[Dagiti ladawan iti panid 21]
Ti panangbalbaliw iti urnos ti kuartoyo, kas iti pananginayon iti divider iti kuarto, ket maysa a pamay-an a panangpaadu iti panagsolsoloyo