Agimtuod Dagiti Agtutubo . . .

Talaga Kadi a Dangrannak ti Musika?

NI Tom ket maysa a kadawyan a 14-años​—nasaririt nga estudiante a pagay-ayatnat’ agaramid iti naimbag kadagiti kaarrubana. Ngem idi nakagatangen iti nangina nga stereo, nangrugin a dimngeg iti musika a heavy-metal.

Kaykayatnat’ agbukbukod iti siledna. Malagip ni amana: “Kunaek no kua, ‘Saan a nasaayat no addaka laengen iti siledmo a dumdumngeg iti stereom.’” Ngem intuloy ni Tom ti nagimdeng. Idi kuan, maysa nga aldaw iti kalam-ekna, binagsolna ni nanangna agingga a natay sa nagbekkel. “Ibagayo kadagiti nagannak nga usigenda no ania a musika ti dengdenggen dagiti annakda,” ipakdaar ti naliday nga ama ni Tom. Sumagmamano nga aldaw sakbay ti panangpapatayna, ulit-uliten ni Tom a kankantaen ti maysa a kanta maipapan iti “dara ken panangpapatay iti inam.”

Nakaro unay a kaso? Talaga. Ket bayat nga adda pay dadduma a banag a nainaig iti daytoy a trahedia, pampaneknekanna ti maysa a banag a masapul a pagannadan ti adu nga agtutubo: Maimpluensiaannakayo ti musika! Saan a kasapulan a maysakay a managrayo iti heavy-metal, wenno agbalinkay a naranggas. Kaskasdi, maapektarannakay ti musika kadagiti pamay-an a diyo madmadlaw.

Ti Bileg ti Musika

Adda bileg ti musika. Kinapudnona, saklawenna ti amin a rikna ti tao​—manipud panagliday ken dagiti pasamak ni ayat ken rag-o. Ti musika mabalinnakay a pakalmaen wenno maguyugoynakay nga agpungtot. Matignaynakayo a mangipangruna ken agbalin a nalulok. Di pakasdaawan, ngarud, a sipud pay idi ugma, ti musika ket nagbalinen a nabileg nga impluensia ti “dios daytoy a sistema dagiti bambanag,” ni Satanas a Diablo.​—2 Corinto 4:4.

Tapno iyilustrar: Kalpasan unay a naispal dagiti Israelitas manipud pannakaadipen idiay Egipto, insukatda ti panagdaydayaw ken Jehova iti maysa a balitok nga urbon a baka. Aniat’ nairaman iti nakababain a tignayda? Nalaaw ken naalas a musika! (Exodo 32:1-6, 17, 18) Ket idi binilin ni natangsit nga Ari Nabucodonosor ti amin nga iturayanna nga agdayawda iti pagano nga imahen, kasanona nga inallukoy ti patriotiko ken relihiuso a kinaregtada? Babaen iti makaallukoy a musika!​—Daniel 3:1-7.

Ngarud, mainanamatayo nga usaren ni Satanas ti musika a mangisiasi kadagiti tattao ita. Isut’ “panguluen ti pannakabalin ti angin, ti espiritu nga ita [ket agtigtignay] kadagiti annak ti kinasukir.” (Efeso 2:2) Ipamatmat ti kaaduan a musika ita ti espiritu ni Satanas ken panagalsa. Ket di pagsiddaawan, gapu ta kaaduan a paset dayta ket insurat dagidiay kunkunaen ti Biblia a ‘napalangguad ti isipda, ken nakudrepan ti pannakaawatda, ken naiyadayo iti biag ti Dios.’ Pudno unay, iti laengen estilo ti panagbiagda, adu a nalatak a kumakanta, musikero, ken manangputar iti kanta “napukaw[dan] ti amin a riknada.”​—Efeso 4:17-19.

Makaiyeg ngarud iti peggad kadagiti agtutubo a Kristiano ti panangdengngeg iti musikada. Di kayat a sawen daytoy nga amin a nalatak a kanta ket dakes wenno ti laeng musika a rock ti masapul a pagannadan.a Masarakan met dagiti naalas a musika kadagiti klasikal a komposision agraman met ti opera. Ngem no kasano a ti musika ti napalabas iparipirip wenno isingasingna ti imoralidad, itamtampok met ti kaaduan a musika ita ti nakababain unay a kinalulok.

Naalas a Denggen ken Buyaen

Usigenyo laengen ti musika a heavy-metal​—maysa a naalas a kita ti hard rock a masansan a makasisileng ti pannakatokarna. Kadawyan nga us-usaren dagiti banda ti heavy-metal dagiti napasindayag a nagan kas ti Poison, Skid Row, Guns N’ Roses, ken Slayer. Kinuna ti magasin a Time: “Dagiti nagan laengen dagiti banda ket iladawanda dagiti nariribuk a pasamak, pannakatutuok ken ipapatay.” Kasta met laeng ti maikuna kadagiti makapasidduker a ladawan iti akkub dagiti album a masansan a mangipamatmat kadagiti sataniko a simbolo.

Ngem ti met ngay musika a mismo? Itamtampokna dagiti paulo kas “Flesh and Blood” ken “Appetite for Destruction” ken addaan liriko a mangitantan-ok iti sado-masokismo, panangrames, ken panangpapatay. Isu a di pakasdaawan nga iti libro ti musika a heavy-metal a napauluan iti Stairway to Hell awaganna ti heavy-metal kas “panagballigi ti kinabastos, mangpabain a sasao, naranggas a di panangikankano.” Maulit-ulit met a nainaig ti heavy-metal a musika iti panangabuso iti droga, Satanismo, ken panagbekkel kadagiti managdengngegna. Ngem, sigun kadagiti report ti media, maawaten ti kaaduan ti musika a heavy-metal.

Kaaduan iti musika a rap (wenno, hip-hop) ti nakalablabes metten.b Kunaen ti magasin a Time: “Dagiti manangputar iti rap . . . isingsingasingda ti pannakidangadang maibusor iti polis wenno ti gil-ayab ti nabatad . . . a sekso.” Kinapudnona, ti liriko ti kaaduan a nalatak a rap ket naalas unay a madakamat ditoy. Iti panangtukoyna iti kasta a kanta, kinuna ti maysa a balasitang: “Idi nangngegko ti umuna a sao​—naklaatak!”

Nupay kasta, kaaduan iti uray kadawyan laeng a rock ti naalas a denggen ti maysa a Kristiano. Nupay mammano iti kaaduan kadagiti 40 a kalatakan a kanta ti nakababain kas iti rap wenno heavy metal, kaskasdi nga adu ti di unay agpadlaw​—wenno sipapanayag​—a mangitampok iti seksual nga imoralidad ken dadduma pay a di nakristianuan a kababalin. Dakdakkel ti panangimpluensia ti musika kadagiti music video, a nalatak unay kadagiti agtutubo, babaen ti panangnayonda kadagiti bubuyaen a makaallukoy unay. Iti maysa a panagadal kadagiti music video, 57 porsiento ti nasarakan a naglaon iti kinaranggas, ket 75 porsiento ti naglaon kadagiti eksena iti seksual a kinasinged. Dagiti makagargari a kawes ken makaparasuk a panagsasala ti nasarakan met kas gagangay a paset dagiti maipabuya kadagiti music video.

Madangrannakay Kadi?

Imbes a makapabang-ar wenno makagunggona, kaaduan a maipangpangruna a musika ita ket nabatad a “nailubongan, inaanimal, dinidemonio.” (Santiago 3:15) Nupay kasta, saan nga amin nga agtutubo a Kristiano ti makabigbig a naalas ti panangdengngeg kadagita a kanta wenno panangbuya kadagiti video. “Diyo ikankano ti liriko dagiti musika a rap,” ikalintegan ti maysa a balasitang. “Diyonto met la ida maawatan!” Siasinoman a nakapadasen a nangusig kadagiti liriko ti musika a rap ti mabalin nga umanamong nga adda kinapudno daytoy.

Saan unay a maawatan dagiti agtutubo dagiti di nabatad a kaipapanan dagiti nalatak a kankanta. Iti maysa a panagadal, naawis dagiti tin-edyer a mangiladawan ti linaon ti dadduma a nalatak a kankanta. Kaaduan nga agtutubo ti saan pay laeng a makatarus kadagiti di unay madlaw a tema maipapan iti sekso, kinaranggas, droga, ken Satanismo a nagramaram iti musikada. Kinuna ti The Journal of the American Medical Association: “Awan pammaneknek a dangran daytoy a musika ti kababalin dagiti agtutubo.”

Nupay kasta, paneknekan ti Biblia ti kasunganina. Ibagana ketdi kadatayo a “ti dakes a pannakikuykuyog dadaelenna dagiti nasayaat a kababalin.” (1 Corinto 15:33) Ita, busbosenyo aya ti adu nga oras a makikuyog wenno dumngeg iti maysa a naalas unay ti panagsasaona, a mangidagdagadag nga agusarkayo iti droga, a mangitantandudo iti panagdayaw ken Satanas, wenno mangiladladawan iti kinalulok ti sekso iti nabatad unay a sasao? Siempre, saan! Gapu aya ta nailaok dayta iti musika wenno naibansag iti kumpas[na] isu a saan unayen a makadangran dayta? No dagita a mangibabain a tema ket maulit-ulit a mapatokar, awan maitulongda kadakayo, imbes ketdi, sigurado a dangrandakayo! “Mabalin aya ti maysa a tao ti agsaklot iti apuy, ket saan a mauram dagiti pagan-anayna?” iyimtuod ti Proverbio 6:27.

Gapu itoy, parparegtaennatay ti Biblia a ditay man la koma madukit dagiti imoral a bambanag, idiantay ti panangulit-ulit kadagita. (Efeso 5:3-5; Filipos 4:8) Ti maysa a di mangikankano iti daytoy a prinsipio ket sigurado nga “agapitto iti panagrupsa.” (Galacia 6:8) “Pagpanunotennaka dagiti kanta,” annugoten ti maysa nga agtutubo nga agnagan iti Jodie. “No sumken dagiti dakes a tarigagay, ad-adda a parasuken dagiti kanta dagiti dakes a tarigagayyo.” Kalpasan ti panangdengngegna iti maysa a rap a nabatad ti panangiladawanna iti nalulok a sekso, impudno ti maysa nga agtutubo: “Diak maiwaksin dayta iti panunotko.”

Ket ti met ngay panangdengngeg iti kankanta a heavy-metal a mangiparparegta iti ipapatay, droga, wenno Satanismo? Nangrugi a dimngeg ti maysa nga agtutubo a Kristiano iti heavy-metal ket idi agangay kalkalikagumannan ti matay. Gapu iti nagkaysa a panagregget dagiti nagannakna ken ti maysa a nataengan a Kristiano a gayyem, nalisianna ti naespirituan ken pisikal a pannakadadael.

No dadduma, tignayennakayo ti pampanunotyo. (Santiago 1:14, 15) Ket kaaduan kadagiti musika ita ti siaannad a naputar tapno punnuenda ti panunotyo iti dakes. Pudno, no napadakkelkayo maiyalubog kadagiti estandarte ti Biblia, dikay mamapatay wenno agaramid iti imoral gapu ta nangngegyo ti maipapan iti dayta iti maysa a kanta. Ngem addada pamay-an a maimpluensiaankayo iti dakes. Dadduma a Kristiano nga agtutubo ti nangrugin nga agkawes kadagiti karkarna a kawes ken pannakapukis nga ipaspasindayag dagiti kumakanta iti rock ken rap. Nalawag nga ipasimudaag ti panagsasao, tigtignay, ken kababalin dagita nga agtutubo a naimpluensiaanda iti dengdenggenda.

“Kuna dagiti agtutubo a di apektaran ida ti musika,” kuna ti maysa a barito a taga Sud Africa. “Ngem ik-ikkanyo ti lugar ni Satanas iti biagyo​—tapno tenglenna dayta.” Ammona daytoy gapu ta napadasanna, kas ilawlawagna: “Ti dengdenggek idi a musika ket maipapan iti espiritismo, droga, ken sekso.” Kasanona a naliklikan dagiti makadangran nga epekto ti naalas a musika?

“Imbellengko amin a plaka ken tape-ko. Makaikawa ti agtugaw iti naulimek a siled. Ngem pinagbalinnak a nasaysayaat a tao.” Masapul kadi met a kasta ti aramidenyo​—no di man kasapulan nga ibellengyo amin a patpatokarenyo a musika, mabalinyo kadi nga iliklik ti bagiyo kadagiti musika a nabatad ti kinaalasda?​—Idiligyo ti Aramid 19:19.

Di kaipapanan daytoy nga idianyon a maminpinsan ti musika, no di ket sursuruenyo ti agbalin a napili! Ti panangaramid iti dayta isuntot’ suheto ti masanguanan nga artikulo.

[Dagiti Footnote]

[Ladawan iti panid 26]

Ti kadi panangpunnoyo iti panunotyo kadagiti mensahe ti ipapatay, pannakadadael, wenno narugit a sekso tulongannakayo wenno dangrannakayo?