Watchtower ONLINE A LIBRARIA
Watchtower
ONLINE A LIBRARIA
Iloko
  • BIBLIA
  • PUBLIKASION
  • GIMONG
  • g98 3/22 pp. 10-13
  • Madaeran ti Panagsikor!

Awan video-na ti napilim.

Pasensiakan, adda problema iti pannakai-load ti video.

  • Madaeran ti Panagsikor!
  • Agriingkayo!—1998
  • Subtitulo
  • Umasping a Material
  • Aywanam ti Bagim
  • Taginayonem Dagiti Nasayaat a Pannakirelasion
  • Pagbalinem a Natimbeng ti Biagmo
  • Matmatan ti Panagsikor iti Nainkalintegan a Pamay-an
  • Parang-ayem ti Espiritualidadmo
  • Sigurado a Namnama
  • No Kasano a Makontrol ti Stress
    Agriingkayo!—2010
  • Makagunggona a Panagsikor, Makadangran a Panagsikor
    Agriingkayo!—1998
  • Maparmekko Aya ti Panagaburido?
    Agriingkayo!—1987
  • Kasano a Madaerak ti Stress iti Eskuelaan?
    Dagiti Saludsod nga Iyimtuod ti Agtutubo—Dagiti Sungbat nga Epektibo, Tomo 1
Kitaen ti Ad-adu Pay
Agriingkayo!—1998
g98 3/22 pp. 10-13

Madaeran ti Panagsikor!

“Kanayon nga addanto panagsikor iti biag, ket pudno a ti masapul nga usigentayo ket ti reaksiontayo iti dayta imbes a padasentayo nga ikkaten dayta.”​—Leon Chaitow, mabigbigbig a mannurat maipapan iti salun-at.

IMPADTO ti Biblia nga “iti maudi nga al-aldaw,” dumtengto dagiti “napeggad a tiempo a narigat a pakilangenan.” Nabatad nga ipakita dagiti pammaneknek nga agbibiagtayon iti dayta a tiempo, ta dagiti tattao​—apag-isu iti naipadto​—“napalangguad, natangsit, managtabbaaw, nasukir kadagiti nagannak, awanan panagyaman, saan a nasungdo, awanan nainkasigudan a panagayat, saan a sidadaan iti aniaman a tulagan, manangparpardaya, awanan panagteppel, narungsot, awanan panagayat iti kinaimbag, mangliliput, natangken ti uloda, natangsit [a buyogen ti panagpannakkel].”​—2 Timoteo 3:1-5.

Di pagsiddaawan a nakarigrigat ti panangtaginayon iti kinatalingenngen! Maapektaran uray dagidiay mangikagumaan nga agbiag a sitatalna. “Adu dagiti didigra ti nalinteg,” insurat ni salmista David. (Salmo 34:19, NW; idiligmo iti 2 Timoteo 3:12.) Ngem adu ti maaramidam a mangbang-ar iti panagsikor tapno dinaka rimbawan dayta. Usigem dagiti sumaganad a singasing.

Aywanam ti Bagim

Agannadka iti kanem. Ti makapasalun-at a taraon iramanna dagiti protina, prutas, natnateng, cereal ken dadduma a binukel, ken dagiti produkto ti gatas. Agannadka kadagiti puraw nga arina ken saturated fat. Agannadka iti ipaunegmo nga asin, repinado nga asukar, arak, ken caffeine. Pasayaatem ti taraonmo, ket mabalin a saanka unayen a masikoran.

Agehersisioka. “Ti panagsanay iti bagi makagunggona,” ibalakad ti Biblia. (1 Timoteo 4:8) Kinapudnona, ti kalalainganna ngem kanayon a panagehersisio​—dadduma irekomendarda ti mamitlo a daras iti linawas​—pabilgenna ti puso, pasayaatenna ti sirkulasion, pababaenna ti kolesterol, ken kissayanna ti posibilidad ti pannakaatake ti puso. Malaksid iti dayta, ti ehersisio pasayaatenna ti rikna, nalabit gapu ta mairuar dagiti endorphin bayat ti makabannog a panagtrabaho.

Maaddaanka iti umdas a turog. Ti kurang a turog ti pakaigapuan ti pannakapaksuy ken kissayanna ti panangdaermo iti panagsikor. No narigatka a makaturog, padasem ti regular nga oras ti pannaturog ken panagriingmo. Dadduma irekomendarda a limitaram ti panagridepmo iti 30 a minuto tapno saan a masinga ti nasayaat a pannaturogmo iti rabii.

Agbalinka nga organisado. Dagiti tattao a maurnosda ti tiempoda nasaysayaat ti panangdaerda iti panagsikor. Tapno agbalinka nga organisado, umuna nga ikeddengmo no ania dagiti rebbeng nga iyun-unam. Sumaganad, mangaramidka iti eskediul tapno saan a mabaybay-an dagitoy.​—Idiligmo iti 1 Corinto 14:33, 40 ken Filipos 1:10.

Taginayonem Dagiti Nasayaat a Pannakirelasion

Agpaandingayka. Bayat dagiti makapasikor a tiempo, dagiti adut’ gagayyem a pakilangenanda uray kaskasano saanda unay a marimbawan. Adu ti maitulong ti kaadda iti uray maysa a mapagtalkan a gayyem a mapagpudnuan. Maysa a proverbio ti Biblia kunaenna: “Ti pudno a gayyem agayat iti amin a tiempo, ken maysa a kabsat a nayanak no adda riribuk.”​—Proverbio 17:17, NW.

Risutem dagiti panagsusupiat. “Ti init saannakay koma a malnekan a sipupungtot,” insurat ni apostol Pablo. (Efeso 4:26) Ti kinasirib ti dagus a panangrisut kadagiti di pagkinnaawatan imbes nga agipempen iti pungtot ket naipakita iti panagadal kadagiti 929 a nakalasat iti atake ti puso. Dagidiay nakaro ti pungtotda ket mamitlo a daras nga ad-adda a matayda iti las-ud ti sangapulo a tawen kalpasan ti umuna a pannakaatake gapu iti panagsardeng ti panagbitik ti pusoda ngem dagidiay naalumamay ti rikriknada a katupagda. Ipatuldo dagiti autor ti panagadal a nupay ti pungtot ti kakaruan a pakaigapuanna, aniaman a nakaro a negatibo nga emosion a mangipatulod iti bagi kadagiti hormone ti panagsikor addaan ti kasta met laeng nga epekto. “Ti agum [imun, NW] isu ti panagtumoy dagiti tultulang,” kuna ti Proverbio 14:30.

Mangyurnoska iti tiempo a kadua ti pamilia. Nabilin dagiti nagannak nga Israelita a mangbusbosda iti tiempo a kadua dagiti annakda, nga ipasagepsep dagiti nalinteg a prinsipio kadagiti pusoda. (Deuteronomio 6:6, 7) Ti timmaud a singgalut pinarang-ayna ti panagkaykaysa ti pamilia​—banag a makapaleddaang ti kinakurangna itatta. Impalgak ti maysa a panagadal a dadduma nga agtartrabaho nga agassawa mangbusbosda iti promedio a 3.5 laeng a minuto a makiay-ayam kadagiti annakda iti tunggal aldaw. Ngem, ti pamiliam ket dakkel a gubuayan ti tulong no maipasangoka iti panagsikor. “Ti pamilia aklonennaka a naan-anay a kameng ti mangandingay a grupo a talaga a makaam-ammo iti kinataom ken pagay-ayatdaka latta,” kuna ti maysa a libro ti panagsikor. “Ti panagtitinnulong ti pamilia ti maysa kadagiti kasayaatan a pamay-an ti panangkissay iti panagsikor.”

Pagbalinem a Natimbeng ti Biagmo

Agbalinka a nainkalintegan. Ti tao a kanayon a mangbannog iti bagina iti pisikal ken emosional ti kangrunaan a kandidato iti pannakapaksuy ken nalabit iti panagleddaang. Ti sekreto ket kinatimbeng. “Ti sirib manipud ngato . . . nainkalintegan,” insurat ni adalan a Santiago. (Santiago 3:17; idiligmo iti Eclesiastes 7:16, 17 ken Filipos 4:5.) Sursuruem ti agkedked kadagiti kalikagum a nalablabes ngem ti nainkalitegan a kabaelam.

Dika idilig ti bagim iti asinoman. Kuna ti Galacia 6:4: “Paneknekan koma ti tunggal maysa no ania ti bukodna nga aramid, ket kalpasanna maaddaanto iti pakaigapuan ti panagrag-o unay maipapan iti bagina met laeng, ket saan nga iti panangipadis iti sabali a tao.” Wen, uray pay maipapan iti panagdayaw, saan a mangaramid ti Dios iti di nainkalintegan a panangidilig, a kalikagumanna ti nasursurok ngem ti ipalubos ti kasasaad ti tunggal tao. Awatenna dagiti sagut ken sakripisiotayo ‘sigun iti adda kadatayo, saan a sigun iti awan kadatayo.’​—2 Corinto 8:12.

Mangyurnoska iti tiempo ti panagaliwaksay. Ni Jesus, nupay nagaget unay, inwayaanna ti panaginanana ken dagiti pasurotna. (Marcos 6:30-​32) Pagaammo ti napaltiingan a mannurat iti Eclesiastes a makagunggona ti nasayaat a panagaliwaksay. Isut’ nagsurat: “Idin dinayawko ti kinaragsak, agsipud ta ti sangatauan awanan naim-imbag a banag iti baba ti init ngem iti mangan ken uminum ken agrag-o, ta dayta makipagyanto kadakuada iti nagbannoganda kadagiti amin nga al-aldaw ti biagda, nga inted ti pudno a Dios kadakuada iti baba ti init.” (Eclesiastes 8:15, NW) Ti natimbeng a panagaliwaksay bang-aranna ti bagi ken tumulong a mangkissay iti panagsikor.

Matmatan ti Panagsikor iti Nainkalintegan a Pamay-an

No maipasangoka iti makapasikor a kasasaad:

Dika kunaen a dinaka anamongan ti Dios. Ibaga kadatayo ti Biblia nga iti adu a tawen, ni Anna, maysa a matalek a babai, “adda iti kinapait ti kararua” (“malmaldaang unay,” Revised Standard Version). (1 Samuel 1:4-​11) Idiay Macedonia, ni Pablo “mariribukan iti amin a kasasaad.” (2 Corinto 7:5, Byington) Sakbay ti ipapatayna, “matutuok” ni Jesus, ket masikoran unay ta “ti ling-etna nagbalin a kas kadagiti tedted ti dara nga agtintinnag iti daga.”a (Lucas 22:44) Nasungdo dagitoy nga ad-adipen ti Dios. Ngarud, no maipasangoka iti panagsikor, awan ti rason a kunaem a binaybay-annakan ti Dios.

Agsursuroka kadagiti makapasikor a kasasaadmo. Insurat ni Pablo a masapul nga ibturanna ti “siit iti lasag,” nga awan duadua maysa a parikut iti salun-at a nangparigat unay kenkuana. (2 Corinto 12:7) Agarup lima a tawen kalpasanna, nupay kasta, naikunana: “Iti amin a banag ken iti isuamin a kasasaad naadalko ti palimed agpadpada no kasano ti mabsog ken no kasano ti mabisinan, agpadpada no kasano ti maaddaan iti kinaruay ken no kasano ti agsagaba iti kinakirang. Ta kadagiti amin a bambanag addaanak iti bileg gapu iti daydiay mangted kaniak iti pannakabalin.” (Filipos 4:12, 13) Saan a tinagiragsak ni Pablo ti “siit[na] iti lasag,” ngem babaen iti panangibtur iti dayta, nasursurona ti agpannuray nga ad-adda iti Dios a maipaay iti pigsa.​—Salmo 55:22.

Parang-ayem ti Espiritualidadmo

Basaen ken mennamennaem ti Sao ti Dios. “Naragsak dagidiay sipapanunot iti naespirituan a kasapulanda,” kinuna ni Jesus. (Mateo 5:3) Nasken ti panangbasa ken panangmennamenna iti Sao ti Dios. Masansan, babaen ti napasnek a panagsukimat kadagiti Kasuratan, masarakantayo ti umiso a sao a pammaregta a kasapulantayo tapno makapagtultuloytayo iti dayta nga aldaw. (Proverbio 2:1-6) “Iti kaadu dagiti pampanunotko itoy unegko,” kinuna ti salmista, “dagiti pangliwliwam [ti Dios] patalgedenda toy kararuak.”​—Salmo 94:19.

Agkararagka a regular. Insurat ni Pablo: “Maipakaammo koma dagiti dawdawatyo iti Dios; ket ti talna ti Dios a mangringbaw iti amin a panunot aywanannanto dagiti pusoyo ken dagiti pannakabalin ti isipyo babaen ken Kristo Jesus.” (Filipos 4:6, 7) Wen, “ti talna ti Dios” rimbawanna dagiti nariribuk a pakinakemtayo ken pakirdenna ida, uray no kasapulan ti “pannakabalin a nalablabes ngem ti gagangay.”​—2 Corinto 4:7.

Tumabunoka kadagiti Nakristianuan a gimong. Ti kongregasion Kristiano mangipaay iti napateg a sistema ti panangandingay, ta dagidiay kameng dayta mabalakadanda nga ‘agpipinnanunot koma iti maysa ken maysa tapno mangparegta iti ayat ken nasayaat nga ar-aramid, . . . agpipinnaregta iti maysa ken maysa.” Adda ngarud naimbag a rason nga imbaga ni Pablo kadagiti umuna-siglo a Hebreo a Kristiano a ‘saanda a baybay-an ti panagtataripnongda.’​—Hebreo 10:24, 25.

Sigurado a Namnama

Ipapantayo a ti panangkissay iti panagsikor ket saan laeng a panangsurot iti simple a pormula. Masansan, a kasapulan ti kangrunaan a panangbalbaliw iti panagpampanunot. Kas pagarigan, nalabit masapul a sursuruen ti maysa a tao a pabaruen dagiti reaksionna kadagiti kasasaadna tapno saanda a mangrimbaw kenkuana. Iti dadduma a kaso ti kasansan wenno kinakaro ti panagsikor nalabit sapulenna ti nalaing a doktor.

Siempre, awan ti siasinoman ita a naan-anay a libre iti makadangran a panagsikor. Nupay kasta, ipasigurado kadatayo ti Biblia nga iti mabiiten asikasuen ti Dios dagiti tattao ket pukawenna dagiti kasasaad a mangipapaay kadakuada iti adu unay a makadangran a panagsikor. Idiay Apocalipsis 21:4, mabasatayo a ti Dios “punasennanto ti amin a lua kadagiti matada, ket awanton ni patay, awanto metten ti panagleddaang wenno panagsangit wenno ut-ot.” Kalpasanna, agtaengton a sitatalged ti matalek a sangatauan. Impadto ni propeta Mikias: “Agtugawdanto tunggal maysa iti sirok ti kayona nga ubas ken iti sirok ti kayona nga higos, ket awanto ti mangpabuteng kadakuada; ta ti ngiwat ni Jehova dagiti buybuyot sinaona.”​—Mikias 4:4.

[Footnote]

a Naipadamag nga adda panagling-et iti kasla dara kadagiti tiempo a nakaro unay ti panagsikor. Iti hematidrosis, kas pagarigan, mairuar ti ling-et nga addaan dara wenno agkolkolor a dara wenno nalaokan iti dara ti pluido ti bagi. Saan a maibaga, nupay kasta, no ania a talaga ti napasamak iti kaso ni Jesus.

[Kahon iti panid 12]

Panagsikor ken Operasion

Dadduma a doktor usigenda ti kakaro ti panagsikor dagiti pasienteda sakbay nga ipanda ida iti kuarto a pagoperaan. Kas pagarigan, kuna ni Dr. Camran Nezhat, maysa a siruhano:

“No adda nayeskediul a maopera a mangibaga kaniak a mabutbuteng iti dayta nga aldaw ket dina kayat nga ituloy dayta, kanselarek ti operasion.” Apay? Ilawlawag ni Nezhat: “Tunggal siruhano ammona a dagiti tattao a nakaro ti butengda, dakes ti pagbanaganda no maoperada. Nakaro ti panagpadarada, ad-adu ti impeksion ken komplikasionda. Narigrigat ti panagimbagda. Nasaysayaat no kalmadoda.”

[Dagiti ladawan iti panid 10]

Ti panangparang-ay iti espiritualidad matulongannaka nga agtalinaed a kalmado

[Dagiti ladawan iti panid 11]

Ti panangaywan iti salun-atmo kissayanna ti panagsikor

Panaginana

Nasayaat a taraon

Panagehersisio

    Dagiti Publikasion iti Iloko (1984-2027)
    Ag-log out
    Ag-log in
    • Iloko
    • I-share
    • Ti Kayatmo a Setting
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Pagannurotan iti Panagusar
    • Pagannurotan iti Kinapribado
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Ag-log in
    I-share