Salsaludsod Dagiti Agbasbasa
Iti Mateo 5:22, maibusor iti ania a tallo a peggad a namakdaar ni Jesus?
Iti Sermonna iti Bantay, pinakdaaran ni Jesu-Kristo dagiti pasurotna: “Kunak kadakayo a ti tunggal maysa nga agtultuloy a sipupungtot iti kabsatna manungsungbatto iti pangukoman ti kinahustisia; ngem siasinoman a mangawag iti kabsatna iti di mabalin nga iyebkas a sao ti panangumsi manungsungbatto iti Kangatuan a Pangukoman; idinto ta siasinoman nga agkuna, ‘Sika makapasimron a maag!’ agpeggadto iti umap-apuy a Gehenna.”—Mateo 5:22.
Inusar ni Jesus dagiti bambanag a pamiliar kadagiti Judio—ti pangukoman ti kinahustisia, ti Kangatuan a Pangukoman, ken ti umap-apuy a Gehenna—tapno ipaawatna kadakuada a nadagdagsen ti pannusa no nadagdagsen ti basol.
Umuna, kinuna ni Jesus a tunggal maysa nga agtultuloy a sipupungtot iti kabsatna ket manungsungbat iti “pangukoman ti kinahustisia,” ti lokal a pangukoman. Sigun iti tradision, naipasdek dagitoy a pangukoman kadagiti siudad nga addaan iti 120 wenno ad-adu pay a nataengan a lallaki. (Mateo 10:17; Marcos 13:9) Dagiti ukom kadagita a pangukoman adda autoridadda a mangyetnag iti pangngeddeng, uray kadagiti kaso ti pammapatay. (Deuteronomio 16:18; 19:12; 21:1, 2) Gapuna, ipakpakita ni Jesus nga agbasbasol iti nadagsen ti tao a mangipempempen iti gura iti kabsatna.
Insaruno a kinuna ni Jesus a ti siasinoman a “mangawag iti kabsatna iti di mabalin nga iyebkas a sao ti panangumsi manungsungbatto iti Kangatuan a Pangukoman.” Ti Griego a sao a rha·kaʹ a naipatarus kas “di mabalin nga iyebkas a sao ti panangumsi” kaipapananna ti “kawaw” wenno “maag.” Sigun iti The New Thayer’s Greek-English Lexicon of the New Testament, dayta a sao ket “mangumsi a termino nga us-usaren dagiti Judio idi panawen ni Kristo.” Gapuna, namakdaar ni Jesus maibusor iti kinaserioso ti panangyebkas iti gura iti pada a tao babaen iti makalais a sasao. Kayat a sawen ni Jesus a ti tao nga agsasao iti kasta ket maukom saan laeng nga iti lokal a pangukoman no di ket iti Kangatuan a Pangukoman, ti sibubukel a Sanhedrin—ti hudisial a bagi idiay Jerusalem a buklen ti nangato a padi ken ti 70 a lallakay ken dagiti eskriba.—Marcos 15:1.
Kamaudiananna, inlawlawag ni Jesus nga agpeggad iti umap-apuy a Gehenna ti tao a mangibaga iti kabsatna, “Sika makapasimron a maag!” Ti sao a Gehenna ket nagtaud iti Hebreo a sasao a geh hin·nomʹ, kayatna a sawen “ginget ti Hinnom,” a masarakan iti laud ken abagatan a paset ti nagkauna a Jerusalem. Idi panawen ni Jesus, nagbalin dayta a ginget a pagpuoran iti basura, agraman dagiti bangkay dagiti kriminal a maibilang a saan a maikari iti nadayaw a pannakaitabon. Maitutop ngarud a simbolo ti naan-anay a pannakadadael ti sao a “Gehenna.”
Ngarud, ania ti ipasimudaag ti ebkas a “makapasimron a maag?” Ti sao a naaramat para iti daytoy ket umarngi ti pannakaibalikasna iti Hebreo a termino a ti kaipapananna “rebelioso,” wenno “managalsa.” Tuktukoyen daytoy ti nadangkes a tao, maysa nga apostata ken immalsa iti Dios. Isu a no ti maysa a tao awaganna ti kabsatna a “makapasimron a maag,” kasla ibagbagana a maikari ti kabsatna iti agnanayon a pannakadadael—pannusa nga agpaay kadagiti immalsa iti Dios. Iti imatang ti Dios, mabalin a daydiay mismo a mangisawang iti kasta a panangkondenar maibusor iti kabsatna ti maikari iti nadagsen a pannusa—agnanayon a pannakadadael.—Deuteronomio 19:17-19.
No kasta, nangipasdek ni Jesus iti nangatngato a pagalagadan agpaay kadagiti pasurotna ngem kadagiti prinsipio a masarakan iti Mosaiko a Linteg. Nupay patien dagiti tattao a ti mammapatay ket ‘manungsungbat iti pangukoman ti kinahustisia,’ saan laeng a maipapan iti panangpapatay ti impaganetget ni Jesus. Insurona a rumbeng a liklikan dagiti pasurotna uray ti agimula iti sakit ti nakem kadagiti kakabsatda.—Mateo 5:21, 22.