TI PANANGUSAR kadagiti ilustrasion ken ehemplo ket nagsayaat a pamay-an ti panangisuro. Masansan nga awisen ken tenglenda ti atension a buyogen ti nagpaiduma a kinaepektibo. Pagpanunotendatayo. Tukayenda ti rikrikna ket iti kasta madanonda ti konsiensia ken puso. No dadduma, mausar dagiti ilustrasion a mangparmek iti di umiso a panangipapan. Makatulong met dagitoy iti pananglagip. Us-usarem kadi dagita iti panangisurom?

Dagiti piguratibo a sasao ket ilustrasion a sumagmamano la a balikas ti kasapulan; ngem mangparnuayda kadagiti nalawag a mental a ladawan. No maitutop dagiti usarem, nabatad ti kaipapananda. Ngem ad-adda a maipakita ti mannursuro ti pategda babaen ti ababa a panangilawlawag kadagita. Naglaon ti Biblia kadagiti ehemplo a pakasursuruam.

Mangrugika Kadagiti “Simile” ken “Metaphor.” Dagiti simile (panangidilig) ti kasimplean a piguratibo a sasao. No agad-adalka pay laeng nga agusar kadagiti ilustrasion, makatulong no dagitoy ti pangirugiam. Masansan a mangrugi dagita iti sasao a “mayasping iti” wenno “kas iti.” Nupay pagdiligen dagiti simile ti dua a banag nga aggidiat, itampokda ti pagpadaan dagitoy. Naglaon ti Biblia iti adu a piguratibo a sasao a naibatay kadagiti banag a naparsua​—dagiti mula, animal, ken bambanag iti langit​—agraman dagiti kapadasan ti tao. Iti Salmo 1:3, naibaga kadatayo a ti tao a regular nga agbasbasa iti Sao ti Dios ket “kas iti kayo a naimula iti igid dagiti pagayusan ti danum,” kayo a nabunga ken kanayon a nalangto. Naikuna a ti nadangkes a tao ket “kas iti leon” a mangpadpadaan iti tukmaanna. (Sal. 10:9) Inkari ni Jehova ken Abraham a ti bin-ina agbalinto a “kas kadagiti bituen ti langlangit” no iti kaaduda ken “kas kadagiti binukel ti darat nga adda iti aplaya.” (Gen. 22:17) Maipapan iti nasinged a relasion ni Jehova ken ti nasion ti Israel, kinuna ti Dios: “No kasano a ti maysa a sinturon kumpet kadagiti padingpading ti maysa a lalaki,” kasta met ti ikakapet Kenkuana ti Israel ken Juda.​—Jer. 13:11.

Dagiti metaphor (panangipadis) itampokda met ti pagpadaan ti dua nga agduma unay a banag. Ngem napuerpuersa ti metaphor agsipud ta pagparangenna a ti maysa a banag ket kas man la isu daydiay sabali, ket ngarud adda kualidad ti maysa a banag a maikuna met maipapan iti sabali. Kinuna ni Jesus kadagiti adalanna: “Dakayo ti silaw ti lubong.” (Mat. 5:14) Maipapan iti pagdaksan ti di magawidan a panagsasao, insurat ni adalan a Santiago: “Ti dila maysa nga apuy.” (Sant. 3:6) Inkanta ni David ken Jehova: “Sika ti napasdok a batok ken salindegko.” (Sal. 31:3) Masansan a bassit wenno awan ti masapul a panangilawlawag iti maitutop a metaphor. Epektibo dayta gapu iti kaababana. Ti metaphor tulonganna dagiti agdengdengngeg a manglagip iti maysa a punto iti wagas a di maaramid ti simple a panangibaga kadagiti bambanag.

Ti hyperbole ket aglablabes a panangyebkas kadagiti bambanag. Masapul a naannad ti pannakausarna di la ket ta sabali ti pagawatan dagiti agdengdengngeg. Inusar ni Jesus ti kastoy a piguratibo a sasao tapno dagiti agdengdengngeg saanda a malipatan ti puntona idi insaludsodna: “Apay . . . a matmatam ti garami iti mata ni kabsatmo, ngem saanmo nga imutektekan ti pasanggir iti bukodmo a mata?” (Mat. 7:3) Sakbay a padasem nga usaren daytoy wenno dagiti dadduma pay a piguratibo a sasao, adalem ti epektibo a panangusar kadagiti simile ken metaphor.

Agusarka Kadagiti Ehemplo. Imbes nga agusarka iti piguratibo a sasao, mabalin a kayatmo nga usaren dagiti ehemplo, pinarparbo man nga estoria wenno aktual a kapadasan, kas pamay-an ti panangisuro. Mabalin a masobraan dagitoy, isu a masapul a naannad ti panangusarmo kadagita. Mausar laeng koma dagiti kasta nga ehemplo a mangsuportar kadagiti punto a talaga a napateg, ken maidatagda iti wagas a matandaanan dagiti agdengdengngeg ti punto ti instruksion, saan laeng a ti estoria.

Nupay saan nga amin nga ehemplo ket aktual a pasamak, masapul nga iyanninawda dagiti aktual a kababalin wenno kasasaad. Isu nga idi insurona no kasano ti rumbeng a panangmatmat kadagiti nakabasol nga agbabbabawi, inyilustrar ni Jesus ti puntona babaen ti panangisaritana iti maipapan iti maysa a tao a naragsakan idi nabirokanna ti napukaw a karnerona. (Luc. 15:1-7) Kas sungbatna iti maysa a lalaki a di nakatarus iti naan-anay a kaipapanan ti Linteg a nangibilin nga ayatem ti kaarrubam, sinarita ni Jesus ti maipapan iti Samaritano a nangtulong iti nadangran a lalaki a binaybay-an ti maysa a padi ken maysa a Levita. (Luc. 10:30-37) No paliiwem a naimbag ti kababalin ken tigtignay dagiti tattao, sieepektibo a mausarmo daytoy a pamay-an ti panangisuro.

Insalaysay ni propeta Natan ti maysa a pinarparbo a kasasaad kas pamay-anna a nangtubngar ken Ari David. Epektibo daydi nga estoria agsipud ta saan a nangparnuay iti kasasaad a mabalin a nangtignay koma ken David a mangikalintegan iti bagina. Maipapan dayta iti maysa a baknang nga aduan iti karnero ken maysa a nanumo a lalaki nga addaan iti maymaysa nga urbon a kabaian a karnero a tinartarakenna a sidudungngo. Pastor met idi ni David, isu a maawatanna ti rikna ti makinkukua iti dayta a karnero. Nainkalintegan laeng a nakapungtot ni David iti daydi baknang a nangagaw iti karnero nga ipatpateg ti napanglaw a lalaki. Kalpasanna, direkta a kinuna ni Natan ken David: “Sika a mismo ti lalaki!” Nadanon ti puso ni David, ket sipapasnek a nagbabawi. (2 Sam. 12:1-14) No sanayem, masursurom a tamingen dagiti emosional a problema iti makaguyugoy a wagas.

Adu nga ehemplo a makatulong iti panangisuro ti mabalin a maadaw kadagiti pasamak a nailanad iti Kasuratan. Kasta ti inaramid ni Jesus idi kinunana iti sumagmamano a sasao: “Laglagipenyo ti asawa ni Lot.” (Luc. 17:32) Idi intedna dagiti detalye ti pagilasinan ti kaaddana, dinakamat ni Jesus ti “kaaldawan ni Noe.” (Mat. 24:37-39) Iti Hebreo kapitulo 11, dinakamat ni apostol Pablo ti nagan ti 16 a lallaki ken babbai kas ulidan ti pammati. Bayat nga umad-adu ti ammom iti Biblia, mabalinmo ti agadaw kadagiti nagsayaat nga ehemplo manipud iti ibagbaga ti Kasuratan maipapan kadagiti pasamak ken tattao a nadakamat iti dayta.​—Roma 15:4; 1 Cor. 10:11.

No dadduma, mabalin a nasayaat nga agusarka iti aktual a kapadasan iti moderno a panawen tapno maipaganetget ti maysa a punto. Ngem no aramidem dayta, annadam a dagiti laeng napasingkedan a kapadasan ti usarem ken saanmo nga aramaten dagidiay makapabain kadagiti agdengdengngeg wenno mangiturong iti atension iti mapagsusupiatan a topiko nga awan pakainaiganna iti temam. Laglagipem met nga adda koma maitulongna ti kapadasan nga usarem. Saanka a mangdakamat kadagiti di kasapulan a detalye a mangyadayo iti atension iti panggep ti palawagmo.

Maawatan Kadi? Aniaman nga ilustrasion wenno ehemplo ti usarem, adda koma piho a panggep a maibanagna. Maibanagna aya dayta no dimo iyaplikar iti topiko a salsalaysayem?

Kalpasan ti panangtukoyna kadagiti adalanna a kas “silaw ti lubong,” nagsao pay ni Jesus maipapan iti usar ti pagsilawan ken ti responsabilidad nga ipasimudaag daytoy kadakuada. (Mat. 5:15, 16) Pinasarunuanna ti pangngarigna maipapan iti napukaw a karnero babaen ti panangdakamatna iti rag-o sadi langit no agbabawi ti maysa a tao a nakabasol. (Luc. 15:7) Ket kalpasan ti estoriana maipapan iti naimbag a Samaritano, adda mamagpanunot a saludsod nga inimtuod ni Jesus iti kasarsaritana sana pinasarunuan dayta iti direkta a balakad. (Luc. 10:36, 37) Maigidiat iti dayta, inlawlawag ni Jesus kadagiti laeng sipapakumbaba nga agsaludsod, saan a kadagiti bunggoy dagiti tattao, ti pangngarigna maipapan iti nagduduma a kita ti daga ken maipapan kadagiti dakes a ruot iti talon. (Mat. 13:1-30, 36-43) Tallo nga aldaw sakbay ti ipapatayna, sinarita ni Jesus ti pangngarig maipapan kadagiti mammapatay nga agtaltalon iti kaubasan. Saanna nga inlawlawag ti kaipapananna, ta saanen a kasapulan. “Ti panguluen a papadi ken dagiti Fariseo . . . nadlawda nga isu agsasao maipapan kadakuada.” (Mat. 21:33-45) No kasta, ti kababagas ti ilustrasion, panangmatmat dagiti agdengdengngeg, ken ti panggepmo ti mangikeddeng no masapul nga ilawlawagmo ti aplikasion ti ilustrasion ket no masapul, kasano kaadu ti ilawlawagmo.

Kasapulan ti panawen iti panagsursuro a mangusar a sieepektibo kadagiti ilustrasion ken ehemplo, ngem makagunggona ti panangaramidmo iti dayta. Dagiti maitutop nga ilustrasion gutugotenda ti isip ken puso. Iti kasta, mayallatiw ti mensahe iti wagas a masansan a di maaramid ti simple a panangibaga kadagiti bambanag.

SIEMPRE, nasken a mayataday iti material a salsalaysayem ti aniaman nga ilustrasion nga usarem. Ngem tapno ad-adda nga epektibo, nasken a mayataday met dagita kadagiti agdengdengngeg.

Kasano a ti panangpilim kadagiti ilustrasion nga usarem iti palawagmo iti maysa a grupo ket mabalin nga agpannuray iti no siasino dagiti agdengngeg? Ania ti inaramid idi ni Jesu-Kristo? Iti panagpalawag ni Jesus kadagiti man umariwekwek a tattao wenno kadagiti adalanna, saan a nagusar kadagiti ehemplo a naadaw kadagiti kasasaad ti biag iti ruar ti Israel. Saan a pamiliar kadagiti agdengdengngeg kenkuana dagiti kasta nga ehemplo. Kas pagarigan, awan ti dinakamat ni Jesus maipapan iti kasasaad ti biag iti palasio ti Egipto wenno dagiti narelihiosuan a kaugalian ti India. Nupay kasta, naadaw dagiti ilustrasionna kadagiti aktibidad a kadawyan kadagiti tattao iti amin a pagilian. Nadakamatna ti maipapan iti panangtakup kadagiti kawes, panagnegosio, pannakapukaw ti banag a napateg, ken pannakiboda. Maawatanna ti reaksion dagiti tattao iti nadumaduma a sirkumstansia, ket inusarna daytoy a pannakaammo. (Mar. 2:21; Luc. 14:7-11; 15:8, 9; 19:15-23) Tangay dagiti umili ti Israel ti kangrunaan a kinaskasabaan ni Jesus, dagiti banag ken aktibidad a paset ti inaldaw a panagbiagda ti kaaduan a nangadawanna kadagiti ilustrasionna. Gapuna, dinakamatna dagiti banag a kas iti panagtalon, kinatulnog dagiti karnero iti pastorda, ken panangusar kadagiti lalat a pangikargaan iti arak. (Mar. 2:22; 4:2-9; Juan 10:1-5) Dinakamatna met dagiti historikal a pasamak a pagaammoda​—ti pannakaparsua ti immuna a pagassawaan, ti Layus idi kaaldawan ni Noe, ti pannakadadael ti Sodoma ken Gomorra, ti pannakatay ti asawa ni Lot, ken dadduma pay. (Mat. 10:15; 19:4-6; 24:37-39; Luc. 17:32) Iti panangpilim kadagiti ilustrasion nga usarem, ikonkonsiderarmo met kadi a naimbag dagiti aktibidad a kadawyan kadagiti agdengdengngeg kenka ken ti kultura a nabangonanda?

No ngay maymaysa wenno nalabit sumagmamano laeng ti kasarsaritam, imbes a dakkel a grupo? Mangpilika iti ilustrasion a maitutop kadakuada. Idi kinasabaan ni Jesus ti maysa a Samaritana iti abay ti bubon iti asideg ti Sicar, dinakamatna ti maipapan iti “nabiag a danum,” ‘saanton a pulos a pannakawaw,’ ken “ubbog ti danum nga agburburayok a mangipaay iti agnanayon a biag”​—a bin-ig a piguratibo a sasao a direkta a nainaig iti ar-aramiden daydi a babai. (Juan 4:7-15) Ket idi kinasaritana dagiti lallaki a mangug-ugas kadagiti iketda, nainaig iti panagkalap ti pangngarig nga inusarna. (Luc. 5:2-11) Kadagita a kasasaad, mabalinna koma a dakamaten ti panagtalon, tangay agrikultura ti pagbibiagan dagiti tattao sadiay, ngem anian a mas epektibo ti panangtukoyna iti personal a trabahoda ta dayta ti namagbalin iti puntona a nalawag iti panunotda! Ikagkagumaam kadi nga aramiden ti kasta?

Inturong ni Jesus ti atensionna “kadagiti napukaw a karnero iti balay ti Israel,” ngem ni apostol Pablo ket naibaon saan laeng nga iti Israel no di pay ket kadagiti Gentil a nasion. (Mat. 15:24; Ara. 9:15) Adda kadi nakaidumaan ti panagsao ni Pablo? Adda. Idi sinuratanna dagiti Kristiano idiay Corinto, dinakamatna ti maipapan kadagiti lumba, ti ugali a pannangan iti uneg dagiti templo ti didiosen, ken dagiti parada ti panagballigi a pamiliar kadagidiay a Gentil.​—1 Cor. 8:1-10; 9:24, 25; 2 Cor. 2:14-16.

Kas met kadi kada Jesus ken Pablo ti kaannad ti panagpilim kadagiti ilustrasion ken ehemplo nga us-usarem iti panangisurom? Ikonkonsiderarmo kadi ti kasasaad ken ti inaldaw nga aktibidad dagiti agdengdengngeg kenka? Siempre, adun ti nagbaliwan ti lubong manipud idi umuna a siglo. Adu ti makadamdamag iti telebision kadagiti mapaspasamak iti sangalubongan. Masansan nga ammoda dagiti kasasaad kadagiti sabali a pagilian. No pudno dayta iti lugaryo, saan a dakes nga agadawka kadagiti kasta a damag nga usarem kas ilustrasion. Nupay kasta, dagiti banag nga ad-adda a makaallukoy kadagiti tattao ket dagidiay mainaig iti personal a panagbiagda​—ti pagtaenganda, pamiliada, trabahoda, taraon a kankanenda, paniempo iti lugarda.

No kasapulan nga ilawlawagmo a naimbag ti ilustrasionmo, mabalin a saan a pamiliar kadagiti agdengdengngeg ti ibagbagam. Ti kasta nga ilustrasion nalakana a gaburan ti puntom. Pagbanaganna, matandaanan dagiti agdengdengngeg ti ilustrasionmo ngem saan a ti Nainkasuratan a kinapudno a kayatmo nga iyallatiw.

Imbes a nagaramat kadagiti komplikado a pangngarig, nagusar ni Jesus kadagiti simple ken inaldaw a kasasaad. Inusarna dagiti babassit a banag tapno mailawlawagna dagiti dadakkel a banag ken dagiti banag a nalaka a matarusan tapno mailawlawagna dagiti banag a narigat a maawatan. Babaen ti panangipakitana no kasano a nainaig dagiti inaldaw a pasamak kadagiti naespirituan a kinapudno, tinulongan ni Jesus dagiti tattao tapno nalaklakada a maawatan dagiti naespirituan a kinapudno nga isursurona ken matandaananda dagitoy. Anian a nagsayaat nga ulidan a tuladen!