Ti Nangina a Gatad ti Pungtot
MANAGPUNGPUNGTOTKAY kadi, agunget nga insigida iti kabassitan a pananggargari? Palabsenyo kadi ti sumagmamano nga aldaw a sirururod, a mangtartaraken ti nadangran unay a rikna, no adda man nangpasakit kadakayo? No kasta, nakarkaro ti maar-aramidanyo ngem ti basta isisina iti adda iti aglikmutyo; mabalin a patpatayenyo ti bagiyo iti pungtot.
Makapapatay kadi ti pungtot? Sigun iti nabiit pay a report iti The New York Times News Service, adda posibilidad a mapasamak dayta. Paneknekan ti padamag, kas pangarigan, a ti “nalabes a panagpungtot ket makadadael unay iti bagi agsipud ta maipada, wenno lab-awanna pay, ti panagsigarilio, panaglukmeg ken ti nangatot’ tabana a taraon kas ti napigsa a pakaigapuan ti nasapa nga ipapatay.”
Kas pammaneknek, itudo ti padamag dagiti sumagmamano a sientipiko a panagadal. Iti maysa, sumagmamano nga estudiante iti unibersidad nga agtawen iti 25 ti nasubok iti personalidad tapno rukoden ti kangato ti pungtot a mariknada iti nadumaduma a kasasaad iti inaldaw. Kalpasan iti 25 a tawen sinublian dagiti managsirarak dagitoy nga estudiante. Dagiti naibilang a di managpungpungtot addaandat’ nababa a bilang ti ipapatay. 4 a porsiento laeng ti natay idi agtawenda iti 50. Ngem dagiti managpungpungtot di nasayaat ti kasasaadda—20 porsiento ti natay! Naduktalan ti sabali pay a panagadal a dagiti naibilang a managpungpungtot nga agtutubo ket agparang a nangatngato ti bilang ti makadangran a kolesterolda nga inton lumakayda, mangituggodto kadakuada iti dakdakkel a rigso ti sakit ti puso.
Komusta met dagiti agrurod imbes a mangsapul kadagiti positibo a pamay-an a mangsolbar ti problemada? Ni Dra. Mara Julius, maysa nga epidemiologo idiay Unibersidad ti Michigan, nagsaludsod iti grupo ti babbai iti las-ud ti edad a 18. Naduktalanna a dagidiay nangipakita iti kadawyan, malaplapdan a panagpungtot ket addaan bilang dagiti matmatay a tallo a beses a nangatngato ngem dagiti di nangipakita ti kasta a panagpungpungtot. Ginupgopna: “Kadagiti kaaduan a babbai, ti kankanayon a malaplapdan a pungtot kasla gapuanan ti napigpigsa a risgo iti nasapa nga ipapatay ngem ti panagsigarilio.”
Iti rinibribu a tawenen sakbay ti aniaman a kakasta a sientipiko a panagadal, namakdaar ti Biblia maikontra iti pungtot. “Saan koma a lumnek ti init a sipupungtotkay pay laeng,” kunaen ti maysa a bersikulo. (Efeso 4:26) “Sardayam ti pungtot, ket lipatem ti gura,” ibalakad ti sabali. (Salmo 37:8) Ti ad-adda pay a nakaskasdaaw, innaig ti Biblia ti emosional a kasasaadtayo iti pisikal a salun-attayo idi kinunana: “Ti natalna a puso isu ti biag ti lasag.”—Proverbio 14:30.
[Ladawan iti panid 14]
Ti agay-aywan makitana ti napungtot a tao ket maragsakan a manginanama iti maysa a “suki”