Tulag maipaalagad “iti maysa a lawas.” Kunaen ti Daniel 9:27: “Ket ipaalagadnanto ti tulag kadagiti adu iti maysa a lawas [wenno pito a tawen]; ket iti kagudua ti lawas pasardengennanto ti sakripisio ken daton a sagut.” Ti “tulag” saan a mabalin nga isu ti Linteg ti tulag, ta ti Dios inikkatnan dayta babaen iti sakripisio ni Kristo tallo ket kagudua a tawen kalpasan a nangrugi ti maika-70 a “lawas,” kas naisurat: “Inikkatna dayta [ti Linteg] babaen ti panangilansana iti kayo a pagtutuokan.” (Col 2:14) Kasta met, “babaen ti pananggatang linuk-atannatayo ni Kristo manipud iti lunod ti Linteg . . . Ti panggep ket tapno ti bendision ni Abraham umay babaen ken Jesu-Kristo a maipaay kadagiti nasion.” (Ga 3:13, 14) Babaen ken Kristo, ti Dios impagtengna dagiti pamendision ti Abrahamiko a tulag agpaay kadagiti nainkasigudan a putot ni Abraham, ngem saan a karaman dagiti Gentil agingga a ti ebanghelio naidanon kadakuada babaen ti panangasaba ni Pedro iti Italiano a ni Cornelio. (Ara 3:25, 26; 10:1-48) Daytoy a pannakakomberte ni Cornelio ken ti sangakabbalayanna napasamak kalpasan ti pannakakomberte ni Saulo a taga Tarso, a gagangay a naibilang a napasamak idi agarup 34 K.P.; kalpasan daytoy, tinagiragsak ti kongregasion ti maysa a panawen ti talna, a mapabpabileg. (Ara 9:1-16, 31) Agparang ngarud a ti pannakaiserrek ni Cornelio iti kongregasion Kristiano napasamak idi agarup otonio ti 36 K.P., nga isu ti pagnguduan ti maika-70 a “lawas,” 490 a tawen manipud 455 K.K.P.

‘Mapasardeng’ dagiti sakripisio ken dagiti sagut. Ti sasao a ‘mapasardeng,’ naaramat mainaig iti sakripisio ken daton a sagut, literal a kaipapananna ti “pagbalinen a sabbath, paginanaen, pasardengen nga agtrabaho.” Ti “sakripisio ken daton a sagut” a ‘mapasardeng’ sigun iti Daniel 9:27 ket saan a ti subbot a sakripisio ni Jesus, nainkalintegan a saan met a ti aniaman a naespirituan a sakripisio dagiti sumursurot iti addangna. Tumukoyda la ketdi kadagiti sakripisio ken datdaton a sagut nga indaton dagiti Judio iti templo idiay Jerusalem sigun iti Linteg ni Moises.

Ti “kagudua ti lawas” isu ti ngalay ti pito a tawen, wenno kalpasan ti tallo ket kagudua a tawen iti las-ud dayta a “lawas” ti tawtawen. Yantangay ti maika-70 a “lawas” nangrugi idi agarup otonio ti 29 K.P. iti pannakabautisar ni Jesus ken pannakapulotna nga agbalin a Kristo, ti kagudua dayta a lawas (tallo ket kagudua a tawen) aglayon agingga iti primavera ti 33 K.P., wenno tiempo ti Paskua (Nisan 14) iti dayta a tawen. Agparang nga Abril 1, 33 K.P. daytoy nga aldaw, sigun iti Gregorian a kalendario. (Kitaenyo ti PANGRABII TI APO [Tiempo ti Pannakayussuatna].) Ibaga kadatayo ni apostol Pablo a ni Jesus ‘immay tapno aramidenna ti pagayatan ti Dios,’ a dayta ket tapno “waswasenna ti umuna [dagiti sakripisio ken datdaton sigun iti Linteg] tapno maipasdekna ti maikadua.” Inaramidna daytoy babaen ti panangidatonna iti bukodna a bagi kas sakripisio.​—Heb 10:1-10.

Nupay intultuloy dagiti Judio a papadi ti nagidaton kadagiti sakripisio iti templo idiay Jerusalem agingga iti pannakadadael dayta idi 70 K.P., dagiti sakripisio maipaay iti basol simmardengen nga anamongan ti Dios ken awanen bilegda. Sakbay unay ti ipapatay ni Jesus, kinunana iti Jerusalem: “Ti balayyo mabaybay-an kadakayo.” (Mt 23:38) Ni Kristo “indatonna iti agnanayonen ti maysa a sakripisio . . . Ta babaen iti maysa a sakripisio a daton a pinagbalinna a naan-anay iti agnanayonen dagidiay masansantipikar.” “Ita no sadino nga adda pannakapakawan [dagiti basol ken dagiti nakillo nga aramid], awanen ti daton a maipaay iti basol.” (Heb 10:12-14, 18) Ipamatmat ni apostol Pablo a ti padto ni Jeremias dinakamatna ti maysa a baro a tulag, a ti immuna a tulag (Linteg ti tulag) napagpaso ken dimmaan, “asidegen nga agpukaw.”​—Heb 8:7-13.

Dagiti pannakalangalang ti siudad ken ti nasantuan a disso. Kalpasan ti 70 a “lawas,” ngem kas direkta nga imbunga ti pananglaksid dagiti Judio ken Kristo bayat ti maika-70 a “lawas,” natungpal dagiti pasamak iti naud-udi a paspaset ti Daniel 9:26 ken 27. Ilanad ti pakasaritaan a ni Tito nga anak ni Emperador Vespasian ti Roma isu idi ti panguluen dagiti puersa ti Roma nga immay maibusor iti Jerusalem. Dagitoy a buyot aktual a simrekda iti Jerusalem ken iti mismo a templo, kas iti maysa a layus, ket linangalangda ti siudad ken ti templona. Daytoy a panagtakder dagiti pagano a buyot iti nasantuan a disso ti namagbalin kadakuada a “makarimon a banag.” (Mt 24:15) Saan a nagballigi ti amin a panagregget a mamagtalna iti kasasaad sakbay ti panungpalan ti Jerusalem agsipud ta ti bilin ti Dios ket: “Ti naikeddeng ket dagiti panaglangalang,” ken “agingga iti panangtalipupos, ti mismo a banag a naikeddeng maibukbokto met iti rabaw daydiay langalang.”

Panangmatmat Dagiti Judio. Ti Masoretiko a teksto, a nagaramat iti sistema a panagimarka iti bokales, ket naisurat idi maikadua a kagudua ti umuna a milenio K.P. Nabatad a gapu iti pananglaksidda ken Jesu-Kristo kas ti Mesias, nangikabil dagiti Masorete iti tuldek nga ʼath·nachʹ, wenno “pagsardengan,” iti Hebreo a teksto iti Daniel 9:25 kalpasan ti “pito a lawas,” iti kasta insinada dayta iti “innem a pulo ket dua a lawas”; iti kastoy a pamay-an, ti 62 a lawas iti padto, kayatna a sawen, 434 a tawen, agparang nga agaplikar iti tiempo a panangbangon manen iti kadaanan a Jerusalem. Mabasa iti patarus ni Isaac Leeser: “Ammuenyo ngarud ken tarusanyo, a manipud iti iruruar ti sao a mangisubli ken mangbangon iti Jerusalem agingga iti prinsipe a napulotan addanto pito a lawas: [ti pagsardengan ket inrepresentar ditoy ti maysa a kolon] ket bayat ti innem a pulo ket dua a lawas mabangonto manen dayta nga addaan kadagiti kalsada ken banawang (iti aglikmut dayta), iti mismo a karirigatan kadagiti tiempo.” Umasping iti dayta, mabasa iti patarus ti Jewish Publication Society of America: “addanto pito a lawas; ket iti innem a pulo ket dua a lawas, mabangonto manen dayta.” Kadagitoy a dua a bersion, agparang ti sasao a “bayat” ken “iti,” nabatad a tapno pangsuporta iti panangipaulog dagiti managipatarus.

Ni Propesor E. B. Pusey, iti footnote iti maysa kadagiti diskursona nga impalawagna iti Unibersidad ti Oxford, kunaenna maipapan iti Masoretiko a panagimarka iti tuldek: “Dagiti Judio inkabilda ti kangrunaan a pagsardengan ti bersikulo iti sidong ti שִׁבְעָה [pito], kayatna a sawen, tapno pagsinaenda dagiti dua a numero, 7 ken 62. Inuulbod la ketdi nga inaramidda daytoy, למען המינים (kas kunaen ni Rashi [maysa a natan-ok a Judio a Rabbi idi maika-11 ken maika-12 a siglo K.P.] iti saanna a panangakseptar kadagiti literal a panangilawlawag, a pabor met kadagiti Kristiano) ‘maigapu kadagiti erehe,’ awan sabali, dagiti Kristiano. Ta ti naud-udi a sasao, a nailasin a kasta, mabalin a kaipapananna laeng ti, ‘ket bayat ti innem a pulo ket dua a lawas maisubli ken mabangon ti kalsada ken pader,’ awan sabali, a ti Jerusalem mabangon manen iti 434 a tawen, a dayta ket minamaag.”​—Daniel the Prophet, 1885, p. 190.

No maipapan iti Daniel 9:26 (Le), nga iti pasetna mabasa, “Ket kalpasan ti innem a pulo ket dua a lawas a ti maysa a napulotan magessatto nga awan ti mangsukat kenkuana,” dagiti Judio a komentarista iyaplikarda ti 62 a lawas iti maysa a periodo agingga iti panawen dagiti Macabeo, ket ti termino a “napulotan” iyaplikarda ken Ari Agripa II, a nagbiag idi tiempo ti pannakadadael ti Jerusalem, idi 70 K.P. Wenno ti sumagmamano kunaenda a maysa daytoy a nangato a padi, ni Onias, a pinadisi ni Antiochus Epiphanes idi 175 K.K.P. Ti panangyaplikarda iti padto iti asinoman kadagitoy a lallaki ikkatenna ti aniaman a pudpudno a kaipapanan wenno kababagas ti padto, ket ti panagduduma iti panagpetsa pagbalinenna ti 62 a lawas kas di umiso a padto maipapan iti panawen.​—Kitaenyo ti Soncino Books of the Bible (komentario maipapan iti Da 9:25, 26), inurnos ni A. Cohen, London, 1951.

Iti pananggandatda a mangikalintegan iti panangmatmatda, kuna dagitoy a Judio nga eskolar a ti “pito a lawas” ket, saan a 7 a mamim-7, wenno 49 a tawen, no di ket 70 a tawen; nupay kasta bilangenda ti 62 a lawas kas 7 a mamin-62 a tawen. Kunada a tumukoy daytoy iti periodo ti pannakaidestiero idiay Babilonia. Ni Ciro wenno ni Zorobabel wenno ni Nangato a Padi a Jesua ti pagbalinenda kas “napulotan” iti daytoy a bersikulo (Da 9:25), a ti “napulotan” iti Daniel 9:26 ket sabali a tao.

Ti kaaduan a patarus nga Ingles saanda a suroten ti Masoretiko a puntuasion ditoy. Mabalin nga addaanda iti comma kalpasan ti sasao a “pito a lawas,” wenno iti sasao a naaramat iti dayta ipatuldoda a ti 62 a lawas sarunuenna ti 7 kas paset ti 70, ket saanda nga ipakita a ti 62 a lawas agaplikar iti periodo a pannakabangon manen ti Jerusalem. (Idiligyo ti Da 9:25 iti KJ, AT, Dy, NW, Ro, Yg.) Kuna ti editorial a komento ni James Strong iti Commentary on the Holy Scriptures (Da 9:25, ftn, p. 198) ni Lange: “Daytoy a patarus paglasinenna dagiti dua a periodo a pito a lawas ken innem a pulo ket dua a lawas, a ti immun-una a periodo itudingna kas terminus ad quem [wenno naikeddeng a tiempo nga idadateng] ti Napulotan a Prinsipe, ket ti naud-udi ituding kas tiempo ti panagbangon manen. Nupay kasta, ti kinaumiso dayta a patarus ket agpannuray iti Masoretiko a panagimarka iti puntuasion, a mangikabil iti Athnac [pagsardengan] iti nagbaetanda. . . . ket ti maus-usig a pannakaipatarus ramanenna ti di naannayas a pannakasangal ti maikadua a benneg, nga awanan iti preposision. Gapuna, nasaysayaat ken nasimsimple ti panangannurot iti Authorized Version, ta surotenna ti amin a dadaan a patarus.”​—Impatarus ken inurnos ni P. Schaff, 1976.

No maipapan iti kaipapanan ti padto, naidatag ti adu a sabsabali pay a panangmatmat, a ti sumagmamano ket Mesianiko, ti dadduma saan a Mesianiko. Mainaig iti daytoy, mapaliiw a ti kasapaan a Septuagint a patarus a mabalin a magun-odan ket nakaro ti panangtiritirna iti adda iti Hebreo a teksto. Kas inlawlawag ni Propesor Pusey, iti Daniel the Prophet (p. 328, 329), ti managipatarus pinalsipikarna ti naibaga a periodo ti tiempo, kasta met a nanginayon, nangbalbaliw, ken nangyallatiw iti sasao, tapno maiparang a ti padto patalgedanna ti dangadang dagiti Macabeo. Dayta a nabatad a tiritir a patarus nasuktanen iti kaaduan nga agdama-aldaw nga edision ti Septuagint a ti maysa ket inaramid ni Theodotion, Judio nga eskolar idi maikadua a siglo K.P., a ti patarusna tumunos iti Hebreo a teksto.

Ti sumagmamano ginandatda a baliwan ti panagsasaganad dagiti periodo ti tiempo ti padto, idinto ta ti dadduma pinaggigiddanda dagita wenno saanda nga annugoten nga addaan dagita iti aniaman nga aktual a kaitungpalan a tiempo. Ngem dagidiay mangidatag iti kakasta a panangmatmat masimbaludda nga awanan pangnamnamaan, ket dagiti gandatda a mangilapsut iti bagbagida agbanag nga awan kapapay-anna wenno naan-anay a di iyaannugot a ti padto ket naipaltiing wenno pudno. Nangnangruna maipapan kadagiti naud-udi a naidatag a kapanunotan, nga ad-adu a parikut ti mapataudda ngem iti marisutda, kunaen ti nadakamaten nga eskolar, ni E. B. Pusey: “Dagitoy idi dagiti nakarikrikut a parikut a risuten dagiti di mamati; kasapulan a risutenda dagita iti pamay-an a maitutop kadakuada, a dayta ti nalaklaka nga aramidenda; ta dagiti di mamati patienda ti aniaman a banag, malaksid iti ipalgak ti Dios.”​—P. 206.