Ti Panangmatmat ti Biblia
Dagiti Protesta ken Demostrasion—Mabaliwanda Kadi ti Lubong?
“MASAPUL nga Agsaotayo a Situtured, Masapul nga Agdemostrasiontayo.” Kastat’ paulo a mabasa iti maysa nga editorial iti National Catholic Reporter, maysa a diario ti Romano Katoliko, sakbay la unay ti ibebettak ti gubat idiay Persian Gulf idi 1991. Babaen ti panangparegtana kadagiti managbasa a makipaset kadagiti martsa ken demostrasion ti kappia iti intero nga Estados Unidos, intuloy a kinuna ti editorial: “Masapul dagiti minilion a tattao ken ti kankanayon a panangikagumaan a manggun-od iti kappia tapno maparmek ti kinaignorante ken kinatangsit daytoy nga administrasion. . . . Masapul nga agdemostrasion dagiti tattao.”
Masansan a mangngegan dagita nga awag ti panagtignay itatta. Gapu kadagiti nagadu a krisis a mamagpeggad iti pagimbagan ti sangatauan iti politika, ekonomia, ken iti aglawlaw, marikna dagiti tattao a mapilitda nga “agprotesta,” agpuyat, ken agdemostrasion. Saklawen dagiti isyu ti panangpasardeng ti krimen iti sangakaarrubaan agingga iti panangipasdek ti sangalubongan a kappia. Makapainteres, adu kadagitoy a demostrasion ti anamongan dagiti organisasion ti simbaan ken dagiti papangulo ti relihion.
Nupay kasta, umiso kadi kadagiti Kristiano ti makipaset kadagita a demostrasion? Ket dagiti kadi protesta—panagderraaw man dayta wenno natalna a panagbantay nga agsilaw kadagiti kandila—pudno a mabaliwanda ti lubong nga agbalin a nasaysayaat?
Dagiti Demostrasion—Ti Panangmatmat ti Kristiano
Dineskribir ti maysa a sosiologo dagiti demostrasion a kas “nangnangruna nga epektibo a pamay-an iti napolitikaan nga ebkas . . . a mangdagdag kadagiti autoridad nga awan ti ar-aramidenda a nasken a panagtignay.” Wen, dagidiay nga agmartsa nga agprotesta wenno agdemostrasion gagangay nga aramidenda dayta iti pananginanama a ti nagkaykaysa a panangikagumaanda mabalin a makorehirna ti kinaawan hustisia ken kinadakes a makita iti agdama a sistema ti kagimongan ken ti politika.
Ania a paguadan, nupay kasta, ti imbati ni Jesu-Kristo kadagiti pasurotna? Nagbiag ni Jesus idi tiempo a dagiti Judio addada iti sidong ti panangirurumen ti Imperio ti Roma. Pudno a tarigagayan dagiti tattao ti maluk-atan manipud iti panangirurumen ti turay ti Roma. Kaskasdi, pulos a di pinaregta ni Jesus dagiti pasurotna nga agdemostrasion, agmartsa nga agprotesta, wenno makinamin iti politika iti aniaman a pamay-an. Maisupadi ketdi, maulit-ulit a kinunana kadagiti adalanna a “saanda a paset ti lubong.”—Juan 15:19; 17:16; kitaenyo met ti Juan 6:15.
Umasping iti dayta, idi a ni Jesus di nainkalintegan a tiniliw dagiti opisial ti gobierno, dina pinadas ti nangtignay iti protesta, nupay mabalin nga inaramidna koma ti kasta no pinilina dayta. Imbes ketdi, imbagana iti Romano a gobernador: “Ti pagariak saan a paset daytoy a lubong. No ti pagariak paset koma daytoy a lubong, dagiti katulongak makidangadangda koma tapno saanak a maiyawat kadagiti Judio. Ngem, kinapudnona, ti pagariak saan nga iti daytoy a pagtaudan.” (Juan 18:33-36) Gaput’ napasanguan iti suppiat, liniklikan ni Jesus ti aniaman a tignay nga agprotesta, ta mabigbigna a masapul nga agtalinaed a saan a paset dagiti napolitikaan nga ar-aramid. Ket pinaregtana dagiti pasurotna a mangaramid met iti kasta.
Ti pannakipaset kadagiti demostrasion, ngarud, labsingenna dagiti kangrunaan a prinsipio ti Nakristianuan a neutralidad nga insuro ni Jesus. Ti labes dayta, ti kasta a pannakipaset mabalin pay nga agturong iti pannakairaman kadagiti di nakristianuan a kababalin. Iti ania a pamay-an? Dagiti demostrasion a nasayaat ti panggepda masansan a rebelioso ti espirituda, a dagiti makipaset agbalinda a militante, nasalawasaw, wenno naranggas. Ti panangaramid kadagiti di legal nga aramid ken ar-aramid a manglapped mabalin a makatignay ti atension, ngem dayta saan a maitunos iti balakad ti Biblia nga “agpaituray kadagiti nangatngato a turturay” ken “makikappiakayo kadagiti isuamin a tao.” (Roma 12:18; 13:1) Imbes nga iparegta ti di panagtulnog iti gobierno, igunamgunam ti Biblia kadagiti Kristiano a salimetmetanda ti nasayaat a kababalin iti tengnga dagiti nasion ken agpaituray kadagiti natauan a gobierno, uray no dagidiay adda iti autoridad narigatda nga ay-ayuen wenno saan a nainkalintegan.—1 Pedro 2:12, 13, 18.
‘Ngem saan met nga amin a demostrasion ket militante wenno naranggas,’ mabalin a kunaenyo. Pudno, ken dadduma a demostrasion kasla makapataud iti nasayaat a pagbanagan. Ngem dagiti kadi protesta—uray pay no natalna ken naaramid a maipaay iti nasayaat a panggep—pudno a mabaliwanda ti lubong nga agbalin a nasaysayaat?
Mabaliwan Kadi Dagitoy ti Lubong?
Maseknan unay dagiti Kristiano maipapan kadagiti kaarrubada ket kayatda a tulongan ida. Ngem ti kadi pannakipaset kadagiti demostrasion ti kasayaatan a maipaay a tulong? Kunaen ti libro a Demonstration Democracy: “Adda limitasion ti mabalin a maibanag ti aniaman nga alikamen ti napolitikaan nga ebkas.” Di malibak a saan a kabaelan nga ikkaten ti aniaman a protesta dagiti ay-ay a sangsanguen ti sangatauan a masapul a mabalbaliwan.
Kasta met laeng ti imbaga ni Jesus idi salsalaysayenna ti sinigsiglon ti kapautna a relihiuso a sistema idi kaaldawanna. Kinunana maipapan iti managinsisingpet a sistema ti panagdayaw dagiti Fariseo: “Awan ti tao a mangitakup ti lupot a di pay napes-akan iti pagan-anay a daan; ta iti kasta intono kumsenen ti naitakup, rumsua a lumawlawa ti pigisna.” (Mateo 9:16) Ania ti kayat a sawen ni Jesus? A ti pudno a Kinakristiano saan nga umabuloy iti dakes ken daanen a sistema a dandanin maikkat. Nabigbigna a ti panangtakup iti din mausar a sistema ket awan ti mamaayna.
Pudno met dayta iti sistema ti lubong a nangituray iti sangatauan iti sinigsiglo babaen iti kinaawan hustisia, kinaranggas, ken panangirurumen. Ilawlawag a naimbag ti Eclesiastes 1:15: “Ti killo saan a mapalinteg.” Wen, ti sistema ti lubong ita saanen a mapalinteg, kasano man katan-ok dagiti panangikagumaan. Apay a saan? Agsipud ta, kas kunaen ti 1 Juan 5:19, “ti isuamin a lubong adda iti pannakabalin ti dakes,” ni Satanas a Diablo. Intudo ni Jesus a dayta “ti agturay daytoy a lubong.” (Juan 12:31) Agingga nga agan-andar pay daytoy a sistema iti sidong ti impluensia ni Satanas, awan ti panangtakup a mangiyegto iti agnanayon a bang-ar.
Daytoy dina kaipapanan a di ikankano dagiti Kristiano dagiti parikut ti lubong wenno dida kayat ti mangala iti positibo nga addang. Kinapudnona, naibaga kadagiti Kristiano nga agbalinda nga aktibo, saan nga iti protesta, no di ket iti trabaho a panangasaba ken panangisuro iti naimbag a damag iti Pagarian ti Dios—ti mismo a gobierno ti Pagarian nga insuro ni Jesus nga ikararag dagiti pasurotna. (Mateo 6:10; 24:14) Ipakita ti Biblia a dinto padasen ti Pagarian nga italimeng daytoy din mabalbaliwan a lubong; naan-anayto a pukawenna dagiti dakes a gobierno ken urnos ti kagimongan a mangirurrurumen iti sangatauan ket sukatannanto ida iti maysa a sistema a makaipasdek iti pudno a kinahustisia ken kinalinteg iti intero a daga. (Daniel 2:44) Iti sidong ti kasta a sistema, awanto ti agmartsa nga agprotesta agsipud ta ni Jehova a Dios, a “mangpennek ti tarigagay ti isuamin a nabiag,” siguruennanto nga amin a kasapulantayo ket naan-anay a mapennek.—Salmo 145:16.
[Picture Credit Line iti panid 18]
Labor strike, Leslie’s