• “Dagitoy a Bambanag Masapul a Maaramidda”
    Ti Pagwanawanan—1999 | Mayo 1

    • Napasaran Dagiti Kapanawenanda

      11. Ania ti kinuna ni Jesus maipapan iti “daytoy a kaputotan”?

      11 Impagarup dagiti adu a Judio nga agpaut ti sistema ti panagdayawda, a nakasentro iti templo. Ngem kinuna ni Jesus: “Agsursurokayo manipud iti kayo a higos . . . iti daytoy a punto: Apaman la unay a ti kabbaro a sangana gumanus ken pataudenna dagiti bulbulong, ammoyo a ti kalgaw asidegen. Kastakayo met, inton makitayo amin dagitoy a bambanag, ammuenyo nga isu asidegen kadagiti ruangan. Pudno kunak kadakayo a daytoy a kaputotan dinto pulos lumabas agingga nga amin dagitoy a bambanag mapasamakda. Ti langit ken daga aglabasdanto, ngem dagiti sasaok didanto pulos aglabas.”​—Mateo 24:32-35.

      12, 13. Kasano ti nalabit pannakatarus dagiti adalan iti panangtukoy ni Jesus iti “daytoy a kaputotan”?

      12 Kadagiti tawen agingga iti 66 K.P., naimatangan dagiti Kristiano a matungtungpal idin ti adu kadagiti umuna a paset ti ragup a pagilasinan​—dagiti gubat, bisin, uray ti nasaknap a pannakaikaskasaba ti naimbag a damag ti Pagarian. (Aramid 11:28; Colosas 1:23) Ngem kaano a dumteng ti panungpalan? Ania ti kayat a sawen ni Jesus idi kinunana: ‘Daytoy a kaputotan [Griego, ge·ne·aʹ] dinto lumabas’? Masansan idi nga inawagan ni Jesus dagiti kapanawenanna a bumusbusor a Judio, a pakairamanan dagiti panguluen ti relihion, kas “nadangkes ken mannakikamalala a kaputotan.” (Mateo 11:16; 12:39, 45; 16:4; 17:17; 23:36) Isu nga idi nadakamatna manen “daytoy a kaputotan” idi addada iti Bantay dagiti Olibo, nalawag a saan a ti intero a puli dagiti Judio iti unos ti historia ti kayatna a sawen; saanna met a tuktukoyen dagiti pasurotna, uray pay no isuda ti “napili a puli.” (1 Pedro 2:9) Saan met nga ibagbaga ni Jesus a “daytoy a kaputotan” ket maysa a periodo ti panawen.

      13 Imbes ketdi, adda iti panunot ni Jesus dagidi bumusbusor a Judio a pakatungpalan ti pagilasinan nga intedna. Maipapan iti “daytoy a kaputotan” a nadakamat iti Lucas 21:32, kuna ni Propesor Joel B. Green: “Iti Maikatlo nga Ebanghelio, ‘daytoy a kaputotan’ (ken dagiti nainaig a sasao) kanayon a kaipapananna ti maysa a klase dagiti tattao a bumusbusor iti panggep ti Dios. . . . [Tuktukoyenna] dagiti tattao a sisusubeg a nangtallikud iti nadibinuan a panggep.”b

      14. Ania ti napasaran dayta a “kaputotan,” ngem kasano a naiduma ti nagbanagan dagiti Kristiano?

      14 Ti nadangkes a kaputotan dagiti bumusbusor a Judio a makaimatang iti pannakatungpal ti pagilasinan mapasaranna met ti panungpalan. (Mateo 24:6, 13, 14) Ket kasta ti napasamak! Idi 70 K.P., nagsubli ti buyot ti Roma, nga indauluan ni Tito nga anak ni Emperador Vespasian. Gistay di nakappapati ti panagsagaba dagiti Judio a napupok manen iti siudad.c Impadamag ti nakaimatang a ni Flavius Josephus nga idi rinebbek dagiti Romano ti siudad, agarup 1,100,000 a Judio ti napapatay ken ag-100,000 ti nakayawan, ket di nagbayag siaames a natay ti kaaduan kadagitoy gapu iti bisin wenno kadagiti teatro ti Roma. Pudno a ti rigat idi 66-70 K.P. ti kakaruan a napasaran wenno mapasaran ti Jerusalem ken ti Judio a sistema. Anian a naiduma ti nagbanagan dagiti Kristiano a nangipangag iti naimpadtuan a pakdaar ni Jesus ken pimmanaw idiay Jerusalem kalpasan ti ipapanaw dagiti buyot ti Roma idi 66 K.P.! ‘Naisalakan,’ wenno naispal, dagiti ‘napili’ a napulotan a Kristiano idi 70 K.P.​—Mateo 24:16, 22.

  • “Dagitoy a Bambanag Masapul a Maaramidda”
    Ti Pagwanawanan—1999 | Mayo 1

    • b Kinuna ti maysa a Britano nga eskolar a ni G.R.Beasley-Murray: “Di rumbeng a pakarikutan dagiti manangipaulog ti sasao a ‘daytoy a kaputotan.’ Nupay agpayso a pannakayanak, kaputotan, ket ngarud puli ti kaipapanan ti genea iti immun-una a Griego, . . . iti [Griego a Septuagint] masansan a naipatarus dayta manipud iti Hebreo a termino a dôr, a ti kaipapananna ket panawen, panawen ti sangatauan, wenno kaputotan iti anag nga agkakapanawenan. . . . Idi inaramat ni Jesus dayta a termino, agparang a dua ti kayuloganna: iti maysa a bangir, kanayon a tuktukoyenna dagiti kapanawenan ni Jesus, ket iti sabali a bangir, kanayon nga ipasimudaagna ti agdadata a panangbabalaw.”