‘Saankamin nga Agbiag nga Agpaay iti Bagbagimi’

KAS INSALAYSAY NI JACK JOHANSSON

Imbilin kaniak ti Africano, taga Malawi a soldado, nga agtakderak iti igid ti karayan a silsilawan ti Land Rover. Bayat nga intayag ti soldado ti riplena iti pagat-abagana, kellaat a timmaray ni Lloyd Likhwide iti igid ti karayan ket insarapana ti bagina iti sanguanak. Impakpakaasina: “Paltogannak! Siak laengen ti paltogam! Saan a daytoy nga estranghero nga awan naaramidanna a basol!” Apay a sidadaan nga insakripisio daytoy nga Africano ti biagna para kaniak, a maysa a Europeo? Palubosandak a mangilawlawag no kasano a nagbalinak a misionero iti Africa nganngani 40 a tawenen ti napalabas.

IDI 1942, idi siam laeng ti tawenko, natay ni nanangko, ket imbatina ken Tatang ti lima nga annak. Siak ti buridek. Uppat a bulan kalpasanna, ni Tatang, a maysa kadagiti immuna a Saksi ni Jehova idiay Finland, ket nalmes nga isut’ nakatayanna. Ti inauna a manangko a ni Maja ti nangaywan kadakam amin, ket nabaelanmi nga immanehar ti talonmi. Indauluan met ni Maja dagiti naespirituan a banag, ket iti las-ud ti makatawen sipud pannakatay ni Tatang, isu ken maysa kadagiti manongko ti nangisimbolo iti dedikasionda ken Jehova a Dios babaen iti panagpabautisarda iti danum. Makatawen kalpasanna, nabautisaranak, idi agtawenak iti 11.

Napateg a Pangngeddeng

Idi nakapagturposakon iti kolehio ti komersio idi 1951, nangrugiak a nagtrabaho iti Ford Motor Company idiay Finland. Innem a bulan kalpasanna, sinorpresanak ti maysa a masirib nga agdaldaliasat a ministro dagiti Saksi ni Jehova. Inawisnak nga agpalawag iti maysa nga asamblea maipapan kadagiti bendision ti kinapayunir, wenno amin-tiempo a ministerio. Alusiisenak, ta agtartrabahoak iti amin a tiempo ket panagkunak, diak makapagpalawag a naimpusuan. Inkararagko ken Jehova daytoy a banag. Naamirisko a dagiti Kristiano “saanda koman nga agbiag nga agpaay iti bagbagida, no di ket agpaay kenkuana a natay maipaay kadakuada,” isu nga inkeddengko a balbaliwak dagiti ipangpangrunak tapno makapagpayunirak.​—2 Corinto 5:15.

Inkari ti superbisorko a doblienna ti sueldok no agtalinaedak iti kompania. Kalpasanna, idi nadlawna a nakaikeddengakon, kinunana: “Umiso ti inkeddengmo. Binusboskon ti intero a biagko iti daytoy nga opisina, ket kasano ngata kaadu ti talaga a naitulongko kadagiti tattao?” Isu nga idi Mayo 1952, nagpayunirak. Sumagmamano a lawas kalpasanna, kabaelakon ti agpalawag maipapan iti ministerio a kinapayunir buyogen ti naan-anay a kompiansa.

Kalpasan ti sumagmamano a bulan nga agserserbiakon kas payunir, nasentensiaanak a maibalud iti innem a bulan gapu iti Nakristianuan a neutralidad. Napasarunuan daytoy iti walo bulan a pannakaibaludko a kadua ti dadduma pay nga agtutubo a Saksi iti puro ti Hästö-Busö iti Gulf of Finland. Inawaganmi daytoy a bassit a puro a Little Gilead gapu iti inorganisarmi a naganetget a programa a panagadal iti Biblia. Nupay kasta, ti kalatko ket tabunuan ti pudpudno a Gilead, ti Watchtower School of Gilead, a masarakan iti asideg ti South Lansing, New York.

Bayat ti pannakaibaludko iti puro, nakaawatak iti surat manipud iti sanga nga opisina ti Watch Tower Society, a mangaw-awis kaniak nga agserbi kas agdaldaliasat a ministro dagiti Saksi ni Jehova. Apaman a nawayawayaanak, nagbisitaak kadagiti kongregasion iti benneg ti Finland a Sueko ti pagsasaoda. Agtawenak laeng idi iti 20 ket panagriknak, diak maikari, ngem nagtalekak ken Jehova. (Filipos 4:13) Nagsayaat dagiti Saksi kadagiti kongregasion a nagserbiak, a pulos a saandak a tinagtagibassit gapu ta “ubingak” pay.​—Jeremias 1:7.

Bayat nga agbisbisitaak iti maysa a kongregasion iti simmaganad a tawen, naam-ammok ni Linda, a taga Estados Unidos nga agbakbakasion idi idiay Finland. Kalpasan a nagsubli idiay Estados Unidos, napartak ti irarang-ayna iti naespirituan. Di nagbayag, isut’ nabautisaran. Nagkallaysakami idi Hunio 1957. Kalpasanna, naawiskami iti maika-32 a klase ti Gilead School, idi Setiembre ti 1958. Kalpasan ti panagturposmi iti simmaganad a Pebrero, naidestinokami idiay Nyasaland, Malawi itan, iti abagatan a daya nga Africa.

Ti Ministeriomi Idiay Africa

Pagay-ayatmi ti mangasaba a kadua dagiti Africano a kakabsatmi, a nasurok idin a 14,000 ti bilangda idiay Nyasaland. Pasaray agbiahekami babaen iti Land Rover, a tugottugotmi amin a kasapulanmi. Nagyankami kadagiti away a pulos a di pay naadakan ti puraw a tao, ket kanayon a nasayaat ti pannakapasangbaymi. Apaman a sumangpetkami, rummuar ti intero a pumurok tapno kitaendakami. Kalpasan ti nadayaw a panangkablaaw, agtugawda iti daga a siuulimek, a mingmingmingandakami.

Masansan a siaasi nga iyaramidandakami dagiti pumurok iti kalapaw, a no dadduma ket naaramid iti pitak ken no dadduma naaramid iti tanglag ken kalalainganna laeng para iti maysa a katre. Asitgan no kua dagiti hyena ti kalapawmi no rabii, sada agtaguob iti makapaseggar iti mismo nga uluananmi. Ngem asideg idin a sarangten dagiti Saksi idiay Nyasaland ti napegpeggad a puersa ngem kadagiti atap nga animal.

Agbalin nga Isyu ti Nasionalismo

Iti intero nga Africa, aktibo dagiti movimiento ti wayawaya. Idiay Nyasaland, manamnama a tunggal maysa ket makikappon iti maysa a partido ti politika nga adda sadiay. Kellaat a nagbalin a nabara nga isyu ti neutralidadmi. As-asikasuek idi ti trabaho iti opisina bayat ti kaawan ti manangaywan iti sanga a ni Malcolm Vigo. Kiniddawko a makisaritaak ken Dr. Hastings Kamuzu Banda, ti agdama idi a primero ministro ti Nyasaland. Kaduak ti dua pay a Kristiano a panglakayen a nangilawlawag iti neutral a takdermi kenkuana, ket nasayaat ti nagpatinggaan ti saritaanmi. Ngem iti laksid daytoy, agarup makabulan kalpasanna, idi Pebrero 1964, ni Elaton Mwachande ti nagbalin a kaunaan a biktima ti pannakaidadanes​—pinana ti nakaunget a managderraaw isu a nakatayanna. Napilitan nga agbakuit ti dadduma pay a Saksi iti purokna.

Nagtelegramakami ken Dr. Banda, nga impakpakaasimi nga usarenna ti autoridadna a mangpasardeng iti kasta a kinaranggas. Di nagbayag, napaayabanak a mapan iti opisina ti primero ministro. Kaduak ti maysa pay a misionero nga agnagan Harold Guy, ken ti Saksi iti dayta a lugar a ni Alexander Mafambana, a nakipagkita ken Dr. Banda. Adda met idi ti dua a ministro ti gobierno.

Apaman a nakatugawkami, saan a nagun-uni nga inwagayway ni Dr. Banda ti telegrama iti ngatuen ti ulona. Kalpasanna, ginupedna ti kinaulimek babaen ti panagkunana: “Mr. Johansson, ania ti kayatmo a sawen iti panagtelegramam iti kastoy?” Inlawlawagmi manen kenkuana ti kinaneutralmi iti politika, sa innayonko: “Itan ta napapatay ni Elaton Mwachande, dakayo laeng ti makatulong kadakami.” Kasla napnek ni Dr. Banda iti dayta, ken medio kimmalma.

Nupay kasta, kinuna ti maysa kadagiti ministro iti gobierno nga adda sadiay a saan a makituntunos kadagiti lokal nga agtuturay dagiti Saksi iti maysa a nasulinek a purok. Kalpasanna, dinakamat ti maikadua a ministro ti maysa pay a nasulinek a purok, a kunkunana a nagsao a sidadangkok dagiti Saksi maibusor ken Dr. Banda. Ngem saanda a nainaganan ti siasinoman a nangaramid iti kasta. Inlawlawagmi a kanayon a maisursuro dagiti Saksi ni Jehova a pagraemanda dagiti agtuturay iti gobierno. Daksanggasat ta saan a nagballigi ti panangikagumaanmi a mangilinteg kadagiti ulbod nga impresion ni Dr. Banda ken dagiti ministrona.

Agpegpeggad ti Biagmi

Idi 1964, nagun-odan ti Nyasaland ti wayawayana ket nagbalin idi agangay a Republika ti Malawi. Nagtultuloy a kasla normal ti trabahomi a panangasaba ngem iti sidong ti dumegdegdeg a pammarigat. Kabayatanna, nagtelepono dagiti Saksi iti makin-abagatan a rehion ti pagilian, a kunkunada a rimsuan ti napolitikaan nga iyaalsa sadiay. Naamirismi a kasapulan nga adda mapan a dagus sadiay a mangtingiting iti kasasaad ken mangpabileg kadagiti Saksi. Napadasakon ti nagbiahe a sisiak iti kabakiran kadagiti napalabas a gundaway, ket situtured nga impalubos ni Linda daytoy. Iti daytoy a gundaway, nupay kasta, impakpakaasina nga ikuyogko ti maysa nga agtutubo a Saksi iti dayta a lugar, ni Lloyd Likhwide. Immannugotak met laeng ta kinunak iti un-unegko, ‘No daytat’ pakaragsakanna, aramidek dayta.’

Napakaammuankami a masapul a ballasiwenmi ti maysa a karayan babaen iti balsa sakbay ti alas 6:00 t.r. a curfew. Inkagumaanmi a makamakam ti balsa iti dayta nga oras, ngem naibayagkami gapu kadagiti dadael a kalsada. Idi laengen agangay a naammuanmi nga adda naibilin a mapaltogan ti siasinoman a masarakanda nga adda iti bangir ti karayan nga ayanmi kalpasan ti alas sais. Bayat nga agturongkamin iti karayan, nakitami a nakaballasiwen ti balsa. Inawagan ni Kabsat Likhwide dayta tapno umaynakam iballasiw. Immay, ngem impukkaw ti maysa a soldado iti balsa: “Masapul a paltogak ti puraw a tao!”

Idi damo, impagarupko no dina paypaysuen dayta a pangta, ngem bayat nga umas-asideg ti balsa, binilinnak ti soldado nga agtakder iti sanguanan dagiti silaw ti lugan. Iti dayta a kanito nga insarapa ti Africano a gayyemko ti bagina iti nagbaetanmi a dua sa impakpakaasina iti soldado nga isu laengen ti paltoganna imbes a siak. Bueno, kasla naasian ti soldado iti kinatulok ti gayyemko a matay para kaniak, ket imbabana ti paltogna. Nalagipko ti sasao ni Jesus: “Awan ti asinoman nga addaan dakdakkel nga ayat ngem iti daytoy, a ti maysa isukona ti kararuana maigapu kadagiti gagayyemna.” (Juan 15:13) Anian a yamanko ta impangagko ti balakad ni Linda nga ikuyogko dayta a patpatgen a kabsat!

Kabigatanna, ti dalan a mapan idiay Blantyre ket binangenan dagiti agkabannuag a lallaki a nangmandar a kayatda a kitaen ti kard ti partido a nakaikapponan ni Kabsat Likhwide. Maymaysa laeng ti maaramidan​—sumarakusok iti nagtetengngaan ti bunggoy, sa alistuan ti agpataray! Dagus a pinaandarko ti kotse ket immabante a dagus, a nakakigtotanda bayat a pimmanawkami. No nakemmeg dagiti managderraaw ni Kabsat Likhwide, kanibusananna koma daydin. Idi nagsublikami iti sanga nga opisina, agpadpadakami nga agnernerbios ngem agyamankam ken Jehova iti pannalaknibna.

Naibaludda Gapu iti Pammatida

Opisial a naparitan ti trabahomi idiay Malawi idi Oktubre 1967. Agarup 18,000 idin dagiti Saksi iti dayta a pagilian. Dua a lawas kalpasanna, naammuanmi a 3,000 a Saksi ti naibalud idiay Lilongwe, ti kabesera. Inkeddengmi nga agbiahekami sadiay iti dayta a rabii, iti kawatiwat a 300 a kilometro, tapno laeng pabilgenmi ida. Kinargaanmi ti Land Rover kadagiti publikasion ti Watchtower ket, yaman pay ken Jehova, ta nalasatanmi ti adu a bangen iti kalsada a didakam rinikrikisa. Iti intero a panagdaliasatmi, nagidagaskami kadagiti kinarton a naespirituan a taraon iti kada kongregasion.

Kabigatanna, napankami iti pagbaludan. Anian a buya! Nagpatnag a nagtudo, ket naibalud dagiti Kristiano a kakabsatmi iti ruar ti naaladan a compound. Naslepda, ket dadduma ti mangikagkagumaan a mangpamaga kadagiti ulesda iti alad. Nabalinanmi a kinasarita ti sumagmamano kadakuada iti alad.

Nabista ti kasoda idi agmatuon, ket timmakder kas testigo ti sumagmamano nga aginkunkuna a Saksida. Pinadasmi ida a perrengen, ngem nagtalinaed nga awan gaganaygayan ti ruprupada. Iti pannakadismayami, naglikudan amin dagidiay a nagtestigo ti pammatida! Nupay kasta, naammuak a saan nga am-ammo dagiti Saksi iti dayta a lugar ti siasinoman kadagidiay nangilibak iti kina-Saksi ni Jehova-da. Nagparang a panangikagumaan dayta tapno upayenda dagiti pudno a Saksi.

Kabayatanna, addan bilin a maideportakami. Nakompiskar ti sanga nga opisinami idiay Blantyre ket naikkan dagiti misionero iti 24 nga oras a pumanaw iti pagilian. Idi nagawidkamin, anian a siddaawmi ta adda polis a nangilukat iti ruangan para kadakami! Iti simmaganad a malem, immay ti maysa nga opisial ti polisia ket, nupay maladingitan, inarestarnakami ket intulodnakami idiay eropuerto.

Pimmanawkami idiay Malawi idi Nobiembre 8, 1967, ket ammomi a mapasaran dagiti Kristiano a kakabsatmi sadiay ti nadawel a pannubok. Naasiankami kadakuada. Pinulpullo ti napapatay; ginasut ti nagsagaba iti naulpit a pannakatutuok; ket rinibu ti naawanan panggedan, pagtaengan, ken sanikua. Nupay kasta, gistay aminda ti nagtalinaed a natarnaw.

Ipapan Kadagiti Kabbaro a Pakaidestinuan

Iti laksid dagiti rigat, pulos a dimi napanunot ti agsardeng iti kinamisioneromi. Imbes ketdi, inawatmi ti baro a pakaidestinuan​—idiay Kenya, lugar a nadumaduma ti buya ken umilina. Pagay-ayat ni Linda dagiti Masai. Iti dayta a tiempo, awan idi ti Saksi ni Jehova a Masai. Ngem naam-ammo ni Linda ni Dorcas, maysa a babai a Masai, ket rinugianna nga inyadalan iti Biblia.

Naammuan ni Dorcas a tapno maay-ayona ti Dios, masapul nga pagbalinenna a legal ti pannakiasawana. Nagkitakit ti ama ti dua nga annakna, isu a sinolsolo ni Dorcas a biagen ti annakna. Nakaunget ti lalaki kadagiti Saksi, ngem naladingitan a maisina iti pamiliana. Kamaudiananna, iti panangidagadag ni Dorcas, rinugianna metten ti nakipagadal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova. Binalbaliwanna ti biagna, nagbalin a Saksi, ket inkallaysana ni Dorcas. Nagpayunir ni Dorcas, ket ni lakayna ken ti inauna a baroda ket papanglakayenda itan iti kongregasion.

Kellaat a naparitan ti trabaho dagiti Saksi ni Jehova idiay Kenya idi 1973, ket masapul a pumanawkami. Sumagmamano la a bulan kalpasanna, naikkat ti panangiparit. Ngem naawatmi idin ti maikatlo a pakaidestinuanmi​—ti Congo (Brazzaville). Simmangpetkami idi Abril 1974. Nganngani tallo a tawen kalpasanna, dakam a misionero ket napardaya kas espia, ket naparitan ti trabahomi. Malaksid iti dayta, rimsua ti panaglalaban idiay Brazzaville kalpasan a napapatay ti presidente iti pagilian. Naibaon dagiti amin a dadduma pay a misionero iti nadumaduma a pagilian, ngem nakiddaw nga agtalinaedkami pay laeng aginggat’ mabalin. Iti sumagmamano a lawas, maturogkami a dimi ammo no mabigatankam pay laeng. Ngem nargaan ti turogmi, ta nagtalekkami iti panangaywan ni Jehova. Iti sumagmamano a bulan, a dakdakami iti sanga nga opisina, ti nalabit kangrunaan a nakasubokan ken nakapabilgan ti pammatimi iti unos ti panagserbimi kas misionero.

Idi Abril 1977, masapul a pumanawkamin idiay Brazzaville. Kalpasanna, adda pudno a sorpresa kadakami​—maidestinokami idiay Iran tapno mangipasdek iti baro a sanga nga opisina. Ti immuna a karit ket ti panangikagumaanmi nga adalen ti Farsi, ti lenguahe dagiti Persiano. Ti panagsursuro iti kabbaro a lenguahe ti gapu nga agkomentokami laeng iti kasisimplean a kas iti panagkomento dagiti ubbing no gimong ti kongregasion! Idi 1978, nangrugi ti rebolusion idiay Iran. Nagtalinaedkami nupay madama idi ti nakaro a rinnupak, ngem idi Hulio 1980, naideportakami amin a misionero.

Ti maikalima a pakaidestinuanmi ti nangisubli kadakami idiay tengnga ti Africa, ti Zaire, a Democratic Republic of Congo itan. Nagserbikami idiay Zaire iti 15 a tawen, ken kasta met iti sumagmamano a tiempo a naparitan ti trabaho. Idi simmangpetkami, agarup 22,000 ti Saksi nga aktibo iti dayta a lugar​—ita nasuroken a 100,000!

Napagawid Manen!

Idi Agosto 12, 1993, naikkat ti pannakaiparit kadagiti Saksi ni Jehova idiay Malawi. Dua a tawen kalpasanna, naidestinokami manen ken ni Linda iti damo idi a nagserbianmi​—ti Malawi, ti napintas, mannakigayyem a pagilian a pagaammo kas Ti Nabara a Puso ti Africa. Nanipud idi Enero 1996, naaddaankam iti rag-o a nakipagtrabaho kadagiti nararagsak ken natalna nga umili ti Malawi. Apresiarenmi ti makipagserbi manen a kadua dagiti matalek a kakabsatmi iti Malawi, nga adu kadakuada ti nangibtur iti tallo dekada a pannakaidadanes. Gubuayan iti inspirasion dagiti Africano a kakabsatmi ket dungdungnguenmi ida. Talaga a tinungpalda ti sasao ni Pablo: “Masapul a sumrektayo iti pagarian ti Dios babaen kadagiti adu a rigat.” (Aramid 14:22) Siwayawaya itan a mangasaba ken mangangay kadagiti dadakkel a kombension ti nganngani 41,000 a Saksi idiay Malawi.

Tinagiragsakmi unay dagiti amin a nakaidestinuanmi. Nasursuromi ken ni Linda nga iti aniaman a kapadasan, kasano man karigatna, tubayennatayo tapno agbalintayo a nasaysayaat a tattao, la ketdi no taginayonentayo “ti rag-o ni Jehova.” (Nehemias 8:10) Medio marigatanak a makibagay no panawanmin dagiti nakaidestinuanmi. Ngem ti kinamannakibagay ni Linda​—ken nangnangruna ti nabileg a pammatina ken Jehova​—ti nakatulong kaniak, a panggapuak a mangapresiar iti bendision ti kaadda ti “nasayaat nga asawa.”​—Proverbio 18:22, NW.

Anian a nagragsak ken makapasegga a biag ti napasaranmi! Kanayon nga agyamankami ken Jehova iti mannalaknib nga imana. (Roma 8:31) Nasurok nga uppat a dekadan nanipud idi nagpalawagak maipapan kadagiti bendision ti amin-tiempo a ministerio. Maragsakankami ta ‘pinadasmi ni Jehova ken nananammi ti kinaimbagna.’ (Salmo 34:8; Malakias 3:10) Kombinsidokami a ti ‘saanmi a panagbiag nga agpaay iti bagbagimi’ ti kasayaatan pay laeng a wagas ti panagbiag.

[Mapa/Ladawan iti panid 21]

(Para iti aktual a pannakaurnosna, kitaem ti publikasion)

Dagiti pagilian a nagserbianmi

Iran

Republic of Congo

Democratic Republic of Congo

Kenya

Malawi

[Ladawan iti panid 21]

Iti dalanmi nga agpa-Malawi, babaen iti ilalasatmi iti Cape Town, South Africa

[Ladawan iti panid 23]

Idi naarestar ken naideportakami manipud Malawi

[Ladawan iti panid 25]

Ni Dorcas, a maysa a Masai, a kadua ni lakayna