AUGUSTO

[Daydiay Augusto].

Daytoy a titulo ket naited ken Gaius Octavius. Idi agangay inaramat met dagiti Romano nga emperador daytoy a titulo (Ara 25:21, 25), ngem no dayta ket mausar nga agsolsolo kas nagan, tumukoy ken Octavius, ti immuna nga emperador ti Imperio ti Roma.

Idi Setiembre, 31 K.K.P., 13 a tawen kalpasan ti pannakapapatay ni Julio Cesar a kabsat ti apongna, timpuar ni Octavius kas di mapagduaduaan nga agturay iti Imperio ti Roma. Nagkedkedanna dagiti titulo nga “ari” ken “diktador” ngem inawatna ti naisangsangayan a titulo nga “Augusto” nga inted kenkuana ti Senado, idi Enero 16, 27 K.K.P. Kalpasan ti ipapatay ni Lepidus idi 12 K.K.P., inakem ni Augusto ti titulo a “Pontifex Maximus.” Iti itatanorna iti pannakabalin, nangaramid kadagiti panangpasayaat iti gobierno, inorganisarna manen ti buyot, impasdekna ti Guardia a Pretorio (Fil 1:13), ket binangon ken tinarimaanna ti adu a templo.

Idi 2 K.K.P. “rimmuar ti bilin manipud ken Cesar Augusto a maipasalista ti intero a mapagnaedan a daga; ket amin a tattao nagdaliasatda tapno maipasalistada, tunggal maysa iti bukodna a siudad.” (Lu 2:1, 3) Daytoy a bilin ti makagapu no apay a nayanak ni Jesus idiay Betlehem kas kaitungpalan ti padto ti Biblia. (Da 11:20; Mik 5:2) Malaksid iti daytoy a pannakaipasalista dagiti tattao maipaay iti panagbuis ken panagsoldado, pannakadutok dagiti gobernador iti sumagmamano a probinsia, ken pannakaipakat ti dusa nga ipapatay, saan unay a nakibibiang ni Augusto iti lokal a gobierno. Gapu iti pagannurotanna, a nagtultuloy kalpasan ti ipapatayna, naipaayan iti nalawa a pannakabalin ti Judio a Sanhedrin. (Jn 18:31) Gapu itoy a kinalukay ti imperio, awan unay ti nagargari nga agrebelde kadagiti iturayanna.

Awan unay ti mapagpilian ni Augusto iti mangsuno kenkuana. Ti kaanakanna, dua nga appokona, maysa a manugangna, ken maysa a siumanna ket natayda aminen, ket ti nabatbati laengen a sibibiag nga apokona a ni Postumus naikkat ti kalinteganna nga agtawid ken opisial a napagtalaw, iti kasta ti laeng siumanna a ni Tiberio ti nabati. Natay ni Augusto idi Agosto 17, 14 K.P. (Agosto 19, Julian a kalendario), ti bulan nga impasurotna iti naganna.