Panangpabileg ti Pammati a Mangpaalis kadagiti Bambantay
“ADDAANAK ti pammati; ay, tulongandak a maaddaan ti ad-adu pay!” Dagitoy ti sasao ti maladingitan unay nga ama ti agkissiw nga ubing a nadakamat iti immun-una nga artikulo. (Marcos 9:24, The Living Bible) Mabalin met a dagitoy a sasao isarmingda met ti rikriknayo. No kasta, namnamaenyo a saankayo nga agmaymaysa. Dagiti kasasaad ti lubong itatta addaan ti pagannayasan a mangpakapuy iti pammati iti Dios ken iti Saona. Ti ateistiko a pilosopia, materialismo, dagiti krisis kadagiti simbaan, ken dagiti nakabutbuteng nga idudur-as ti kinaranggas isuda amin ti mangpakpakapuy iti pudno a pammati. Ngarud, maiyanatup unay, ti saludsod ni Jesu-Kristo, “Inton umay ti Anak ti tao, masarakannanto aya ti pammati ditoy daga?”—Lucas 18:8.
Iti maysa nga okasion, uray pay dagiti apostoles ni Jesus nagpakpakaasida, “Nayonam ti pammatimi.” Imbes a namilagruan nga itdenna kadakuada ti ad-adu a pammati, nupay kasta, kinunana: “No adda koma pammatiyo a kas iti bukel ti mostaza, kunaenyo koma itoy sikomoro, ‘Maparutka ket maimulaka iti baybay!’ ket pagtulnogannakayonto.” (Lucas 17:5, 6) Gapuna, kasanot’ pannakaadda kadatay ti ad-adu a pammati?
Panangpabileg ti Pammati
Insurat ni apostol Pablo: “Kasanonto ngarud . . . ti panamatidanto iti daydiay dida nangnangngeg? Ket kasanonto, ti pannakangngegda no awan ti mangaskasaba? . . . No kasta ti pammati agtaud iti panagdengngeg. Ket ti panagdengngeg agtaud gapu iti sao ni Kristo.” (Roma 10:14-17) Ngarud, nalawag, a no tarigagayantayo ti dakdakkel a pammati, masapul ti intay panagdengngeg ken pananggun-od ti pannakaammo iti Kasuratan. Daytat’ inaramid ti immuna a nadakamat a tao a quadriplegic. Dagiti Saksi ni Jehova nakipagadalda iti Biblia kenkuana, naaddaan ti pammati, ket kalpasanna inyaplikarna ti naadalna iti inaldaw-aldaw a panagbiagna. Gapuna nasarakanna ti pammati tapno maikkatna dagiti kakasla bambantay a lapped iti panagbiagna.
Kasapulan ti panawen a mangurnong kadagiti makakumbinsir nga ebidensia kas pakaibatayan dayta a pammati. (Hebreo 11:1) Ket kasapulanna met ti panagregget. Situtulokkayo kadi a mangbusbos iti tiempo ken panagregget iti regular a pamay-an tapno iti kasta maurnongyo ti ebidensia a kasapulan a mangpabileg iti pammati?
“Dagiti Bloke” a Pangpabileg ti Pammati
Ti pamay-an a panangpabileg ti pammati ti mabalin a maiyasping iti panagipatakder ti maysa a pasdek. Uray pay dagiti kadadakkelan a patakder ti buklen dagiti indibidual a bloke ti panagbangon. Tunggal bloke ti maikabil iti lugarna a kadua dagiti ginasgasut a dadduma a bloke tapno ikkan ti pigsa ti pasdek a kasapulan tapno maibturanna dagiti nadawel a bagyo agraman ti panangdadael ti tiempo. Ti met pammati, ti naibatay kadagiti indibidual a “bloke” dagiti ebidensia a siaannad a nailinea a nainaig kadagiti dadduma. Tunggal “bloke” ti mangnayon ti ebidensia a ti Dios ket adda, nga isu ti Namarsua iti isuamin a bambanag, ken addaan panggep maipapan iti tattao a sangaparsuanna. Ania dagitoy a “bloke” ti panagbangon?
Umuna, mingminganyo ti mismo a bagiyo. Dikay kadi makakita ti makakumbinsir nga ebidensia iti Namarsua, kas pangarigan, iti nakaskasdaaw nga utekyo—maysa nga organo nga uray ti siensia ket dina pay ar-arapaapen a tuladen? Maikunayo aya a kas ti salmista, “Ta nakaam-amak ken nakaskasdaaw ti pannakaaramidko”? (Salmo 139:14) No maikunayo dayta, no kasta addaankayo ti maysa a “bloke” nga isut’ pangibangonanyo ti pammatiyo.
Makitayo pay aya ti kanayonan nga ebidensia ti naayat a Namarsua iti awan pagpatpatinggaanna a panagduduma ken kinapintas dagiti kaykayo, mulmula ken sabsabong? Makitkitayo aya ti kasta nga ebidensia kadagiti an-animal, tumatayab, ken parparsua iti danum ken iti panagpannurayda iti maysa ken maysa agraman ti pategda iti sangatauan? No situtuloktayo a dumngeg, “mangngegantay” amin ida a mangikuna, ‘Adda ti Dios!’—Roma 1:20.
Nupay kasta, ti panamati iti kaadda ti Namarsua ket saan nga umdas. Tapno masungbatan dagiti salsaludsod maipapan kenkuana ken ti pangpanggepna, kasapulantayo ti paltiing manipud iti daytoy di makita, nainsiriban a Dios. Ket addaantay iti dayta! Sadino? Idiay Biblia. Ngem adu dagiti di mangibilbilang iti daytoy a gubuayan iti impormasion kas mapagtalkan kas iti makitkita a sangaparsuaan iti aglawlawtayo.
Nupay kasta, adda nawadwad a pammaneknek, ti makakumbinsir nga ebidensia a ti Biblia ket maysa a libro nga impaltiing ti Dios. Kas pangarigan, ti panagtutunos dagiti mannuratna—agarup 40 ti bilangda, a nagsuratda iti las-ud ti 16 a siglo—isut’ ebidensia ti maymaysa nga Autor, ni Jehova a Dios. Masansan met a dagiti panagsirarak ti pudno a siensia ken arkeolohia pinaneknekanda ti Biblia nga umiso ken mapagtalkan. Kas pangarigan, insurat ni astronomo a Robert Jastrow: “Agduduma dagiti detalyena, ngem dagiti kangrunaan nga elemento kadagiti astronomikal ken Biblikal a salaysay ti Genesis parparehoda: ti panagsasaganad dagiti paspasamak a nagturong iti tao ti nangrugi nga insigida ken nalawag iti piho a kanito, iti maysa a kisap ti lawag ken enerhia.”
Usigenyo ti maysa a pangarigan no kasano a pinatalgedan ti arkeolohia ti rekord ti Biblia. Idiay 2 Ar-ari 18:13-15, mabasatayo: “Iti maikasangapulo ket uppat a tawen ni Ari Ezekias, ni Sennakerib nga ari sadi Asiria simmang-at a maibusor kadagiti isuamin a nasarikedkedan a siudad ti Juda ket innalana ida.” Iti dayta a tiempo “ti ari ti Asiria inkeddengna ken ni Ezekias nga ari ti Juda iti tallo gasut a talento a pirak ken tallopulo a talento a balitok.” Kas panangpatalged, bayat iti maika-19 a siglo nadiskubre ni arkeologo nga A. H. Layard ti makunkuna a Prisma ni Ari Sennakerib. Ti cuneiform a salaysayna ti adda a mabasa: “Ket maipapan ken Ezekias a Judio, a di nagpasakop iti sangolko, 46 kadagiti napipigsa, nasarikedkedan a siudadna, . . . rinautko ket innalak ida. . . . innayonko iti dati a paannong, ket impabaklayko kenkuana iti tinawen a pagbayadda, maysa a buis . . . 30 a talento ti balitok ken 800 a talento a pirak.” Maysa a nakaskasdaaw a panangpatalged iti rekord ti Biblia, a naigiddiat laeng iti kantidad iti buis a pirak!
Dagiti Dadduma a “Bloke” a Pangpabileg ti Pammati
Ti naisangsangayan unay kadagiti “bloke” a pagbangon isu ti ipaay dagiti kaitungpalan ti padto ti Biblia. Ti padto ket isut’ maysa a pammadles iti maysa a masanguanan a pasamak. No matungpal dayta a pasamak, timbreanna a pudno dayta a pammadles. Dagita a padto ti di kabaelan ti tao, ket apagpag-isu a kinuna ti Biblia: “Nga uray kaanoman awan ti padto a naggapu iti nakem ti tao, no di ket dagiti tattao a pinaltiingan ti nasantuan nga espiritu nagsaoda iti biang ti Dios.” (2 Pedro 1:21) Ti panangmatmat iti sumagmamano kadagita a padto ti Biblia ti sigurado a makapabileg pammati.
Agarup idi 732 K.K.P., impadto ni Isaias ti pannakaituang ti Babilonia iti im-ima dagiti Medos ken Persas, nga intedna pay ti nagan ti manangparmek, a ni Ciro. Nakaskasdaaw, daytoy a padto a naited agarup 200 a tawtawen sakbay ti panangala ni Ciro iti Babilonia! Iti pasetna, sawen ti padto ti maipapan ken ni Jehova kas “Daydiay agkuna iti yuyeng, ‘Agmagaka; ken pagmagaekto dagiti karkarayanmo.’” Naipadto met a ti Dios ket ‘lukatanna nga agpaay ken Ciro dagiti ruruangan, a saandanto a marikpan.’ “Burburakekto dagiti gambang a ruruangan ket putdekto dagiti balbalunet a landok,” kuna ni Jehova, “ket itedkonto kenka dagiti gupgupit ti kinasipnget.” (Isaias 44:24–45:3) Kasanot’ pannakatungpal daytoy a padto?
Napasamak dayta idi rabii ti nabartek a panagragragsak ti Babilonia ken dagiti prinsipena. Di nadnadlaw ken babaen iti kinasipnget ti rabii, nagtignay a sigagaget dagiti buybuyot ni Ciro tapno ibaw-ingda dagiti dandanum ti Karayan Eufrates, nga isu ti lumasat iti sentro ti siudad. Daytoy ti nangipalubos iti iseserrek dagiti buybuyot idiay Babilonia babaen ti namagaan a karayan. Dagiti ruruangan ti karayan nabaybay-anda a silulukat nga awan panagannad bayat iti panagrambakda. Gapuna, awan rigat dagiti Medos ken Persas a nangala iti Babilonia ken amin a gupgupitna. Ti padto ni Isaias ti natungpal iti amin a detalyena.
Nakita met ni Jehova a Dios a maibagay a pagbalinen ni Jesu-Kristo a pannakasentro dagiti adu a padpadto a nangipakaammo kadagiti detalye ti pannakaiyanakna, panagbiagna, ministeriona, ken ipapatayna, a dadduma kadakuada naisuratda adu a siglo nga immun-una. Kas pangarigan, naipadto nga isut’ maipasngay iti tribo ti Juda iti pamilia ni David (Genesis 49:10; Isaias 11:1, 2) ken iti ili ti Bethlehem. (Mikias 5:2) Maysa a nasinged a kadkaduana ti dinto agmatalek ket isunto ti mangilibak kenkuana iti 30 a kapisi ti pirak. (Salmo 41:9; Zacarias 11:12) Paggasanggasatandanto ti pagan-anayna. (Salmo 22:18) Isunto ti duyokenda, ngem awanto kadagiti tultulangna ti matukkol. (Zacarias 12:10; Salmo 34:20) Impadto ti Daniel 9:24-27 ti iyaay ni Jesus kas ti Mesias wenno Kristo, kalpasan ti 69 a lawlawas dagiti tawtawen, maysa a periodo ti 483 a tawtawen mangrugi idi 455 K.K.P. aginggat’ bautismo ni Jesus idi 29 K.P. Iti kagudua ti “lawas” (3 1/2 a tawtawen) iti kamaudiananna, idi 33 K.P., ni Jesus ti “madadaelto” iti ipapatay kas adda a naipadto. Dagiti dadduma a detalye ti padto natungpalda met.
Dagitoy ti sumagmamano laeng kadagiti “bloke” a mausar a mangpabileg ti pammati a mabalin a mangpaalis kadagiti bambantay. Ti panangurnong kadakuada amin ken panangipuesto kadakuada iti luglugarda kasapulanna ti tiempo, panagregget, ken anus. Ngem daytat’ naaramidan. Ni John, nga agindeg idiay Santos, Brazil, mapaneknekanna a maaramidan dayta. Sumagmamano a tawen ti napalabasen, isut’ aleng-aleng maipapan iti relihion, nga awan pammatina iti Biblia, nupay no mamati iti kaadda ti Dios. Immanamong ni John iti panagsarungkar ti maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Ti linawas a panagsasarita kamaudiananna ti nangkumbinsir ken ni John a ti Biblia ket saan laeng a maysa nga ordinario a libro, ket iti kamaudiananna “inawat[na], saan a kasla sao dagiti tattao, no di ket kas pudno a sao ti Dios.” (1 Tesalonica 2:13) Nabayag dayta, ngem ti agtultuloy a panagadal ti Biblia ti nangtulong ken ni John a nakaawat iti panggep ti Dios maipapan iti sangatauan. Kamaudiananna, idi 1970 isut’ nabautisaran kas maysa kadagiti Saksi ni Jehova. Itan kas maysa a nadutokanen a panglakayen ti kongregasion tultulonganna pay dagiti dadduma a mangpabileg ken mangtaginayon iti pammatida.
Kayatyo aya ti tulong iti panangpabileg iti pammatiyo? No kasta, laglagipenyo a “ti pammati agtaud iti panagdengngeg. Ket ti panagdengngeg agtaud gapu iti sao maipapan ken ni Kristo.” (Roma 10:17) Nasursurok ngem 3,000,000 kadagiti Saksi ni Jehova ti sigagaget a mangisaksaknap “ti sao maipapan ken Kristo” ken iti Pagarian ti Dios iti nasursuroken ngem 200 a dagdaga. Maragsakanda a tumulong kadakayo a mangammo iti ad-adu pay maipapan iti Sao ti Dios babaen iti libre a panagadal ti Biblia.
Manginanamakayo a ti tiempo nga ipaayyo iti panagdengngeg kadagiti “bambanag a nangngegan” isuntot’ panawen a nasayaat ti pannakausarna. Tulongannakayo a mangpabileg ti pammatiyo a mangpaalis kadagiti bambantay. Ket daytoy, makaiturong met iti biag nga agnanayon, “ta kasta la unay ti panagayat ti Dios iti lubong nga intedna ti Anakna a bugbugtong, tapno amin a mangalagad ti pammati kenkuana saan a mapukaw no di ket adda biagna nga agnanayon.”—Juan 3:16.
[Kahon/Ladawan iti panid 7]
“DAGITI BLOKE” a Pangpabileg ti Pammati
Patgenyo dagiti bambanag nga inaramid ni Jehova
Awatenyo ti Biblia kas Sao ti Dios
Kitaenyo ti panangpatalged ti arkeolohia ken historia iti rekord ti Biblia
Sukimatenyo ti kaitungpalan dagiti padto ti Biblia