GIMONG, ASAMBLEA

Kas Soberano ti Uniberso, addaan ni Jehova a Dios iti kalintegan a mangibilin a rumbeng nga aguummong dagiti adipenna ken mangituding iti tiempo ken lugar a paguummongan. Kadagitoy a pamay-an, isu agtignay maipaay iti pagimbaganda. Nagduduma ti panggep ti gimgimong ti ili ti Dios kadagidi kadaanan a tiempo. Nupay kasta, sigurado a nakatulong dagita maipaay iti panagkaykaysa, ta ti amin a timmabuno naaddaanda iti gundaway a makangngeg iti isu met laeng a bambanag iti isu met laeng a tiempo. Ti kakasta a panagtataripnong nangibunga iti adu a naespirituan a pagimbagan ken masansan a dagita ket paspasamak iti dakkel a panagrag-o.

Dagiti Hebreo ken Griego a Termino. Naaramat iti Biblia ti sumagmamano a Hebreo ken Griego a sasao kas pangtukoy iti panagtataripnong. Ti maysa a gagangay a nausar iti Hebreo a teksto ket ʽe·dhahʹ. Nagtaud dayta iti ramut a sao a ya·ʽadhʹ, kaipapananna ti “ituding,” ket ngarud mangipasimudaag iti maysa a bunggoy a naguummong sigun iti naituding. (Idiligyo ti 2Sm 20:5; Jer 47:7.) Ti ʽe·dhahʹ masansan a nayaplikar iti komunidad ti Israel ken naaramat iti sasao a “ti gimong” (Le 8:4, 5; Uk 21:10), “gimong ti Israel” (Ex 12:3; Nu 32:4; 1Ar 8:5), ken “gimong ni Jehova” (Nu 27:17).

Ti Hebreo a sao a moh·ʽedhʹ ket nagtaud met iti ramut a sao ti ʽe·dhahʹ ken kaipapananna ti “naituding a tiempo” wenno “naituding a pagyanan.” (1Sm 13:8; 20:35) Nausar dayta iti 223 a daras iti Hebreo a Kasuratan, kas iti sasao a “tolda ti gimong.” (Ex 27:21) Naaramat ti moh·ʽedhʹ mainaig kadagiti naipanapanawen a piesta. (Le 23:2, 4, 37, 44) Agparang dayta iti Isaias 33:20, a sadiay ti Sion naawagan iti “ili dagiti piestatayo.”

Ti Hebreo a termino a miq·raʼʹ, a kaipapananna ti “kombension,” nagtaud iti berbo a qa·raʼʹ (ayaban). Agparang dayta iti Isaias 4:5, a mangdakamat iti ‘lugar ti kombension’ ti Bantay Sion. Masansan ti pannakaaramat daytoy a sao iti ebkas a “nasantuan a kombension” (Ex 12:16; Le 23:2, 3); bayat ti kasta a nasantuan a kombension, awan maaramid a sekular a kita ti trabaho.

Ti sabali pay a Hebreo a sao a naaramat a pangtukoy kadagiti panagtataripnong ket qa·halʹ, nainaig iti berbo a kaipapananna ti “ayaban a sangsangkamaysa; ummongen.” (Ex 35:1; Le 8:4) Masansan a naaramat dayta a pangirepresentar iti kongregasion kas organisado a bagi. No dadduma naaramat ti qa·halʹ (kongregasion) a kagiddan ti ʽe·dhahʹ (gimong). (Le 4:13; Nu 20:8, 10) Dagiti porma dagitoy a dua a sao agparang iti ebkas a “kongregasion ti gimong ti Israel [Heb., qehalʹ ʽadhath-Yis·ra·ʼelʹ].”​—Ex 12:6.

Ti sabali pay a termino isu ti Hebreo a sao nga ʽatsa·rahʹ, naipatarus a “nadaeg nga asamblea.” Daytoy a termino naaramat mainaig iti Piesta dagiti Abong-abong ken iti Paskua.​—Le 23:36; De 16:8.

Ti nadumaduma a kita ti nasinged a panagtataripnong ket natukoy babaen iti Hebreo a sao a sohdh, kaipapananna ti “kompidensial a saritaan; kinasinged.” (Sal 83:3; Job 29:4) Naipatarus a “nasinged a bunggoy” iti Salmo 89:7, a kunana: “Ti Dios mapagamkan iti tengnga ti nasinged a bunggoy dagidiay sasanto; isu naindaklan ken nakaam-amak kadagiti amin nga adda iti aglikmutna.”

Ti Griego a sao nga ek·kle·siʹa (nagtaud iti ek, “manipud,” ken kleʹsis, “panangayab”) masansan a nausar iti Septuagint a pakaipatarusan ti Hebreo a sao a qa·halʹ (kongregasion) ken no dadduma naaramat maipaay iti ʽe·dhahʹ (gimong), nupay maipaay iti naud-udi, nausar met ti Griego a sao a sy·na·go·geʹ (kaipapananna ti “panangyeg a sangsangkamaysa,” manipud syn, “sangsangkamaysa,” ken aʹgo, “iyeg”). Iti Kristiano a Griego a Kasuratan, ti ek·kle·siʹa gagangay a naipatarus a “kongregasion.” Iti Aramid 7:38 naaramat dayta a tumukoy iti kongregasion ti Israel. Ti Griego a sao a sy·na·go·geʹ agparang iti Aramid 13:43 (“gimong iti sinagoga”) ken iti Santiago 2:2 (“taripnong”). Ti sabali pay a Griego a sao, pa·neʹgy·ris (manipud pan, “amin,” ken a·go·raʹ, tumukoy iti aniaman a kita ti gimong) naipatarus a “pangkaaduan a gimong” iti Hebreo 12:23.​—NW, KJ, AS.

Adu ti ibaga ti Kasuratan maipapan kadagiti gimong a makapabileg iti naespirituan, nupay dakamatenna met dagiti gimong a nadangkes wenno nakillo ti kitada. Dagiti pasurot ni rebelioso a Kore naawaganda iti “intero a gimongna.” (Nu 16:5) Iti panagkararagna ken Jehova, kinuna ni David, “Ti mismo a gimong dagidiay manangikuspil sinapulda ti kararuak.” (Sal 86:14) Kasta met, idi a ti agpampanday iti pirak a ni Demetrio nangparnuay iti ibubusor ken Pablo idiay Efeso ket naguurnong ti maysa a bunggoy, “sumagmamano ti mangyik-ikkis iti maysa a banag ket ti dadduma sabali met; ta ti gimong nariribuk, ket ti kaaduan kadakuada saanda nga ammo ti rason no apay a naguurnongda.”​—Ara 19:24-29, 32.

Maimutektekan a nagtalinaed ti kinaurnos bayat ti panagtataripnong ti ili ni Jehova; adu ti timmabuno iti kakasta a gimong, ket paspasamak dagita a pakagunggonaan iti naespirituan, masansan a tiempo ti dakkel a panagrag-o.

Maitunos iti nadibinuan a pagayatan, inummong da Moises ken Aaron dagiti amin a lallakay ti Israel nga adda idiay Egipto. Naisalaysay ti sasao ni Jehova, naaramid dagiti pagilasinan, ket namati dagiti umili. (Ex 4:27-31) Kalpasanna, kas imbilin ti Dios, dagiti Israelita a naguummong iti arisadsad ti Bantay Sinai (Horeb), naimatanganda ti maysa a makapagagar a buya, ket nasaksianda ti pannakaited ti Linteg.​—Ex 19:10-19; De 4:9, 10.

Bayat ti kaadda dagiti Israelita idiay let-ang, ni Jehova binilinna ni Moises a mangaramid iti dua a trumpeta a pirak a mapuyot maipaay iti panangummong iti gimong ken iti panangrakrak iti pakarso. No napagunida nga agpadpada, ti intero a gimong salimetmetanda ti tulaganda a pannakisinnarak ken Moises; no maysa laeng ti napuyot, dagiti laeng panguluen ti maayaban. Idiay let-ang, ti naituding a lugar a paguummongan ket iti “pagserkan ti tolda ti gimong.” (Nu 10:1-4; Ex 29:42) Idi agangay, pagayatan ni Jehova a regular nga aguummong dagiti Israelita iti templo idiay Jerusalem, nga aguurnongda sadiay maipaay iti tallo a kangrunaan a tinawen a piesta.​—Ex 34:23, 24; 2Cr 6:4-6.

Gimgimong a Tinabunuan Dagiti Pannakabagi. No dadduma, kadagiti panagtataripnong naibagian dagiti umili ti Israel babaen kadagiti “panguluen ti gimong” (Ex 16:22; Nu 4:34; 31:13; 32:2; Jos 9:15, 18; 22:30), wenno “lallakay.” (Ex 12:21; 17:5; 24:1) No ti hudisial a bambanag nagkasapulan iti asikaso, mabalin nga aguummong ti sumagmamano a tattao iti ruangan ti siudad. Nupay kasta, uray naguurnongda sadiay wenno iti sabali pay a lugar, saan nga iti demokratiko a pamay-an a pagaanamonganda amin ti kaso a maus-usig. Imbes ketdi, iti teokratiko a pamay-an, dagiti mararaem a lallakay timbangenda ti bambanag iti lawag ti linteg ti Dios ket kalpasanna ipakaammoda ti pangngeddengda. (De 16:18; 17:8-13) Umasping iti dayta, ti nagkauna a kongregasion Kristiano naibagian iti kasta a bambanag babaen kadagidiay insaad ti nasantuan nga espiritu kadagiti annongen. (Ara 20:28) Iti Israel, no ti dakes nga aramid kinalikagumanna ti sentensia nga ipapatay, mabalin a ti intero a gimong ti mangipakat iti dayta.​—Le 24:14; Nu 15:32-36; De 21:18-21.

Dagiti Pangkaaduan a Gimong. Iti Israel, dagiti pasamak maipaay iti pangkaaduan a gimong ramanenda dagiti narelihiosuan a piesta, nadaeg nga as-asamblea (2Cr 34:29, 30; Joe 2:15), wenno paspasamak a dakkel ti pategna iti nasion; no dadduma, dagiti tumataray ti nangayab kadagiti umili. (1Sm 10:17-19; 2Cr 30:6, 13) Ti linawas a Sabbath, aldaw ti “naan-anay a panaginana, maysa a nasantuan a kombension” (Le 23:3), ket tiempo a panangutob iti Sao ti Dios, kas kadagiti sinagoga iti naud-udi a tiempo a sadiay ‘ni Moises naibasa a sipipigsa iti tunggal Sabbath.’ (Ara 15:21) Adda met ti panangngilin iti baro a bulan (Nu 28:11-15), ti aldaw ti panaguni ti trumpeta (Nu 29:1-6), ti tinawen nga Aldaw ti Panangabbong (Le 16), ti Paskua (panglaglagip iti pannakaispal ti Israel manipud Egipto; Ex 12:14), ken, idi agangay, ti Piesta ti Purim (panglaglagip iti pannakaispal dagiti Judio manipud iti naipangta a pannakatalipuposda iti Imperio ti Persia; Est 9:20-24) kasta met ti Piesta ti Dedikasion (kas panglaglagip iti pannakaidedikar manen ti templo idi Kislev 25, 165 K.K.P.; Jn 10:22, 23). Kanayonanna pay, adda tallo a tinawen a “naipanapanawen a piesta ni Jehova”: ti Piesta dagiti Di Pinaalsa a Tinapay, ti Piesta dagiti Lawas (idi agangay naawagan Pentecostes), ken ti Piesta dagiti Abong-abong (Le 23), a maipapan kadagitoy a piesta imbilin ti Dios: “Iti tallo a pasamak iti makatawen tunggal lalaki kenka agparangto iti sanguanan ti pudno nga Apo, ni Jehova.” (Ex 23:14-17) Yantangay nabigbigda ti nangato a naespirituan a pateg dagitoy a piesta, ti adu a lallaki siniguradoda a makatabuno ti intero a pamiliada. (Lu 2:41-45) Kasta met, sibabatad nga insawang ni Moises nga iti tunggal pito a tawen, bayat ti Piesta dagiti Abong-abong, dagiti lallaki, babbai, ubbing, ken dagiti ganggannaet nga agnanaed ti Israel rumbeng a maummongda iti disso a pilien ni Jehova “tapno makapagimdengda ken tapno makasursuroda, yantangay masapul nga agbutengda ken Jehova a Diosyo ken annadanda nga itungpal ti amin a sasao daytoy a linteg.” (De 31:10-12) Gapuna, naaramid ti probision maipaay iti masansan unay a panaguummong dagiti Israelita tapno utobenda ti Sao ni Jehova ken dagiti panggepna.​—Kitaenyo ti PIESTA.

Kalpasan ti pannakairingpas ti templo, nangangay ni Solomon iti dakkel nga asamblea idiay Jerusalem mainaig iti pannakaidedikar dayta a nangayed a narelihiosuan a patakder. Dayta nga asamblea nagpaut iti adu nga aldaw, ket idi napagawid dagiti umili, “narag-o ken nasayaat ti panagrikna ti pusoda gapu iti kinaimbag nga inaramid ni Jehova maipaay ken David ken maipaay ken Solomon ken maipaay iti Israel nga ilina.”​—2Cr 5:1–7:10.

Ti rineprep a naguummong iti templo bayat dagiti tinawen a piesta napasaranda ti dakkel a ragsak ken nagsagrapda iti naespirituan a pagimbagan, kas iti pannakarambak ti Paskua idi tiempo ni Ari Ezekias, idi “naadda ti dakkel a panagrag-o idiay Jerusalem.” (2Cr 30:26) Idi kaaldawan ni Nehemias, naangay ti maysa nga asamblea a nagbalin a pasamak ti “dakkel unay a panagrag-o.” (Ne 8:17) Kadagiti umili a naguummong idiay Jerusalem, nagbasa ni Esdras manipud iti libro ti Linteg ni Moises, nga inaramidna ti kasta iti sanguanan “dagiti amin nga umdas ti kinasariritna nga umimdeng,” ket siiimdengda idi. (Ne 8:2, 3) Kas imbunga ti pannursuro nga iti daydi a tiempo imburay ni Esdras ken ti dadduma a Levita, nagrag-o dagiti amin nga umili, “ta naawatanda ti sasao a naipakaammo kadakuada.” (Ne 8:12) Kalpasan dayta rinambakanda ti Piesta dagiti Abong-abong, ket iti maikawalo nga aldaw “adda idi ti maysa a nadaeg nga asamblea, maitunos iti pagannurotan.”​—Ne 8:18; Le 23:33-36.

Dagiti Sinagoga Kas Paggigimongan. Bayat a destiero dagiti Judio idiay Babilonia, wenno di nagbayag kalpasan dayta, dagiti sinagoga, wenno patpatakder a paggigimongan dagiti Judio, ti naaramat. Idi agangay, naipasdek dagitoy iti nadumaduma a disso, a ti dadakkel a siudad addaanda iti nasursurok ngem maysa a sinagoga. Kangrunaanna, dagiti sinagoga ket eskuelaan a kadagita a naibasa ken naisuro ti Kasuratan. Dagita ket luglugar met a pagkararagan ken agpaay iti panggep a panangipaay iti daydayaw iti Dios. Kaugalian idi ni Jesu-Kristo ken dagiti adalanna ti mapan kadagita tapno isuroda ken paregtaenda dagiti tattao nga adda kadagita. (Mt 4:23; Lu 4:16; Ara 13:14, 15; 17:1, 2; 18:4) Yantangay regular a naibasa ti Kasuratan kadagiti sinagoga, nabalinan a kunaen ni Santiago iti Kristiano a bagi a manarawidwid idiay Jerusalem: “Manipud kadagidi kadaanan a tiempo naaddaan ni Moises kadagidiay mangikasaba kenkuana iti tunggal siudad, agsipud ta isu maibasa a sipipigsa kadagiti sinagoga iti tunggal sabbath.” (Ara 15:21) Dagiti pamunganayan nga aspeto ti panagdaydayaw a naaramid iti sinagoga ket nayallatiw iti Nakristianuan a paggigimongan, a kadagita adda pannakaibasa ken pannakailawlawag ti Kasuratan, pammaregta, panagkararag, ken panangipaay iti daydayaw.​—1Co 14:26-33, 40; Col 4:16; kitaenyo ti SINAGOGA.

Nakristianuan a Gimgimong. Iti nadumaduma a pasamak, naguummong iti sanguanan ni Jesu-Kristo ti dadakkel a bunggoy, yantangay nabigbigda nga adu ti magunggona, kas iti kasasaad iti Sermon iti Bantay. (Mt 5:1–7:29) Nupay dagitoy ket saan a kas kadagiti naisangsangayan ti pannakaurnosna nga asamblea, no dadduma pimmaut unay dagitoy agingga a kasapulanen ti panangpakan kadagiti naguummong nga umariwekwek, maysa a kasasaad nga inasikaso ni Jesus babaen ti namilagruan a panangpaadu iti taraon. (Mt 14:14-21; 15:29-38) Masansan nga inummong ni Kristo dagiti adalanna ket impaayanna ida iti naespirituan a panangisuro, ket kalpasan ti ipapatayna, nagtataripnong dagiti adalanna, kas idi aldaw ti Pentecostes 33 K.P., idi naipaay ti nasantuan nga espiritu kadagiti kasta a naguummong.​—Ara 2:1-4.

Kaugalian idi dagiti nagkauna a Kristiano ti agtataripnong, kaaduanna nga iti babassit a grupo. Nupay kasta, no dadduma “maysa a dakkel a bunggoy” ti aguummong kadagiti panagtataripnongda. (Ara 11:26) Ni Santiago a kabsat ni Jesus iti ina nakitana a mayanatup nga ipaayanna dagiti naespirituan nga Israelita iti pammatigmaan maibusor iti panangipakita iti paboritismo kadagiti babaknang iti publiko a taripnong (Gr., sy·na·go·geʹ) ti kongregasion.​—San 2:1-9.

Kinapateg ti Panaggigimong. Ti kinapateg ti naan-anay a panangaprobetsar kadagiti probision ni Jehova maipaay iti panaggigimong tapno gumun-od kadagiti naespirituan a pagimbagan ket naipaganetget mainaig iti tinawen a pannakarambak ti Paskua. Magessat a mapapatay ti lalaki a nadalus idi ken saan a nagbaniaga ngem liniwayanna a rambakan ti Paskua. (Nu 9:9-14) Idi pinaayaban ni Ari Ezekias dagiti agnanaed iti Juda ken Israel nga umayda iti Jerusalem maipaay iti rambak ti Paskua, ti maysa a paset ti mensahena ket: “Dakayo nga annak ti Israel, agsublikayo ken Jehova . . . dikay pasikkilen ti tengngedyo a kas iti inaramid dagidi ammayo. Ilugaranyo ni Jehova ket umaykayo iti santuariona a sinantipikarna agingga iti tiempo a di nakedngan ket agserbikayo ken Jehova a Diosyo, tapno ti sumsumged nga ungetna agbaw-ing koma manipud kadakayo. . . . Managparabur ken naasi ni Jehova a Diosyo, ket saannakayto nga itallikudan iti rupa no agsublikayo kenkuana.” (2Cr 30:6-9) Ti sipapakinakem a di itatabuno pudno unay nga impasimudaagna ti panangbaybay-a iti Dios. Ket, nupay dagiti piesta a kas iti Paskua saan a rambakan dagiti Kristiano, mayanatup nga indagadag kadakuada ni Pablo a saanda a baybay-an dagiti regular a panaggigimong ti ili ti Dios, a kinunana: “Agpipinnanunottayo koma iti maysa ken maysa tapno mangparegta iti ayat ken nasayaat nga ar-aramid, a saantay a baybay-an ti panagtataripnongtayo a sangsangkamaysa, kas iti kaugalian ti dadduma, no di ket agpipinnaregtatayo, ket nangnangruna a kasta bayat a makitkitayo nga umas-asidegen ti aldaw.”​—Heb 10:24, 25; kitaenyo ti KONGREGASION.