TIMPUYOG
Ti Griego a nombre a ho·mi·liʹa ti inaramat ni apostol Pablo idi pinakdaaranna dagiti Kristiano maipapan iti peggad dagiti dakes a “pannakitimpuyog.” (1Co 15:33) Daytoy a Griego a sao ket nainaig iti berbo a ho·mi·leʹo, kaipapananna ti “makipatang.” (Ara 20:11) Ipasimudaagna ti pannakitimpuyog wenno pannakinaig iti sabali, masansan a babaen iti panagsao ngem no dadduma babaen iti seksual a pannakidenna. Inaramat ti Griego a Septuagint daytoy a sao kas pakaipatarusan ti Hebreo a sao maipaay iti “panangguyugoy” iti Proverbio 7:21 ken maipaay iti “karbengan ti pannakiasawa” iti Exodo 21:10.
Dagidiay agtarigagay iti anamong ti Dios pilienda nga agbalin a kakaduada dagiti tattao a nasungdo iti kinalinteg ken kinapudno. (2Ti 2:22) Isardengda met ti “makitimpuyog [iti literal, makipulapol]” kadagiti kameng ti kongregasion a ti panagbibiagda nagbanag iti opisial a pannakatubngarda gapu iti nakagulgulo a kababalinda. Nupay itultuloyda nga iparangarang ti ayat kadagiti kasta a tattao, ibatadda a saanda nga anamongan ti nakagulgulo a kababalinda. (2Te 3:6-15) Nupay mabalin a pudpudno a makatulong dagiti naimbag a katimpuyog iti agtultuloy a pannagna maitunos iti nadibinuan a sirib, saan a mailibak dagiti makadangran nga ibunga ti dakes a pannakitimpuyog. Kuna ti naipaltiing a proverbio: “Daydiay makipagna kadagiti masirib a tattao agbalinto a masirib, ngem daydiay addaan kadagiti pannakilangen kadagidiay maag nakadakdakesto ti pagtungpalanna.” (Pr 13:20; idiligyo ti Pr 22:24, 25; 28:7; 29:3.) Ti Hebreo a sao a ra·ʽahʹ, a naipatarus nga “addaan kadagiti pannakilangen” iti Proverbio 13:20, ket naipatarus met a ‘makitimpuyog’ ken nainaig dayta iti Hebreo a sao a reʹaʽ, kaipapananna ti “pada a tao; kadua.”—Uk 14:20; Le 19:18; Sal 15:3.
Nabatad iti adu a pagarigan iti Kasuratan a dagiti di nasayaat a kakadua pudno a makadangranda iti pagimbagan ti maysa a tao. Ni Dina nga anak ni Jacob di nainsiriban a pinilina dagiti Canaanita a babbai kas katimpuyogna, ket daytoy ti nangituggod iti panangpilit kenkuana ni Siquem, ti anak ti maysa a Heveo a panguluen. (Ge 34:1, 2) Ni Amnon nga anak ni David inimdenganna ti dakes a pammatigmaan ti kaduana a ni Jehonadab ket rinamesna ni Tamar a kabsatna iti ama. Nagbanag ngarud dayta iti pananggura kenkuana ti kabsat ni Tamar iti ama ken ina, ni Absalom, a nangyurnos iti pannakapapatay ni Amnon idi agangay. (2Sm 13:3-29) Maikaniwas iti bilbilin ni Jehova, rinugian dagiti Israelita ti makitimpuyog kadagiti Canaanita, nangbukelda kadagiti pannakiasawa nga aliansa kadakuada, ket inaramidda met ti nagdakes a porma ti panagdaydayawda, a nangibunga iti di pananganamong ken panangbaybay-a ni Jehova. (De 7:3, 4; Uk 3:5-8) Uray ni Solomon timmallikud manipud panagdaydayaw ken Jehova idi nangala kadagiti managdaydayaw iti ulbod a didios tapno agbalinda kas assawana. (Ne 13:26) Ti impluensia ni Jezebel a managdaydayaw ni Baal ti namagbalin ken Acab a dakdakes pay ngem iti amin nga ar-ari ti Israel sakbay ti tiempona. (1Ar 21:25) Gapu iti nasinged a pannakitimpuyog iti naarian a balay ni Acab, gistay napukaw ti biag ti managbuteng-Dios a ni Jehosafat, ket gapu iti pannakiasawa nga aliansa a binukelna ken Acab idi agangay, gistay nadadael ti naarian a balay ni David.—2Cr 18:1-3, 29-31; 22:10, 11.
Ti nagkaykaysa a bagi dagiti pudno a Kristiano, nupay buklen ti babassit a bunggoy, kongregasion, wenno naiputputong nga indibidual, buklenda ti maysa a “timpuyog dagiti kakabsat,” wenno panagkakabsat, a natukoy babaen iti Griego a sao nga a·del·phoʹtes. (1Pe 2:17; 5:9) Tapno makapagtalinaedda a paset dayta a panagkakabsat, liklikan dagiti pudno a Kristiano ti isuamin a pannakitimpuyog iti asinoman nga adda iti nagtetengngaanda a nagbalin a manangitandudo iti ulbod ken mamagsisina a sursuro. (Ro 16:17, 18) Ti Kristiano a ni apostol Juan imbilinna kadagiti kapammatianna a saanda a pulos kablaawan wenno awaten kadagiti pagtaenganda ti kasta nga ulbod a mannursuro, ta mangted dayta kenkuana iti gundaway a mangidatag iti tiritir ken rinuker a doktrinana. Ti panangkablaaw iti kasta a tao mangipasimudaag iti iyaanamong ket pagbalinenna ti maysa kas makiramraman iti “nadangkes nga ar-aramidna.” (2Jn 10, 11) Iti laksid ti nakaad-adu a pammaneknek maipapan iti kinasigurado ti panagungar manipud kadagiti natay, ammo ni apostol Pablo a ti pannakitimpuyog kadagidiay nanglaksid itoy a Nakristianuan a sursuro ket makadadael iti pammati. Dayta ti makagapu nga insuratna: “Dikay payaw-awan. Dagiti dakes a pannakitimpuyog dadaelenda dagiti makagunggona nga ugali.”—1Co 15:12-22, 33; kitaenyo ti APOSTASIA.