Idi naisurat ti libro ti Biblia nga Apocalipsis, ngangngani 1,900 a tawtawenen ti napalabas, kunana a lima nga “ar-ari,” wenno pannakabalin ti lubong, ti immay ken nagawanen. Dagitoy isuda ti Egipto, Asiria, Babilonia, Medo-Persia, ken Grecia. Ti maikanem, ti Roma, isut’ ‘adda idi,’ ngem ti maikapito di pay immay. (Apocalipsis 17:10) Ania ti maikapito a pannakabalin ti lubong? Kasano ti pannakaadda dayta? Ket anianto ti sumaruno iti dayta? Dagiti sungbat dagitoy nasken a salsaludsod isuda ti tema daytoy nga artikulo.

Maysa nga isla iti ngato iti umamianan a laud a suli ti Imperio a Romano ti nabayagen a nagtalinaed nga adda kadagiti ig-igid dagiti sangalubongan a paspasamak. Kas inlawlawag ti maysa a historiador: “Idi maikasangapulo ket innem a siglo, ti Inglatera ket maysa idi a segunda-klase a pannakabalin. Ti kinabaknangna ket bassit laeng no maiyarig iti Netherlands. Ti populasionna ket basbassit ngem iti Francia. Ti armado a puersana (agraman ti buyotna iti taaw) ket nakapkapuyda ngem iti España.” Nupay kasta, nakapatanor ti Inglatera iti maysa a buyot iti taaw nga addaan pategna, ket dagiti piratana ken managsulsolona nangrugida a mangraut kadagiti kolonia ti España ken kadagiti napunno ti kinabaknang a barkona.

Dagiti Tallo a Sara

Idi 1588 ni Felipe II iti España nangibaon iti Armada Español a maibusor kadagiti manangriribuk nga Ingles. Daytoy a buyot iti 130 a sasakayan nga agaw-awit ti nasurok a 24,000 a tattao naglayagda a nagin-inayad a nagturong iti English Channel, tapno matnagda laeng a biktima a kontra iti angin ken narungsot a bagio ti Atlantico. Iti Modern Europe to 1870, insurat ni historiador a Carlton Hayes a daytoy a pasamak “tinandaanna ti naikeddengen a panaglabas ti kinapigsa ti buybuyot manipud España a naiturongen iti Inglatera.”

Idi maika-17 a siglo, nakapatanor dagiti Olandes iti adayu a dakdakkel a buyot dagiti merkadero iti lubong. Dagiti sasakayanda iti taaw ti nangdominar kadagiti baybay, ket impautangda dagiti ganansiada kadagiti gobierno iti aglawlaw. Ngem babaen iti dumakdakkel a koloniana iti ballasiw taaw, nangabak met ti Inglatera iti daytoy.

Kalpasanna, idi maika-18 a siglo, naglaban dagiti British ken dagiti Pranses kadagiti nalawa ti pannakasinasinana a luglugar kas ti Norte America ken India, a nangiturong iti Treaty of Paris idi 1763. Maipapan iti dayta, insurat ni William B. Willcox iti librona a Star of Empire​—A Study of Britain as a World Power a nupay iti tulagan agparang a maysa a kompromiso, “kinapudnona binigbig dayta ti baro a posision ti Britania kas ti kangrunaan a pannakabalin ti Europa iti lubong iti ruar ti Europa.”

Dadduma kadagiti historiador umanamongda, a kunkunada: “Manipud dua a siglo a pannakigubgubat kadagiti Español, Olandes, ken Pranses, rimmuar ti Gran Britania idi 1763 kas ti kangrunaan unay a komersial ken kolonial a pannakabalin iti lubong.” (Modern Europe to 1870) “Idi 1763 ti Imperio a Briton sinakayanna ti lubong kas maysa a napagbiag ken napadakkel manen a Roma.” “Isut’ rimkuas manipud kadagiti gubgubat iti makintengnga a siglo kas ti naindaklan nga imperio ken ti kapipigsaan​—ken ti magurgura unay​—a pannakabalin ti lubong.” (Navy and Empire, ni James L. Stokesbury) Wen, daytoy ‘bassit a sara’ ti dimmakkel a nagbalin kas ti maikapito a pannakabalin ti lubong iti historia ti Biblia.

Kaaduan kadagiti kolonia ti Britania nagunodandan ti independensiada ket timmipondan iti Commonwealth of Nations. Nupay agpukawen ti imperio, agtalinaed ti Anglo-Americano a Pannakabalin ti Lubong. Ngem dayta ti agtalinaedto “iti apagkanito laeng,” no maiyarig kadagiti adu a siglo a panagturay ti napalabas a pannakabalin a Romano.​—Apocalipsis 17:10.