No Sino di Maadaltako sin Dadin Gibeonita

1-2. Apay ay kasapolantako ay ammoen din ibagbaga di Bibliya maipanggep sin Gibeonita?

IDI 1473 B.C.E., karugrugi pay laeng ti Israel a sakupen ti Naikari a Daga. Tinulongan ida ni Jehova a mangparmek iti Jerico ken Ai. Nagdinamag dayta iti dadduma a paset ti Canaan. Idi kuan, adda maysa a grupo dagiti tattao a napan nakisarita kadagiti Israelita. Imbagada a naggapuda kano iti adayo a lugar ken kayatda ti makikappia imbes a makigubat.

² Asinoda? Dagiti Gibeonita. Daytoy ti damo a pannakadakamatda iti Biblia, ngem saan met a daytoy ti kaudian. Ipakita dagiti salaysay iti Biblia a ginasut a tawen a nakipagnaedda kadagiti Israelita. No adalentayo dagitoy a salaysay, adu ti masursurotayo maipapan kadakuada, ken kangrunaanna, ken ni Jehova.

IPAILAM DI PAMMATI YA KINAPAKUMBABA

3. (a) Sino dadin Gibeonita? (b) Apay ay nakikapyada sin dadin Israelita?

³ Idi nangrugi a sakupen dagiti Israelita ti Canaan, aggigian dagiti Gibeonita iti napaderan a siudad ti Gibeon. Paset dayta ti nasion dagiti Heveo. Maysa dayta kadagiti pito a nasion dagiti Canaanita nga “ad-adu ti populasionna ken nabilbileg” ngem kadagiti Israelita. (Deut. 7:1) Isu a napigsa ti puersa militar dagiti Gibeonita. (Jos. 10:2) Ngem saan a kas iti dadduma a Canaanita, saanda a kayat ti makilaban kadagiti Israelita. Apay? Ammoda ngamin nga awan ti labanda ta ni Jehova ti makigubgubat para kadagiti Israelita ken inkarina nga itedna kadakuada ti daga ti Canaan. (Ex. 34:11; Jos. 9:24) Isu nga idi nasakupen dagiti Israelita ti Jerico ken Ai, nangibaon dagiti Gibeonita kadagiti tattaoa a makisarita ken Josue idiay Gilgal tapno makikappiada.

4. (a) Sigon sin Josue 9:8-13, sino di inamag dadin Gibeonita ta makikapyada sin dadin Israelita? (Ilaen abe din picture.) (b) Sino di inamag dadin Israelita idi naammoanda ay nai-etekanda?

⁴ Basaen ti Josue 9:​8-13. Nagpammarang dagiti Gibeonita a naggapuda iti adayo a lugar. Imbagada nga ammoda a ni Jehova ti nangdadael iti armada ti Egipto ken kadagiti ari ti Amoreo a da Sihon ken Og. Ngem nalaingda met ta dida dinakdakamat ti napasamak iti Jerico ken Ai. Ta no imbagada, naammuan koma dagiti Israelita a saanda a talaga a naggapu iti “adayo a lugar.” Ngamin no addada iti adayo, siempre, saanda pay a nadamag dayta. Ania met ti inaramid ni Josue ken ti dadduma nga Israelita? Saanda a nagkonsulta ken Jehova. Namatida iti imbaga dagiti Gibeonita ken nangaramidda iti katulagan ti pannakikappia ken inkarida a saanda ida a patayen. (Jos. 9:​14, 15) Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, naammuan dagiti Israelita nga inallilaw ida dagiti Gibeonita. Ngem tinungpal latta dagiti Israelita ti tulagda kadagiti Gibeonita ta ‘nagkarida iti imatang ni Jehova.’ (Jos. 9:​16-19) Imbaga dagiti Israelita a mabalin a makipagnaed dagiti Gibeonita kadakuada. Ngem masapul nga agtrabahoda iti ibilang ti dadduma a nababa a trabaho kas “paraurnong iti kayo ken parasakdo para iti amin nga Israelita ken iti lugar a pilien ni Jehova a pangikabilanna iti altarna.”—Jos. 9:27.

5. Kas-ano ay inpaila dadin Gibeonita din pammatida en Jehova?

⁵ Naammuan ti lima nga ari dagiti Amoreo a nakikappia dagiti Gibeonita kadagiti Israelita. Isu a nagtutulagda a gubatenda ti Gibeon. Ania ti inaramid dagiti Gibeonita? Nagpatulongda ken Josue. (Jos. 10:​3-7) Isu a napan ni Josue ken dagiti soldado ti Israel idiay Gibeon tapno makigubatda kadagiti Amoreo. Pinangabak ida ni Jehova. Kasano? Pinagtudona iti dadakkel nga uraro ket natay dagiti soldado nga Amoreo. Simimilagro met a pinaatiddogna ti aldaw tapno mapapatay dagiti Israelita ti amin a kalabanda. (Jos. 10:​9-14) Impakita dagiti Gibeonita ti pammatida ken Jehova idi nakikappiada iti Israel ken idi nagpatulongda ken Josue. Talaga a mamatida a tungpalen ni Jehova ti karina ken kabaelanna ida a tulongan.

6. Sino di maadaltako en Jehova sin panangtratona sin dadin Gibeonita?

⁶ Ania ti masursurotayo iti daytoy a salaysay maipapan ken Jehova? Napakumbaba ken naasi ni Jehova. Kasano? Imbilinna idin kadagiti Israelita a ‘pagtalawenda ti amin nga agnanaed iti daga,’ a pakairamanan dagiti Gibeonita. (Num. 33:​51, 52) Ngem kinaasian ni Jehova dagiti Gibeonita ket impalubosna nga agbiagda kas panangsuporta iti tulag dagiti Israelita kadakuada. Inaramid dayta ni Jehova uray no saan a nagkonsulta dagiti Israelita sakbay a nakitulagda. Tinulonganna pay ketdi ida a mangtungpal iti karida ken simimilagro nga insalakanna dagiti Gibeonita.—Jos. 9:26; 11:19.

7. Kas-anotako ay matulad din pammati ya kinapakumbaba dadin Gibeonita? (Ilaen abe din picture.)

⁷ Kasanotayo a matulad dagiti Gibeonita? Matuladtayo dagiti Gibeonita no pabilgentayo ti pammatitayo ken Jehova. Ad-adu ti ammotayo maipapan ken Jehova ngem kadagiti Gibeonita. Isu nga ad-adu met ti rason a naan-anay nga agtalektayo kenkuana. (Sal. 40:​4, 5) Matuladtayo met dagiti Gibeonita no situtuloktayo a mangaramid kadagiti kasla nababa a trabaho iti panagserbitayo ken Jehova. (Jos. 9:​23, 27) Saan a malipatan ti agtutubo a brother a ni Luke ti kinapakumbaba ti maysa a nataengan a brother iti Bethel. Nagdagsen ken nagdakkel ti responsabilidadna iti Bethel. Ngem idi adda maipatpatakder a Kingdom Hall, nagboluntario nga agbantay iti maysa a rabii. Imbaga ni Luke: “Nasursurok a ti kinapakumbaba ket saan laeng nga agpatingga iti rikna. Makita dayta iti kayatmo nga aramiden ken iti saanmo a kayat nga aramiden.” Kas kadagiti Gibeonita, maipakitatayo ti pammatitayo ken Jehova no inaldaw nga agtalektayo kenkuana a matulongannatayo kadagiti problematayo. Maipakitatayo met ti pammatitayo no napakumbabatayo ken no aramidentayo ti aniaman a trabaho iti organisasion ni Jehova.

SED-EM SI JEHOVA AY MANGILINTEG SIN KINAMAGA DI HUSTISYA

8. Sino ay kinamaga di hustisya di inamag en Ari Saul sin dadin Gibeonita?

⁸ Kalpasan ti ginasut a tawen, nadakamat manen iti Biblia ti maipapan kadagiti Gibeonita. Ginura ni Ari Saul dagiti Gibeonita ken inkagumaanna a patayen amin ida “gapu ta dina mairusok a makipagnaedda kadagiti Israelita ken taga-Juda.”b Ania ti napasamak? Adu ti napapatay. (2 Sam. 21:​2, 5, 6) Nakadakdakes dayta. Anian a kinaawan hustisia! Dinadael ni Saul ti nabayagen a tulag ti kappia dagiti Israelita kadagiti Gibeonita.

9. Pig-an ay nailinteg din kinamaga di hustisya ay napadasan dadin Gibeonita?

⁹ Saan a dagus a naala dagiti Gibeonita ti hustisia. Sada la naawat dayta idi nagari ni Ari David a nangsukat ken Ari Saul. Bayat ti panagturay ni Ari David, indatag ni Jehova ti kaso iti nasion ti Israel idi nangyeg iti tallo a tawen a bisin. Idi dinamag ni David ken Jehova no apay nga adda bisin, imbagana a nakabasol ni Saul ken ti pamiliana gapu ta pinatayda ti adu a Gibeonita.—2 Sam. 21:1.

10. Kas-ano ay inpaila dadin Gibeonita ay laydenda ay mantulnog sin linteg di Diyos? (2 Samuel 21:3-6)

¹⁰ Basaen ti 2 Samuel 21:​3-6. Sinaludsod ni David kadagiti Gibeonita no ania ti maaramidanna tapno maalada ti hustisia. Agpabayadda ngata ta saan a dagus nga impakat ni David ti hustisia para kadakuada? Insungbat dagiti Gibeonita: “Saankami nga agkiddaw iti pirak wenno balitok.” Ammoda ngamin a sigun iti Linteg, awan ti gatad a pangsubbot iti biag para iti maysa a manangpapatay. (Num. 35:​30, 31) Ammo met dagiti Gibeonita a saanda a mabalin ti pumatay malaksid no ibilin ti ari. Isu nga idi agangay, imbilin ni David a patayenda ti pito a lallaki a kaputotan ni Saul a mabalin a timmulong kenkuana a mangpatay iti adu a Gibeonita. Kalpasan dayta, nagtudo met laengen ken nagsardengen ti bisin. Ipakita dayta nga impakat ni Jehova ti kapkapnekanna a hustisia ken naibalesanna dagiti Gibeonita.—2 Sam. 21:​9, 10, 14.

11. Sino di maadaltako en Jehova isna ay pasamak?

¹¹ Ania ti masursurotayo iti daytoy a salaysay maipapan ken Jehova? Masursurotayo a ni Jehova ti Dios ti hustisia. (Sal. 37:28) Adu a tattao ita ti mabalin a saan a nasayaat ti panangtratoda kadagiti naggapu iti sabali a pagilian wenno kadagidiay saanda a kapadpada iti puli, personalidad, wenno dadduma pay. Ngem saan a kasta ni Jehova. Kayatna a patas ti pannakatrato ti amin. Kasta met, ilintegto ni Jehova ti aniaman a kinaawan hustisia a mabalin a napadasan dagiti agdaydayaw kenkuana iti inkeddengna a tiempo. Ania pay ti masursurotayo? Eks-ekspektaren ni Jehova a tungpalentayo dagiti karitayo a kas iti ninamnamana a panangtungpal dagiti Israelita iti inkarida kadagiti Gibeonita.—Idilig ti Amos 1:9.

12. Kas-anotako ay matulad dadin Gibeonita no mapadasantako di kinamaga di hustisya?

¹² Kasanotayo a matulad dagiti Gibeonita? No kas pagarigan ta saan a nasayaat ti panangtrato kadatayo dagiti kakabsat, agan-anustayo nga aguray agingga nga agtignay ni Jehova. No aramidentayo dayta, ipakpakitatayo nga agtaltalektayo nga ipakat ni Jehova ti hustisia iti inkeddengna a tiempo. Kitaentayo ti kapadasan ni Sister Laura French. Idi 1926, nangrugi nga agserbi iti Canada Bethel. Kalpasan ti dandani 10 a tawen, nakapasar iti kinaawan hustisia. Naakusaran a karaman kano isuna iti grupo dagiti apostata, isu a naparuar iti Bethel. Ania ti inaramidna? Uray no saan met nga agpayso dayta, saan a pulos nagrekreklamo. Ngem siempre, nasaktan. Ngem nakagaggaget a nagserbi kas payunir iti uppat a tawen. Idi 1940, nasorpresa ta naawis manen nga agserbi iti Bethel isu a permi ti ragsakna. Intultuloyna ti simamatalek a panagserbina iti agarup 50 a tawen iti Bethel agingga a nagpatinggan ti biagna ditoy daga. Ania ti masursurotayo? Kas ken Sister French, maibturantayo ti kinaawan hustisia no itultuloytayo nga aramiden ti umiso ken urayentayo ni Jehova nga ipakatna ti hustisia iti inkeddengna a tiempo.—Isa. 26:​3, 4.

SIMAMATALEK AY SUPORTARAM DIN TET-EWA AY PANAGDAYDAYAW

13. Sino dadin “Netineo,” ya sino di inamagda idi nawayawayaanda ed Babilonia?

¹³ Agarup 500 a tawen kalpasan a natay ni Ari David, nadakamat manen dagiti Gibeonita iti Biblia. Idi 537 B.C.E., nawayawayaanen dagiti Judio a naipan idiay Babilonia kalpasan ti 70 a tawen, ket nagsubli ti umuna a grupo idiay Jerusalem a kadua ni Gobernador Zerubabel. (Esd. 2:​1, 2, 58) Idi 468 B.C.E., adda manen sabali a grupo a nagsubli. Kaduada ti parakopia a ni Esdras. (Esd. 7:​1-7) Karaman kadagita a babassit a grupo a nagsubli ket ti pamilia dagiti “Netineo.” (Kitaen ti footnote iti Esdras 2:58 ken 7:7.) Siasinoda? Isuda “dagiti saan nga Israelita nga agserserbi iti templo.” Posible nga adu kadakuada ti kaputotan dagiti Gibeonita.—Kitaen ti Glosario, “Netineo.”

14. Kas-ano ay inpaila dadin Gibeonita ay matalekda en Jehova? (1 Cronicas 9:2 ya footnote)

¹⁴ Basaen ti 1 Cronicas 9:2 ken footnote. Karaman kadagiti umuna a nagsubli idiay Jerusalem ket dagiti “agserserbi iti templo.” Naidumduma ti pammatida. Ngamin, saan nga amin a Judio ket nagsubli. Apay? Adu ngaminen kadakuada ti naimas ti biagna idiay Babilonia. Nagpipintas ti balayda ken adda negosioda. Saandan a mapanawan dagita isu a saandan a kayat ti agsubli ken tumulong kadagiti trabaho iti Jerusalem. Ngem dagiti ngay matalek a Judio ken ti dadduma a kaputotan dagiti Gibeonita? Kayatda a makita ti pannakaibangon manen ti templo idiay Jerusalem ken ti pannakaisubli ti pudno a panagdaydayaw, isu a nagsublida uray no saan a nalaka dayta. Ti agpayso, awan ti tawid dagiti kaputotan dagiti Gibeonita idiay Israel, saan a kas kadagiti Judio. Ngem nagsublida latta tapno maitultuloyda nga aramiden dagiti trabahoda iti templo ken tapno tumulongda a mangtarimaan kadagiti pader ti Jerusalem.—Neh. 3:26.

15. Sino di itdo din pakaistoryaan dadin Gibeonita maipanggep en Jehova?

¹⁵ Ania ti masursurotayo iti daytoy a salaysay maipapan ken Jehova? Masursurotayo nga ap-apresiaren unay ni Jehova dagiti matalek nga agdaydayaw kenkuana ken kanayon nga aywananna ida. Idi nawayawayaan dagiti Judio idiay Babilonia, dandani 1,000 a tawen idin ti napalabas sipud insalakan ni Jehova dagiti Gibeonita idi panawen ni Josue. Ngem intultuloy ida a binendisionan ni Jehova. Idi 607 B.C.E., insalakanna dagiti kaputotan dagiti Gibeonita idi dinadael dagiti taga-Babilonia ti Juda ken Jerusalem. Kalpasan a nawayawayaan dagiti Israelita, intultuloyna nga inusar ida nga agserbi idiay templo a kadua dagiti Levita. Agparang pay ketdi a dadduma kadakuada ket nagnaed iti asideg ti templo. (Esd. 2:70; Neh. 11:21) Ket gapu ta agtrabtrabahoda idiay templo, saanda nga obligado nga agbayad iti aniaman a buis.—Esd. 7:24.

16. Kas-anotako ay matulad dadin Gibeonita sin panagserbitako?

¹⁶ Kasanotayo a matulad dagiti Gibeonita? Kayattayo met nga aramiden ti amin a mangsuporta iti pudno a panagdaydayaw. Nakasaganatayo nga agsakripisio para ken Jehova gapu ta ay-ayatentayo ken kayattayo a paragsaken isuna. Kasta ti inaramid ti brother a ni Alwin a taga-Pilipinas. Agtrabtrabaho iti maysa a kompania ti langis. Nagngato ti sueldona. Ngem kayatna nga ad-adu pay ti maaramidanna para ken Jehova. Kada bumisita ti manangaywan iti sirkitoda iti kongregasionda, agbakasion ni Alwin tapno masuportaranna ti bisita ken ti panagruar. Namin-adu a nagkarkararag. Kalpasan ti sumagmamano a tiempo, nagdesision ni Alwin nga agikkat iti trabaho ket nagbirok iti sabali tapno makapag-regular pioneer. Siempre, saan a nalaka dayta ta saanen a kas iti dati ti sueldona. Ngem nakaragragsak ta nakabirok iti baro a trabahona ken nakapagpayuniren. Idi kuan, nagpayunir met ni baketna. Ket 21 ti natulonganda a mayapon iti organisasion. Sigurado nga ipatpateg ni Jehova ti panagsakripisio dagitoy nga agassawa. Masiguradotayo met nga aniaman ti isakripisiotayo para ken Jehova, dinanto pulos lipaten dagita. Kinapudnona, ikarkarina nga isunanton ti makaammo iti amin a kasapulantayo.—Mat. 6:33.

17. Sino dadin naadaltako ay leksion sin dadin Gibeonita?

¹⁷ Adu dagiti nagsasayaat a nasursurotayo kadagiti Gibeonita. Naammuantayo ti adu a nagpipintas a kualidad ni Jehova. Kas pagarigan, isu ket napakumbaba, naasi, ipakatna ti hustisia, ken matalek. Kanayon met a bendisionanna dagiti matalek nga agdaydayaw kenkuana. Nakasursurotayo met kadagiti praktikal a leksion kadagiti Gibeonita. Kayattayo a nabileg ti pammatitayo ken Jehova ken agtalektayo a tulongannatayo lalo no adda dagiti narigat a problematayo. Maipakitatayo met ti pammatitayo no napakumbabatayo ken no aramidentayo ti aniaman nga asaynment a maited kadatayo. Saan la a dayta. No kas pagarigan ta saan a nasayaat ti panangtrato kadatayo dagiti kakabsat, agan-anustayo nga aguray agingga nga agtignay ni Jehova. Simamatalek met a suportarantayo ti pudno a panagdaydayaw. Sapay koma ta laglagipentayo dagiti nasursurotayo kadagiti Gibeonita ken tuladentayo ida!