23. (a) Eloko nini ekomelaki batatoli mibale nsima na mikolo misato na ndambo, mpe yango esalaki nini likoló na banguna na bango? (b) Emoniseli (11:11, 12) mpe esakweli ya Ezekiele oyo emonisi ndenge Jéhovah atindi mopepe na lobwaku ya mikuwa mikauki, ekokanaki mbula nini na eleko na biso?

²³ Bazulunalo esanganaki na bakonzi ya mangomba mpo na koloba mabe na ntina na basaleli na Nzambe; tala oyo zulunalo moko ekomaki: “Esili mpo na ‘Mystère accompli.’” Kasi bamikosaki mpenza kokosama! Batatoli mibale bakufaki libela te. Totangi: “Kasi na nsima na mikolo misato na ndambo elimo na bomoi, oyo euti na Nzambe, ekoteli bango, mpe batelemi na makolo na bango, mpe nsomo monene ekweli bato nyonso oyo batalaki bango. Bayokaki mongongo makasi na likoló koloba na bango ete, bobuta awa! Babuti na likoló kati na lipata, mpe bayini na bango bamoni bango.” (Emoniseli 11:11, 12) Na motindo yango, bakutanaki na makambo lokola emonaki yango mosakoli Ezekiele kati na emonaneli na lobwaku na mikuwa mikauki. Jéhovah atyaki mpema kati na mikuwa wana mikauki mpe bazongaki na bomoi, elilingi na kobotama lisusu ya libota ya Yisraele nsima na mibu 70 ya boombo na Babilone. (Ezekiele 37:1-14) Bisakweli oyo mibale, ya Ezekiele mpe ya Emoniseli, ekokanaki mpenza na ntango na biso na 1919, ntango Jéhovah azongisaki na bomoi batatoli na ye oyo “bakufaki.”

25. (a) Ntango nini elobamaki na batatoli mibale: “Bobuta awa,” mpe ndenge nini yango ekokanaki? (b) Kotelema ya batatoli mibale esalaki nini likoló na mboka yango monene?

²⁵ Mbala mingi boklisto ya lokuta elukaki elongá lokola oyo bazwaki na 1918. Basalelaki batomboki, matongi epai ya bakonzi, kokangisa na boloko mpe ata koboma, kasi nyonso oyo se mpamba! Kobanda 1919, batatoli mibale bakotaki kati na efandelo na bango ya elimo, mpe boklisto ya mokili ekokaki kokoma wana te. Na mbula wana Jéhovah alobaki na bango: “Bobuta awa.” Yango etombolaki bango mpo na oyo etali ezaleli na bango ya elimo, mpe banguna na bango bakokaki komona bango kozanga ete bakoka kosimba bango. Tala motindo Yoane ayebisi kobulungana ya mboka monene ntango batatoli oyo mibale bazongaki na bomoi: “Na ntango yango mokili eningani mingi, mpe ndambo na zomi na mboka yango ekwei. Bato nkoto nsambo bakufi na koningana na mabelé, mpe baoyo batikalaki babangaki mingi, mpe bakumisaki Nzambe na Likoló.” (Emoniseli 11:13) Yikiyiki makasi ekotaki solo kati na mangomba. Bakonzi ya mangomba bayebaki lisusu esika ya kotya makolo te. Kasi baklisto oyo bazongaki na bomoi bamipesaki na mosala. Ndambo na zomi na mboka na bakonzi na mangomba, motuya na bato 7 000 na elilingi, batungisamaki makasi mpo na yango, mpe Makomami malobi na biso ete babomamaki.