DIUMVUIJA DIA MVESE YA MU BIBLE
Nomba 6:24-26—“[Mukalenge] akubeneshe, akulame!”
“Yehowa anubeneshe ne anulame. Yehowa anukenkeshile mpala wende, ne anuanyishe. Yehowa ajule mpala wende atangile kunudi ne anupeshe ditalala.”—Nomba 6:24-26, Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia.
“[Mukalenge] akubeneshe, akulame! “[Mukalenge] akukenkeshile mpala wende, akupeteshe diakalenga! “[Mukalenge] akuleje mpala wende, akupeshe bupole!”—Nomba 6:24-26, Mukanda wa Mvidi Mukulu (Katolike).
Diumvuija dia Nomba 6:24-26
Mêyi aa mmamanyike bu dibenesha dia bakuidi anyi dibenesha dia Alona; Alona uvua muakuidi munene wa kumpala wa bena Isalele. (Ekesode 28:1) Dibenesha adi divua difumine kudi Nzambi. (Nomba 6:22, 23) Wakambila Mose ne: “Ambila Alona ne bana bende ba balume ne: ‘Eu ke mushindu unudi ne bua kubenesha bena Isalele,’” pashishe yeye kuamba mêyi adi mu Nomba 6:24-26. Bakuidi ba lulamatu bakatumikila mukenji wa Nzambi au ne bakatumbisha dîna dia Nzambi Yehowa.a Mu mvese wa 27 tudi tubalamu ne: “Nunku [bakuidi] badi ne bua kuteka dîna dianyi pa bena Isalele bua meme mbabeneshe.”
“Yehowa anubeneshe ne anulame.” Yehowa udi ubenesha badi bamutendelela padiye ubalama, ubalombola, ne ubapesha disanka. (Nsumuinu 10:22). Mu tshiena Ebelu muaba wonso udibu bakudimune muaku ‘nu’ mu Nomba 6:24-26 udi ku bumue. Abi bidi bileja ne: Yehowa kavua ne dijinga dia kubenesha anu tshisamba mu kabujima to kadi yonso wa ku bena Isalele pa nkayende.
“Yehowa anukenkeshile mpala wende, ne anuanyishe.” Kulomba Nzambi bua ‘kukenkeshila muntu mpala wende’ kuvua kumvuija kumulomba bua anyishe muntu au.b Badi mua kukudimuna kabidi tshiambilu atshi ne: “[Mukalenge] anuleje mpala wa mimuemue.” (Nomba 6:25, Mukanda wa Mvidi Mukulu [Mishonyi]) Yehowa udi wanyisha bantu bende padiye ubaleja bulenga, luse, ne uditeka pa muaba wabu.—Yeshaya 30:18.
“Yehowac ajule mpala wende atangile kunudi ne anupeshe ditalala.” Yehowa udi ‘ujula mpala wende’ utangila badi bamutendelela padiye ubapesha ditalala diende ne ubatabalela ne dinanga. Mukanda mukuabu udi uleja ne: “muaku wa tshiena Ebelu udibu bakudimune ne: “ditalala” (shalom) kawena anu umvuija ne: muntu kena ne bilumbu ne bakuabu to, kadi udi umvuija kabidi ne: muntu udi tumatuma ne udi bimpe ne Nzambi.”
Bua bena Isalele kupeta dibenesha didi mu mvese ayi, bavua ne bua kutumikila Yehowa. (Lewitiki 26:3-6, 9) Pavuabu batumikila Yehowa, uvua ubambuluisha anu muvuaye mulaye. Ke tshivua tshienzeke mu bukokeshi bua bamue bakalenge ba Isalele, bu mudi Solomo anyi Hezikiya.—1 Bakalenge 4:20, 25; 2 Kulondolola 31:9, 10.
Nansha mudi bena Kristo kabayi benzejibue bua kuambulula mêyi a mu dibenesha adi, badi mua kuamba mêyi a buena au padibu basambila bua bakuabu anyi padibu bakankamija bena Kristo nabu. (1 Tesalonike 5:11, 25) Yehowa ki mmushintuluke to. Utu anu ne dijinga dia kubenesha batendeledi bende ba lulamatu ne kubalama. Nunku bena Kristo balelela badi mua kuikala ne ditalala dia bungi bualu mbamanye ne: Yehowa udi ubanyisha padiye ubakenkeshila “mpala” wende.
Malu adi Nomba 6:24-26 wakuila
Nshapita 10 ya kumpala ya mukanda wa Nomba idi ne malu avua Nzambi mupeshe bena Isalele bua kulonda pavuabu mu njila batangile mu buloba bulaya, bikishe pabuipi ne mukuna wa Sinai. Munkatshi mua tshidimu tshijima tshivuabu muaba au, Yehowa wakabalongolola mu tshisamba; kubapeshaye mikenji idi mimanyike mu dîna dia tshipungidi tshia mikenji ya Mose.
Yehowa wakaleja kabidi Mose mushindu uvua Alona ne bana bende (bavuabu basungule bua kuikala bakuidi) ne bua kubenesha bena Isalele. (Nomba 6:22, 23) Pashishe Alona ne ndelanganyi yende bakabenesha tshisamba ne mêyi adi mu Nomba 6:24-26. Mu kupita kua matuku, bakuidi bakabanga tshilele tshia kuambulula dibenesha adi panyima pa mulambu wa ndekelu wa ku dituku.
Tangila kafilme aka bua kumona kadiosha ka mukanda wa Nomba.
a Yehowa mmfundilu wa Tshiluba wa dîna dia Nzambi mu tshiena Ebelu. Bua kumanya bua tshinyi nkudimuinu ya Bible ya bungi idi itela muanzu Mukalenge pa mutu pa dîna dia Nzambi, bala tshiena-bualu tshia “Yehowa nnganyi?”
b Kadi Bible udi uleja ne: Yehowa uvua usokoka bena Isalele mpala wende pavuabu benza malu adiye mukine.—Yeshaya 59:2; Mika 3:4.
c Bilondeshile Bible wa NIV Study Bible, diambulula dîna dia Nzambi mu mvese ayi “didi ne tshipatshila tshia kushindika tshiambilu tshia mu [mvese wa 27] ne kutshipesha bujitu.” Nansha nanku, bamue badi baleja ne: diambulula dîna dia Nzambi misangu isatu mu mvese ayi didi dijadika lungenyi lua ne: Nzambi mbusatu bunsantu. Kadi kabiena nanku to. Mumanyi mukuabu wa malu a mu Bible udi witaba dilongesha dia busatu bunsantu udi uleja ne: kutela dîna dia Nzambi misangu isatu “kakuvua nansha mua kufikisha bakuidi bavua babenesha bantu anyi bantu bavuabu babenesha ku diela meji nanku to. Buabu bobu kuambulula dîna dia Nzambi misangu isatu patupu kuvua kulengeja dibenesha anyi kudivuija ne bujitu.” (The Pulpit Commentary, volime 2, dibeji dia 52) Bua kumanya malu makuabu, tangila tshiena-bualu tshia “Nzambi mbusatu bunsantu anyi?”