36 YOSHIYA
Wakapingaja bantu kudi Yehowa
YOSHIYA utshivua muana wa bidimu bisambombo pakafua kakuende mukalenge Manashe. Uvua pamuapa mumanye muvua kakuende au muenze malu mabi a bungi kadi mulue kulekela kuenza ne mupingane kudi Yehowa. Uvua ne bua kuikala uvuluka malu onso au. Pakafua mukalenge Manashe, Amona tatuende wa Yoshiya wakalua mukalenge. Amona uvua muntu mubi ne uvua usaka bantu ku dienza malu a tshikisu ne ku ditendelela nzambi ya dishima. Wakakokesha bidimu bibidi tshianana pashishe kufuaye. Ke Yoshiya kuluaye mukalenge ne bidimu muanda mukulu tshianana.
Pamuapa muprofete Sefanya ne Yelemiya ne muprofete mukaji Huleda ne muakuidi munene Hilekiya ke bakalongesha Yoshiya malu a bungi a Yehowa. Bible udi wamba bua Yoshiya ne: “Patshivuaye muana [pamuapa ne bidimu 16], wakatuadija kukeba Nzambi wa nkambua wende Davidi.” Pakavuaye ne bidimu bu 20, wakatuadija kusaka bantu ku ditendelela Yehowa mu mushindu muimpe. Yehowa wakamuambuluisha bua kukandika bantu dienza dia malu mabi ne ditendelela nzambi ya dishima. Bu mutshivuaye muana, bualu abu buakamulomba dikima dia bungi.
Yoshiya wakaya kabidi ku nord mu buloba bua bukalenge bua Isalele bua bisa dikumi. Bena Isalele ba bungi ba mu buloba abu bavua mu bupika mu Ashû. Nunku tshitupa tshinene tshia bantu bavuamu tshivua tshia bantu bavua kabayi bena Isalele to; nansha nanku, Yoshiya wakupula bioshelu ne mpingu itshivuamu.
Nansha mutshivua mukalenge Yoshiya muana, wakakandika bantu ditendelela dia mpingu ne kubakankamijaye bua bapingane kudi Yehowa
Panyima pa bidimu ndambu, Yehowa wakabenesha Yoshiya mu mushindu uvuaye kayi mutekemene to. Pavuaye ulongoluesha ntempelo, muakuidi munene Hilekiya wakangula muvungu wa Mikenji ya Mose. Muvungu au uvua wa kale be! Pamuapa Mose nkayende ke uvua muwufunde. Bakawutuadila Yoshiya, kushalaye muteleje pavuabu bamubadilawu ne dîyi dikole. Mêyi avuamu akamusama ku muoyo! Kumonaye muvua bena Isalele baye kule ne Nzambi. Ne wakajingulula ne: Yehowa uvua mubafiikile tshiji tshikole bua bungi bua mpekatu ivuabu bamuenzele. Yoshiya wakenza tshinyi?
Yoshiya wakatuma ne lukasa bantu batanu kudi muprofete mukaji Huleda bua kumanya tshivua Yehowa ujinga kuenza. Huleda wakabambila ne: Yehowa uvua ne tshiji tshikole bua muvua bantu babenge kumutumikila mu tshikondo tshile ne uvua ne bua kubutula Yuda ne Yelushalema. Wakabambila kabidi ne: Yehowa uvua mumone malu mimpe onso avua Yoshiya muenze bua kupingaja bantu kudiye. Bua bualu abu, kabutu kavuaye mulaye kakavua ne bua kulua mu tshikondo tshia bukokeshi buende to.
Nansha nanku, Yoshiya uvua anu mudisuike bua kupingaja bena Isalele kudi Yehowa. Yeye ne bantu bende bakalaya Yehowa bua kutumikila mêyi ende onso. Pashishe wakenza mudimu mukole wa kumbusha ntendelelu wa mpingu mu Isalele. Wakenzeja kabidi difesto dinene dia Pasaka bua kufikisha bantu ku ntendelelu mulelela. Yeye ne bakokeshi bende bakafila nyama ya bungi ya kulambula Yehowa, bimbi ba misambu bavua pabu bimbila Yehowa misambu ya kumutumbisha nayi. Difesto adi divua dimue dia ku mafesto manene a Pasaka avua bantu ba Nzambi benze.
Yoshiya wakatungunuka ne kuleja dikima dia bungi ne ditabuja dikole pavuaye wambuluisha bena Isalele bua balekele kutendelela mpingu ne nzambi ya dishima. Pakuoshaye mifuba ya bantu pa tshioshelu tshia nzambi wa dishima ne kuluaye kubutula tshioshelu atshi mu tshimenga tshia Betele, wakakumbaja dîyi dia buprofete dikavua diamba bidimu 300 kumpala. (1 Bak. 13:2) Yoshiya wakupula bioshelu ne mpingu ivua mu Yuda ivua bantu benze bidimu nkama ya bungi kumpala mu tshikondo tshivua mukalenge Solomo mutombokele Yehowa. Nansha nanku, Yoshiya wakenza tshilema tshinene, kuyaye kuela Palô wa Ejipitu mvita uvuabu babikila ne: Neko. Neko wakamuambila bua kalu kuluangana nende to, tshianana uvua ne bua kufua. Uvua mene mumuambile ne: Yehowa ke uvua mumuambile bualu abu. Kadi bidi bimueneka ne: Yoshiya kavua nansha muebeje baprofete ba Yehowa bua kumanya ni mêyi a Neko avua bushuwa a kudi Yehowa to. Wakaya kumuela mvita. Nansha muvuabi bimueneka ne: uvua ne dikima pavuaye muye kuela Neko ne tshiluilu tshiende mvita, tshivua tshilema tshinene tshivuaye muenze. Wakafua mu mvita ayi muikale ne bidimu 39 tshianana.
Yehowa kakapua malu mimpe avua Yoshiya muenze muoyo to. Tshilejilu, muprofete Yelemiya wakamufundila kasala bua kumudila. Bidi bimueneka ne: bantu ba Nzambi bakashala bakela bidimu bia bungi pashishe. Pabishibua Yoshiya ku lufu, pamuapa neabale malu avuaye muenze pavuaye mukalenge ne kasala kimpe kavua Yelemiya mumuenzele kadibu bafunde mu Bible. Kakuyi mpata, Yehowa uvua munange Yoshiya, ki mmupue ditabuja ne dikima diende muoyo to.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Yoshiya muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Mmushindu kayi uvua Shafana wambuluisha mukalenge Yoshiya? (w02 15/12 19 §2-6)
2. Yoshiya wakadipanda bilamba pavuabu bamubadila Mikenji ya Mose bua tshinyi? (w14 15/4 32)
3. Mbijadiki kayi bidi bileja ne: Palô Neko uvua muntu mulelela? (2 Kul. 35:22; it “Neko” §2-wcgr) A
StockStudio/Alamy Stock Photo
Tshimfuanyi tshia A: Megido, muaba uvua Yoshiya muluangane ne Palô Neko
Tshimfuanyi tshia A: Megido, muaba uvua Yoshiya muluangane ne Palô Neko
StockStudio/Alamy Stock Photo
4. Huleda uvua mumanyishe ne: Yoshiya uvua ne bua ‘kulala mu lukita luende mu ditalala.’ Bu muvua Yoshiya mufuile mu mvita, mmunyi muakakumbana mêyi a buprofete au? (2 Bak. 22:20; w00 15/9 30 §2-3)
Keba malongesha
Bamue bana betu bavua babakengeshe kudi baledi babu bavua kabayi Bantemu to. Tshilejilu tshia Yoshiya uvua ne tatuende kayi mutendeledi wa Yehowa tshidi mua kubalongesha tshinyi?
Yoshiya wakalomba diambuluisha bua kumvua mifundu bimpe. (2 Kul. 34:21) Mmunyi mutudi mua kumuidikija? B
Tshimfuanyi tshia B
Mmu mushindu kayi mukuabu muudi mua kuidikija dikima dia Yoshiya?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Yoshiya pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Mona tshidi malu avuabu benze kudi Yoshiya ne bansonga bakuabu babidi bakakokesha mu Yuda akulongesha.
“Nuenu bansonga, nudi basue kuikala ne nsombelu wa mushindu kayi?” (w23.09 8-13)
Yoshiya wakajikija ntendelelu wa mpingu mu Isalele ku bukole buende anyi? Peta diandamuna mu filme eu.
Katupa ka filme wa muyuki wa bualu bua Yoshiya: Nanga Yehowa, ukine malu mabi—Tshitupa 2 (3:43)