35 MANASHE
Wakenza malu ne dikima bua kulongolola bilema biende
BU YEHOWA kayi muenzele mukalenge Hezikiya tshishima, mumukumbajile matuku a muoyo, kavua mua kulela Manashe to. Pavua disama dikole dimukuate, Nzambi wakamuondopa. Panyima pa matuku, wakalela Manashe. Hezikiya uvua mukalenge muimpe wa lulamatu. Kadi wakafua pavua Manashe ne bidimu 12. Manashe wakashala mukalenge patshivuaye muana. Kadi kavua mushale ne lulamatu bu tatuende to.
Manashe wakenza mpekatu mibi mitambe. Mu bidimu bia bungi bia bukokeshi buende, wakatendelela mpingu ne nzambi ya dishima, kufikishaye ne bantu ku diyitendelela. Wakalambula bana bende kudiyi, kuenzaye ne majimbu. Wakashipa bantu ba bungi. Bua bualu abu, bantu ba mu Yelushalema bakatuadija pabu kuenza malu ne tshikisu tshia bungi. Biakafiikisha Yehowa munda bikole menemene. Yehowa wakamutumina baprofete njila ne njila bua bamubele, kadi yeye uvua anu ubenga kubateleja. Manashe uvua muenze malu mabi, kadi bua tshinyi udi tshilejilu tshimpe bua muvuaye muenze malu ne dikima? Tumonayi.
Nsombelu wa Manashe wakashintuluka musangu umue mu dituku dimue. Bu muvuaye ubenga kuteleja baprofete bavua Yehowa umutumina, Yehowa wakalekela bamfumu ba tshiluilu tshia Ashû bakuata tshimenga tshia Yuda. Ntshinyi tshiakafikila Manashe? Bible udi wamba ne: ‘Bakamukuata ne ndobo, kumusuikabu ne nkanu ibidi ya tshiamu tshia mitaku ne kuyabu nende ku Babilona.’ Anji elabi meji a muvuaye mukenge pavuabu benza nende luendu lule baya nende mu Babilona bamusuike nkanu! Elabi kabidi meji a muvuaye mudiumvue mupuekeshibue milongo!
Manashe wakenza malu mabi matambe, kadi Yehowa wakamupesha mpunga wa kushintuluka
Pavua Manashe mu buloko mu Babilona, bavua bamukengeshamu bikole. Nansha nanku, wakelangana meji a malu mabi onso akavuaye muenze. Pamuapa wakadiumvua mulekelela, kuelaye meji ne: dituku kampanda kavua mua kupatuka mu buloko amu to. Uvua mua kuikala mujingulule ne: nzambi ya dishima ivuaye mutendelele kayivua ne bukole bua kumuambuluisha to. Uvua pamuapa mumvue bibi bua muvuaye mushipe bana bende bavuaye muyilambule. Wakamona ne: bivua bikengela ashintuluke. Mbualu kayi bua kumpala buakenzaye? Wakasambila. Kavua kabidi muena lutambishi to. Bible udi wamba ne: “Wakatungunuka ne kudipuekesha bikole kumpala kua Nzambi wa bankambua bende.” Yehowa wakamona ne: Manashe uvua mushintuluke, ke kutelejaye disambila diende. Bu muvuaye wenda udipuekesha, Yehowa wakasemena pabuipi nende. (Mis. 138:6) Manashe wakalomba “Yehowa Nzambi wende” luse, ‘kutungunukaye ne kusambila’ bua amufuile luse.
Mmunyi muakumvua Yehowa bua masambila a Manashe au? Bible udi wamba ne: “Disengelela diende adi diakamulenga ku muoyo, Yeye kuteleja dilomba diende dia luse.” Nzambi mulelela wakamufuila luse, kumuenzelaye bualu bua dikema. ‘Wakamupingaja mu Yelushalema mu bukalenge buende.’ Mpindieu Manashe uvua ne mpunga wa kuleja muvuaye munyingalale ne mushintuluke.
Pakapingana Manashe mu Yelushalema, bivua bikengela eyemene Yehowa bua apete bukole bua kufikisha bantu ku dilekela kuenza mpekatu. Bivua nanku bualu yeye ke uvua mubafikishe ku diyenza munkatshi mua bidimu bia bungi. Uvua pamuapa usamisha mutu ne: bantu kabavua mua kumuteleja anyi bavua mene mua kumumvuila tshiji bua mukavuaye mushintuluke. Biobi nanku, kakavunga maboko to, wakenza malu ne dikima bua kulongolola bilema biende. Wakibaka tshimanu tshikole bua kukuba tshimenga tshia Yelushalema, kumbushaye nzambi ya dishima ivuamu ne ivua mu ntempelo wa Yehowa. Wakalongolola tshioshelu tshia Yehowa, kutuadijaye kufilapu milambu. Pamuapa lutatu lunene luakapetaye luvua lua kuambila bantu bende musangu eu bua ‘benzele Yehowa Nzambi wa Isalele mudimu,’ bishilangane ne muvuaye ubambila kumpala bua batendelele nzambi ya dishima. Bulelela, Manashe uvua muenze malu mabi eu wakashintuluka. Tshilejilu tshiende etshi tshidi tshileja mudi Yehowa ‘muimpe ne mudiakaje bua kubuikidilangana.’—Mis. 86:5.
Manashe kakakumbana bua kujikija malu mabi onso avuaye mukebeshe to. Nansha nanku, Yehowa wakamufuila luse. Kadi wakanyoka bena mu Yelushalema dîba divua baluishi balue kubutula tshimenga etshi panyima pa bidimu bia bungi. Uvua mubanyoke bualu kabavua bobu banyingalale ne bashintuluke bua dishipangana ne malu a tshikisu avuabu benze mu bukokeshi bua Manashe to. Too ne Amona muana wa Manashe wakabenga kuteleja tatuende, kutungunukaye ne kuenza malu mabi. Kadi bidi bimueneka ne: Manashe wakafikisha muikuluende Yoshiya ku dinanga Yehowa. Pamuapa Yoshiya wakashala uvuluka ne: kakuende uvua muenze malu ne dikima, mudipuekeshe ne munyingalale. Manashe mumane kuenza malu mabi mu bidimu bia bungi, wakashintuluka. Wakafua mutuishibue ne: Tatuende wa dinanga uvua mumufuile luse.
Bala bualu ebu mu:
Lukonko lua kuelela meji:
Mmushindu kayi uvua Manashe muenze malu ne dikima?
Buela mu buondoke
1. Manashe uvua ‘muenze malu mabi kupita’ bena Amole bonso bavua mu buloba bua Kânana kumpala kua bena Isalele kusombelamu. Bualu ebu budi buleja tshinyi bua Manashe? (2 Bak. 21:11; w00 15/10 16 §5-6; gl 10 §5, dim.)
2. Mbintu kayi bidi bena malu a sianse bapete bidi bijadika ne: Manashe uvuaku, bijadika kabidi ne: bukokeshi bua Ashû ke buvua ne bukole tshikondo tshivuaye mukalenge? (it “Manashe” No. 4 §2-wcgr) A
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0Licensed under CC BY-NC-SA 4.0Source
Tshimfuanyi tshia A: Mbangule dibue dia mu tshikondo tshia Esâ-hadona mukalenge wa Ashû bafundapu dîna dia “Manashe, mukalenge wa Yuda”
3. Ntshinyi tshidi tshileja ne: bena Ashû bavua bela bantu bavuabu bakuata ndobo? (2 Kul. 33:11; w13 1/4 10) B
Tshimfuanyi tshia B: Tshimfuanyi tshia kale tshivuabu bazole bidimu bitue ku 700 kumpala kua Yezu kuledibua.
4. Mmunyi muvua Yehowa mupime Yelushalema ne “nshinga wa kupima nende” ne mumululamije ne “tshiamu tshia kululamija natshi”? (2 Bak. 21:13; it “Tshiamu tshia kululamija natshi” §2-wcgr)
Keba malongesha
Manashe wakanyingalala bua mpekatu yende ne kulekelaye kuyenza. Ndilongesha kayi ditudi tupeta?
Yehowa udi ubuikidila benji ba mpekatu badi banyingalala ne balekela kuyenza, kadi kena ubakuba ku bipeta bibi bia mpekatu yabu to. Mmunyi mudi tshivua tshifikile Manashe ne bena mu Yuda tshijadika bualu ebu? (Yel. 15:3-5) C
Tshimfuanyi tshia C
Mmunyi muudi pebe mua kuenza malu ne dikima bu Manashe?
Lepesha meji
Ntshinyi tshidi bualu ebu bundongesha bua Yehowa?
Mmunyi mudi bualu ebu bupetangana ne disua dia Yehowa?
Mbualu kayi bungebeja Manashe pabishibuaye ku lufu?
Bia kutangila kabidi
Mona muvua tshilejilu tshia Manashe tshiambuluishe muanetu wa balume bua kupingana kudi Yehowa.