TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE tshia Watchtower
TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE
tshia Watchtower
Tshiluba
  • BIBLE
  • MIKANDA
  • BISANGILU
  • wcg dib. 246-255
  • “Ikala ne dikima”

Kakuena filme nansha umue mu tshitupa etshi to.

Tshilema ntshienzeke mu diambula dia filme.

  • “Ikala ne dikima”
  • Enda ne Nzambi muikale ne dikima
  • Tumitu tua bualu
  • Bintu bia muomumue
  • Kusambila kudi ne mushinga
  • “Ikala ne dikima!”
  • “Ikala ne dikima . . . ne ndaku wenze mudimu”
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa (Tshia kulonga)—2017
  • Ikalayi ne dikima!
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa—1993
  • Udi mua kupeta dikima dia bungi!
    Enda ne Nzambi muikale ne dikima
  • ‘Ikala ne bukole ne mutshima wa dikima’
    Tshibumba tshia Nsentedi tshidi tshimanyisha Bukalenge bua Yehowa—2012
Tangila bikuabu
Enda ne Nzambi muikale ne dikima
wcg dib. 246-255

NDEKELU

Ikala ne dikima

Bia pa mabeji
Bia pa mabeji
Bia pa mabeji
Bia pa mabeji
Bia pa mabeji

1. Mmalu kayi makuabu adi mu Bible atualonga bua dikima?

MU MUKANDA eu, tudi bakule bua bantu ba bungi bavua ne dikima ne mutudi mua kubidikija. Kadi kutshidi malu a bungi adi atangila dikima mu Bible. Tshilejilu, mbatelamu bantu bakuabu ba bungi bavua ne dikima badibu kabayi batele mu mukanda eu to. Bualu bukuabu, kudi tshintu tshitudi ne bua kuikala natshi bua kupeta dikima. Ke tshitudi tulonga mpindieu.

2. Mbatendeledi kayi ba Nzambi bakuabu bavua benze malu ne dikima?

2 Mbantu kayi bakuabu bavua benze malu ne dikima badi Bible mutele? Pamuapa mbaprofete ba tshitembu ba mu Mifundu ya tshiena Ebelu aba ke badi bakuluila mu lungenyi: Yeshaya, Yehezekele, Yona, ne Malaki. Tudi batuishibue ne: mêyi avua mupostolo Paulo mufunde ku bukole bua nyuma mmabakumbene. Wakafunda ne: bamue “bakapeta diteta pavuabu babaseka, babela mfimbu, bulelela, kupita apu, pavuabu babasuika nkanu, ne babela mu maloko.” Kuambayi bua bakuabu ne: bavua “bakengela bintu, mu dikenga, babenzela bibi.” Ne bavua mene bashipe bakuabu. (Eb. 11:36, 37) Nansha nanku, bavua anu balamate Yehowa.

3-4. Mmunyi muvua bakaji babidi badi Bible kayi mutele mêna abu bambuluishe bua kukuba mukalenge Davidi pavuaye mu njiwu?

3 Bible ki mmutele mêna a bamue bantu bavua benze malu ne dikima to. Tshilejilu, tuakule bua bakaji babidi ba tshikondo tshia mukalenge Davidi. Bakaji abu bakambuluisha Davidi pavua Abashaloma, muanende mulela, uvua muena diambu ne muena tshikisu mujinge kumutonkola. Nanku Davidi wakanyemena mu Yelushalema, kulombaye Sadoka, muakuidi wa dikima, bua apingane mu tshimenga ne ashalamu bua kumanya tshivua Abashaloma ulongolola. Pakatshimanyaye, wakatuma “nsongakaji kampanda muena mudimu” udibu kabayi batele dîna mu Bible bua aye kutshiambila balunda babidi ba Davidi. Nsongakaji au wakaya nansha muvuaye mumanye ne: bavua mua kumushipa. Balunda ba Davidi abu bakasa pabu luendu batangile kuvua Davidi, kadi bakabamona kudi nsongalume mukuabu. Nsongalume au wakaya kubafunda kudi Abashaloma. Balunda ba Davidi abu bakenza malu ne meji, kusokomabu mu tshina. Nsongakaji mukuabu udibu kabayi batele dîna mu Bible, uvua mukaji wa muena tshina atshi, wakabuikila tshintu pa tshina, yeye kuelapu ntete. Pakalua bena mudimu ba Abashaloma kumuebeja bua balunda ba Davidi abu, wakabambila ne: bavua bayile luseke lukuabu. Bakaji babidi ba dikima aba bakambuluisha bua kukuba mukalenge uvua Yehowa musungule.​—2 Sam. 15:23-37; 17:8-22.

Bimfuanyi bilamakaja: Bakaji babidi ba dikima bavua bambuluishe bua kukuba mukalenge Davidi badi Bible kayi mutele mêna. 1. Muena mudimu wa bakaji wambila bena mudimu babidi ba Davidi bualu. 2. Mukaji uvua musokoke bena mudimu ba Davidi mu tshiina tshia bayende wela meji, padi bantu balume babidi benda bumbuke kuende.

Muena mudimu wa bakaji ne mukaji bavua benze malu ne dikima bua kuambuluisha bantu ba Yehowa

4 Mu bulelela, Bible mmuwule tente ne bilejilu bia bantu bavua ne dikima. Tudi bamanye mêna a bamue, bapange a bakuabu. Kudi bavua babanji ne bavua bapele. Banga bavua bende lumu, bakuabu bavua bantu tshianana. Kadi bonso buabu bavua ne dikima ne ditabuja kudi Yehowa. Bilejilu biabu bidi mua kutuambuluisha lelu.

Kusambila kudi ne mushinga

5-7. Mmushindu kayi uvua Paulo mupete dikima dia kunanukila mu ntatu?

5 Mmunyi mutudi mua kuidikija bantu ba dikima badi Bible mutele? Mbimpe tumanye ne: bonso buabu kabavua anu baledibue bikale ne dikima to. Bukole buabu ne mamanya abu ki mbivua bibambuluishe bua kuenzela Yehowa mudimu bimpe to. Kadi kuvua tshintu tshikuabu tshivua tshibambuluishe. Ntshinyi atshi?

6 Ela meji a mupostolo Paulo. Pavuabu ne Sila ku Filipoyi, musumba wa bantu wakabajukila, kubatulabu bilamba, kubelabu nkodi, pashishe kuyabu kubela mu buloko muvua mîdima ne kubabuejabu makasa mu bikunyi. (Bien. 16:12, 19-24) Pakabapatulabu, kabakatshina bua kuyisha kabidi to. Bu muvua Paulo muntu anu bu bantu bonso, bivua mua kumvuika bu yeye mutshine. Kadi uvua mumanye ne: Yehowa uvua musue bua atungunuke ne kuyisha. Uvua ne bua kuya kuyisha mu tshimenga tshia Tesalonika. Mmushindu kayi uvuaye mupete bukole ne dikima bua kuenza mudimu au?

7 Wakafunda ne: “Anu bu munudi bamanye, nansha mutuvua bakenge kumpala ne batuenzele malu ne dipanga kanemu ku Filipoyi, tuakapeta dikima ku diambuluisha dia Nzambi wetu bua kunuambila lumu luimpe lua Nzambi kumpala kua buluishi bua bungi.” (1 Tes. 2:2) Paulo uvua mumanye ne: uvua ne bua kuikala ne dikima bua kuenza mudimu uvua Nzambi mumupeshe. Kadi nkuepi kuakadipetelaye? Kavua ne bukole kampanda bua pa buabu buvua bumupeteshadi to. Uvua mudipete “ku diambuluisha dia Nzambi wetu.” Wakadipuekesha, kulombaye Yehowa dikima, Yehowa kumupeshadi.

8. Ntshinyi tshiudi mua kuenza bua kupeta dikima anu bu Paulo?

8 Udi mua kulomba Yehowa dikima anu muvua Paulo mumulombe. Kusamishi mutu ne: neupange kupeta dikima bualu kuena ne bukole kampanda bua pa buabu to. Kadi sambila, ulombe Yehowa Nzambi dikima dia bungi. Ikala mutuishibue ne: neakuambuluishe bua kuikala nadi padibi bikengela.​—Bien. 4:29.

9. Bua tshinyi mbimpe ulombe Yehowa ditabuja dia bungi?

9 Udi kabidi mua kulomba Yehowa bua akupeshe ditabuja dia bungi. Ditabuja nngikadilu wa dimuma dia nyuma wende muimpe. (Gal. 5:22, 23) Didi kabidi tshimue tshia ku bia mvita bidi muena Kristo yonso ne bua kuikala nabi. (Ef. 6:16) Ditabuja didi ne bukole bua dikema. Ke bualu kayi Bible udi uleja ne: tuetu nadi, tudi mua kutshimuna ba pa buloba. (1 Yone 5:4) Kuikala ne ditabuja kudi Yehowa kudi kukupetesha dikima. Wewe mutuishibue ne muoyo mujima ne: Yehowa neakuambuluishe mu nsombelu mikole, dikima diebe nedikole anu kukola. Nunku, mbimpe muena Kristo yonso ikala ulomba Yehowa bualu bua muomumue ne buvua bapostolo ba Yezu balombe Yehowa bua ne: “Tupesha ditabuja dia bungi.”​—Luka 17:5.

“Ikala ne dikima!”

10-11. Bua tshinyi Paulo uvua mutambe kuakula bua dikima mu mukanda uvuaye mufundile bena Kristo bena Ebelu?

10 Yezu ukavua mumanyishe ne: bavua ne bua kubutula tshimenga tshia Yelushalema. Bidimu bikese kumpala kua bualu abu kuenzeka, Paulo wakafundila bena Kristo bena Ebelu ba mu Yelushalema ne bavua mu misoko ya pa mpenga mukanda bua kubambuluisha bua bikale badilongolole ku ntatu mikole ivua ne bua kubakuata. (Luka 19:41-44; 21:20-24) Ntshinyi tshivua Paulo mubambile tshivua tshibapeteshe dikima? Wakabavuluija mulayi wa Yehowa utuvua balonge ku mbangilu kua mukanda eu wa ne: “Tshiakukushiya nansha kakese, tshiakukulekela nansha kakese.” Mulayi eu uvua ne bua kubafikisha ku diamba tshinyi? Paulo wakafunda ne: “Bua tuikale ne dikima dikole ne tuambe ne: ‘Yehowa mmuambuluishi wanyi; tshiakutshina to. Ntshinyi tshidi muntu mua kungenzela?’”​—Eb. 13:5, 6.

11 Bible ki mmutuambile tshivua tshienzeke menemene pavua bena Lomo babutule Yelushalema mu tshidimu tshia 70 to. Kadi tudi batuishibue ne: bena Kristo bavua ne lulamatu bakatumikila mubelu wa Paulo ne bakapeta dikima dia kuenza tshivua Yezu mubambile bua “batuadije kunyemena ku mikuna” pavua tshikondo tshikumbane tshifika.​—Luka 21:20, 21.

12. a) Ntshinyi tshidi mua kukupetesha dikima mu nsombelu mikole? b) Mmushindu kayi uvua balume ne bakaji ba matuku etu aa benze malu ne dikima? Udi mudisuike bua kuenza tshinyi? (Tangila kazubu ka “Idikija dikima diabu.”)

12 Yehowa udi mua kukupesha pebe dikima dîba dionso diudi nadi dijinga, ni mmpindieu, ni mmu matuku atshilualua. (Yeh. 38:1, 2, 10-12; Mat. 24:21) Ikala anu muvuluke ne: mmulaye bua kukukuba. (Yeh. 38:19-23; 2 Tes. 3:3) Kakulekela bantu badi bamunange ne bamuitabuje nansha kakese. Udi ukuambila pebe tshivuaye muambile Yoshua tshia ne: ‘Ikala ne dikima ne bukole bua bungi.’ (Yosh. 1:7, 9, 18) Ikala anu uvuluka mêyi a Yezu a ne: “Koleshayi muoyo!” Bu muvuaye mulaye bua kukupesha nyuma muimpe wa Yehowa, ikala mutuishibue ne: neakumbaje mulayi au. Nyuma muimpe neakupeteshe dikima diudi nadi dijinga bua kutua makasa panshi kumpala kua lutatu kayi luonso. (Yone 14:26; 15:26, 27; 16:33) Eyowa, udi mua kupeta dikima dia bungi!

Bimfuanyi bilamakaja: Bana betu balume ne bakaji bikale ne dikima mu ntatu. 1. Ntemu wa bakaji wa tshitenda ufukisha mimuemue mu kalasa, muambule mukanda wa mu kalasa ne broshire wa “La vie a-t-elle été créée?” 2. Mulume ne mukajende bakuate kana kabu ka bakaji ku maboko mu tshitudilu tshia bena tshimuangi. 3. Nsongalume muena Kristo mu buloko ufukisha mimuemue.

Yehowa Tatu wetu mmulaye ne: nyuma wende muimpe neatupeteshe dikima ditudi nadi dijinga bua kutua makasa panshi kumpala kua lutatu kayi luonso

Idikija dikima diabu

Martin Poetzinger ne mukajende Gertrud

Martin Poetzinger ne mukajende Gertrud.

Martin ne Gertrud bakaselangana, kutuadijabu mudimu wa bumpanda-njila pamue. Kadi panyima pa ngondo isatu ne tshitupa, bakabakuata, kubelabu mu maloko mashilangane. Bavua bakuate Martin mu 1936, kuyabu nende mu buloko bua mu Dachau. Pashishe bakakuata Gertrud. Bakenza bidimu tshitema kabayi bamonangane to. Mu bule bua tshikondo tshionso atshi, yonso wa kudibu kavua mumanye ni muinende uvua ne muoyo. Tshidibi, bavua badisuike bua kushala balamate Yehowa. Bakumbusha Martin mu Dachau kuyabu nende mu Mauthausen muakamumueneshabu kasuba kakole menemene. Gertrud yeye bakamuela mu kazubu ka buloko ka nkayende bua bidimu bisatu ne tshitupa. Pashishe kumuelabu mu buloko bua mu Ravensbrück bua bidimu binayi. Pakajika mvita mibidi ya buloba bujima mu 1945, wakamanya ne: bayende uvua ne muoyo. Martin ne Bantemu bakuabu batue ku lukama batshivua anu mu buloko bua mu Mauthausen. Gertrud wakaya kuyukila ne mfumu wa basalayi, mfumu au kupatulaye Martin ne Bantemu nende bakuabu abu mu buloko. Pakatuilanganabu kabidi bakabuela mu mudimu wa ku dîba ne ku dîba. Pashishe bakababikila ku Betele wa mu Brooklyn mu New York. Martin wakalua muena mu Kasumbu kaludiki ka Bantemu ba Yehowa. Uvua utamba kuambila bena Kristo nende ne: “Dikima ke tshintu tshia mushinga mukole tshinudi mua kuikala natshi!” Yeye ne mukajende bakenzela Yehowa mudimu ne disanka too ne pakafuabu.

“Dikima ke tshintu tshia mushinga mukole tshinudi mua kuikala natshi!”​—Martin Poetzinger

Valentina Garnovskaya

Valentina Garnovskaya.

Valentina uvua musombele mu Biélorussie. Ukavua ne bidimu bitue ku 20 pakatuilanganaye bua musangu wa kumpala ne Ntemu wa Yehowa mu 1945. Uvua munange malu a mu Bible avuaye ulonga. Bakalonga kabidi misangu mikuabu ibidi. Pashishe kabakamonangana kabidi to. Bu muvuabu bakandike midimu ya Bantemu ba Yehowa, bivua bikole bua kubapeta. Nansha nanku, wakapeta dikima dia kuambila bantu bakuabu malu avuaye mulonge. Bakamukuata bua bualu abu, kumuelabu mu buloko bua bidimu muanda mukulu. Pakamupatulabu mu 1953, wakatuadijilula kulongesha bantu malu a mu Bible. Kadi bakamukuata kabidi, bua musangu au bakamukosela bidimu dikumi, biakenzaye mu maloko mashilashilangane. Mu bumue wakatuilangana ne Bantemu ba bungi ba bakaji bavua ne Bible uvuabu basokoke. Umue wa kudibu wakamuleja Bible au. Kavua mumone Bible to, katshia anu musangu uvua Ntemu wa Yehowa mumulongeshe malu a Yehowa. Mu 1967, bakamupatula mu buloko, yeye kubatijibua, kulua Ntemu wa Yehowa. Wakayisha bikole too ne pakamukuatabu kabidi mu 1969 ne bamukosele bidimu bisatu bia buloko. Nansha nanku wakatungunuka anu ne kuyisha. Kumpala kua kufuaye mu 2001, ukavua muambuluishe bantu 44 bua kumanya bulelela bua mu Bible. Wakamba ne: “Tshivua ne kuanyi to. Bintu bianyi bionso bivua bikumbana mu tshibuta tshimue, kadi buanyi meme bivua bikumbane ne mvua ne disanka dia kuenzela Yehowa mudimu.”

“Tshivua ne kuanyi to. Bintu bianyi bionso bivua bikumbana mu tshibuta tshimue, kadi buanyi meme bivua bikumbane ne mvua ne disanka dia kuenzela Yehowa mudimu.”​—Valentina Garnovskaya

Alfredo Fernández

Alfredo Fernández.

Pavua Alfredo ne bidimu bitue ku 19, bakamubikila bua abuele mu mudimu wa busalayi mu ditunga dia Argentine. Pakelaye meji a tshidi Bible ulongesha bua mvita ne malu a tshididi, wakabenga bua kulua musalayi, kubengayi too ne bua kuvuala bilamba bia busalayi. Bua bualu abu bakamuela mu buloko. Balami ba buloko bavua bamuenzela malu ne tshikisu tshia bungi, ne kuvua misangu ivuabu bafuna bua kumushipa. Kadi uvua mutungunuke ne kudilongela Bible ne kufunda ngenyi ya mushinga ivuaye upeta. Pakavuaye ku tubadi, nzuji wakamuambila ne: yeye muitabe nansha bua kuvuala bilamba bia basalayi ku tubadi aku, bavua mua kumulekela. Wakabenga, kuosha ne munu muiku. Ke bobu kumupingaja mu buloko. Bu muvuabu bamukengeshamu bikole menemene, wakatuadija kusama. Munganga wa mu buloko wakamuambila ne: ukavua pa kufua. Bua bualu abu, wakafundila bena mu dîku diabu mukanda ubambila ne: “Bana betu bananga, tshivua njinga kunufundila mukanda wa mushindu eu to. Kadi nsombelu undi nende ke udi mumfikishe ku dinufundilawu.” Wakabela tuasakidila bua muvuabu bamukolesha ku muoyo tshikondo tshionso tshivuaye mu buloko atshi, wamba ne: “Ndi ne dianyisha dipite bungi kudi Yehowa Nzambi wetu wa dinanga, bua mudiye muenze bua ngikale mu dîku dia mushindu eu. . . . Ndi mumanye ne: nenumvue kanyinganyinga kakole panuikala nuenda nubala mukanda eu. Kadi ndi nnulomba bua kanulekedi kanyinganyinga kanutshibuila panshi to, ikalayi ne dikima. Nukebe busambi bua mu Bible, udi mpokolo wa busambi buonso. . . . Ikalayi nuvuluka ne: tshiena mufue bua kashidi ne kashidi to. Ndi mutekemene ne: panuikala numvuluka, nuela meji a mumvua mushale ne lulamatu kudi Yehowa, nupete penu dikima ne nushale ne lulamatu kudi Yehowa.” Alfredo wakenza bidimu bisatu mu buloko, kuluaye kufua mu 1982 pakavuaye ne bidimu 21, muikale anu ne lulamatu kudi Yehowa.

“Ndi nnulomba bua kanulekedi kanyinganyinga kanutshibuila panshi to, ikalayi ne dikima.”​—Alfredo Fernández

Karen Oehm

Karen ne bayende Rainer Oehm.

Karen wakatuadija kuenzela Yehowa mudimu patshivuaye nsonga. Uvua muntu wa disanka. Wakenza mudimu wa bumpanda-njila, pashishe kumubikilabu ku Betele wa mu États-Unis kuvuabu benze mudimu ne bayende Rainer. Kadi pakavuaye ne bidimu bitue ku 55, bakamuambila ne: uvua ne disama divua ne bua kumushipa. Disama adi divua dishipa selile, difikisha muntu too ne ku dijimija muakulu anyi ku lufu. Wakangata dipangadika dia kuenza malu bimpe ne dîba diende ne kushala anu ne meji mimpe. Uvua ulonga Bible bikole ne wambila bakuabu lumu luimpe. Uvua kabidi wenza muende muonso bua kuibidilangana ne nsombelu ukavuaye nende eu. Pakavuaye katshiyi ne mushindu wa kuakula, wakalonga mua kukuata mudimu ne ordinatere uvua umuambuluisha bua kupatula miaku mu lumuenu pavuaye unyungisha mêsu. Nansha muvuabi bikole bua kufunda miaku mushindu au, uvua ufunda mandamuna a kufila mu bisangilu ne mikanda bua kuyisha bantu. Muanetu mukuabu wa bakaji uvua umubeja udi wamba ne: “Karen kavua udiabakena ne: ‘bua tshinyi mbifikile anu meme to?’ Mbingu ibidi kumpala kua kufuaye, wakafundila mamu mukuabu umvua muyishe mukanda. Mêyi a ku ndekelu avua amba ne: ‘Wewe mutekeshibue anyi mumvue kanyinganyinga, udi mua kulua kundi dîba dionso.’” Muntu mukuabu uvua umubeja pende wakamba ne: “Kavua ufua ne muadi bua disama diende to. Nansha muvuaye mumanye ne: ukavua pa kufua, kavua ubungama bikole to, uvua ne ditabuja dikole dia ne: bantu nebabishibue ku lufu. Bua ditekemena divuaye nadi edi, uvua mumanye ne: kakuvua tshia kubungamina to. Uvua mutuishibue ne: Yehowa neamubishe ku lufu ne neamuvuije mupuangane ne makanda a mubidi mimpe.” Patshivua disama dia Karen edi dituadijilaku, dipasa diende diakamuebeja ne: “Ntshinyi tshidi tshikupetesha bukole bua kunanukila nunku?” Karen wakamuandamuna ne: “Yehowa ke udi umpesha bukole budi bukengela.” Bushuwa Yehowa wakamupeshabu too ne pakafuaye. Yeye mumane kufua, bayende wakabanya mikanda ivuaye mufunde bua kusamba balunda ne balela, kubakankamija ne kubela tuasakidila.

“Yehowa ke udi umpesha bukole budi bukengela.”​—Karen Oehm

13. Ntshinyi tshidi tshikupetesha wewe dikima lelu?

13 Ela meji a tshikondo tshikale buloba bujima buwule tente ne ditalala, ne a disanka diwumvua pawamonangana kabidi ne bantu bauvua mufuishe bavua Yehowa mulame mu meji. Difuanyikijila pawamonangana ne balume ne bakaji ba dikima badibu batele mu mukanda eu ne badibu kabayi batelamu! Bavua bitabe bua kutendelela Yehowa mu bulongolodi bua Satana. Bavua mua kuikala bakenge bikole ne bakuabu bafike too ne ku difua. Kadi nansha umue wa kudibu, kena mua kunyingalala bua muvuaye mulamate Yehowa to. Mpindieu netuambe tshinyi buebe wewe? Neunyingalale bua muuvua muenze malu ne dikima ne munange Yehowa mu matuku a ku nshikidilu atudi aa anyi? Tudi batuishibue ne: newikale ne disanka dipite bungi ne mudimu muimpe mutambe wa kuenza! Neupete mpunga wa kuenza mudimu wa kuvuija buloba mparadizu pamue ne bantu bonso abu! Nanku ikala mudisuike mudisuikilamu bua kutungunuka ne kuenza malu ne dikima too ne ku nshikidilu. Neusanke kashidi bua muuvua muenze nanku!

Bena Kristo balume ne bakaji ne bana bikale ne disanka mu mparadizu. Bamue badi badiisha Girafe, babandila mpusu wa dîtu, bakuabu benza pizza, bayukila, bimba misambu ne tshiombelu.
    Mikanda ya mu Tshiluba (1982-2026)
    Patuka
    Buela
    • Tshiluba
    • Tumina bakuabu
    • Biudi musue
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malu a kulonda
    • Mikenji ya mua kulama malu masokoka
    • Biudi witaba bua kuenzekabi mu tshiamu
    • JW.ORG
    • Buela
    Tumina bakuabu