Angata mapangadika mimpe mu tshilumbu tshia dilonga tulasa tukuabu

1-2. a) Mmapangadika kayi adi basonga ne bua kuangata? b) Tulasa tukuabu ntulasa kayi? (Tangila “Diumvuija.”)

“MMUDIMU kayi uwajinga bua kuenza pawakola?” Biwikala nsonga, pamuapa ukadi mudiele lukonko elu misangu ya bungi. Mudimu wa ku dîba ne ku dîba ke mudimu mutambe buimpe uudi ne bua kusungula bua kuenza. Nansha nanku, nebikulombe kabidi bua wenze mudimu udi mua kukupetesha dikuta dia kudiambuluisha nadi. (2 Tes. 3:10) Ukadi pamuapa muele meji a mudimu wa kuenza matuku atshilualua.

² Bamue bansonga batu bayukila ne baledi babu bua kumanya mudimu wenzabu pakolabu. Pashishe batu balua kudiangatshila dipangadika dia kulonga tulasa tukuabu padibu bajikija tua bikadilu bua balue kupeta mudimu au.a Pamuapa ukadi mudiebeje ni udi ne bua kulonga tulasa tukuabu. Biobi nanku, ntulasa kayi tuwalonga? Mu tshiena-bualu etshi, netumone mêyi manene a mu Bible adi mua kukuambuluisha bua kuela meji bimpe bua tulasa tuudi ne bua kulonga. Wewe muele meji bimpe, newangate mapangadika mimpe. Nansha mudi tshiena-bualu etshi tshitangila nangananga bansonga, netshiambuluishe kabidi bena Kristo bonso badi basue kulonga tulasa tukuabu. Mêyi manene au neambuluishe kabidi baledi bua bafikishe bana babu ku diangata mapangadika mimpe.

BIDI BIKENGELA ANU ULONGE TULASA TUKUABU ANYI?

3. Bua tshinyi bamue bena Kristo badi mua kupangadija bua kulonga tulasa tukuabu?

³ Imue miaba, kabitu bikengela anu muntu alonge tulasa tukuabu bua kupetaye mudimu wamuambuluisha bua kudikumbajila bidiye nabi dijinga to. Kadi miaba mikuabu, bua muntu kupeta mudimu wa bafuta makuta a bungi anyi udi umushilaku dîba dia kuenza malu makuabu, bidi bikengela anu alonge tulasa tukuabu. Mudimu wa nunku udi wambuluisha muena Kristo bua amone mua kuyisha bikole anyi bua enze midimu mikuabu mu bulongolodi buetu. Kadi kulonga tulasa tukuabu kudi kulomba malu a bungi ne kudi mua kukebela muena Kristo imue ntatu.

4. Nnganyi udi ne bua kuangatshila muena Kristo dipangadika dia kulonga tulasa tukuabu? (Tangila kabidi dimanyisha dia kuinshi kua dibeji.)

⁴ Bible udi wamba ne: ‘muntu yonso udi ne bua kudiambuila bujitu buende.’ (Gal. 6:5) Nunku muena Kristo yonso ukadi muntu mukole udi ne bua kudiangatshila dipangadika dia kulonga tulasa tukuabu anyi kubenga kutulonga.b Baledi badi pabu ne bukenji bua kuangata mapangadika a tulasa tualonga bana babu batshidi bapuekele. (Ef. 6:1) Mibelu ya baledi idi mua kuambuluisha bana bua kuangata mapangadika mimpe bua tulasa tualongabu padibu bakola.​—Nsu. 22:6.

5. Ndîba kayi didi muntu ne bua kutuadija kuela meji bua kumona ni bidi bikumbana bua yeye kulonga tulasa tukuabu? Bua tshinyi? (Tangila kabidi.)

⁵ Patshidi bansonga mu tulasa tua bikadilu, ke padibu ne bua kuela meji bua kumona ni bidi bikengela kulua kulonga tulasa tukuabu pajikijabu tua bikadilu atu. Kadi mbimpe nsonga ayukile ne baledi bende kumpala kua kuangataye dipangadika. Kuyukila nanku nekubambuluishe bua kuenza makebulula pamue bua kumanya tshienzabu. Badi mua kusungula bua alonge malu kampanda bua apete dimanya diamuambuluisha bua kupeta mudimu anyi bua kuikala pabuipi bua kulonga tulasa tukuabu. Bidi bikengela baledi bangate dipangadika kumpala kua muanabu kujikija tulasa tua bikadilu anyi? Kabiena anu bikengela benze nanku to. (Nsu. 21:5) Bansonga bakuabu mbasungule bua kuanji kujikija tulasa tua bikadilu, kupeta mudimu, ne kutuadija kuenza mudimu wa bumpanda-njila eku benda bela meji ni badi mua kutungunuka ne tulasa tukuabu. Nansha panyima pa bidimu badi mua kukonkonona dipangadika diabu adi.

6. Ntshinyi tshidi mua kuambuluisha muntu bua kuangata dipangadika dimpe mu bualu bua dilonga tulasa tukuabu?

⁶ Ntshinyi tshidi mua kukuambuluisha bua kuangata dipangadika dimpe mu bualu bua dilonga tulasa tukuabu? Mbimpe usambile bua bualu abu. (Yak. 1:5) Bualu bukuabu, ela meji a malu abidi aa: Bua kumpala, keba bua kumanya tshidi tshikusaka bua kulonga tulasa tukuabu. (Mis. 26:2) Buibidi, ela meji a buimpe ne bubi bua kulonga tulasa tukuabu. (Nsu. 14:15) Tuakulayi bua malu aa ku bumue ku bumue.

MANYA TSHIDI TSHIKUSAKA BUA KULONGA TULASA TUKUABU

7. Ntshinyi tshidi bena Kristo ne bua kuelela meji padibu bakeba kulonga tulasa tukuabu?

⁷ Wewe ukeba kulonga tulasa tukuabu, mona lukonko lua mushinga luudi ne bua kudiela: ‘Ndi musue kulonga tulasa etu bua tshinyi?’ Bantu ba bungi badi balonga tulasa tukuabu anu bua kupeta mudimu udibu basue anyi mudimu udibu mua kubafuta makuta a bungi. Kulonga tulasa ne bipatshila ebi nkubi anyi? Ki nkubi anu to. (1 Tim. 5:8) Kadi Bible udi utudimuija bua kuepuka dinanga dia bintu ne bua kuepuka meji a ne: anu makuta ke adi mua kutukuba. (Nsu. 23:4, 5; 1 Tim. 6:8-10; 1 Yone 2:17) Wewe ulonga tulasa ne tshipatshila tshia kulua mubanji anyi tshia kuenda lumu, kuakuikala ne disanka to, ne malanda ebe ne Yehowa adi mua kunyanguka.

8-9. a) Mmunyi mudi muena Kristo ne bua kumona kulonga tulasa? (Matayi 6:33) b) Malu adi Josefina ne Morine ne Iris bambe adi akulongesha tshinyi?

⁸ Mmunyi munudi ne bua kumona kulonga tulasa tukuabu? Kakuena tshintu nansha tshimue tshidi ne mushinga wa bungi kupita kuenzela Yehowa mudimu to. (Mat. 22:37, 38; Filip. 3:8) Nunku, longa tulasa ne tshipatshila tshia kupeta mudimu udi mua kukuambuluisha bua kudikumbajila majinga ebe bua umone mua kuenzela Yehowa mudimu ne muoyo mujima.​—Bala Matayi 6:33.

⁹ Mona tshivua tshiambuluishe bamue bena Kristo bua kumona kulonga tulasa tukuabu mudi Yehowa ukumona. Josefina, wa mu ditunga dia Chili udi wamba ne: “Mvua mulonge tulasa tukuabu ne tshipatshila tshia kupeta mudimu bua mmone mua kuenzela Yehowa mudimu bikole. Mvua mulongolole malu bua ne: nansha mumvua ndonga kalasa ka mudimu wa bianza, ngikale kabidi ne dîba dia kudifila mu mudimu wa Yehowa, bualu bulunda buanyi ne Yehowa ke buvua ne mushinga wa bungi menemene kundi.” Muanetu wa bakaji mukuabu, diende Morine, uvua musungule bua kulonga kalasa ka tshidimu tshimue bua kumanya mua kulongolola bantu nsuki. Bua tshinyi? Udi wamba ne: “Mvua ne tshipatshila tshia kuya kuambuluisha muaba udibu dijinga ne bamanyishi ba bungi. Ke bualu kayi ngakalonga kalasa kavua mua kungambuluisha bua kukumbaja tshipatshila atshi. Pangakajikija kalasa aku, ngakatuadija kuluka bantu nsuki bua mpete makuta avua mua kungambuluisha bua kutshikumbaja. Pangakaya muaba au, malu amvua mulonge akangambuluisha bua kupeta mudimu.” Iris uvua mulonge tulasa tua bidimu bia bungi bua kulua munganga wa mênu, udi wamba ne: “Kulonga tulasa tukuabu kutu kuambuluisha, kadi kakuena mua kupetesha muntu disanka dilelela to. Tuvulukayi bualu ebu: Tuetu bateke Yehowa pa muaba wa kumpala mu nsombelu wetu, neatuambuluishe bua kuikala ne disanka ne neatupeteshe bitudi nabi dijinga.” Tuetu tuangata bulunda buetu ne Yehowa ne mushinga wa bungi, netuangate mapangadika atupetesha disanka dia kashidi.

ELA MEJI A BUIMPE NE BUBI BUA KULONGA TULASA TUKUABU

10. Mmunyi mudi dîyi dinene didi mu Dutelonome 32:29 mua kukuambuluisha paudi ukeba kulonga tulasa tukuabu?

¹⁰ Pamuapa udi wela meji a mudimu kampanda uudi musue kuenza. Kadi mbimpe wele kabidi meji a mudimu mukuabu uudi mua kuenza. Midimu iudi welela meji ayi idi mua kuikala mifuanangane anyi mishilangane bikole. (Fuanyikija ne Nsumuinu 18:17.) Lelu eu kudi mishindu ya bungi ya kulonga tulasa tukuabu ivua kayiyiku kale to, bu mudi kulongela ku Enternete. Ela kabidi meji ni kudi mushindu wa kudikumbajila majinga ebe nansha kuyi mulonge tulasa tukuabu to. Tuangate tshilejilu tshia Johanna wa mu Finlande. Kavua mulonge tulasa tukuabu to. Udi wamba ne: “Pangakajikija tulasa tua bikadilu, ngakatuadija kuenza midimu ya mêba makese ne wa bumpanda-njila. Mvua ne tumidimu tushilashilangane tumvua ngenza, ne mvua anu mmona muvua Yehowa ukumbaja mulayi wende wa kutupetesha bitudi nabi dijinga.” Manya ne: mapangadika onso audi wangata bua dilonga tulasa tukuabu adi mua kupatula bipeta bimpe anyi bibi. Nunku diebeja ne: ‘Malu mimpe andi mpeta nga bungi kupita malu mabi andi ntuilangana nawu anyi?’ (Bala Dutelonome 32:29; 1 Kol. 10:23) Tumonayi amue malu a mushinga ikala mua kukuambuluisha bua kupeta diandamuna dia lukonko elu.

11. Bua tshinyi mbimpe kuela meji a mêba ikala kalasa mua kukuangata? (Tangila kabidi bimfuanyi.)

¹¹ Bungi bua mêba. Konkonona bungi bua mêba awikala upitshisha lumingu luonso bua kuya mu kalasa, padibu banulongesha mua kuenza mudimu kampanda, ne diwikala upitshisha bua kuenza devuare ya mu kalasa. Newikale anu ne dîba dia kuenza malu a mu nyuma pa tshibidilu ne dia kuambuluisha bena mu dîku dienu anyi? (Filip. 1:10) Tulasa tukuabu tuudi ulonga tudi tukutshiokesha upangila mua kulongolola bisangilu anyi bua kudilongela Bible anyi? Ke tshivua tshifikile Jeroz wa mu ditunga dia Inde. Udi wamba ne: “Bivua binkolela bua kuyisha pa tshibidilu ne kuteya ntema mu bisangilu. Kudi misangu imvua nshala mu bisangilu. Lelu ndi mufike ku dimona ne: tulasa tuvua tundie dîba dia bungi ne makanda a bungi.” Kadi kudi tulasa tukuabu tutu katuyi tudia dîba dia bungi, tukuabu katutu ne devuare ya bungi idibu bapeshanganamu to. Tuangate tshilejilu tshia Rabeca, wa mu Mozambique, udi ne disanka bua tulasa tuvuaye mulonge. Udi wamba ne: “Tuvua tulonga anu mêba abidi ku dituku. Bivua bingambuluisha bua kutungunuka ne mudimu wanyi wa bumpanda-njila bua pa tshibidilu.”

12. Nnkonko kayi iudi ne bua kudiela bua umone mua kuenza mudimu bimpe ne dîba diebe? (Muambi 12:1)

¹² Bule bua tshipolu. Konkonona bungi bua ngondo anyi bua bidimu biwenza bua kujikija tulasa atu. Diebeja ne: Kulonga tulasa ke mushindu mutambe buimpe wa kuenza malu bimpe ne dîba dianyi anyi? (Ef. 5:15-17) Kulonga tulasa tukuabu nekukuambuluishe bua kudifila mu mudimu wa Yehowa mudibi bikengela pautshidi nsonga, pamuapa kumuenzela mudimu wa ku dîba ne ku dîba anyi? (Bala Muambi 12:1.) Kudi tulasa tuudi mua kulonga mu tshipolu tshîpi tudi mua kukupetesha mudimu wa kuenza anyi? Tshilejilu, miaba mikuabu batu balongeshangana midimu ya bianza mu ngondo mikese, kabiyi bilomba kufuta makuta a bungi bu adi muntu mua kutula mu tulasa tua iniversite to. Mario wa mu Chili udi wamba ne: “Mvua musungule bua kulonga kalasa ka mudimu wa bianza bua bidimu bibidi, tshivua mfutamu makuta a bungi bu mudibu baafuta ku iniversite to. Tuvua tulonga anu matuku anayi ku lumingu, kumpeteshabi mushindu wa kuenza mudimu wa bumpanda-njila eku nya mu kalasa.”

13. Ntshinyi tshidi mua kukufikila kalasa kaudi ulonga koku kikale kule ne muaba uudi musombele?

¹³ Muaba wa kulongela. Pamuapa udi mua kupeta muaba wa kulongela udi pabuipi ne muaba uudi musombele. Kadi biobi ne: kalasa kaudi musue kulonga kadi mu tshimenga tshikuabu, tshiwenza ntshinyi? Biobi bikulomba kabidi bua kuya kusombela muaba kampanda pamue ne balongi bakuabu bua kulonga kalasa aku, tshiwenza ntshinyi? Manya ne: kumbuka mu dîku dienu kudi ne njiwu minene bualu malanda ebe ne Yehowa adi mua kunyanguka, nangananga wewe muye kusomba ne bantu badi kabayi bena Kristo. (Nsu. 22:3; 1 Kol. 15:33) Matias wa mu Mozambique wakalonga kalasa ka tshidimu tshimue kavua kakayi kamutudishe makuta a bungi to. Kadi udi unyingalala bua muvuaye mulonge kalasa aku. Bua tshinyi? Udi wamba ne: “Tshidimu tshionso tshijima atshi mvua musombele mu enterna ne balongi betu bua kulonga. Dituku dionso mvua anu ndimona mu njiwu ya kuenza malu mabi. Ndi mbela bantu bonso bua kabashiyi mêku abu bua kuya kulongela miaba mikuabu to.” Muanetu mukuabu wa bakaji wa mu Russie udi wamba ne: “Bu mumvua musombele kumbelu ne baledi banyi kadi mubenge kuya kusomba ne balongi betu, biakangepula ku njiwu ne ntatu bia mishindu yonso.” Pamuapa udi mua kulongela nansha ku Enternete.

14. Mmunyi mudi dîyi dinene didi mu Luka 14:28 mua kukuambuluisha mu bualu bua dilonga tulasa tukuabu?

¹⁴ Bungi bua makuta. Tumue tulasa katutu tutudishangana makuta a bungi to, anyi mene mbulamatadi ke utu ufutshila balongi. Biobi nanku, kulonga tulasa tua mushindu au kudi mua kukupetesha mamanya akuambuluisha bua kupeta mudimu wa kuenza. Kadi miaba ya bungi, tulasa tukuabu tutu tutudisha makuta a bungi menemene. Tudi mua kuanji kukutudisha makuta mu mushindu mukuabu. Tshilejilu, bidi mua kukulomba bua kukeba muntu bua ikale ukulongeshila kumbelu bua ukumbane bua kulua kudifundisha mu kalasa aku. Tumue tulasa tutu tushiya balongi mu mabanza a bidimu bia bungi. Adilson wa mu Mozambique udi unyingalala bua tulasa tuvuaye mulonge, wamba ne: “Bakakuanyi ke badi bankoleshe. Bavua babenga kusumba biakudia ne bintu bikuabu bia mushinga amue matuku anu bua kumfutshila kalasa ka bidimu binayi kamvua ndonga.” Paudi wela meji a kukeba tulasa tua kulonga, mbimpe udiebeje ne: ‘Mmakuta bungi kayi ikala tulasa etu mua kutudisha? Nebinkolele meme anyi baledi banyi bua kufuta makuta mu tulasa atu anyi? Kudiku tukuabu tudi katuyi tutudisha makuta a bungi anyi?’ (Bala Luka 14:28.) ‘Meme mubuele dibanza, nebingangate matuku bungi kayi bua kudifuta? Mudimu ungapeta, nebikale bamfuta makuta bungi bukumbane bua nkumbaje majinga anyi ne mfute mabanza amvua mbuela bua kufuta mu kalasa anyi?’​—Nsu. 22:7.

15. Bua tshinyi udi ne bua kuela meji a midimu idiku muaba unudi kumpala kua wewe kulonga tulasa kampanda?

¹⁵ Midimu idi imueneka. Ela meji a midimu idi imueneka muaba uudi musombele anyi uudi musue kusombela. Tulasa tuudi ulonga netukuambuluishe bua kupeta mudimu anyi? Tumue tulasa katutu ne mudimu wa nsongo wa kuenza to. Kadi badi balongeshamu anu bua kulua muena meji tshianana pamutu pa kulongesha bua kupeta dimanya didi mua kukuambuluisha bua kupeta mudimu wa kuenza. (Kolos. 2:8) Muanetu wa bakaji mukuabu wa mu Inde udi wamba ne: “Tulasa tumvua mulonge katuvua tungambuluishe bua kupeta mamanya adi akengela bua kupeta mudimu to. Ke bualu kayi tshiakapeta mudimu bilondeshile tulasa tumvua mulonge to.” Kudi tulasa tukuabu tuudi mua kulonga mua kuenza midimu kampanda, kadi midimu ayi kayiyi itamba kumueneka to. Sublime wa mu République centrafricaine uvua mulonge mua kulongolola biamu bitu biela mashika mu nzubu. Kadi udi wamba ne: “Muaba undi musombele bantu badi badilongoluela bintu nkayabu, nunku mbikole bua meme kupeta mudimu.”

16. Bua tshinyi mbimpe wele meji a mudimu uwenza pawajikija kalasa?

¹⁶ Ela kabidi meji a mudimu uwenza pawajikija kalasa. Newukusankishe anyi? (Muam. 3:12, 13) Newenzele mudimu au muaba kayi? Newikale uwenza ne banganyi? Mudimu uudi ukeba kuenza mmumanyike mudiwu wa njiwu anyi? Newikale uwenza ne bantu badi basue kuikala badimona bapite bakuabu anyi badi mua kukuenzeja mudimu mukole kakuyi dikisha anyi? Nebikale bafuta makuta bungi kayi ku mudimu au? Makuta au neikale bungi bukumbane bua kukumbaja majinga ebe anyi? Nebikulombe bua kulonga tulasa tukuabu bua kulama mudimu au anyi? Lukonko lua mushinga mukole menemene ludi ne: mudimu au newukuambuluishe bua kutungunuka ne kuteka malu a Yehowa pa muaba wa kumpala mu nsombelu webe anyi? (Muam. 12:13) Bushuwa, padi midimu kayiyi itamba kumueneka, kabitu bipepele bua kupeta mudimu utudi tujinga to. Kadi wewe angata anu mapangadika a meji bua tulasa tuudi ukeba kulonga bua umone mua kulua kupeta mudimu nansha panyima pa matuku? Tabitha wa mu Inde wakasungula bua kulonga mua kutela munkatshi mua ngondo isambombo. Udi wamba ne: “Ngakamona ne: meme mulonge mua kutela, nebingambuluishe bua kuenza mudimu wa bumpanda-njila. Bualu bantu batu anu batelesha bilamba, ne nengikale ntela dîba dindi musue, ne kabiakundomba makuta a bungi bua kutela to.” Kulonga mua kutela kuvua kupeteshe Tabitha mudimu uvua umuambuluisha bua kutungunuka ne bumpanda-njila.

17. a) Ntshinyi tshidi muena Kristo mua kuenza bua kupeta malu adiye nawu dijinga bua kuangata dipangadika dimpe bua dilonga tulasa tukuabu? b) Mmêyi manene kayi a mu Bible adi mua kukuambuluisha bua kuangata dipangadika dimpe? (Tangila kazubu ka ne: “Mêyi manene a kukonkonona.”)

¹⁷ Mu tshiena-bualu etshi tudi bamone malu a bungi a kuelela meji pa tshilumbu tshia dilonga tulasa tukuabu. Ntshinyi tshiudi mua kuenza bua kupeta malu audi nawu dijinga bua kuangata dipangadika dimpe? Udi mua kuakebela ku Enternete anyi udi mua kuya kuebeja bena mu bilongelu kampanda. Keba kabidi bua kumanya ni kudi midimu ya bungi idi tulasa tuudi ukeba kulonga atu tupetesha bantu. Udi mua kuebeja kabidi bantu bakadi balonge tulasa atu anyi badi benza mudimu udi pebe musue kuenza. (Nsu. 13:10) Bebeja ne: “Mmalu kayi mimpe ne mabi adi afumina ku dilonga tulasa atu anyi ku mudimu uditu tupetesha muntu?” Yukila kabidi ne bantu badi benzela Yehowa mudimu ne disanka. (Nsu. 15:22) Badi bakuambila bua kulonga tulasa kayi ne kuenza mudimu kayi? Badi mene mua kukutelela midimu mikuabu iuvua wewe kuyi muelele meji to.

18. Ntshinyi tshitudi katuyi ne bua kupua muoyo?

¹⁸ Tudi balonge ne: kulonga tulasa tukuabu nkuimpe kubi. Nunku sambila, welangane meji a tulasa tuudi musue kulonga. Kulonga tulasa tukuabu kudi mua kukuambuluisha bua kupeta mudimu udibu bafuta makuta a bungi; kadi kupu muoyo ne: anu kukolesha bulunda buetu ne Yehowa ke kudi mua kutupetesha disanka dilelela to. (Mis. 16:9, 11) Yehowa neatungunuke anu ne kutabalela bantu bende bonso kayi utangila tulasa tudibu balonge to. (Eb. 13:5) Kadi ntshinyi tshiwenza biobi ne: udi mupangadije bua kulonga tulasa tukuabu? Ntshinyi tshidi mua kukuambuluisha bua kushala anu pabuipi ne Yehowa tshikondo tshionso tshiudi ulonga? Netuandamune nkonko eyi mu tshiena-bualu tshialonda.