MALU A MU NSOMBELU
Yehowa mmuvuije muntu muimpe
NTSHIDI mvuluka dituku dia kumpala dingakatuadija kuenza mudimu wa kulamakaja mikanda yetu ku Betele wa mu Brooklyn, mu New York, mu États-Unis. Diakamue pangakabuelamu, mutoyi mukole ne dinyunguluka dia biamu bia kulamakaja nabi mikanda biakantonda bikole. Lupuishi lua mabeji luvua lubanda muulu muonso amu, ne kuvua mupuya mukole wa mafuta uvua muwule tente muaba au.
Ngakamona bintu bia bungi, kadi mushindu uvua bantu benza malu wakandenga ku muoyo bikole. Kuvua bana betu batshivua bansonga bavua benza mudimu anu umue umue au. Kabavua bamanyike to. Kadi bavua ne disanka dia bungi. Tshilejilu tshiabu tshivua tshingambuluishe bua kumvua bimpe tshidi kuenzela Nzambi mudimu ne budipuekeshi kumvuija.
Munkatshi mua bidimu bia bungi, Yehowa mmungambuluishe bua kuikala mutendeledi wende muimpe. Mpindieu nganji kunulondela mumvua mutuadije kukeba bulelela pamvua muena Buddha.
NGAKAKEBA NZAMBI PAMVUA NSONGA
Mbandelele mu Chicago, mu Illinois, mu États-Unis ne ke mundi mukolele. Kuetu mbatulele banayi, meme ke muanabute. Baledi banyi bakumbuka mu Japon kuyabu mu Chicago, bela meji ne: nebikale ne nsombelu wa manyi mu États-Unis. Bavua basue bua bana babu balonge tulasa tuimpe tutambe ne bikale ne nsombelu muimpe.
Baledi banyi bavua bena Buddha ba mu mashi. Mamu mmukolele kumbelu kuvua ntempelo wa bena Buddha. Tatuende ne bakunyi bende babidi ba balume bavua badiambike ba mu Buddha. Nunku tshitendelelu tshia Buddha tshivua ne mushinga wa bungi ku buana buanyi. Kuosha musenga wa manananshi ne kulambula lupingu lua Buddha losa ne mâyi ke bualu bua kumpala bumvua ngenza pamvua mpingana kumbelu mfuma mu kalasa. Mu Dia lumingu, tuvua tuya mu ntempelo wa bena Buddha mutuvua tuimbila lupingu lua muomumue misambu. Kadi lua mu ntempelo luvua lunene ne lulaba or.
Pamvua ne bidimu bu muanda mutekete, ndi mvuluka mumvua mushale anu mutangile lupingu luvua kuetu, meme kudiambila ne: ‘Ntshinyi tshiangenzekela meme mufue?’ Bena Buddha bavua bandongeshe ne: meme mufue nengikale nyuma muaba kampanda. Ke meme kujingulula ne: dimue dituku nemfue. Nansha meme muikale nyuma, kadi tshiakutunka kabidi ne muoyo bu bantu bonso aba to. Biakambungamija be! Biobi kuntshiokesha bikole.
Pangakakumbaja bidimu bu 15, ngakamona ne: mikiya ya bena Buddha imvua ngenza kayivua ne mushinga to. Kuvua tshintu tshimvua mupangile. (Mat. 5:3) Munda muanyi, ngakadiambila ne: kuvua ne bua kuikala anu Nzambi wa bukole buonso ne udi ne muoyo. Mvua musue kumumanya. Ngakadiambila ne: pamuapa Bible neandamune nkonko indi ndiela. Ke meme kusumba Bible wa King James mu tshibilu tshia bena Buddha; kawuvua muaba muimpe wa kusumba Bible to.
Meme ne Wilson Bashou uvua mundongeshe bulelela
Pangakakumbaja bidimu 17, ngakatuilangana ne muanetu Wilson Bashou mu njila pamvua ngendakana ne mbua wanyi. Yeye kungebeja ne: “Udi mumanye tshidi Nzambi mulaye matuku atshilualua anyi?” Lukonko alu luakamfikisha ku diyukila nende malu a mu Bible bikole. Wilson wakambadila Buakabuluibua 17:1, kungebejaye ne: “‘Mâyi a bungi’ adi ndumba musombele adi aleja tshinyi?” Tshivua mumanye diandamuna to. Yeye kumbadila mvese wa 15 udi uleja ne: mâyi au adi aleja bantu. Ngakasanka bikole bua kumona ne: Bantemu ba Yehowa batu balekela mvese nkayayi yumvuija mikuabu. Ku ndekelu kua muyuki wetu, Wilson kumpeshaye mukanda wa Bulelela budi bufikisha ku muoyo wa kashidi mu mfualasa. Mukanda mukese wa tshizubu tshia ble au wakashintulula nsombelu wanyi.
Matuku dikumi pashishe, ngakabuela mu bisangilu bianyi bia kumpala ku Nzubu wa Bukalenge. Tshiakupua muoyo mushindu uvuabu bangakidile bimpe to. Katshia pine apu ntua anu mbuela mu bisangilu. Pashishe Wilson kubangaye kundongesha Bible. Bu mumvua munange malu a mu Bible amvua ndonga bikole, kuvua misangu ituvua tulonga munkatshi mua mêba muanda mukulu. Baledi banyi bakumvua buôwa, ke bobu kunkandika ne muoyo mujima bua tshilongi kabidi Bible to. Kadi bu mumvua mutuishibue ne: mvua mupete bulelela, ngakatungunuka ne kulonga. Meme kubatijibua mu 1983.
NGAKUMBUKA KU INIVERSITE BUA KULUA MPANDA-NJILA
Tshikondo tshimvua mubatijibue, mvua ku iniversite uvua mumanyike bikole, mvua ndonga bua kulua doktere. Baledi banyi bakadipangisha malu a bungi bua mmone mua kulua doktere. Mvua mua kuikala mutungunuke ne kulonga tulasa atu, kadi mvua musue kudifila meme yonso mujima kudi Yehowa bua kumuenzela mudimu wa ku dîba ne ku dîba.
Tatu ukavua mundimuije ne: “Wewe mumbuke ku iniversite, nenkuipate kumbelu eku.” Mvua mubungame, tshiyi mumanye tshia kuenza to. Mvua munange baledi banyi bikole, tshivua musue kubela mâyi ku makasa to. Nunku mvua ntamba kuya ku iniversite aku butuku menemene, nsambila ne muoyo mujima ne: “Yehowa ngambuluisha bua ngangate dipangadika dimpe.” Ndekelu wa bionso pangakangata dipangadika dia kumbuka ku iniversite, tatu wakangipata kumbelu. Ke meme kubikila Wilson bua kumuambila tshivua tshienzeke. Yeye kungambila bimpe ne: luaku usombele kuanyi. Ngakabuela mu mashinyi, meme kuya kuende ne bintu bianyi bionso biela mu tshibuta tshimue. Ndi mvuluka ne: diakamue ngakatukija mu mushindu wa dikema. Mvua mumanye ne: mvua muangate dipangadika dimpe.
Ngakadiumvua anu bu nyunyi mupatula mu nsanji. Ndekelu wa bionso nkavua mudikadile bua kudifila bikole mu mudimu wa diyisha. Ngakabanga bumpanda-njila mu 1984.
Mu bidimu bionso bimvua mpanda-njila wa pa tshibidilu, Yehowa wakandongesha bua kuikala ne ngikadilu milenga, bu mudi tshisumi. Dituku dikuabu, kuvua malu avua mansake bua kubenga kuyisha. Mvua mutekete mu mikolo bualu tshivua mupete muntu wa kuyisha nende mu mapingaja to. Kadi ngakaya anu kuyisha. Mvua muenze mêba bu abidi, pashishe meme kupingana bua kuyisha muntu wa ndekelu ku nzubu. Mvua mutshioke ndimona nkayanyi; bivua bimueneka bu ne: mvula uvua ne bua kuloka dituku adi. Ke meme kudiebeja ne: ‘Ngimanyike kuyisha anyi?’ Pankavua mu nzubu mbanda mu tshisasa tshisatu, meme kumona nsongalume mukuabu wa mu Philippines muimane kumpala kuanyi. Ngakadiambila ne: ‘Eu meme mumuyishe kakuitaba to.’ Mvua mudishime bibi be! Ngakabanga kulonga nende, yeye kulua mutendeledi wa Yehowa.
NGAKALONGA MALU MIMPE A BUNGI KU BETELE WA BROOKLYN
Tuetu bamane kusomba bidimu bibidi, bakambikila ku Betele wa Brooklyn mu 1985. Anu munkavua muleje, bavua bantume mu tshibambalu tshia dilamakaja mikanda. Dimue edi, pamvua ngenza mudimu ku mashinyi atu afunda biena-bualu pa bizubu bia mikanda, ngakenza tshilema ku mpukampuka tshivua tshinyange bizubu bia mikanda nkama ne nkama. Bana betu bakangambila bua kuya kumvuija mutangidi wa tshibambalu atshi muvua malu menzeke. Ngakamuambila muvua malu onso menzeke. Kadi kuvua bualu bumvua tshiyi muenze to. Mutangidi wa mudimu au wakangambila ne dîyi dimpe ne: “Misangu yonso bitu anu bimpe kulomba luse.” Dîba adi, ngakamona ne: bidi ne mushinga bua kuitaba bilema bianyi, meme kuamba ne: “Mfuilayi koku luse.”
Ngumvuija bantu mutu mudimu wenzeka mu nzubu wa dilamakajila mikanda ku Brooklyn
Ngakamanya mua kuenzela bakuabu mudimu bimpe pamvua ntangila bana betu bakulakaje ba lulamatu ba ku Betele. Dimue dituku, muanetu Milton Henschel wa mu Kasumbu kaludiki uvua musombe ku mêsa atuvua tudila. Dituku adi, mu nzubu wa kudila muvua bantu bapite bungi, ne bantu ba ku tshikuku bavua bayumbakana bua kupesha bantu biakudia. Tuetu bansonga bavua ku mêsa aku, bivua bitutonde bua muvuabu babanya biakudia ne lujoko. Muanetu Henschel wakajuka kuulu, kutuadijaye kuambuluisha bena ku tshikuku, wenda ufila mbidika ya mâyi, malongo a mampa ne manteka. Tshienzedi tshiende tshia budipuekeshi atshi tshiakashala anu mu meji anyi. Tshiakamvuluija muvua Yezu muenzele bapostolo bende malu.—Yone 13:3-5.
“UDI NE BUA KULONGA TSHIENA JAPON”
Meme ne Michiko Oda ne bayende
Mu 1987, ngakaya mu Japon. Pangakamona muvua bena Kristo netu ne tshisumi ne budipuekeshi, biakankemesha bikole. Ngakapeta dijinga dia kubambuluisha, kadi lutatu lumvua nalu luvua ne: tshivua mulonge tshiena Japon to. Kadi muanetu mukuabu wa bakaji wa ku Betele, diende Michiko Oda, wakashala muntuishile mêsu, kungambilaye ne: “Udi ne bua kulonga tshiena Japon!” Ke tshingakenza. Tshivua mujingulule nansha ne: mubelu wende au uvua mua kushintulula nsombelu wanyi to.
Ngondo mikese pashishe, bakantuma mu tshisumbu tshia tshiena Japon mu New York. Kulonga muakulu eu kuvua kumpetesha mpunga ya bungi ya kuenzela Yehowa Nzambi mudimu. Mu 1989, ngakabuela bua musangu wanyi wa kumpala mu mpungilu wa tshiena Japon mu Los Angeles, mu Californie. Muanetu mukuabu wa bakaji uvua mpanda-njila, diende Miwako Onami, uvua pende mu bantu bavua benze drama. Pangakamumona, yeye kunsankisha musangu umue.
Tuakaselangana nende mu 1992, tuakapeta ne diakalenga dia kuenza nende mudimu ku Betele wa Brooklyn. Miwako mmukaji utu utabalela bakuabu ne muikale pabuipi bua kubambuluisha. Tshilejilu tshiende tshiakangambuluisha bua kuakaja mushindu wanyi wa kuenzela bantu malu. Miwako ndipa dia kudi Yehowa ne utu wenza anu bua ngikale ne disanka ne utu unkolesha.
Dituku dia dibaka dietu
KUENZA MUDIMU KU BETELE WA MU JAPON NE MU TERITWARE
Baledi ba Miwako bonso babidi bavua mu Japon bakatuadija kusama bikole. Nunku bakatuanyishila bua kuya ku Betele wa mu Japon bua tuikale nabu pabuipi bua kubatabalela. Tuakayamu mu 1999.
Bena ku Betele wa mu Japon bakatuakidila ne kuenza bua tudiumvue bimpe. Tuakibidilangana ne bana betu abu. Mvua muakaje kabidi mushindu wanyi wa kuenza malu pamvua muidikije ngikadilu ya bana betu ba mu Japon bu mudi muoyo wa kupa ne diakidila dia benyi. Kadi pa bidi bitangila kuenza mudimu, badi bawenza ne muoyo mujima. Batu bananga kabidi kuenza mudimu ne bantu bakuabu. Bua tshinyi? Bilondeshile bilele bia mu Japon, bantu batu bangata kuenza mudimu ne bakuabu ne mushinga wa bungi kupita kudienzela mudimu anu bua disanka dia muntu nkayende. Tshilejilu tshiabu tshimpe ntshinkankamije bua kuenza mudimu ne bakuabu ne budipuekeshi ne bua kumanya ne: malu nansha makese andi ngenza adi ambuluisha pawu bua Yehowa kukumbaja disua diende.
Kadi bu mutuvua ne bilele bishilangane, kuvua misangu ivuabi binkolela bua kumvua bua tshinyi bana betu ba mu Japon bavua benza malu mu mushindu kampanda. Bivua bindomba bua ngikale ne lutulu ne tshikadi mfiika munda lukasa to. Mu kupita kua matuku, ngakakaja mmuenenu wanyi, meme kujingulula ne: Yehowa udi mua kubenesha dipangadika kayi dionso didi bana betu bangata, biobi ne: tudi tulonda buludiki budi bulongolodi buende butupesha. Tshia kumanya tshidi ne: Yehowa ke utu wenza bua mudimu wende uya kumpala.
Misangu yonso ntu mfuanyikija mushindu udi Betele mundongeshe ne muvua Yehowa mulongeshe muprofete Mose. Yehowa wakambuluisha Mose bua kuikala ne bupuekele munkatshi mua bidimu 40 bivuaye ulama mikoko. Anu bu Mose, ndi mulonge panyi tulasa tua bungi bikole. Ngakalekela tulasa tumvua mulonge tumpetesha lutambishi ne mvua ndieyemena bikole. Kadi ku Betele ngakalonga bua kuikala ne budipuekeshi ne kueyemena Yehowa. Yehowa uvua nanyi lutulu ne mundongeshe malu mimpe a bungi mu kupita kua bidimu anu bu muvuaye mulongeshe Mose.
Ngenza mudimu ku Betele wa mu Japon
Tuvua batabalele baledi ba Miwako munkatshi mua bidimu bitue ku 24 too ne muakafuabu. Kuvua misangu ivua bantu batubikila bikole, ituvua ne kanyinganyinga, ne ituvua tuya ku lupitadi. Disama divua nadi Masako, mamuende wa Miwako diakamunemenena bikole, diodi kumutshibuila panshi. Kabivua bipepele bua yeye kuikala kubuela mu bisangilu ne kuya mu buambi to. Mbingu mikese kumpala kua yeye kufua, ukavua wendela mu kakalu ka balema. Nansha muvuaye ne ntatu yonso eyi, dinanga diende bua Yehowa kadiakateketa to. Mpala wende uvua anu ne disanka pavuaye uyisha. Tshilejilu tshiende tshia kuenzela Yehowa mudimu, tshia kusanka ne bintu bivuaye nabi, ne tshia kuikala anu musangale nansha pavuaye mu ntatu ntshindongeshe malu a bungi.
Meme ne mukajanyi Miwako tuyisha mu Okinawa
Mu 2024, nsombelu wakashintuluka kabidi mu mushindu wa dikema. Panyima pa tuetu bamane kuenza mudimu ku Betele bidimu bipite pa 30, bakatutuma mu teritware. Mpindieu tudi bampanda-njila ba pa buabu mu tshidiila tshia Okinawa. Tudi ne diakalenga dia kuyisha bantu badi basombele pabuipi ne muaba udibu balongeshangana busalayi. Malongesha atuvua bapete ku Betele avua matuambuluishe bua kuibidilangana ne nsombelu wa pambelu pa Betele. Tudi tudienzeja bua kuikala ne programe muimpe ne kuenza mudimu bimpe ne dîba dietu pa kuyisha bikole. Yehowa wakatubenesha kutupeshaye balongi ba Bible bavua balue anu bu bena mu dîku dietu. Tudi bajingulule mpindieu ne: kunanga bantu kudi ne mushinga wa bungi. Meme ne Miwako tutu tuela Yehowa tuasakidila dituku dionso edi bua mudimu muimpe eu.
TUDI BADISUIKE BUA YEHOWA ATUVUIJE BANTU BIMPE
Nansha mudi bena mu dîku dianyi kabatshiyi banduisha, ki mbaji anu kulua mu ntendelelu mulelela to. Kadi Yezu wakamba ne: bantu badi bumbuke mu mêku abu, bitaba bua kulua bayidi bende nebapete bena Kristo nabu badi anu bu bena mu mêku misangu mipite pa lukama. (Mâko 10:29, 30) Bualu ebu mbunkumbanyine mu Nsombelu wanyi. Mbikole bua meme kubala bungi bua mêku a bana betu ba pa buloba bujima avua mannange ne mantabalele anu bu mu muena mu dîku diabu.
Ntshidi anu ne mukanda wa Bulelela budi bufikisha ku muoyo wa kashidi uvuabu bampeshe kudi Wilson. Mukanda eu utu umvuluija muvua Yehowa mungambuluishe bua kumumanya. (1 Kul. 28:9) Ndi mudisuike bua kutungunuka ne kulekela Yehowa umvuija muntu muimpe bua ngambuluishe bantu bakuabu bua bamanye bulelela budi bufikisha ku muoyo wa tshiendelele.