LUMINGU LUA DIA 16-22/11/2026
MUSAMBU WA 84 Lumbila
Diyisha lumu luimpe mu “miakulu yonso ya bisamba”
‘Bantu dikumi ba miakulu yonso ya bisamba nebakuate bikole ku muzabi wa muena Yuda.’—ZEK. 8:23.
LUNGENYI LUNENE
Mudimu udi nawu bantu ba Yehowa mu dikumbana dia mêyi a buprofete adi mu Zekâya 8:23.
1. Bua tshinyi mbimpe kuyisha bantu lumu luimpe mu miakulu yabu? (Lomo 10:13, 14)
MUKANDA wa kumpala wa mu Bible udi uleja muvua bantu batombokele Yehowa ne bajinge kuibaka tshibumba tshinene tshile. Kadi Yehowa wakakondakaja miakulu yabu, kubapangishaye mua kutshibaka. Nunku kabavua kabidi bakula muakulu umue to, ke bualu kayi pavua bantu ndambu bumvuangana ku muakulu bavua benza kabu kasumbu, baya kusomba kabu kaba. Ke bantu kutangalakabu miaba ya bungi pa buloba. (Gen. 11:6-9) Kadi bilondeshile mukanda wa Buakabuluibua, Yehowa mmuleje ne: “musumba munene wa bantu ba mu bisamba bionso ne mu bisa bionso ne mu bukua bantu buonso ne mu miakulu yonso” nebamutendelele ne nebapanduke ku dikenga dinene bua kusomba mu bulongolodi bupiabupia. (Buak. 7:9, 10, 14) Bena mu musumba munene aba nebabile dîna dia Yehowa mu dikenga dinene bualu lelu badi babayisha mukenji wa bukalenge mu muakulu udibu bumvua. (Bala Lomo 10:13, 14.) Nunku tudi ne diakalenga dia kuenza mudimu wapandisha bantu.
2. Mmêyi kayi a buprofete avua Zekâya muambe adi enda akumbana lelu?
2 Bidimu bia bungi kumpala kua mupostolo Yone kufunda mukanda wa Buakabuluibua, Yehowa uvua musake muprofete Zekâya bua kuamba ne: ‘Bisamba bia bungi nebidisange kudi Yehowa ne nebilue bantu bende.’ (Zek. 2:11) Pashishe wakalua kufunda kabidi ne: “Mona tshidi Yehowa wa biluilu wamba: ‘Mu matuku au bantu dikumi ba miakulu yonso ya bisamba nebakuate . . . bikole ku muzabi wa muena Yuda, bamba ne: “Tudi basue kuya nenu, bualu tudi bumvue ne: Nzambi udi nenu.”’” (Zek. 8:23) Mêyi mimpe a buprofete aa adi enda akumbana lelu. Tumonayi tshidi yonso wakutudi mua kuenza bua kuyisha bantu ba miakulu yonso lumu luimpe.
DIYISHA “BANTU DIKUMI BA MIAKULU YONSO”
3. “Muena Yuda” ne “bantu dikumi” badi baleja banganyi lelu eu?
3 “Muena Yuda” udibu batele kudi Zekâya udi uleja bantu bonso badi Nzambi muele manyi a nyuma muimpe. Badi babikila kabidi ne: “Isalele wa Nzambi.” (Gal. 6:16) Bobu aba mbapete “dibikila dia mu diulu.” (Eb. 3:1) “Bantu dikumi” badi baleja batendeledi ba Yehowa basomba ne muoyo kashidi mu Mparadizu pa buloba. Mbafumine mu matunga mashilangane ne badi bakula miakulu mishilangane.
4. Ntshinyi tshiakenzeka pavua Yezu muteke “mupika wa lulamatu udi mudimuke” mu 1919?
4 Pavua Kristo muteke “mupika wa lulamatu udi mudimuke” mu 1919, bena Kristo bela manyi bavua benza mupika au bakajingulula ne: bavua ne mudimu wa kuenza pa buloba bujima. Mudimu au uvua ubalomba bua kukudimuna mukenji wa mu Bible mu miakulu ya bungi. (Mat. 24:45) Kumpala kua tshidimu atshi, bantu ba Nzambi bakavua batuadije kuyisha lumu luimpe ku diambuluisha dia filme wa bufuki uvuabu benze, kadi mupika wa lulamatu udi mudimuke wakamona ne: kabivua bikengela kuimanyina apu to. Tshilejilu, mu 1921 wakapatula mukanda wa kulongeshangana nawu Bible wa La Harpe de Dieu. Bakalua kuwukudimuna mu miakulu 36. Mu 1935, “mupika wa lulamatu udi mudimuke” wakajingulula ne: kuvua “musumba munene wa bantu” bavua ne bua kuenzela Yehowa mudimu kashidi pa buloba. Ke bualu kayi bela manyi ba tshikondo atshi bakadifila bua kulongolola malu bua bayishe lumu luimpe pa buloba bujima bua kukumbaja mêyi a buprofete avua Zekâya muambe.
“BANTU BEBE NEBADIFILE KU BUDISUILE”
5-6. Mmunyi mudi Yeshaya 2:2-4 wenda ukumbana lelu? (Tangila kabidi tshimfuanyi.)
5 Bantu ba Nzambi mbatungunuke ne kuyisha lumu luimpe pa buloba bujima. Bantu ba pa buloba bujima mbitabe bua kulonga malu a Yehowa ne bua kumutendelela anu muvua Yeshaya muambe. (Bala Yeshaya 2:2-4.) Bua kumona mua kubavuija bayidi ne kubatabalela, bantu ba Nzambi ‘mbadifile ku budisuile’ bua kuyisha, kukudimuna mikanda yetu mu miakulu ya bungi idi yenda anu ivula, kuyipatula pa mabeji, ne pashishe kuyituma pa buloba bujima. (Mis. 68:11; 110:3) Bualu bukuabu, bena Kristo netu ba balume ne ba bakaji mbapatule bintu bu mudi site wa jw.org ne programe wa JW Library®. Bintu ebi bidi biambuluisha bantu ba bungi badi bakula miakulu mishilashilangane bua kumanya malu a bungi adi mu Bible.
6 Bantu ba Nzambi batu kabidi bafila mapa abu bua kutua mudimu wa diyisha mpanda. Mapa aa atu ambuluisha bua kupatula mikanda mu miakulu mipite pa 1100. Ke bualu kayi tshidimu tshionso etshi, bantu binunu bia bungi batu balonga Bible ne babatijibua.
Biakudia bia mu nyuma bidi Yehowa utupesha ku butuangaji bua mupika wa lulamatu udi mudimuke bidi biambuluisha bantu ba bisamba bionso ne ba miakulu yonso (Tangila tshikoso 5-6)
7. Dikumbana dia mêyi a buprofete adi mu Buakabuluibua 14:6 didi ditusaka bua kuenza tshinyi?
7 Nansha mudi bantu ba Nzambi bakula miakulu ya bungi mishilangane, badi benza mudimu pamue bua kuyisha bantu lumu luimpe miaba yonso idibu. Banjelu batu babambuluisha. (Bala Buakabuluibua 14:6.) Patudi tumona mudi mêyi adi mu Zekâya ne mu Buakabuluibua enda akumbana, bidi bitusaka bua kueyemena mêyi makuabu onso a buprofete, batuishibue ne: neakumbane. Bidi bitusaka bua kushala balamate bulongolodi bua Yehowa budiye wenza nabu mudimu bua kumanyisha bantu lumu luimpe pa buloba bujima.
TSHISHIMA TSHIA MATUKU ETU AA
8. Ntshishima kayi tshivua Yehowa muenze mu 33 B.B.?
8 Mu Pentekoste wa mu 33 B.B., Yehowa wakenza tshishima, kusakaye bayidi ba Kristo bua kuakula mu miakulu ya bungi ivuabu kabayi bamanye konso eku to. (Bien. 2:4-10) Bua tshinyi uvua muenze nanku? Bualu uvua musue bua bantu bakuabu bumvue “malu mimpe menemene a Nzambi” mu miakulu yabu. (Bien. 2:11) Lelu eu mikanda yetu idi ituambuluisha bua kuyisha bantu mu miakulu mishilashilangane.
9. Mmunyi mutudi mua kuyisha bantu badi bakula muakulu mukuabu lumu luimpe?
9 Bidi ne mushinga wa bungi bua kuambila bantu lumu luimpe mu muakulu udibu bumvua bimpe. Elabi meji ne: muntu kampanda udi usama mu ditunga dienyi. Bua bualu abu udi uya kumonangana ne munganga bua amuondape. Kadi bu mudiye kayi mumanye muakulu udi munganga au wakula, udi ukeba muntu mukuabu bua amuambuluishe bua kumvua malu amuambilaye bua kuenza. Bia muomumue, padibu bakudimuna malu a mu Bible mu muakulu udi bantu bumvua bimpe, badi bapeta busambi budibu nabu dijinga ne ditekemena. Nunku patudi tutuilangana ne muntu udi wakula muakulu mukuabu, tudi anu mua kumuyisha mukenji wa lupandu mu muakulu wende au. Tshilejilu tudi mua kumupesha mikanda yetu anyi kumuleja filme yetu idi mu muakulu au.
10-11. Tshilejilu tshia Robert ne bualu budi mu kazubu ka ne: “Muntu udi munyemene mu ditunga dikuabu mmupete ditekemena” bidi bikulongesha tshinyi?
10 Tumonayi mutudi mua kuenza mudimu ne mikanda yetu ne JW Library bua kuyisha bantu badi bakula muakulu mukuabu. Mona tshivua tshifikile Robert utu wakula Anglais. Pavuaye uyisha ku dilobo, wakatuilangana ne tatu mukuabu wa mu Turquie uvua wenza mudimu ku mazuwa kampanda. Nansha muvua Tatu au kayi mumanye Anglais ya bungi, wakangata broshire wa Lumu luimpe lua kudi Nzambi mu tshiena Turquie. Bu mukavua Robert muibidilangane ne broshire au bikole mu Anglais, wakambila muntu au bua abale bikoso kampanda mu tshiena Turquie. Muntu au wakamuela nkonko ya bungi ivua itangila nsombelu udi pa buloba, ne Robert wakamuandamuna ne Bible mu tshiena Turquie ku diambuluisha dia JW Library. Muntu au wakakema, wamba ne: “Kah! Bienze anu bu ne: udi mumanye muakulu wanyi!” Robert udi wamba ne: “Tuakayukila nende, kuenza tshintu bu tshia dîba dijima; meme kumona ne: uvua mumvue bimpe tshivua Bible wamba ne mujingulule muvua Bible muikale mukanda wa mushinga mukole menemene.” Tudi ne diakalenga dinene dia kuyisha bantu malu a Yehowa mu muakulu wabu.
11 Kupesha muntu trakte anyi kumuleja tshiena-bualu kampanda mu site wetu wa jw.org mu muakulu udiye umvua bimpe, bidi mua kumuambuluisha bikole. Bua bualu abu, ikala pebe mudilongolole bua kuyisha muntu udi kayi wakula muakulu webe.
KUMANYISHA BANTU BA BISAMBA DÎNA DIA YEHOWA
12. Bible wa Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia mmuambuluishe bantu mushindu kayi?
12 Kukadi bidimu bia bungi menemene bidi bantu bakudimuna Bible.a Bakudimunyi mbenze mudimu mukole bua kukudimuna Bible mu miakulu mikuabu bualu bavua basue ne: bantu babale mukenji wa Nzambi mu miakulu yabu. Ke bualu kayi lelu eu, tuetu bonso tudi tubala Bible mu muakulu utudi tumvua. Mbakudimune Bible wa Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia mu miakulu ya bungi, ne mbiambuluishe bantu ba Yehowa bua kulonga bulelela budi mu Dîyi dia Nzambi. Mona tshidi mukulu mukuabu wa mu ditunga dia Népal wamba bua Bible eu udibu bakudimune mu muakulu wende: “Ndi mmona ne: Yehowa udi uyukila nanyi pandi mbala Bible eu mu muakulu wanyi. Bible eu mmungambuluishe bua kusemena pabuipi menemene ne Nzambi ne mmukoleshe ditabuja dianyi.” Ukadiku mujima anyi tshitupa mu miakulu mipite pa 300. Mbamukudimune ne bujalame mu muakulu ne muakulu wonso ne udi ne mfundilu mupepele bua kubala, biambuluisha bua kulongesha bantu malu a Yehowa adimu. Ke bualu kayi bantu ba Yehowa badi bitabuja malongesha a muomumue ne badi bayisha bantu bonso mukenji wa muomumue pa buloba bujima. (1 Kol. 1:10) Kudi malu makuabu adi enza ne: Bible eu ikale ne mushinga wa bungi menemene. Tuamonayi.
13. Bua tshinyi dîna dia Nzambi kadiena mu Bible ya bungi lelu?
13 Bible ya bungi idiku lelu kayena ne dîna dia Nzambi to, kadi mu Bible wa Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia didimu misangu binunu bia bungi. Kuntuadijilu kua matuku a ku nshikidilu aa, bavua ne tshibidilu tshia kumona dîna dia Yehowa mu nkudimuinu ya bungi ya Bible, nangananga mu Mifundu ya tshiena Ebelu. Kadi balombodi ba bitendelelu badi bamba mudibu baleji-mpala ba Nzambi ki mbasue kumanyisha bantu dîna dia Yehowa to, ne bobu bine ki mbasue kuditela to. Tshilejilu, balombodi ba tshitendelelu tshia Katolike mbumbushe dîna dia Nzambi mu Bible yabu ne mu mikanda yabu.b Bitendelelu bikuabu mbiumbushe pabi dîna dia Nzambi mu nkudimuinu yabi ya Bible. Kadi mu Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia, mbapingaje dîna dia Nzambi miaba yonso ivuabu badifunde kudi bafundi ba Bible kale. Bua tshinyi bidi ne mushinga bua bantu kumanyabu dîna dia Nzambi?
14. Bilondeshile Bible, bua tshinyi mbimpe kumanya dîna dia Nzambi ne kuditela?
14 Bible utu utulongesha ne: bidi ne mushinga bua tumanye dîna dia Nzambi ne tuikale tuditela. Tshilejilu, muimbi wa misambu udi ulomba batendeledi ba Nzambi bua ‘batumbishe dîna dia Yehowa.’ (Mis. 135:1) Pavua Yezu ulongesha bayidi bende mua kusambila Yehowa, wakabambila bua bambe ne: “Dîna diebe dijidibue.” Panyima pa matuku pavuaye usambila Tatu wende, wakamba ne: ‘Ndi mumanyishe dîna diebe.’ (Mat. 6:9; Yone 17:26) Mupostolo Paulo wakatela mêyi avua muprofete Yoele muambe, a ne: “Muntu yonso udi ubila dîna dia Yehowa neapandishibue.” (Lomo 10:13) Bantu badi ne Bible idi kayiyi ne dîna dia Nzambi, badi mua kuela meji ne: kabiena ne mushinga bua kudimanya ne kuditela to.
15. Mmunyi mutu batendeledi ba Yehowa bamona dîna diende?
15 Bantemu ba Yehowa ba bungi badi ne mushindu wa kubala Bible wa Nkudimuinu wa bulongolodi bupiabupia mu muakulu udibu bumvua bimpe. Bible eu udi ubambuluisha bua kumanya malu malelela adi atangila Yehowa, bua kumunanga ne kumueyemena, ne bua kutumbisha dîna diende.—Nsu. 18:10; Yesh. 56:6.
16. Bua tshinyi bidi ne mushinga bua kumanya Yehowa ku mpindieu? (Yone 17:3)
16 Bible udi wamba ne: mu matuku makese emu, Yehowa nealuishe “bakalenge ba pa buloba bujima budi bantu basombele.” (Buak. 16:14) Tshikondo atshi, Yehowa neakube bantu badi bamumanye, bamutumikila, ne batumbisha dîna diende. (Mis. 9:10; bala Yone 17:3.) Kadi bantu badi babenga bua kumueyemena ne kumutumikila, nebamanye ne: udi Nzambi Wa Bukole Buonso pabalumbuluishaye. Yehowa udi wamba ne: “Bulelela meme nenditumbishe, nendijidile ne nendimanyishe ku mêsu kua bisamba bia bungi; nunku bobu nebafike ku dimanya ne: meme ndi Yehowa.” (Yeh. 38:23) Bantu ba Yehowa nebikale ne disanka dia bungi bua mudi Nzambi muikale mulunda wabu, kayi muluishi wabu to.—Mal. 3:16.
17. Ndiakalenga kayi ditudi nadi?
17 Tudi tuyisha lumu luimpe pa buloba bujima anu mudi mêyi a buprofete adi mu Zekâya 8:23 aleja. Ndiakalenga dinene be! Tudi ne mpunga wa kuenza mudimu ne bena Kristo netu pamue ne banjelu badi Yehowa utuma bua kulombola mudimu wa kuyisha udi wenzeka mu miakulu ya bungi. Yehowa udi utupesha bionso bitudi nabi dijinga bua tuyishe tshisamba tshionso, tshisa tshionso, ne muakulu wonso. Tuenzayi nabi mudimu bua kuambuluisha bantu ba bungi bua basemene pabuipi ne Nzambi wetu Yehowa udi kayi ne kansungansunga, kadi udi ne luse ne lutulu. Tudi ne diakalenga dia kuyisha too ne pajidibua dîna dia Nzambi kumpala kua bifukibua bionso.—Luka 11:2.
MUSAMBU WA 57 Tudi tuyisha bantu ba mishindu yonso
a Kukadi bidimu bitue ku 2200 katshia bakudimuna Mifundu ya tshiena Ebelu mu muakulu wa tshiena Greke. Au ke musangu wa kumpala uvuabu bakudimune tshitupa tshia Bible.
b Mu 2008, mulombodi kampanda wa tshitendelelu tshia Katolike wakela mukenji wa ne: muntu nansha umue katedi dîna dia Nzambi pavuabu batendelela, bimba misambu yabu, anyi pavuabu basambila to. Tangila kabidi Tshibumba tshia Nsentedi tshia dia 1/10/1997, dib. 16-18, tshik. 4-8.