TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE tshia Watchtower
TSHIBUTSHILU TSHIA MIKANDA TSHIA KU ENTERNETE
tshia Watchtower
Tshiluba
  • BIBLE
  • MIKANDA
  • BISANGILU
  • mrt tshiena-bualu 133
  • Dikumbajila bantu dijinga dia nzembu—Tshidi Bible wamba

Kakuena filme nansha umue mu tshitupa etshi to.

Tshilema ntshienzeke mu diambula dia filme.

  • Dikumbajila bantu dijinga dia nzembu—Tshidi Bible wamba
  • Biena-bualu bikuabu
  • Tumitu tua bualu
  • Bintu bia muomumue
  • Mua kujikijila bantu lutatu lua nzembu
  • Bintu bikuabu bidi biambuluisha bua kupeta nzembu
  • Tudi ne bia kupesha Yehowa
    Mudimu wetu wa Bukalenge—2008
Biena-bualu bikuabu
mrt tshiena-bualu 133
Biamu bia mudimu bia tshiawu kampanda kaba kimpe: biamu bia kukoka nabi kasolonyi mu buloba, biamu bidi bipatula nzembu ku diambuluisha dia lupepele, baraje wa nzembu, pano, ne bibumba bidi bipatula nzembu

Dikumbajila bantu dijinga dia nzembu—Tshidi Bible wamba

Fatih Birol, mulombodi wa Tshibambalu tshia buloba bujima tshia malu a nzembu udi wamba ne: “Nzembu idi yambuluisha bikole bua malu kuenda bimpe matuku etu aa.” Tuetu bonso tudi dijinga ne nzembu. Mu 2015, bamfumu ba buloba bujima bakalaya ne: bavua ne bua “kuenza tshionso tshidi tshikengela bua muntu yonso apete nzembu idibu kabayi mua kutudila makuta a bungi, idi kayiyi iya, anyi kayiyi mua kunyanga bintu matuku etu aa to.”a

Kadi, tshivuabu balaye atshi ki ntshianji kukumbana to. Kudi malu mashilashilangane adi abapangisha bua kukumbaja bualu ebu bu mudi, ngenyi mishilangane idi bantu nayi bua bualu abu, ditungunuka ne kubela mutoyi dia bantu bua kubapetesha nzembu, dipangila kasolonyi kakumbane, ne dinyanguka dia bintu bia muaba udibu basombele bua nzembu idiku. Dijinga didi nadi bantu dia nzembu edi nedijike anyi? Ntshinyi tshidi Bible wamba?

Mua kujikijila bantu lutatu lua nzembu

Tshimfuanyia tshia bantu babidi bakokangana.

Lutatu: dikokangana bua kumanya nzembu idi kayiyi mua kuenzela bintu anyi bantu bibi. Bia pa lukama bu 80 bia nzembu ya pa buloba bujima bidi bifumina ku diosha dia mafuta, kasolonyi, ne makala. Bantu ba bungi badi bela meji ne: diosha dia bintu ebi didi dikebesha luya lua bungi pa buloba. Nansha nanku, balombodi ba pa buloba kabena bumvuangana bua kukepesha dienza mudimu ne bintu bia kuosha bu mudi, mafuta, makala, ne kasolonyi ebi to. Kudi mbulamatadi idi misue kukepesha dikuata mudimu ne bintu ebi. Kadi idi ikokangana bua kumanya mushindu muimpe wa kuenza nanku, ne mudi bantu mua kukuata mudimu bimpe ne nzembu, kabayi bakebela bantu njiwu anyi banyanga bintu bia miaba idibu basombele to. Tshilejilu, nansha muvua matunga a bungi menze tshisangilu mu tshimenga tshia Paris ne mapetanganeb bua kujikija luya pa buloba, ki mmakokeshe bua kukumbaja bualu ebu to.

Bible udi wamba ne: ‘Nzambi wa mu diulu neajadike bukalenge bukuabu buikala mua kuzaza makalenge aa onso ne nebuatuishe ku ndekelu.’—Danyele 2:44.

Bible udi uleja ne: mu katupa kîpi emu, mbulamatadi wa mu diulu udibu babikila ne: Bukalenge bua Nzambi neapingane pa muaba wa makalenge onso a pa buloba. (Matayi 6:10) Bu muikala Bukalenge abu ne bua kukokesha pa buloba bujima, kabuakukokangana ne mbulamatadi mikuabu bua malu adibu ne bua kuenza to. Nzambi udi ne bukokeshi bua ‘kuenza tshintu tshionso tshidiye musue kuenza mu diulu ne pa buloba.’ (Misambu 135:6) Bukalenge buende nebuenzele bantu malu mimpe ne nebubakumbajile majinga abu onso kakuyi dinyanga dia buloba to.

Tshimfuanyi tshia bateri ne midilu mikese.

Lutatu: Dipangila dia nzembu ne dibenga kuikala nayi mikumbane.c Bantu miliyo nkama ya bungi kabena ne nzembu anyi biamu bia nzembu bia kulambila bidi kabiyi mua kukebela muntu njiwu to. Bantu bakuabu miliyo ya bungi badi ne mushindu wa kupeta nzembu, kadi kabena mua kuyipeta mikumbane idi mua kubambuluisha bua kuikala ne nsombelu muimpe bualu bidi bibalomba kufuta makuta a bungi. Bia dibungama, dipangila nzembu didi dipangisha bantu bua kuikala ne nsombelu muimpe, nangananga bantu bakaji ne bana badi mu matunga mudi bupele.

Bible udi wamba ne: “Nzambi wetu . . . neulumbuluishe bukua bantu biakane.”—Misambu 67:3, 4.

Nzambi udi wenzela bantu bonso malu mimpe kayi usunguluja muntu to. (2 Kulondolola 19:7) Bua bualu ebu, mu Bukalenge buende nebenzele muntu yonso malu mimpe. Kadi pa kumbusha bualu ebu, udi kabidi ne “ngulu bungi tshianana.” (Yeshaya 40:26) Neakumbaje majinga a muntu yonso, nansha yeye muikale nganyi anyi musombele muaba kayi.

Tshimfuanyi tshia mashinyi a mvita a basalayi.

Lutatu: mvita idi mu matunga a bungi. Mu amue matunga, kudi miaba idi ne mabanji adi apetesha bantu nzembu; kadi bantu ba miaba ayi badi batata bua mvita ne bilumbu bidi bantu benza bafuila bitupa bia maloba. Padi mvita yenzeka ne ipangisha bantu bua kupeta kasolonyi, bantu badi batuadija kukenga bua kupeta bidibu nabi dijinga anyi babisumba ku mushinga mukole.

Bible udi wamba ne: “Yehowad . . . udi ujikija mvita pa buloba buonso bujima.”—Misambu 46:8, 9.

Yehowa Nzambi neajikije mvita. Bantu badi batumikila mikenji ya Bukalenge bua Nzambi nebapete ditalala dilelela ne nebikale mu bukubi. (Yeshaya 32:17) Bua bualu ebu, kakuakuikala tshintu tshidi mua kupangisha bantu bua kupeta bintu bidibu nabi dijinga, mmumue ne: kupeta nzembu mikumbane.

Tshimfuanyi tshia karte ka malu a biamu.

Lutatu: Biamu bidi bilomba nzembu anyi kasolonyi ka bungi bua kuenza mudimu bimpe. Tshilejilu, bamanyi badi baleja mudibu baditatshisha bikole bua bungi bua nzembu idi ikengela bua kukuata mudimu ne programe wa mu ordinatere utu wenza malu bu bantu ne bua kumulongesha mua kuenza amue malu bu mudi, kuandamuna nkonko ya bantu ne kuenza bintu bikuabu. Nansha mudi bamue bela meji ne: mashinyi adi enda anu ne bateri nkayayi kakuyi kasolonyi mmimpe ne kaena anyanga bintu, kadi kuenza bateri idi yendesha mashinyi au anyi kuyimansha kudi mua kuteka bintu ne bantu mu njiwu.

Bible udi wamba ne: “Buloba nebuwule tente bushuwa ne dimanya dia Yehowa bu mudi mâyi abuikila mbuu.”—Yeshaya 11:9.

Mu Bukalenge bua Nzambi, bantu nebapete meji a kudi Nzambi. Bu mudiye Mufuki, mmumanye mushindu mutambe buimpe wa kukumbaja majinga a bantu kayi ujikija mabanji anyi unyanga bintu bidi bitunyunguluke to. Ku diambuluisha dia buludiki bua Nzambi, bantu nebamanye mua kukuata mudimu bimpe ne nzembu ne bua kuyilama bimpe bua itungunuka anu ne kuikalaku matuku atshilualua.

Tshimfuanyi tshia ditutu dia mvula ne mipenyi.

Lutatu: dinyanguka dibi dia mivu. Bipepele bikole ne dipasalala dia mâyi dikebesha kudi bipepela abi bidi binyanga nzembu, bikolela bantu ba bungi bua kuyipeta. Munya mukole mmufikishe bantu ku dikuata mudimu bikole menemene ne nzembu. Batu basa biamu bitu biela mashika mu nzubu ku nzembu, bipangisha bakuabu bua kuikala ne nzembu.

Bible udi wamba ne: “[Nzambi] udi utuyisha tshipepele; mavuala a mbuu adi abatama.”—Musambu 107:29.

Nzambi udi ne bukokeshi pa bintu bia mu bufuki. Patuadija Bukalenge buende kukokesha, dinyanguka dibi dia mivu kadiakukebela kabidi bantu ntatu to. Bantu nebikale ne nsombelu muimpe, kakuyi tshintu tshidi mua kubenzela bibi to. Nzambi kavua mulongolole bua dishintuluka dia mivu dikebela bantu ntatu to. Nunku neakaje bintu bionso bidi binyanguke pa buloba bua dishintuluka dia mivu kadikebedi bantu ntatu to.— Yeshaya 35:7.

Bintu bikuabu bidi biambuluisha bua kupeta nzembu

Bua bamanyi ba malu a nzembu kuikala batuishibue ne: bantu kabakupangila nzembu matuku atshilualua, badi balomba bua kukuata mudimu ne bintu bikuabu bidi biambuluisha bua kupeta nzembu bu mudi, dîba, lupepele, lubilu lua mâyi, anyi luya ludi lufumina mu buloba. Bantu nebakuataku mudimu ne bintu ebi patuadija Bukalenge bua Nzambi kukokesha pa buloba anyi? Nansha mudi Bible kayi wakula bua bualu ebu, udi ulongesha ne: Mufuki wetu ke udi ufila bukole buonso. Bu mudiye ne bukole, meji, ne dijingulula dia malu, udi mua kusaka bantu bua kukuata mudimu ne bintu bidiye mufuke bua kuambuluisha bantu bonso.— Yelemiya 51:15.

Bible udi uleja ne: Nzambi ke muena bintu bia mu bufuki bidi biambuluisha bua kupeta nzembu.

Nzembu idi ifumina ku dîba. “[Nzambi] ke udi muenze butoke ne dîba.”—Misambu 74:16.

Nzembu idi ifumina ku lupepele. “[Nzambi] udi upatula lupepele mu miaba yende ya dilamina bintu.”—Misambu 135:7.

Nzembu idi ifumina ku mâyi. ‘[Nzambi] mmupime bule bua mâyi.’—Yobo 28:25.

Nzembu idi ifumina ku luya lua muinshi mua buloba. “Mu tshianza [tshia Nzambi] mudi ndondo ya buloba.”—Misambu 95:4.

Tshimfuanyi tshia buloba buimpe buikale ne bikunyibue bilenga, mikuna, tshibila tshia mâyi, musulu upueka, ne dîba muulu ditua nsese.

“Yehowa wakashimika buloba ne meji. Wakajadika diulu bikole ne dijingulula dia malu.”—Nsumuinu 3:19

Malu a kuenza bua kulama nzembu

Foto: Malu a kuenza bua kulama nzembu. 1. Muntu uya ku mudimu ne dikalu. 2. Muntu ujima nzembu.

Kudi tumalu tukese tutudi mua kuenza bua tuikale tukuata mudimu ne nzembu mikese. Mona tumalu atu:

  • Ikala ulekela butoke bua pambelu butokesha mu nzubu pamutu pa kutemesha anu nzembu

  • Ikala usumba ampule ne biamu bidi kabiyi bilomba nzembu ya bungi bua biobi kutema to

  • Ikala ujima nzembu ne utula biamu bikuabu biudi muasaku paudi kuyi ukuata nayi mudimu to

  • Wewe musombele muaba udi mashika, ikala ukanga fenetre, biibi, ne masoso onso adi mua kubueja mashika bua mu nzubu muikalaku kaluya pamutu pa kutemesha anu biamua bidi biela luya

  • Wewe muikale ne tshiamu tshidi tshiela mashika mu nzubu anyi luya, tshiteka mu mushindu wa ne: tshikale tshiela mashika makumbane anyi luya lukese pamutu pa kutshibandisha bikole

  • Wewe usukula bilamba ne mashinyi a kusukula nawu bilamba, teka mashinyi au mu mushindu wa ne: asukula bilamba abi ne mâyi matalala ne pashishe ubianyike pa munya bua biuma pamutu pa kubiela anu mu mashinyi a kumisha nawu bilamba

  • Ikala udienzeja bua kuenda lua makasa, uya muaba kampanda ku dikalu, anyi ufuta mashinyi peshi moto koku mushindu

  • Ikala wendesha mashinyi anyi moto ne meji, tuamba ne: wendesha bitekete, ukanga mmienu yonso paudi wendesha lubilu, ne wela mipuya mikumbane mu nkata; dîba adi kuakukuata mudimu ne kasolonyi ka bungi to

a Matunga onso adi enza Bulongolodi bua matunga masanga uvua muenze programe mu 2015 bua kujikija bulanda, kuakaja malu pa buloba bujima mu 2030 bua matuku a bungi .

b Tshisangilu tshivuabu benze mu tshimenga tshia Paris, bavua batshienze kudi matunga 195. Tshimue tshia kubipatshila bivuabu benzele tshisangilu atshi tshivua tshia kukepesha luya pa buloba.

c “Bantu badi bapangila nzembu ne kabayi bayipeta mikumbane bualu bamue bantu batu batuma nzembu batu balomba makuta a bungi ne yoyi mine kayitu itamba kulua mudibi bikengela to. Bipangisha bantu bua kuenza malu abu a ku dituku ne ku dituku bimpe.”—Programme des Nations unies pour le développement.

d Yehowa ke dîna disunguluke dia Nzambi. (Misambu 83:18) Bala tshiena-bualu tshia “Yehowa nnganyi ?”

    Mikanda ya mu Tshiluba (1982-2026)
    Patuka
    Buela
    • Tshiluba
    • Tumina bakuabu
    • Biudi musue
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Malu a kulonda
    • Mikenji ya mua kulama malu masokoka
    • Biudi witaba bua kuenzekabi mu tshiamu
    • JW.ORG
    • Buela
    Tumina bakuabu