MALU A MU NSOMBELU
Ndi muenzele Yehowa mudimu mu Cuba munkatshi mua bidimu bitue ku 70
NDI muledibue mu 1947 mu tshidiila tshilenga tshia Cuba. Tshidiila etshi tshidi muaba udi mâyi a Mbuu wa Caraïbe ne Mbuu wa Atlantike atutakena. Mvua ne bakunyi banyi ba bakaji babidi. Tuvua basombele mu musoko wa Esmeralda.
Ndi mvuluka muvua mu kamusoko ketu aku muikale ditalala dia bungi. Tuvua basombe pabuipi ne balela betu ba bungi. Tuvua ne biakudia bia bungi ne tuvua ne nsombelu wa disanka.
Baledi banyi bakatuadija kulonga Bible pamvua ne bidimu bitue ku 5. Bavua babalongesha kudi Walton Jones. Uvua muambi wa lumu luimpe wa tshisumi, ne uvua wenda mêba matue ku 10 bua kufika mu musoko wetu. Pavuaye ulua, bena mu dîku dietu ba bungi bavua baya kudisangishila kua kaku bua kuyukila nende malu a mu Bible munkatshi mua mêba ndambu. Baledi banyi ne tatu muakunyi Pedro ne tatuanyi mukaji Ela, bavua banange malu avuabu balonga bikole; matuku makese pashishe bakabatijibua kuluabu Bantemu ba Yehowa. Ela ukadi ne bidimu bitue ku 100 ne utshidi anu utungunuka ne kuenza mudimu wa bu mpanda-njila mu Cuba.
Tshikondo atshi, Bantemu ba Yehowa bavua mua kuenza malu abu a ntendelelu badilekelele. Bantu bavua batumanye bimpe bua mutuvua tuyisha ku nzubu ne ku nzubu ne bua mutuvua tubapesha mikanda ya bungi idi yumvuija malu a mu Bible. Tuvua tuendakana kabidi bikole. Ntu munange kuvuluka mushindu utuvua benzele Yehowa mudimu mu “bikondo bimpe” abi bia mu nsombelu wanyi. Kadi, “bikondo bikole” bivua bituindile.—2 Tim. 4:2.
BIKONDO BIKOLE BIAKATUADIJA
Pamvua ne bidimu bitue ku bitanu, tatu ne muanabu Pedro bakenza luendu kuyabu mu tshitupa tshikuabu tshia tshidiila atshi bua kubuela mu mpuilu. Bia dibungama, bobu bonso babidi bakapeta disama dia tshifoyide bua mâyi mabi avuabu banue. Ndi mvuluka ne: pavuabu bapingane, pangakatangila tatuanyi Pedro au, nsuki ivua mimutuke ku mutu, mushale ne makunyi, nansha nanku wakashala ne muoyo. Kadi tatuanyi yeye wakafua, pende ne bidimu anu 32 patupu.
Pakafuaye, mamu wakapangadija bua tuye kusombela kua muanabu wa balume uvua mu musoko wa Lombillo. Nunku tuvua ne bua kushiyangana ne bantu batuvua banange bikole, bu mudi balela betu ne bakakuetu. Dîku dietu dijima tuakatungunuka anu ne kutendelela Yehowa.
Ngakabatijibua mu dia 26/8/1957 pabuipi ne Lombillo, mu tshintu tshia kulamina mâyi. Mvua ne bidimu 10. Tshivua mumanye ne: panyima pa bidimu bibidi nsombelu wa Bantemu ba Yehowa uvua ne bua kushintuluka mu mushindu wa dikema to. Mu 1959 bakatonkola bukalenge buvua mu nkuasa, mbulamatadi wa ba tshikokesha nkaya kutuadijaye kulombola ditunga.
Tuakadisangana ku bukokeshi bua mbulamatadi uvua musue kuikala ne basalayi ba bungi. Bualu abu buakenza bua nsombelu akolele bantu ba Yehowa miaba yonso ivuabu mu ditunga, bualu kabavua ne bua kubuela ku busalayi anyi kubuelakana mu malu a tshididi to. Ke bualu kayi, katuvua kabidi ne mushindu wa kuyisha ne kuenza bisangilu badilekelele bu mutuvua tuenza kumpala to. Ndekelu wa bionso mbulamatadi wakakandika midimu yetu, kuelabu ne bena Kristo netu nkama ne nkama mu maloko. Bamue ba kudibu bavua babatuta pa tshibidilu ne babenga kubapesha biakudia. Misangu mikuabu, bavua bapesha bantu biakudia bivua ne mashi; pabi Bible udi utukandika bua kuadia.
Nansha muvuabu bakandike midimu yetu, tuakatungunuka ne kudisangisha bua kutendelela Yehowa. (Eb. 10:25) Tuvua mene tuenzela mpuilu mu bipapu muvuabu bamunyina bintu anyi miaba mikuabu ituvua katuyi tuyenzela konso eku to. Ndi mvuluka musangu mukuabu, muanetu wa balume kampanda wakatuanyishila bua kuenzela mpuilu muaba munene uvuaye udiishila mikoko yende. Katuvua ne mushindu wa kusukula muaba au anyi wa kumbusha mikoko to. Nunku tuakenza mpuilu anu mu mikoko amu.—Mika 2:12.
Tuvua ne dianyisha dia bungi kudi bena Kristo netu bavua batuambuluisha bua kutungunuka anu ne kupeta biakudia bia mu nyuma tshikondo tshionso atshi. Tshilejilu, bavua bakuata miyuki ya mpuilu mu bande, pashishe bayitumina bana betu bonso bavua mu Cuba. Tshikondo atshi, bavua basungula anu bana betu babidi bua kulongolola miyuki, kuyenza, ne pashishe kuyikuata yonso mu mêyi. Bu muvua bana betu abu ne bua kukuatshila miyuki eyi miaba ivua misokome, kudi misangu ituvua tumvua miadi ya nzolu ne mitoyi mikuabu. Muaba utuvua ne bua kuenzela mpuilu wowu kawuyi nzembu, tuvua tuangata tshiamu tshitu tshipatula nzembu (anyi dinamo) tutshisuikila ku dikalu, pashishe tutuadija kunyungulula makasa a dikalu bua nkata inyungulule tshiamu atshi bua tshipatule nzembu ituvua nayi dijinga. Ke mutuvua tupeta mushindu wa kulonda mêyi makuata a miyuki nanku. Katuvua badikadile ne katuvua ne mikanda yonso bu muvuabi bua bana betu ba mu matunga makuabu to. Nansha nanku, tuvua anu ne bituvua nabi dijinga bua kushala ne lulamatu kudi Yehowa. Tuvua tuenzela Yehowa mudimu pamue ne disanka.—Neh. 8:10.
TUAKALUA BAMPANDA-NJILA, KULUA KABIDI BALEDI
Pamvua ne bidimu 18, ngakatuadija kuenza mudimu wa bumpanda-njila bua pa tshibidilu mu tshimenga tshia Florida. Tshidimu tshijime katshiyi tshianji kukumbana, bakanteka mpanda-njila wa pa buende mu tshimenga tshia Camagüey, muaba wa pa buawu wa mu Cuba. Muomu amu ke mungakapetangana ne: Emilia, muanetu wa bakaji muimpe kumona wa mu Santiago de Cuba. Tuakatuadija kutantshilangana; tshidimu tshijime katshiyi tshianji kukumbana, tuetu kuselangana.
(Ku dia bakaji) Kalasa ka bakulu ka mudimu wa Bukalenge mu Camagüey, mu Cuba, mu 1966
(Ku dia balume) Dituku dia dibaka dietu, mu 1967
Ngakatuadija kuenza mudimu mu tshiapu kampanda tshia mu ditunga tshivua tshienza nsukadi. Meme ne Emilia katuvua kabidi ne mushindu wa kutungunuka ne bumpanda-njila to, nansha mutuvua anu ne dijinga dia kuenza bia bungi. Mvua ntuadija mudimu dituku dionso pa dîba isatu wa mu dinda, ne mvua njikija mudimu au mu diba dia 11. Tshivua munange kubika patshiatshia to, kadi programe wanyi wa mudimu uvua ungambuluisha bua kuyisha pa tshibidilu ne kubuela bisangilu bionso pamue ne Emilia.
Mu 1969, tuakalela muanetu wa balume wa kumpala, diende Gustavo. Betele wakalua kunteka mutangidi wa tshijengu. Tshikondo atshi, batangidi ba bijengu bavua ne bana. Tuvua ne bia bungi bia kuenza, kadi bikale kabidi ne disanka. Buetu tuetu, kuambuluisha bana betu mushindu au kuvua dibenesha. Anu patutshivua mu mudimu wa butangidi bua tshijengu apu, tuakalela muanetu wa balume muibidi, diende Obed, tuetu kulela kabidi mukuabu wa balume, diende Abner, ne pashishe panyima pa bidimu ndambu tuetu kulua kulela wa bakaji, diende Mahely.
Pandi ngela meji bua bungi bua bidimu bindi muenze mu mudimu wa butangidi bua tshijengu, bidi bingenza disanka bua kumona muvua Yehowa muambuluishe bantu bende mu Cuba. Mmutuambuluishe petu bua kulongesha bana betu balela bua bafike ku dimunanga. Tuyayi nnulondele muvua nsombelu wetu mu tshikondo tshituvua mu mudimu wa butangidi bua tshijengu atshi.
MVUA MUTANGIDI WA TSHIJENGU PAVUABU BAKANDIKE MIDIMU YETU
Bu muvuabu bakandike midimu yetu, bivua bikole menemene bua bena Kristo netu kuenza bisangilu ne kuyisha. Nzubu ya Bukalenge ivua mitue bikuvu, bavua bipate bamisionere mu ditunga, ne bavua bakuate bena Kristo netu ba bungi ne babele mu maloko. Bavua bakange ne Betele wetu, uvua mu tshimenga tshia Havana.
Mudimu wa butangidi bua tshijengu mu bidimu bia 1990
Tshikondo atshi, tuvua tuya kukumbula bena Kristo netu anu matuku abidi ku ndekelu kua lumingu. Nunku tuvua tukumbula tshisumbu tshionso munkatshi mua bingu ibidi. Tuvua tuenza ngendu ne bintu bikese ne tuyenza pa tshibidilu ku dikalu bua kubenga kukoka ntema ya bantu ne ya bampulushi. Bavua bamanyisha bana betu bua dikumbula mu musokoko. Tuvua tuenza bua bantu bamone anu bu ne: tuvua tuya kukumbula balela betu. Kuenza nanku kakuvua kukole to. Imue misangu tuvua tupua ne muoyo ne: tuvua mu dikumbula dia butangidi bua tshijengu, bualu bivua anu bu ne: tuvua baye kukumbula balela betu. (Mâko 10:29, 30) Nansha nanku, bivua bikengela anu tuikale badimuke. Bampulushi bavua batulonda pa tshibidilu ne batuela nkonko. Bu bobu batutandule, bavua mua kukuata bana betu bavua batuakidila ku mabu.—Lomo 16:4.
Tshikondo atshi, nansha muvua bena Kristo netu ba bungi kabayi ne makuta a bungi bavua anu batuakidila ku mabu, bileja muvuabu bakididi ba benyi. Mu imue miaba muvua tumue tupite bungi, kadi bana betu bavua batupesha mushetekele wabu uvuabu nawu bua tulale bimpe butuku. Bakuabu bavua batuakidila ku mabu nansha muvuabu kabayi ne biakudia bia nsongo. Ke bualu kayi, imue misangu tuvua tuambula petu biakudia bituvua mua kuya kudia ne bana betu bavua batuakidila kuabu.
Katuvua ne mushindu wa kuya ne bana betu bonso patuvua tuya kukumbula bisumbu to. Nunku tuvua tuya anu ne muana umue, tushiya bakuabu kudi mamuanyi ne muakunyanyi wa bakaji. Mu bulelela, kuenza luendu ne muana wa mu maboko kuvua kutukuba. Kuvua misangu ivua bampulushi bakalakasa mu bintu bietu. Nunku tuvua tusokoka mikanda mu tshibuta tshivua ne mikaya ya muana, muaba uvua bampulushi kabayi mua kupeta meji a kutangila to.
Ndi munange Emilia bikole bua malu onso avuaye wenza bua kutabalela bana ne kungambuluisha bidimu bionso bitudi benze mu mudimu wa ku dîba ne ku dîba. Mvua ne mushindu wa kutungunuka ne mudimu wanyi wa bianza ku tshiamu tshia bukula eku ntungunuka ne mudimu wa butangidi bua tshijengu. Mushindu kayi? Misangu mikuabu mvua ngenza mêba a pamutu ku mudimu wanyi wa bianza musangu umue anyi ibidi, bua tshienji mudimu ku ndekelu kua lumingu to. Pakapita matuku, mudimu wanyi wakashintuluka, bualu ngakalua mutangidi wa kasumbu ka bantu batuvua tuenza nabu mudimu. Nunku mvua ne bua kuenza mudimu matuku onso a mu lumingu. Tshivua mua kubenga programe au to. Kadi ngakalua kumona ne: meme mupeshe bantu bamvua nabu mudimu uvuabu mua kuenza too ne ku ndekelu kua lumingu, bavua bawenza, muntu mukuabu kayi mua kumanya ne: mvua mumbuke, muye kukumbula tshisumbu kampanda to. Ndi ngela meji ne: bamfumu banyi ba mudimu kabavua nansha bajingulule ne: tshivua ngenza mudimu matuku a ndekelu a lumingu to.
TUAKASHALA NE DISANKA NANSHA MUVUA MUDIMU WETU MUSHINTULUKE
Mpungilu wa kumpala utuvua benze panyima pa dikandika mu 1994
Dituku dikuabu mu 1994, bana betu bavua balombola mudimu wetu bakalomba batangidi bena ngendu bonso 80 bua kuya mu tshisangilu kampanda tshia pa buatshi mu Havana. Tuvua ne disanka dia bungi dia kumonangana panyima pa bidimu bia bungi. Mu tshisangilu atshi bakanji kuakula bua amue malu avuabu bashintulule mu bulongolodi buetu. Pashishe bakalua kufila dimanyisha dikuabu dia dikema. Bakatuambila ne: bavua bakeba kupesha bakokeshi mêna etu. Bua tshinyi bavua bakeba kuenza nanku?
Bakatuleja ne: bavua benze tshisangilu ne bakokeshi ba mbulamatadi ne tshipatshila tshia kulengeja malanda adi pankatshi pa mbulamatadi ne Bantemu ba Yehowa. Bakokeshi bavua babalombe bua kubafundila mêna a batangidi ba bijengu bonso. Ke tuetu kuitaba bua babapeshawu. Kutuadijila ku dîba adi, tukadi tupetangana bimpe ne bakokeshi ba mbulamatadi.
Ndekelu wa bionso tuakapeta mushindu wa kuyisha ne kubuela mu bisangilu badilekelele, nansha muvua mbulamatadi kayi muanji kupesha Bantemu mukanda uvua ubanyishila bua kuenza malu abu a ntendelelu. Tuakalua kumanya ne: bakokeshi ba mbulamatadi bakavua ne mêna a bamue batangidi ba bijengu, kadi bavua batulombe bua tubapeshawu bua kujadika bikala mêna avuabu nawu malelela.
Mu 1994, bakatuanyishila bua kukangula kabidi Betele wetu. Tuakapeta mushindu wa kupingana mu nzubu ituvua benzele mudimu kukavua bidimu 20.
Pashishe mu 1996, bakatubikila meme ne Emilia bua tuye kuenza mudimu ku Betele. Biakatukemesha bikole; kadi ngakambila bana betu abu ne: ntshivua ne bana babidi kumbelu ba kukolesha. Nansha nanku, bana betu bakatuambila bua kuya anu ku Betele. Tuetu kuitaba ne kutuadija kudilongolola bua kuya kusombela ne bana betu mu Havana.
(Ku dia bakaji) Emilia mu tshibambalu tshia ditela bilamba ku Betele wa Cuba, mu bidimu bia 2000
(Ku dia balume) Ngela muyuki wa dibanjija Nzubu wa mpuilu, mu 2012
Mu bulelela, kumpala mudimu wa ku Betele kawuvua unsankisha to. Nkavua muibidilangane ne mudimu wa butangidi bua tshijengu umvua muenze munkatshi mua bidimu bia bungi. Bivua binkolela bua kuenza mudimu mu biro. Kadi bena ku Betele bakuabu ne nangananga mukajanyi, bakangambuluisha bua kushintulula lungenyi luanyi. Pakapita matuku, mudimu wa Betele wakatuadija kunsankisha, ne mpindieu ndi ngenzaku mudimu ne disanka.
(Ku dia bakaji) Difila mapoloma mu Kalasa ka malu a mu Bible bua bena dibaka, mu 2013
(Ku dia balume) Komite wa filiale wa Cuba, mu 2013
Mu mpuilu wa tshijengu ne muanetu wa bakaji ne bayende
Meme ne Emilia tukadi bakulakaje. Tutu ne disanka dia bungi, patutu tuvuluka bana betu bonso batudi bamanye ne batudi benze nabu mudimu munkatshi mua bidimu bia bungi. Kadi tudi ne disanka dia bungi menemene patudi tumona bana betu ne bankana betu benzela Yehowa. Tudi tumvua petu anu bu mupostolo Yone, wakamba pakavuaye mukulakaje ne: “Tshiena ne disanka dinene kupita edi: bua meme kumvua ne: bana banyi badi batungunuka ne kuenda mu bulelela.”—3 Yone 4.
Mpindieu utukadi benze bidimu bipite pa 30 ku Betele meme ne Emilia, tudi tudienzeja bua kukumbaja mudimu wetu nansha mudi masama ne bukulakaja bitutatshisha. Tudi bapete imue ntatu mu bidimu bionso bitudi benzele Yehowa mudimu. Nansha nanku, tudi ne disanka bua mutudi benzele “Nzambi wa disanka” mudimu munkatshi mua bidimu bitue ku 70 mu tshidiila etshi tshia Cuba.—1 Tim. 1:11; Mis. 97:1.