LUMINGU LUA DIA 30/11–6/12/2026
MUSAMBU WA 22 Bukalenge bukadi bukokesha! Mbimpe bulue!
Dikuba bua kupetshi “nyuma wa pa buloba” to
‘Bintu bionso bia pa buloba kabiena bifumina kudi Tatu to.’—1 YONE 2:16.
LUNGENYI LUNENE
Malu a kuenza bua katuedi meji anyi katuenji malu bu bena panu badi kabayi banange Yehowa.
1. Mmunyi mudi Satana ulombola bantu lelu eu? (1 Yone 2:15, 16)
TUDI mu buloba budi Satana ukokesha. (Yone 14:30; 1 Yone 5:19) Bible udi uleja ne: udi uluisha nangananga bayidi bonso ba Kristo. (Buak. 12:12, 13, 17) Kabiena biumvuija ne: Satana udi miaba yonso, dîba dionso to. Kakuena muaba nansha umue mu Bible udibu baleja ne: kudi muanjelu, muimpe anyi mubi, udi mua kuikala miaba yonso, dîba dionso to. Kadi kudi banjelu babi ba bungi badi Satana wenza nabu mudimu. (Buak. 12:9) Satana udi wenza mudimu ne nyuma wa pa buloba, ne nyuma eu udi ulombola bantu ba bungi miaba yonso, nansha bamanye anyi kabayi bamanye. (Bala 1 Yone 2:15, 16.) Nansha bantu bobu kabayi bitaba ne: Satana udiku, badi bamusankisha padibu benza malu adiye musue. Bible udi wamba ne: bantu ba mushindu eu ‘mbakuatshibue kudiye ne muoyo bua kuenza disua diende.’—2 Tim. 2:26.
2-3. a) Mmunyi mudi batendeledi ba Yehowa bashilangane ne bantu badi “nyuma wa pa buloba” ulombola? b) Bua tshinyi mbimpe tuikale badimuke?
2 Tshikondo kampanda, ba bungi ba kutudi bavua balombodibua kudi nyuma wa pa buloba. Kadi ntshinyi tshituakenza patuakamanya tshidi nyuma wa pa buloba eu menemene ne udi mumukebeshe? Tuakatumikila mubelu wa mu Bible, wa “kulekela malu adi kaayi a Nzambi ne majinga a panu.” (Tito 2:11, 12) Tudi tutungunuka ne kuwutumikila nansha mudi Satana ne bukole bua bungi ne usaka bantu ba bungi bua kuela meji anu bu yeye. Bidi bileja mutudi basue kukandamena Diabolo ne mudi Yehowa utuambuluisha. (Yak. 4:7, 8) Bushuwa, batendeledi ba Yehowa mbakuela kalumbandi bua mudibu bakandamena nyuma wa pa buloba ne muoyo mujima!
3 Nansha nanku, mbimpe tuikale badimuke bualu bu mutudi bapange bupuangane, ngelelu wa meji wa bena panu ne bidibu benza bidi mua kutuadija kutusankisha. Bualu ebu bukadi bufikile bamue bantu bavua badienzeje bikole bua kushintuluka bua benzele Yehowa mudimu. (Ef. 6:11; Filip. 3:18) Mu tshiena-bualu etshi, netumone malu a kuenza bua kudikuba. Kadi tuanjayi kumona tshidi “nyuma wa pa buloba” umvuija.—1 Kol. 2:12.
“NYUMA WA PA BULOBA” NTSHINYI?
4. “Nyuma wa pa buloba” ntshinyi? Mmunyi mudiye umueneka lelu eu?
4 Bilondeshile Bible, “nyuma wa pa buloba” nngelelu wa meji wa bantu badi kabayi badie bulunda ne Nzambi ne mushindu udibu benza malu. Bantu bonso badi ne nyuma eu batu ne budinangi. Kabatu banange mikenji ya Yehowa ya bikadilu to. Tshilejilu, bantu ba bungi lelu badi bamona ne: kuikala ne ngakuilu mubi anyi kuenza malu mabi ki nkubi to. Badi benza “disua dia bisamba,” ki ndia Mufuki wetu to.—1 Pet. 4:3.
5. Nyuma wa pa buloba mmufuanangane ne “kapepe” mushindu kayi? (Efeso 2:1, 2) (Tangila kabidi tshimfuanyi.)
5 Nyuma wa pa buloba ntshimue tshia ku bintu binene bitu Satana ‘upambuisha nabi ba pa buloba bonso.’ (Buak. 12:9) Mupostolo Paulo wakafuanyikija nyuma eu ne “kapepe.” (Bala Efeso 2:1, 2.) Mbikumbane mudiye mumufuanyikije ne kapepe. Kapepe katu miaba yonso, ne tutu tukapuyakana dituku dionso edi. Kadi “nyuma wa pa buloba” udi bu kapepe kabi kadi mua kutukebela masama tuetu bakapuyakane. Tumonayi mpindieu mishindu idi nyuma wa pa buloba mua kutunyanga ne tshitudi mua kuenza bua katulombodi to.
Mbipepele bua wewe kupeta nyuma wa pa buloba (Tangila tshikoso 5)
EPUKA NGAKUILU MUBI
6. Mmunyi mudi nyuma wa pa buloba umuenekela mu ngakuilu wa bantu?
6 Bible ukavua muambe ne: mu matuku a ku nshikidilu, bantu bavua ne bua kuikala “bena diambu, badibandishi” ne “kabayi ne lungenyi lua kumvuangana.” (2 Tim. 3:1-3) Ke mutudi tumona bantu lelu nanku padibu bakula. Tshilejilu, tutu tumvua ngumu ya mudi bantu batandangana, bafika ne ku ditutangana. Bua bipendu mu mêku, abu katubuakudi, mbitue ntanga tshibue. Ke mudibi kabidi bua ngakuilu wa malu a bundu, udi kudi bana ne bakole. (Ef. 5:3, 4) Ngakuilu yonso eyi idi ileja nyuma wa pa buloba.
7. Mmunyi mutudi mua kukonkonona ngakuilu wetu?
7 Bu mutudi bena Kristo, mbimpe tuikale ne ngakuilu muimpe patudi tuyukila ne bantu mpala ne mpala anyi ku biamu. (Yak. 1:26, 27) Bua kukonkonona ngakuilu wetu, tudi mua kudiebeja ne: ‘Ntu ne ngakuilu kayi pantu ne tshiji anyi pantu nyukila ne bantu badi kabayi bamanye ne: ndi Ntemu wa Yehowa? Pantu nyukila ne bena Kristo nanyi, ntu ne ngakuilu mubi wa dipanga kanemu anyi ngela bilele bidi binyingalajangana anyi? Ntu ngamba bena mu dîku dietu mêyi mabi anyi? Ntshinyi tshidibu mua kuamba bua ngakuilu wanyi?’
8. Mmunyi mutudi mua kuepuka ngakuilu mubi? (Kolosayi 3:8-10)
8 Tuetu bamone ne: tukadi ne ngakuilu udi uleja nyuma wa pa buloba, ntshinyi tshitudi mua kuenza? Mbimpe tudienzeje bua kushintuluka. Tuvulukayi tshivua Yezu muambe, tshia ne: “Tshintu tshionso tshidi tshipatuka mukana tshidi tshifumina mu muoyo, ne bintu abi bidi binyanga muntu.” (Mat. 15:18) Anu muvua Yezu muleje, mêyi etu atu aleja tshitudi tumvua menemene munda muetu. Ke bualu kayi Bible utu uleja ne: “bipendu” bitu bienda pamue ne tshiji, bumfiika munda ne dilaminangana munda dibi. (Ef. 4:31) Wewe mumone ne: mbimpe kulekela bikadilu ebi, lomba Yehowa bua akuambuluishe bua uvuale “bumuntu bupiabupia.” (Bala Kolosayi 3:8-10.) Udi mua kuenza kabidi makebulula mu mikanda yetu bua upete malu adi mua kukuambuluisha. Kulekedi nyuma wa pa buloba unyanga meji ebe ne ngakuilu webe to.—Ef. 4:29.
EPUKA MALU MABI
9. Mmunyi mudi nyuma wa pa buloba umuenekela ku mushindu udi bantu bamona mikenji ya Yehowa ya bikadilu?
9 Bualu bukuabu budi ne: lelu bantu ba bungi badi balengulula mikenji ya Yehowa ya bikadilu. Badi banyisha ditula dia mafu, disangila dia bantu ba mubidi umue, ne disangila dia bantu kumpala kua kubuelabu mu dibaka. (Yesh. 5:20) Tuetu katuyi badimuke, nyuma wa pa buloba udi mua kutusaka ku kakese ku kakese bua tutuadije kunanga malu mabi atuvua bakine. (2 Kol. 11:3) Tudi mua kutuadija kuela meji ne: malu adi bantu bamba lelu nga bantu bakanguke, bidi Bible wamba yeye bikadi bia kale. Kadi kabiena nanku to. Mikenji ya Yehowa yoyi itu anu mimpe, mmipite ya bantu kule ne kule ne itu anu ne mushinga bikondo bionso.—Yesh. 48:17, 18; 55:9.
10. Nnkonko kayi itudi mua kudiela bua malu adi Yehowa mukine?
10 Bantu badi basue kusankisha Yehowa badi ne bua kukina malu adiye mukine. (Mis. 97:10) Ke bualu kayi mbimpe tudiebeje ne: ‘Ntu mmona ne: mikenji ya Yehowa ya bikadilu itu impangisha bua kuenza malu mundi musue anyi? Bintu bindi njikija nabi lutetuku bidiku bileja ne: ndi ngenda nnanga malu adi Yehowa mukine anyi? Ndiku ne meji a ne: Yehowa udi mua kushintulula mikenji yende bua ipetangane ne tshindi meme musue anyi?’
11. Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua kukina malu adi Yehowa mukine?
11 Wewe mumone ne: ukadi mutuadije kunanga malu adi Yehowa mukine, ntshinyi tshiudi mua kuenza? Kuedi meji ne: kuakukokesha bua kutumikila mikenji ya Yehowa to. Vuluka ne: bantu bonso mbapange bupuangane, ne batu anu ne meji a kuenza mpekatu. (Mis. 51:5; 103:14) Kadi udi mua kupangadija bua kubenga kulonda majinga mabi, mmumue ne: kubenga ‘kukumbaja majinga a mubidi.’ (Ef. 2:3) Udi kabidi ne bua kubenga kushala mutume meji ku majinga mabi au. Wewe mujingulule ne: ukadi wenda upeta majinga mabi, umbusha mêsu ebe ne meji ebe diakamue ku malu adi Yehowa mukine. (Gen. 39:9, 12) Ela meji a mudi malu au mua kunyanga malanda ebe ne Yehowa ne bantu bakuabu. Nunku, ikala mudisuike bua kulama malanda au bua kaanyanguki to. (Ef. 5:5) Yehowa neakuambuluishe bua ukine malu mabi.
EPUKA NJIWU YA KU ENTERNETE
12. Ntshinyi tshidi tshileja ne: nyuma wa pa buloba udi kabidi ku Enternete?
12 Bua ba bungi ba kutudi, Enternete udi utuambuluisha mu malu a bungi, nansha mu ntendelelu wetu. Kadi nyuma wa pa buloba udi mu malu a bungi adi ku Enternete. Tshilejilu, batu belaku malu a bantu butaka adi bantu bakole, too bana batangila. Bantu ba bungi, nangananga bansonga, batu batuminanganaku foto, filme anyi mesaje bidi bijulangana majinga disangila. Batu belaku kabidi ngumu ya bungi ya dishima idi mua kupambuisha bantu ba bungi. Bintu bidibu belaku bu mudi foto ne filme, ne bidibu bafundaku bua kuleja malu avuabu benze, bidi mua kutufikisha ku dimona bu ne: bidi bikengela tutambe kupitshisha dîba miaba kampanda bua kubidikija, pamuapa tumona ne: nansha tuetu bapangile dîba dia kuenza malu a ntendelelu ki mbualu to.—Eb. 10:24, 25.
13. Nnkonko kayi itudi mua kudiela bua malu atudi tutangila ku Enternete?
13 Mbimpe tuikale badimuke bua malu a ku Enternete kaatudi dîba anyi kaanyangi meji etu to. Nanku, mbimpe tudiebeje ne: ‘Ntu mpitshisha dîba dia bungi ku Enternete tshiyi ne tshindi nkebaku menemene anyi? (Ef. 5:15, 16) ‘Mbintu bia mushindu kayi bintu ntangilaku? Patu tshintu tshibi tshipatuka, ntu ntshiumbusha diakamue anyi?’ (Mis. 119:37) ‘Malu onso antu mbala ku Enternete ntu ngamona bu malelela anyi ntu nganji kuakonkonona?’—Nsu. 14:15.
14. Ntshinyi tshitudi mua kuenza bua kuepuka njiwu ya ku Enternete?
14 Tuetu basue kuepuka nyuma wa pa buloba, mbimpe tudikosele dîba ditudi ne bua kupitshisha ku Enternete ne katutangidiku bintu bibi to. Bualu bukuabu, baledi badi ne bua kumanya bungi bua dîba didi bana babu bapitshisha ku Enternete ne kumanya bidibu batangilaku anyi bantu badibu bayukila nabu. (Ef. 6:4) Bakebuludi ba bungi badi mbaleje ne: bansonga badi bapitshisha dîba dia bungi ku Enternete batu misangu ya bungi badiumvua nkaya, badiumvua bikale ne malu mabatonde ne tunyinganyinga; pabi malu aa kaatu afikila bansonga badi bapitshishaku dîba dikese to. Tuetu tutumikila mibelu mimpe ya mu Bible, netuepuke njiwu ya ku Enternete.
NEUKOKESHE BUA KUDIKUBA
15. Tshilejilu tshia Gloria ntshikulongeshe tshinyi? (Tangila kabidi tshimfuanyi.)
15 Wewe mumone ne: ukadi wela meji bu bena panu, keba tshia kuenza. Tuangate tshilejilu tshia muanetu wa bakaji, diende Gloria.a Uvua mulonge bulelela patshivuaye nsonga, kadi pashishe yeye kulua kupeta meji a bena panu a kutumba ne kupeta makuta a bungi. Udi wamba ne: “Bu mumvua musue kulua mubanji, ngakadimona nkadi ndengulula bisangilu. Panyima pa matuku makese, tshivua kabidi musue kuikala Ntemu to.” Mu kupita kua matuku, Gloria wakamona ne: bantu bavua kabayi banange Yehowa ke bavua bamupeteshe meji a kulua mubanji ne kutumba panu apa. Tshiakenzaye mpindieu ntshinyi? Udi wamba ne: “Ngakatuadija kusambila ne kudilongela Bible bikole, ne ngakalekela kutantshila bantu bavua kabayi benzela Yehowa mudimu. Mpindieu nansha mundi tshiyi ne makuta a bungi, ndi mubanji mu nyuma bualu Yehowa mmumpeteshe malu mimpe a bungi. Ndi ne disanka bua mundi mumanye ne: Yehowa ke udi undombola, ki ndongoluelu wa Satana to.”
Ntshinyi tshiudi mua kuenza bua kukandamena nyuma wa pa buloba? (Tangila tshikoso 15)
16. Tshilejilu tshia Robert ntshikulongeshe tshinyi?
16 Tuangate kabidi tshilejilu tshia Robert. Bikadilu bibi bia balongi babu ne bintu bibi bivuaye utangila ku TV anyi ku Enternete biakamusaka bua kuadija kunua makanya ne maluvu, ne kutuadija kulala ne balume nende. Udi wamba ne: “Mvua ndimona ne budikadidi bua kuenza tshimvua musue.” Kadi panyima pa matuku, wakamona ne: kavua ne budikadidi menemene to; uvua mulue mupika wa majinga mabi. (2 Pet. 2:19) Tshiakenzaye ntshinyi? Udi wamba ne: “Ngakadivuija mulunda wa bantu badi banange Yehowa. Ngakashintulula bikadilu bianyi, mushindu umvua mvuala ne ndilengeja, ne kushintulula too ne ngakuilu wanyi.” Mmunyi mudiye udiumvua mpindieu? Udi wamba ne: “Lelu nkadi njuka mu dinda dionso, mutuishibue ne: nsombelu wanyi udi usankisha Yehowa, bishilangane ne mumvua kumpala. Bushuwa, bualu ebu mbumpeteshe disanka dilelela.”
17. Bua tshinyi tudi batuishibue ne: tudi mua kukandamena nyuma wa pa buloba apa? (1 Yone 4:4)
17 Mmalu kayi atudi bamone mu tshiena-bualu etshi? Tudi bamone ne: mbimpe tudimukile nyuma wa pa buloba. Nunku mbimpe tuepuke ngakuilu mubi, malu mabi ne njiwu ya ku Enternete. Nansha mudi nyuma wa pa buloba muikale ne bukole bua bungi, katuteketshi mu mikolo to; netukokeshe bua kumukandamena bualu Yehowa udi ne bukole bua bungi menemene kupita Satana ne ndongoluelu wende wa malu mubi eu. (Bala 1 Yone 4:4.) Bualu bukuabu, Yehowa neakupeshe bukole budi bupite makole makuabu onso, mmumue ne: nyuma wende muimpe bua umone mua kudikuba bua kupetshi nyuma wa pa buloba to. (Luka 11:13) Tudisuikayi tuetu bonso bua kutungunuka ne ‘kuenda mu diumvuangana ne nyuma wa Nzambi’ ne bua kudikuba bua katupetshi nyuma wa pa buloba to.—Gal. 5:16.
MUSAMBU WA 124 Bikale anu ne lulamatu
a Tudi bashintulule mêna a bantu mu tshiena-bualu etshi.